Pagliit ng Middle Class sa Indonesia: Nakatagong Banta sa Paglago at Katatagan ng Ekonomiya

Middle Class ng Indonesia: Dating Puhunan ng Paglago, Ngayon ay Nanganganib

Mahigit kalahati ng GDP ng Indonesia ang nagmumula sa pagkonsumo ng mga sambahayan, ngunit wala pang 5 porsiyento ang itinaas nito—mas mababa sa antas bago ang pandemya at hindi sapat para sa ekonomiyang lubos na umaasa sa paggasta sa loob ng bansa. Bagaman naprotektahan ng mga patakaran ng pamahalaan ang pinakamahihirap na Indonesian, higit na pinabayaan ang middle class na harapin mag-isa ang tumataas na gastusin sa pamumuhay, hindi gumagalaw na sahod, at limitadong suportang panlipunan.

Sino ang Middle Class ng Indonesia, at Bakit Mahalaga Sila?

Karaniwang inilalarawan ng World Bank ang middle class sa Indonesia bilang mga taong may katiwasayang pang-ekonomiya at kayang gumastos sa mga bagay na hindi pangunahing pangangailangan. Itinuturing naman ng pamahalaan na middle class ang mga sambahayang gumagastos ng $132 hanggang $643 kada buwan. Hindi lamang pangunahing tagapagpasigla ng pagkonsumo ang grupong ito—na bumubuo sa halos 40 porsiyento ng pribadong paggasta—kundi sandigan din ito ng pangongolekta ng buwis, sumusuporta sa maliliit na negosyo, at nagpapatibay sa pagkakaisa ng lipunan.

Mahalaga ang mga sambahayang may katamtamang kita sa ilang kadahilanan:

• Maaasahan silang nagbabayad ng buwis at malaki ang naiaambag sa kita ng estado.
• Nangungutang at namumuhunan sila, kaya napalalakas ang sistemang pinansiyal.
• Sila ang sumasagot sa malaking bahagi ng gastos sa edukasyon at pangangalagang pangkalusugan, kaya nababawasan ang pasanin sa mga serbisyong pampubliko.
• Sinusuportahan nila ang maliliit na negosyo at mga lokal na ekonomiya sa pamamagitan ng kanilang paggasta.
• Nakakatulong sila sa katatagan ng lipunan at sa katamtamang pananaw sa politika.

Kapag umuunlad ang middle class, nakikinabang ang ekonomiya sa matatag na lokal na demand, inobasyon, at maayos na kalagayan para sa pamumuhunan. Kapag humihina ito, nararamdaman ang mga epekto sa lahat ng sektor.

Bakit Lumiit ang Middle Class ng Indonesia?

Bunga ng magkakaugnay na salik ang pagliit ng middle class ng Indonesia. Marami sa mga ito ang pinalala ng pandemya ng COVID-19 at ng mga sumunod na dagok sa ekonomiya.

Epekto ng Pandemya at Pagbabago sa Pamilihan ng Paggawa

Matinding pinsala ang idinulot ng pandemya sa pormal na sektor ng Indonesia. Milyun-milyon ang nawalan ng matatag na trabaho nang magsara ang mga pabrika at magbawas ng operasyon ang mga negosyo. Halimbawa, mas mababa na sa kalahati ng dati niyang kinikita ang naiuuwi ngayon ni Rahmat Hidayat, dating manggagawa sa pabrika ng sapatos sa Kanlurang Java, sa pagbebenta ng inihaw na bola-bolang karne sa kalsada. Gaya ng marami, hindi na niya kayang tustusan ang mahahalagang serbisyong pangkalusugan para sa kanyang pamilya. Maririnig sa buong bansa ang mga ganitong kuwento: itinutulak ng tanggalan at kakulangan ng bagong pormal na trabaho ang maraming tao sa impormal na sektor, kung saan mas mababa ang sahod at kakaunti ang benepisyo.

Ayon sa datos ng pamahalaan, tumaas mula 57 porsiyento tungo sa 59 porsiyento ang mga nagtatrabaho sa impormal na sektor mula 2018 hanggang 2023. Karamihan sa mga trabahong nalikha nitong mga nakaraang taon ay impormal, kaya lalo pang humina ang kakayahang bumili ng middle class.

Hindi Tumataas na Sahod at Pagsirit ng mga Gastos

Bagaman nananatiling kontrolado ang pangkalahatang implasyon sa humigit-kumulang 2.37 porsiyento, mas mabilis na tumataas kaysa sahod ang halaga ng mahahalagang serbisyo para sa middle class, gaya ng edukasyon at pangangalagang pangkalusugan. Tumaas lamang nang 3.8 porsiyento ang karaniwang sahod sa pormal na sektor, kaya kakaunti ang tunay na paglago ng kita ng mga manggagawa. Dahil dito, mas malaking bahagi ng badyet ng middle class ang napupunta sa pagkain at iba pang pangunahing pangangailangan, at mas kaunti ang natitira para sa mga di-mahahalagang gastusin. Mahalagang palatandaan ng hirap sa ekonomiya at paghina ng kapakanan ang pagbabagong ito.

Pasanin sa Buwis at Kawalang-katiyakan sa Patakaran

Nakapagdagdag sa pasanin ang mga kamakailang pagbabago sa patakaran sa buwis. Biglang binago ng pamahalaan ang planong itaas mula 11 tungo sa 12 porsiyento ang value-added tax (VAT), at nilimitahan ito sa mga luho. Nagdulot ito ng kawalang-katiyakan sa mga negosyo at mamumuhunan. Bagaman naprotektahan nito ang mga sambahayang mababa ang kita mula sa agarang epekto, wala itong gaanong naitulong upang tugunan ang mas malawak na hindi pagkakapantay-pantay na kinakaharap ng middle class. Mababa pa rin ang ratio ng buwis sa GDP ng Indonesia kumpara sa mga karatig-bansa, kaya limitado ang kakayahan ng pamahalaan na tustusan ang mahahalagang pamumuhunan sa imprastraktura, edukasyon, at panlipunang proteksiyon.

Mga Estruktural na Hamon sa Ekonomiya

Pandaigdigang Pagsalungat at mga Panganib sa Labas ng Bansa

Nagdudulot pa ng dagdag na kawalang-katiyakan ang mga panlabas na panganib, kabilang ang mga digmaang pangkalakalan, sigalot sa Gitnang Silangan, at pabagu-bagong presyo ng enerhiya. Interesado pa rin ang mga dayuhang mamumuhunan sa merkado ng Indonesia, ngunit kailangan ng malaki at maunlad na pangkat ng mga mamimili upang mapanatili ang kanilang tiwala. Kung walang matatag na middle class, maaaring humina ang pang-akit ng bansa bilang destinasyon ng pamumuhunan.

Ang Mukha ng Tao sa Pagliit ng Middle Class

Sa likod ng mga estadistika ay ang mga kuwento ng milyun-milyong tao. Nawala ang lahat kina Halimah Nasution at sa kanyang asawa, dating maginhawang namumuhay bilang mga may-ari ng negosyo sa Hilagang Sumatra, nang ipahinto ng pandemya ang mga pagtitipong panlipunan at bumagsak ang negosyo nilang nagsusuplay ng mga kagamitan para sa mga event. Ngayon, gaya ng marami, nagsisikap silang maibalik ang dati nilang antas ng pamumuhay matapos halos walang matanggap na tulong mula sa pamahalaan noong krisis.

Para sa mga pamilyang gaya ng mga Nasution at Hidayat, higit pa sa hirap sa ekonomiya ang pagkawala ng katayuang middle class. Nagdudulot ito ng pangamba sa kinabukasan, mas kaunting pagkakataong makakuha ng de-kalidad na edukasyon at pangangalagang pangkalusugan, at pakiramdam na napag-iiwanan sila ng mga patakaran ng pamahalaang nakatuon sa pinakamahihirap o pinakamayayaman.

Itinampok ng mga kamakailang protesta, gaya ng kilusang “Dark Indonesia” (#IndonesiaGelap) na pinangunahan ng mga estudyante, ang tumitinding pagkadismaya ng middle class at mga kabataang nakapag-aral. Nagsimula ang mga demonstrasyong ito dahil sa mga panukalang pagtataas ng matrikula at pagbabawas ng mga scholarship, ngunit lumawak ang mga kahilingan at umabot sa mas mahusay na pamamahala, mga oportunidad sa trabaho, at panlipunang proteksiyon. Ramdam na ramdam ang pangamba; pinag-iisipan ng maraming kabataang Indonesian na mangibang-bansa para magtrabaho o mag-aral upang makaiwas sa limitadong oportunidad sa sariling bayan.

Epekto sa Ekonomiya: Bumababang Paglago at Nagbabagong Pagkonsumo

May nasusukat nang epekto sa mas malawak na ekonomiya ang pagliit ng middle class. Bumagal ang paggasta ng mga mamimili, nagkaroon ng deflation nitong mga nakaraang buwan, at nahirapan ang malalaking retailer na maabot ang kanilang mga target sa benta. Halimbawa, bumaba nang 14 porsiyento ang benta ng sasakyan noong 2024, habang nagsara ng mga tindahan at nagbawas ng tauhan ang mga fast-food chain gaya ng Pizza Hut Indonesia dahil humina ang demand.

Sinabi ni Boy Lukito, CEO ng Sarimelati Kencana, na nagpapatakbo sa Pizza Hut Indonesia, na dumarami ang mga nasa middle class na maingat gumastos. “Mas nagtitipid ang mga Indonesian dahil sa kawalang-katiyakan sa ekonomiya,” sinabi niya sa Financial Times. Umaangkop ang mga negosyo sa pamamagitan ng pag-aalok ng mga promo at pagpapalawak ng kanilang mga produkto at serbisyo, ngunit nananatili ang pangunahing hamon: mas inuuna ng mga Indonesian na kabilang sa middle class ang pag-iimpok at mga pangunahing pangangailangan kaysa sa mga di-mahahalagang gastusin.

Malaking hadlang sa ambisyosong target ng pamahalaan sa paglago ang pagbabagong ito sa gawi ng mga mamimili. Itinakda ni Pangulong Prabowo Subianto ang layuning umabot sa 8 porsiyento ang taunang paglago ng GDP pagsapit ng 2029 at makalikha ng 19 milyong bagong trabaho. Gayunman, kung hindi tutugunan ang mga estruktural na suliraning nakaaapekto sa middle class—gaya ng paglikha ng mga pormal na trabahong mahusay ang suweldo at mas mahusay na pamumuhunan sa pagmamanupaktura—maaaring hindi makamit ang mga target na ito.

Mga Tugon sa Patakaran: Ano na ang Nagawa, at Ano pa ang Kailangan?

Pangunahing nakatuon sa pagbawas ng kahirapan ang mga hakbang ng pamahalaan hanggang ngayon, kabilang ang mga cash transfer at programang pangkagalingan para sa pinakamahihirap na Indonesian. Bagaman nakatulong ang mga ito na pababain ang antas ng kahirapan, higit na hindi napapansin ang mga sambahayang masyadong mataas ang kita upang maging kuwalipikado sa tulong ngunit hindi sapat ang kinikita para kayanin ang tumataas na gastos. Umabot sa 14 porsiyento ang ibinaba ng pampublikong paggasta sa unang kalahati ng taon, kaya nalimitahan ang pagpaparami ng epekto nito sa paglikha ng trabaho at pagbangon ng ekonomiya.

Nangako ang administrasyon ni Pangulong Prabowo na ipagpapatuloy ang pamumuhunan sa imprastraktura at mga paglilipat ng tulong para sa mahihirap, at maglulunsad ng mga bagong hakbang gaya ng programang nagkakahalaga ng $28 bilyon na magbibigay ng libreng pagkain sa mga bata at nagdadalang-tao. May plano rin itong magpatayo ng 3 milyong bahay upang lumikha ng trabaho at suportahan ang mga naghahangad na umangat sa middle class. Gayunman, ayon sa mga ekonomista, bagaman makatutulong ang mga hakbang na ito, hindi sapat ang mga ito upang tugunan ang natatanging hamon ng middle class.

• Pansamantalang bawas o diskuwento sa buwis para sa gastusin sa edukasyon at pangangalagang pangkalusugan
• Naka-target na subsidiya sa enerhiya o tulong pinansiyal para sa mga sambahayang may katamtamang kita
• May subsidiya na pagsasanay sa kasanayan at mas matibay na proteksiyon laban sa pagkawala ng trabaho
• Pamumuhunan sa mga industriyang maraming manggagawa at nakabatay sa demand upang makalikha ng pormal na trabahong mahusay ang suweldo
• Komprehensibong reporma sa buwis upang palawakin ang saklaw ng mga nagbabayad at paghusayin ang pagsunod sa mga patakaran

Binigyang-diin ni Chatib Basri, dating ministro ng pananalapi at tagapayo ng pamahalaan, ang kahalagahan ng paglikha ng trabaho sa pamamagitan ng tuwirang pamumuhunan mula sa ibang bansa, lalo na sa mga sektor na nakatuon sa eksport. “Hindi sapat ang basta pagbibigay ng mga benepisyong panlipunan,” aniya. “Kailangan nating lumikha ng mas maraming pormal na trabahong mahusay ang suweldo at pagbutihin ang kakayahang makipagkompetensiya ng ating ekonomiya.”

Mapapasigla ba Muli ng mga Industriyang Maraming Manggagawa at Inobasyon ang Middle Class?

Isang magandang oportunidad ang pagpapaunlad ng mga industriyang maraming manggagawa at nakasentro sa demand. May potensiyal ang mga sektor gaya ng agrikultura, pagproseso ng pagkain, tela, konstruksyon, turismo, at teknolohiya ng impormasyon na lumikha ng milyun-milyong trabaho at magpasigla ng lokal na demand. Halimbawa, mahigit 28 porsiyento ng mga Indonesian na edad 15 pataas ang nagtrabaho sa agrikultura, paggugubat, at pangingisda noong 2024. Samantala, mahigit 18 porsiyento naman ng GDP ang nagmula sa pagmamanupaktura at halos 14 porsiyento ng mga manggagawa ang nagtrabaho rito.

Nagsagawa ng mga pilot program ang pamahalaang panlalawigan ng Jakarta upang magtatag ng mga ekosistemang maraming manggagawa. Kabilang dito ang libreng masustansiyang pagkain, kooperatibang pag-iimpok, at microfinance para sa maliliit na magsasaka. Layunin ng mga hakbang na ito na patatagin ang presyo ng pagkain, pasiglahin ang demand, at tulungan ang mga bulnerableng grupo na umangat sa middle class. Makapagdaragdag ng halaga, makalilikha ng trabaho, at makapagpapabuti ng pamumuhay sa iba’t ibang rehiyon ang pamumuhunan sa pagproseso ng pagkain, pagmamanupaktura ng tela, at konstruksyon.

Isa pang umuusbong na larangan ang teknolohiya. Halos lahat ng Indonesian ay gumagamit ng internet sa pamamagitan ng mga mobile phone, kaya malaki ang potensiyal para sa digital na pagnenegosyo, pagsasanay ng mga manggagawa, at paglikha ng trabaho sa pagbuo ng software, suporta sa IT, at paggawa ng digital na nilalaman.

Gayunman, nagbabala ang World Bank na maaaring tumigil ang paglago ng ekonomiya at malimitahan ang pagpapaunlad ng kasanayan kung labis na aasa sa mga industriyang mababa ang sahod at maraming manggagawa. Upang mapanatili ang kakayahang makipagkompetensiya sa pandaigdigang pamilihan, kailangang unahin ng Indonesia ang paglikha ng mga trabahong nangangailangan ng kasanayan at may mataas na kalidad, at mamuhunan sa edukasyon at inobasyon. Makapagpapatatag at makapagpapasigla ng napapanatiling paglago ang pagtutulungan ng iba’t ibang sektor, gaya ng pagsasama ng agrikultura at turismo o paggamit ng teknolohiya sa konstruksyon.

Epekto sa Lipunan at Politika: Tumitinding Pangamba at Panganib ng Kawalang-katatagan

Hindi lamang usaping pang-ekonomiya ang pagliit ng middle class; malaki rin ang epekto nito sa lipunan at politika. Ipinakikita ng mga kamakailang sarbey ang laganap na pangamba sa hanay ng middle class, lalo na ng mga nakapag-aral nang mataas. Iniuulat nila ang hindi pagtaas o pagbaba ng kita ng sambahayan, pagliit ng ipon, at paghina ng kakayahang bumili. Palatandaan ng paghina at pagiging bulnerable ng ekonomiya ang pagtaas ng gastos sa mga pangunahing pangangailangan gaya ng pagkain.

Makikita sa mga kilusang protesta gaya ng #IndonesiaGelap at #KaburAjaDulu (“Tumakas Muna”) ang lumalaking kawalan ng tiwala sa kakayahan ng pamahalaan na tuparin ang mga pangako nito. Bagaman mataas ang pangkalahatang rating ng pag-apruba kay Pangulong Prabowo, mas matindi ang pagkadismaya sa hanay ng middle class na nakapag-aral. Kung hindi tutugunan ang mga alalahaning ito, nanganganib ang Indonesia na makaranas ng kawalang-katatagang pampolitika gaya ng sa ibang mga bansang nauwi sa malalaking kaguluhan dahil sa galit ng middle class.

Mahalaga ang pagpapalawak ng panlipunang proteksiyon para sa middle class, pagpapahusay ng mga serbisyong pampubliko, at pagtitiyak ng mabuting pamamahala upang mapanatili ang pagkakaisa ng lipunan at maiwasan ang kaguluhan. Habang nagsisikap ang bansa na maging bansang may mataas na kita pagsapit ng 2045, magiging mapagpasiya ang kalagayan ng middle class nito.

Buod

• Bumaba ang bilang ng middle class sa Indonesia mula sa mahigit 57 milyon noong 2019 tungo sa mas mababa sa 48 milyon noong 2024, na nagbabanta sa paglago at katatagan ng ekonomiya.
• Sanhi ng pagliit nito ang mga epekto ng pandemya, pagbabago sa pamilihan ng paggawa, hindi tumataas na sahod, pagsirit ng mga gastos, at kawalang-katiyakan sa patakaran.
• Pangunahing nagpapasigla ng pagkonsumo at kita mula sa buwis ang mga sambahayang middle class, at mahalaga rin sila sa katatagan ng lipunan; malawak ang epekto ng paghina nila.
• Bumabagal ang paggasta ng mga mamimili, nahihirapan ang mga negosyo, at nanganganib ang mga ambisyosong target sa paglago.
• Nakatuon ang kasalukuyang mga patakaran ng pamahalaan sa pagbawas ng kahirapan ngunit higit na hindi napapansin ang middle class, na nangangailangan ng naka-target na suporta at paglikha ng trabaho.
• Mahalaga ang mga industriyang maraming manggagawa, inobasyon, at komprehensibong reporma sa buwis upang pasiglahin muli ang middle class at mapanatili ang paglago.
• Nanganganib na humantong sa kawalang-katatagang panlipunan at pampolitika ang tumitinding pangamba ng middle class kung hindi ito tutugunan.
• Nakabatay sa pagpapanumbalik at pagpapalawak ng middle class sa pamamagitan ng mga patakarang inklusibo at nakatuon sa hinaharap ang landas ng Indonesia tungo sa kaunlaran.