Ihihinto ng Bali ang Pagpapalit-gamit sa Lupang Sakahan Matapos Ilantad ng mga Baha ang Panganib ng Mabilis na Pag-unlad

Pagbabago ng direksiyon matapos ang mapaminsalang mga baha

Kumikilos ang Bali upang ihinto ang pagpapalit-gamit sa mga produktibong palayan para gawing mga hotel, villa at iba pang komersiyal na proyekto matapos itampok ng mapaminsalang mga baha ang mga epekto ng walang kontrol na pagtatayo. Ayon sa mga pinuno ng lalawigan, ititigil sa 2025 ang pagbibigay ng mga bagong permit para gawing ibang gamit ang lupang agrikultural, at nagbabala ang ministri ng lupa ng Indonesia na kailangang ibalik ng isla sa pambansang pamantayan ang mga protektadong lupang sakahan o maharap sa mga legal na kahihinatnan. Layunin ng hakbang na protektahan ang mga buhay, patatagin ang mga sistema ng tubig at pangalagaan ang mga palayang humuhubog sa pagkakakilanlan ng Bali at sa suplay nito ng pagkain.

Nakasentro ang hakbang na ito sa kakulangan ng mga protektadong sonang agrikultural. Inendorso ni Nusron Wahid, ministro ng mga usaping agraryo at pagpaplano ng espasyo na namumuno rin sa Pambansang Ahensiya sa Lupa, ang moratoryum ng Bali at inatasan ang mga lokal na awtoridad na magdagdag ng humigit-kumulang 6,000 ektarya ng palayan. Kabilang sa target ang mga 4,000 ektarya na ipapalit sa mga palayang nawala na dahil sa pagpapaunlad, at 2,000 ektarya pa upang maabot ang pinakamababang antas ng proteksiyon.

Dalawang klasipikasyon ang sentro ng usapin. Saklaw ng Sustainable Agricultural Land (LP2B) ang mga palayang dapat manatiling sakahan. Kabilang naman sa Sustainable Food Agriculture Zones (KP2B) ang mga reserba at suportang imprastraktura gaya ng irigasyon, imbakan at mga kalsada sa sakahan. Inaasahan ng mga pambansang tuntunin na itatalaga ng mga lalawigan bilang LP2B ang hindi bababa sa 87 porsiyento ng lawak ng mga palayan at 90 porsiyento bilang KP2B. Nasa humigit-kumulang 62 porsiyento ang Bali para sa LP2B at 83 porsiyento para sa KP2B, malayo sa mga benchmark na itinakda ng sentral na pamahalaan upang pangalagaan ang seguridad sa pagkain.

Malinaw ang mga legal na kahihinatnan. Sa ilalim ng Sustainable Agricultural Land Law ng Indonesia noong 2009, maaaring makulong nang hanggang limang taon ang sinumang ilegal na magpapalit-gamit sa protektadong lupang sakahan. Ayon sa ministri, maibabalik sa pagsunod sa mga tuntunin ang isla sa pamamagitan ng paglikha ng mga bagong palayan; makatutulong din ito na gawing legal ang mga nakaraang pagpapalit-gamit na hindi sumunod sa mga patakaran at maibalik ang mga tungkuling nagpapababa ng panganib ng baha. Hinihikayat din ng mga opisyal ang mga residente at developer na unahin ang mga lupaing hindi produktibo para sa pabahay at isaalang-alang ang mga gusaling pabahay na patayo ang disenyo upang malimitahan ang paglawak sa mga luntiang lugar.

Lalong tumindi ang pagsusuri sa paggamit ng lupa matapos kumitil ng mahigit isang dosenang buhay ang mga baha at pagguho ng lupa noong Setyembre at makapinsala sa mga bahay at pampublikong pasilidad. Iniugnay ng mga opisyal sa kapaligiran ang sakuna sa kombinasyon ng malakas na ulan, mahinang pamamahala ng basura at walang regulasyong pagtatayo sa dating mga palayan at gilid ng burol. Ipinakikita ng mga datos ng pamahalaan na ilang daang ektarya ng kagubatan ang nawala sa Bali nitong nakaraang dekada, kaya nabawasan ang kakayahan ng isla na sumipsip ng tubig sa panahon ng matitinding buhos ng ulan.

Mga hinihingi ng batas at mga pagkukulang ng Bali

Upang maunawaan ang pagkaapurahan, makatutulong na alamin ang kahulugan ng mga daglat. Ang LP2B ay mga lupang itinabi para sa permanenteng agrikultura. Itinakda ang mga ito upang manatiling sakahan at mapanatili ng mga lalawigan ang batayang produksiyon ng bigas. Mas malawak naman ang saklaw ng KP2B. Kabilang dito ang lupang sakahan at mga lupang nakalaan para sa mga reserba, kanal ng irigasyon, imbakan ng tubig, kalsada sa sakahan at iba pang pasilidad na nagpapanatili sa kakayahang mabuhay ng agrikultura. Kailangang maabot ng mga lalawigan ang pambansang minimum para sa dalawang kategorya at panatilihing matatag ang mga bahaging ito sa kanilang mga plano sa paggamit ng espasyo.

Hindi naaabot ng Bali ang mga target sa dalawang kategorya. Mga 62 porsiyento lamang ng mga palayan ng isla ang protektado bilang LP2B, at humigit-kumulang 83 porsiyento bilang KP2B. Dahil sa mga kakulangang ito, iginigiit ng ministri ng lupa sa lalawigan na magtalaga ng 6,000 ektarya ng mga bagong palayan. Kung maaabot ang target, maibabalik sa itinakdang antas ang mga bahagdan ng Bali at mababawasan ang panganib na maparusahan ang mga lokal na pamahalaan o may-ari ng lupa dahil sa ilegal na pagpapalit-gamit sa mga protektadong sona.

Hindi nangangahulugan ang pagdaragdag ng mga bagong palayan na basta magtanim sa anumang bakanteng lote. Kailangang tukuyin ng mga awtoridad ang magkakadugtong na lugar na konektado sa mga sistema ng irigasyon, umiiwas sa mga dalisdis na madaling bahain at maaaring mapaglingkuran nang hindi pinagkakawatak-watak ang mga tirahan ng mga hayop at halaman. Kung maisasagawa nang maayos, mapapalitan ng programa ang ilan sa mga palayang sementado na, habang pinangangalagaan din ang imprastrakturang kailangan upang maging posible ang pagsasaka, kabilang ang mga kanal na ilang siglo na at sumusuporta sa sistema ng tubig na pinamamahalaan ng mga komunidad sa Bali.

Bakit nagpapalala ng baha ang pagpapalit-gamit sa lupang sakahan

Gumaganap na parang espongha ang mga palayan, kagubatan at basang-lupa kapag malakas ang ulan. Pinababagal ng lupa at mga ugat ang agos ng tubig, ikinakalat ito sa mga hagdang-hagdang taniman at sinisipsip ang bahagi nito. Kabaligtaran ang ginagawa ng semento at mga bubong. Kapag pinalitan ng mga villa at aspalto ang mga palayan, mas maraming ulan ang nagiging mabilis na agos sa ibabaw ng lupa pababa sa mga dalisdis. Sa matatarik na lugar, maaaring magdulot ng pagguho ng lupa ang pagputol ng mga puno o paggawa ng mga terasa nang walang wastong daluyan ng tubig. Kapag nabarahan ng basura ang mga kanal at alulod, sa mga kalsada at bahay na lang dadaloy ang tubig.

Nagkaroon ng mga gawi sa agrikultura sa Bali na tumutulong pamahalaan ang mga panganib na ito. Isinasabay ng subak, isang sistemang irigasyong pinamamahalaan ng komunidad at kinikilala ng UNESCO, ang mga siklo ng pagtatanim at paghahati ng tubig sa buong mga watershed. Nakasalalay ang sistema sa mga kanal na buo, mga hagdang-hagdang palayan at magkakasundong tuntuning naglilimita sa biglaang pagbabago sa paggamit ng lupa. Kapag hinati-hati ang mga palayan upang pagtayuan ng mga gusali, napuputol ang mga kanal ng subak. Ang tubig na dating dahan-dahang umaagos sa mga terasa ay inililihis sa mga tubo, culvert o paradahang hindi kayang sumipsip ng biglaang buhos ng ulan.

Ayon sa mga opisyal, masyado nang manipis ang luntiang takip ng isla upang salagin ang matinding ulan. Itinuro ng Ministri ng Kapaligiran at Panggugubat ang mga kritikal na basin ng ilog, kabilang ang Ayung, kung saan bumaba nang malaki sa minimum na 30 porsiyento ang kagubatan. Ito ang bahaging inirerekomenda ng mga eksperto sa watershed upang mapatatag ang agos ng tubig. Kasabay nito, lumiit ang lupang kayang sumipsip ng tubig-ulan dahil sa walang kontrol na pagtatayo sa dating mga palayan. Lalong tumaas ang panganib nang dumami ang basurang tinangay ng mga bagyo papunta sa mga ilog at bumara sa mga daluyan ng tubig.

Matapos ang mga baha, hinimok ni Hanif Faisol Nurofiq, ministro ng kapaligiran at panggugubat, ang Bali na ihinto ang karagdagang pagpapalit-gamit sa lupa at ituring na pangunahing bahagi ng patakaran nito sa turismo ang mga pananggalang pangkapaligiran. Binigyang-diin niya ang bigat ng usapin sa mga pagpupulong kasama ang mga pinuno ng lalawigan at sinabing hindi makakayanan ng isla ang paulit-ulit na mga sakuna kung patuloy na lalamunin ng pagpapaunlad ang mga luntiang lugar.

Sinabi ng ministro: "Umaasa talaga ako na agad niyang ihihinto ang pagpapalit-gamit sa lupa sa Bali. Napakahalaga nito."

Inaasahan ng mga siyentipiko na magiging mas matindi ang malalakas na buhos ng ulan habang umiinit ang klima. Mas maraming halumigmig ang kayang hawakan ng mas mainit na hangin, kaya mas maraming tubig ang maaaring ibuhos ng mga bagyo sa maikling panahon. Sa mga lugar na pinalitan ng mga gusali ang kagubatan at palayan, mas mabilis tumaas ang tubig-baha at mas mataas ang nararating nito. Kaya iniuugnay na ngayon ng mga gumagawa ng patakaran ang pangangalaga sa lupang sakahan sa pagbawas ng panganib ng sakuna, bukod pa sa patakaran sa pagkain.

Kinabukasan ng paglago ng turismo sa ilalim ng mas mahigpit na kontrol sa lupa

Hindi nangangahulugan ang plano ng Bali na tatapusin ang turismo. Babaguhin nito kung saan at paano itatayo ang mga proyekto. Ititigil ng lalawigan ang pagbibigay ng mga permit para gawing hotel, restawran at villa ang mga produktibong palayan. Ayon sa mga lokal na pinuno, maaaring magpatuloy ang mga kasalukuyang proyekto na may balidong pahintulot na, ngunit ilalayo sa mga lupang sakahan ang mga bagong komersiyal na proyekto. Isinasagawa na ang magkasanib na teknikal na pagsusuri sa mga plano sa paggamit ng espasyo upang matiyak na nakasaad sa mga mapa ng pagpapaunlad ang moratoryum at ma-update ang batayang datos sa kapaligiran.

Inilarawan ni Gobernador I Wayan Koster ang hakbang bilang pangmatagalang pangakong naaayon sa siglong plano ng Bali. Inatasan niya ang mga pinuno ng mga distrito at alkalde na panindigan ang pagbabawal sa pagpapalit-gamit ng lupang sakahan habang tinatapos ng lalawigan ang pagtugon sa baha at mga pagbabago sa pagpaplano.

Sinabi ni Gobernador Koster: "Simula ngayong taon, may kautusan na para sa lahat ng pinuno ng mga distrito at alkalde sa buong Bali. Pagkatapos asikasuhin ang mga baha, muli tayong magpupulong upang tiyaking wala nang ibibigay na permit para sa mga hotel, restawran o iba pang pasilidad sa mga produktibong lupa, lalo na sa mga palayan. Simula ngayong taon, iaayon ang pagbabawal sa pagpapalit-gamit ng lupa sa 100-taong plano ng Bali. Mula 2025, hindi na maaaring gawing mga komersiyal na pasilidad ang anumang produktibong lupa."

Sa ilalim ng bagong patakaran, mas pipiliin ng mga developer ang mga proyektong itatayo sa mga lugar na napaunlad na, bakanteng lote sa lungsod at mga lupang hindi produktibo, basta't hindi maaabala ang mga sistema ng irigasyon. Para sa mga operator ng turismo, pinangangalagaan nito ang mga tanawing palayan na umaakit sa mga bisita at sumusuporta sa mga alok na pangkultura. Para sa mga residente, dapat nitong pabagalin ang pagtatayo sa mga lugar na madaling bahain at sa matatarik na dalisdis. Layunin nitong magtakda ng mas malinaw na hangganan sa pagitan ng mga sakahan at mga lugar na may mga gusali, sa tulong ng mga permit na isinasaalang-alang ang mga limitasyon ng watershed.

Nananatiling haligi ng ekonomiya ng Bali ang turismo, at ipinahiwatig ng mga pinuno ng lalawigan na kailangang balansehin ang paglago at pangangalaga sa kapaligiran. Ayon sa kanila, hindi hadlang sa turismo ang pangangalaga sa mga palayan at kagubatan; pamumuhunan ito sa mga tanawin, tubig at yamang pangkultura na patuloy na umaakit sa mga bisita.

Nakataya ang seguridad sa pagkain at ang subak

Bigas din ang isa pang dahilan ng hakbang ng ministri ng lupa. Binigyang-priyoridad ng Indonesia ang kasarinhan sa pagkain upang maprotektahan ang mga sambahayan laban sa pagbabago-bago ng pandaigdigang presyo at mga pagkagambala sa suplay. Maliit ang ambag ng Bali kung ihahambing sa Java o Sumatra, ngunit nagsusuplay ang mga palayan ng isla sa mga lokal na pamilihan, nagpapatatag sa mga presyo sa mga karatig na distrito at sumusuporta sa kabuhayan. Kapag ginawang mga villa ang mga palayan, nawawala ang pagkain at kita na nagmumula rito at higit na umaasa ang lalawigan sa mga suplay mula sa ibang lugar.

Higit pa sa pangangalaga sa mga lote ang kailangan upang manatiling produktibo ang mga lupang may irigasyon. Kailangang protektahan ang mga kanal ng subak at pagtulungin ang mga komunidad sa gawing itaas at ibaba ng agos. Nagpapasya ang mga konseho ng subak sa mga iskedyul ng pagtatanim, naghahati ng tubig sa tagtuyot at nagpapanatili sa mga pisikal na kanal na kailangan para sa pagsasaka sa mga terasa. Gagana lamang ang network kung magkakadugtong ang mga palayan at hindi mapuputol ang mga kanal ng mga pader, kalsada o restawrang itinayo sa ibabaw ng mga ito.

Nagdulot din ng pangamba ang malalaking panukalang imprastraktura. Maaaring magbukas ng mga oportunidad sa ekonomiya ang mga proyekto sa kalsada, ngunit kung tatawid ang mga ruta sa mga hagdang-hagdang palayan, maaaring maapektuhan nang sabay-sabay ang dose-dosenang bahagi ng subak. Ayon sa mga awtoridad, mangangailangan ang mga bagong tuntunin sa pangangalaga sa lupang sakahan ng masusing pagsusuri sa mga ruta at mga hakbang na magpapababa ng pinsala kapag naapektuhan ang lupang agrikultural o mga estruktura ng irigasyon. Layunin nitong panatilihin ang kabuuan ng network na nagpapababa ng baha, nagpapanatili sa agrikultura at nag-uugnay sa pamumuhay pangkultura ng mga taga-Bali.

Kaya bang magdagdag ng 6,000 ektarya ng palayan ang Bali?

Hindi magiging madali ang pagtupad sa target na itinakda ng ministri ng lupa. Kailangan ng mga bagong palayan ng tubig, paghahanda ng lupa, mga daang madaraanan ng makinarya sa sakahan at koneksiyon sa mga kasalukuyang sistema ng irigasyon. Maaaring makamit ang bahagi ng pagpapanumbalik sa pamamagitan ng muling paggamit sa mga lupang hindi sinasaka, pagsasaayos sa mga terasa at muling pagbubukas sa mga linya ng irigasyong isinara noong mga nakaraang pagpapalit-gamit. Maaari ring magmula ang iba pang dagdag na lugar sa pagpapalitan ng lupa: itatalaga para sa pagsasaka ang angkop na lupang hindi produktibo at ililihis naman ang mga bagong pabahay sa mga lugar na urbanisado na.

Mas nagiging malinaw kung saan dapat ituon ang pagpapanumbalik. Ipinakikita ng datos na tinipon ng Pambansang Tanggapan ng Lupa na mahigit 6,500 ektarya ng mga palayan sa Bali ang ginawang ibang gamit mula 2019 hanggang 2024, katumbas ng pagbaba nang humigit-kumulang 1.5 porsiyento bawat taon. Pinakamalaki ang naitalang pagbaba sa munisipalidad ng Denpasar, kung saan nawala ang halos apat sa bawat sampung palayan sa loob ng anim na taon. Ikalawa ang Gianyar sa bahagdan ng nawala. Mas maliit ang ibinaba sa Tabanan, na malaki pa rin ang lupang sakahan, sa panahong iyon. Ipinahihiwatig ng padron na pinakamahirap ang pagpapanumbalik sa mga siksik na lungsod at mas posible ito kung malalaki at magkakadugtong pa ang mga lugar na sakahan.

Saan maaaring gumawa ng mga bagong palayan

Malamang na uunahin ng mga opisyal ang mga lugar na buo pa ang imprastraktura ng irigasyon, maaasahan ang suplay ng tubig at maaaring pagsama-samahin ang mga lupa upang makabuo ng magkakadugtong na terasa sa halip na magkakahiwalay na bahagi. Kabilang dito ang mga distritong malakas ang presensiya ng agrikultura, gaya ng Tabanan, at ang mga sonang nakapaligid sa mga kasalukuyang palayan sa Badung at Gianyar. Kailangan ding isaalang-alang sa pagmamapa ang panganib ng pagguho at ang kakayahan ng mga catchment na pamahalaan ang mas malalakas na buhos ng ulan.

Pagpapatupad at koordinasyon sa mga lokal na pamahalaan

Magiging mabisa lamang ang moratoryum ng Bali kung palagian itong ipatutupad ng mga pamahalaan ng distrito. Nagbibigay sa mga tagausig ang batas noong 2009 ng mga kasangkapang magagamit laban sa ilegal na pagpapalit-gamit sa loob ng mga protektadong sona, kabilang ang parusang pagkakakulong. Gayunman, mas mahalaga malamang ang pagpigil bago pa mangyari ang paglabag kaysa ang pagpaparusa. Plano ng lalawigan na higpitan ang pagbibigay ng permit, maglathala ng mas malinaw na mga mapa ng sona at isali sa iisang proseso ang mga pinuno ng distrito, alkalde at konseho ng subak upang igalang ang mga hangganan ng lupang sakahan sa bawat pag-apruba.

Hinihikayat din ng mga opisyal ang pagbabago sa mga padron ng pabahay. Pinapayuhan nila ang mga residente at tagapagtayo na pumili ng mga lupang hindi produktibo para sa mga bagong bahay at isaalang-alang ang mga gusaling pabahay na patayo ang disenyo kung angkop. Maaaring tugunan ng mas matataas na gusali sa mga lugar na urbanisado na ang pangangailangan nang hindi lumalawak sa mga luntiang lugar. Kung magtatayo malapit sa mga daluyan ng tubig, kakailanganin ang mga pamantayan sa tubig-ulan gaya ng mga imbakan ng tubig at balon na sumisipsip ng tubig upang mapabagal ang agos at mabawasan ang pagbaha.

Mga maaaring gawin ngayon ng mga residente at tagapagtayo

Habang tinatapos ng lalawigan ang mga tuntunin, may mga agarang hakbang na makababawas sa panganib at makatutulong sa bagong patakaran. Makabubuti ang mga ito upang tumaas ang posibilidad na maaprubahan ang mga proyekto at maging mas ligtas ang mga komunidad tuwing malakas ang ulan.

• Suriin ang sona bago bumili o magtayo. Tiyakin kung saklaw ng LP2B o KP2B ang lupa at kung sinusuportahan nito ang mga kanal ng subak o imbakan ng tubig.
• Magtayo sa lupang hindi produktibo at umiwas sa mga dalisdis at pampang ng ilog na madaling gumuho o bahain nang biglaan.
• Isaalang-alang ang daloy ng tubig sa disenyo. Maglaan ng mga imbakan ng tubig, kanal na may mga halaman at balon na sumisipsip ng tubig upang mas maraming ulan ang maimbak sa lugar.
• Makipag-ugnayan sa sistema ng subak. Kung malapit sa mga kanal ang proyekto, makipagtulungan sa mga konseho ng subak upang protektahan ang mga ito at, kung kailangan, ilipat ang mga kanal nang hindi naaabala ang daloy.
• Bawasan ang pagkalat ng basura. Ilayo sa mga daluyan ng tubig at alulod ang mga tira-tirang materyales sa konstruksyon at basura ng sambahayan upang maiwasan ang pagbabara tuwing may bagyo.
• Isaalang-alang ang mga gusaling pabahay na patayo ang disenyo sa mga lungsod upang matugunan ang pangangailangan nang hindi inuubos ang mga luntiang lugar.
• Magplano para sa klima. Asahan ang mas matitinding buhos ng ulan at tiyaking sapat ang laki ng mga daluyan ng tubig.

Mahahalagang punto

• Ititigil ng Bali sa 2025 ang pagbibigay ng mga permit para gawing mga komersiyal na proyekto ang mga produktibong palayan.
• Ayon sa ministri ng lupa, kailangang magdagdag ang Bali ng humigit-kumulang 6,000 ektarya ng palayan upang matugunan ang mga pambansang pamantayan sa proteksiyon.
• Mababa sa target ang bahagdan ng protektadong lupang sakahan: mga 62 porsiyento ang LP2B at mga 83 porsiyento ang KP2B.
• Maaaring makulong nang hanggang limang taon sa ilalim ng batas noong 2009 ang sinumang ilegal na magpapalit-gamit sa protektadong lupang sakahan.
• Iniugnay ng mga opisyal ang kamakailang mapaminsalang mga baha sa malakas na ulan, mahinang pamamahala ng basura, pagtatayo sa mga gilid ng burol at pagkawala ng mga palayan at kagubatan.
• Hinimok ni Hanif Faisol Nurofiq, ministro ng kapaligiran at panggugubat, na ihinto ang pagpapalit-gamit sa lupa at sinabing mahalaga ito para sa kaligtasan at turismo.
• Inatasan ni Gobernador I Wayan Koster ang mga lokal na pinuno na ihinto ang pagbibigay ng mga bagong permit para sa produktibong lupa at iayon ang mga tuntunin sa 100-taong plano ng Bali.
• Ipinakikita ng datos na mahigit 6,500 ektarya ng palayan ang nawala sa Bali mula 2019 hanggang 2024, at pinakamalaki ang pagbaba sa Denpasar.
• Hinihikayat ng lalawigan ang pagtatayo sa mga lupang hindi produktibo at pabahay na patayo ang disenyo upang malimitahan ang paglawak sa mga luntiang lugar.
• Mahalaga ang irigasyon ng subak at pangangalaga sa lupang sakahan upang mabawasan ang panganib ng baha at masuportahan ang lokal na seguridad sa pagkain.