22,584 diagnosis at babala para sa mga pamilya
Tinatayang 22,584 bagong kaso ng kanser sa colorectal at 10,990 pagkamatay mula sa sakit ang naitala sa Vietnam noong 2024, kaya ito ang ikatlong pinakakaraniwang kanser sa bansa at ikatlong pangunahing sanhi ng pagkamatay dahil sa kanser. Kasabay ng pasaning ito sa buong bansa, natukoy sa mga pag-aaral sa genetika ng mga Vietnamese ang isang mas personal na suliranin: ang pagkakatuklas ng minanang panganib ng kanser ay hindi palaging nagtutulak sa mga pasyente o kanilang mga kamag-anak na magpasuri.
Mga Nilalaman
- 22,584 diagnosis at babala para sa mga pamilya
- Ang ipinakikita ng mga bilang ng kanser sa Vietnam
- Mahigit kalahati ng pasanin sa buong mundo ay nasa Asya
- Inilantad ng diagnosis sa edad na 26 ang padron sa pamilya
- Magkaibang plano ang kailangan sa Lynch syndrome at FAP
- Iba't ibang padron ng genetika ang natuklasan sa mga pag-aaral sa Vietnam
- Bakit maaaring hindi humantong sa pagsusuri ang positibong resulta
- Sino ang dapat makipag-usap sa doktor tungkol sa mas maagang pagsusuri?
- Nakasalalay sa pakikilahok ang mas maagang pagtuklas
- Mahahalagang punto
Nalaman sa isang pag-aaral na inilathala sa Familial Cancer noong Hulyo 30, 2023, na may mga mutasyong kaugnay ng mga minanang sindrom ng kanser sa colorectal sa 49 sa 1,632 resulta ng genetic test. Mahigit 77% ng mga kasong natukoy ang may Lynch syndrome, isang minanang kondisyon na nagpapahina sa kakayahan ng katawan na ayusin ang napinsalang DNA. Gayunman, 44% lamang ng mga kaso ang sumailalim sa karagdagang pagsusuri para sa kanser, at 48% ng kanilang mga pamilya ang nagpasya ring magpa-genetic test.
Hindi lamang ang unang na-diagnose ang apektado ng mga kahihinatnan. Sa Bach Mai Hospital sa Hanoi, natuklasan ng mga doktor na gumagamot sa isang 26-anyos na lalaki mula sa Hai Phong ang mutasyon sa MLH1 gene matapos malaman na nagkaroon din ng kanser sa colon ang ilan sa kanyang mga kamag-anak. Dahil sa diagnosis niya, pinayuhan ang kanyang kuya na magpasuri ng panganib at magpa-genetic test kung kinakailangan.
Nabubuo ang kanser sa colorectal sa colon o rectum, ang mga huling bahagi ng daanan ng pagkain. Kabilang sa mga salik ng panganib ang edad, pagkain, alak, paninigarilyo at kakulangan sa pisikal na aktibidad; samantala, maaaring mangailangan ng pagsubaybay ilang dekada nang mas maaga ang mga taong may minanang mutasyon. Hamon sa Vietnam na matiyak ang napapanahong pagsusuri batay sa iba't ibang panganib na ito, lalo na habang malusog pa ang pakiramdam ng mga tao.
Ang ipinakikita ng mga bilang ng kanser sa Vietnam
Ayon sa fact sheet ng Viet Nam ng International Agency for Research on Cancer, umabot sa 12.7% ng 177,404 bagong kaso ng kanser sa bansa noong 2024 ang kanser sa colorectal, o humigit-kumulang isa sa bawat walong diagnosis. Umabot naman ito sa 9.9% ng tinatayang 111,015 pagkamatay dahil sa kanser.
May 12,570 bagong kaso ng kanser sa colorectal sa mga lalaki, kumpara sa 10,014 sa mga babae. Pumangalawa ang sakit sa mga kanser na na-diagnose sa mga lalaki at pumangatlo naman sa mga babae. Para sa dalawang kasarian, mas marami lamang ang bagong diagnosis ng kanser sa suso at baga.
Tinataya rin ng datos na 56,793 katao ang buhay matapos ma-diagnose ng kanser sa colorectal sa nakaraang limang taon, katumbas ng 56.2 sa bawat 100,000 katao. Ang sukat na ito, na tinatawag na prevalence sa loob ng limang taon, ay tumutulong ilarawan ang bilang ng mga taong maaaring mangailangan ng tuloy-tuloy na gamutan, pagsubaybay at suporta.
Kung ihahambing sa GLOBOCAN 2022, umakyat ang kanser sa colorectal mula ikaapat tungo sa ikatlo sa mga bagong diagnosis sa Vietnam, at mula ikalima tungo sa ikatlo sa mga pagkamatay dahil sa kanser. Gumagamit ang mga pagtataya para sa 2024 ng mga rate mula sa mga subnasyonal na rehistro ng kanser na iniangkop sa pambansang populasyon; tinataya ang mga pagkamatay batay sa insidente at mga modelong gumagamit ng datos tungkol sa kaligtasan mula sa mga rehistro. Kaya nakasalalay ang pagpaplano sa buong bansa kapwa sa mga pagtatayang ito at sa mas matibay na lokal na pagtatala.
Mahigit kalahati ng pasanin sa buong mundo ay nasa Asya
Tinataya ng fact sheet ng IARC tungkol sa kanser sa colorectal na may 2,041,007 bagong kaso at 917,895 pagkamatay sa buong mundo noong 2024. Pangatlo ang sakit sa dami ng diagnosis at pangalawa sa mga pagkamatay dahil sa kanser sa buong mundo.
May 1,064,396 kaso at 480,168 pagkamatay sa Asya, katumbas ng 52.2% at 52.3% ng kani-kanilang kabuuan sa buong mundo. Bahagi ang Vietnam ng rehiyong may mahigit kalahati ng mga kaso at pagkamatay na ito.
Saklaw ng pandaigdigang mga pagtataya sa kanser ng IARC at American Cancer Society ang 34 na uri ng kanser sa 186 na bansa. Umabot sa 9.9% ng lahat ng bagong kaso ng kanser sa buong mundo ang kanser sa colorectal, kumpara sa 12.7% sa Vietnam, o diperensiyang 2.8 percentage point sa bahagi nito ng mga diagnosis.
Tinataya ng pandaigdigang pagsusuri na nagkaroon ng 20.6 milyong diagnosis ng kanser at 9.8 milyong pagkamatay dahil sa kanser sa lahat ng uri noong 2024. Inaasahang aabot sa 34.4 milyon ang mga bagong diagnosis pagsapit ng 2050, 67% na mas mataas kaysa kabuuan noong 2024, kaya lalong nagiging agarang pangangailangan ang pag-iwas at mas maagang pagtuklas.
Inilantad ng diagnosis sa edad na 26 ang padron sa pamilya
Nagpagamot ang pasyente mula sa Hai Phong, na kinilalang si N.H.L., sa Institute of Nuclear Medicine and Oncology ng Bach Mai Hospital matapos makaranas ng matagal na pananakit ng tiyan at pagkapagod. Nakakita sa colonoscopy ng malaking bukol na may ulcer sa transverse colon, ang bahaging tumatawid sa tiyan. Kinumpirma ng pagsusuri sa tisyu na mayroon siyang adenocarcinoma sa colon, isang kanser na nagmumula sa mga glandular cell sa sapin ng bituka.
Nagdagdag sa ikinabahala ng mga doktor ang kasaysayan ng sakit sa kanyang pamilya. Na-diagnose din ng katulad na sakit ang kanyang ama, tiyahin sa panig ng ama, isang nakatatandang kamag-anak at pinsan. Natukoy sa gene sequencing ang mutasyon sa MLH1, na humantong sa diagnosis na Lynch syndrome.
Ayon kay Associate Professor Pham Cam Phuong, direktor ng institute, may kinalaman ang Lynch syndrome sa mga minanang pagbabago sa mga gene na responsable sa pag-aayos ng mga pagkakamali kapag kinokopya ang DNA. Kapag pumalya ang proseso ng pagkukumpuni, maaaring maipon ang mga pagkakamali at tumaas ang posibilidad na magkaroon ng kanser.
Para sa pamilyang ito, hindi natapos sa gamutan ng pasyente ang mga susunod na hakbang. Pinayuhan ng mga doktor siya at ang kanyang mga kamag-anak tungkol sa minanang panganib, kabilang ang pangangailangang masuri ang kanyang kuya. Hindi isiniwalat ang resulta ng genetic test ng kuya o ang kinalabasan ng sumunod na gamutan ng pasyente.
Magkaibang plano ang kailangan sa Lynch syndrome at FAP
Tinatayang 3% ng mga kaso ng kanser sa colorectal ay dulot ng Lynch syndrome. Kaugnay ito ng mapaminsalang pagbabago sa MLH1, MSH2, MSH6 at PMS2, o mga pagbabagong may kinalaman sa EPCAM na maaaring makasagabal sa sistema ng pagkukumpuni. Karaniwang tumutulong ang mga gene na ito sa mga selula na itama ang mga pagkakamali sa DNA, na tulad ng sistemang nagwawasto ng mga teksto.
Umaabot sa 50% hanggang 80% ang panganib na magkaroon ng kanser sa colorectal sa buong buhay para sa ilang taong may Lynch syndrome, depende sa apektadong gene; malaki ang pagkakaiba-iba ng panganib sa mga gene at indibidwal. Madalas magkaroon ng kanser bago sumapit ang edad na 50. Pinatataas din ng sindrom ang panganib ng kanser sa endometrium, ang sapin ng matris, gayundin ng kanser sa obaryo, sikmura at daanan ng ihi.
Kulang sa 1% ng mga kaso ng kanser sa colorectal ang dulot ng familial adenomatous polyposis, o FAP, na karaniwang kaugnay ng mutasyon sa APC gene. Maaaring tubuan ng daan-daan o libo-libong polyp ang mga taong may klasikong FAP mula pa sa kanilang mga tinedyer na taon. Mga tumutubong bukol ang mga polyp sa sapin ng bituka, at ang ilan sa mga ito ay maaaring maging kanser.
Kung walang interbensiyon, halos tiyak na magkakaroon ng kanser sa colorectal ang mga taong may klasikong FAP, madalas bago sumapit ang edad na 40. Kaya mas maaga nagsisimula ang pagsubaybay dito kaysa sa karaniwang pagsusuri para sa pangkalahatang populasyon. Parehong nangangailangan ng pangangalaga ng espesyalista ang Lynch syndrome at FAP, ngunit kailangan ng magkaibang pagsubaybay at pagpapasya sa gamutan dahil magkaiba ang mga padron ng mga ito.
Iba't ibang padron ng genetika ang natuklasan sa mga pag-aaral sa Vietnam
Natuklasan sa pag-aaral noong 2023 tungkol sa minanang kanser, na inilathala sa Familial Cancer, ang mga mutasyon na nagdudulot ng minanang sindrom ng kanser sa colorectal sa 3% ng sinuring resulta ng genetic test. PMS2 ang pinakamadalas na apektadong gene sa mga natukoy na kaso, samantalang MLH1 naman ang pinakabihira.
Sinuri naman sa isang naunang pag-aaral ng pangkat ng mga Vietnamese na sumailalim sa genetic testing, na inilathala noong Enero 5, 2022, ang 1,165 kataong sumailalim sa pagsusuri noong 2020. Labinlima sa mga kalahok, o 1.3%, ang may mapaminsalang baryante sa mga gene na kaugnay ng mga minanang sindrom ng kanser sa colorectal. Pinakamadalas ang MSH6 sa mga natuklasang may kaugnayan sa Lynch syndrome, na may carrier frequency na 0.4%.
Iniulat ng pangkat na ito ang carrier frequency na 0.8% para sa mga gene na kaugnay ng Lynch syndrome, 0.3% para sa APC at 0.3% para sa MUTYH. Kailangang isaalang-alang sa pagbibigay-kahulugan sa resulta ng MUTYH kung isa o kapwa kopya ng gene ang apektado, dahil karaniwang sangkot sa polyposis na kaugnay ng MUTYH ang mapaminsalang baryante sa kapwa kopya.
Kabilang sa mga kalahok sa pag-aaral noong 2022 ang mga sumailalim sa mga programa ng genetic testing; 90.9% ay mga babae, at 34.6% ay may personal o pampamilyang kasaysayan ng kanser. Ipinaliwanag ng mga may-akda na mas mataas ang bahagdan ng mga taong may mas malaking minanang panganib sa sample kaysa sa populasyon ng Vietnam. Kaya dapat isaalang-alang ang kontekstong ito sa pagtatayang 3.2% ng mga may baryante sa lahat ng gene na kaugnay ng minanang kanser.
Sa loob ng ilang taon isinagawa ang pananaliksik at inilabas ang mga pambansang pagtataya:
- Enero hanggang Disyembre 2020: Nangalap ang naunang pag-aaral ng 1,165 kalahok na Vietnamese para sa genetic testing.
- Enero 5, 2022: Inilathala ang mga natuklasang genetiko ng pangkat.
- Hulyo 30, 2023: Iniulat ng pag-aaral sa Familial Cancer ang 49 na kaso ng minanang sindrom ng kanser sa colorectal mula sa 1,632 resulta ng pagsusuri.
- 2024: Taon na pinagbabatayan ng pinakabagong mga pagtataya sa pasanin ng kanser sa buong bansa at sa buong mundo.
- Hulyo 8, 2026: Inilathala online ang pandaigdigang pagsusuri sa mga pagtataya para sa 2024.
Bakit maaaring hindi humantong sa pagsusuri ang positibong resulta
Natuklasan sa pag-aaral noong 2023 na ang mga alalahaning sikolohikal ang pinakamadalas na iniulat na hadlang sa pagpapasuri ng mga kamag-anak. Kabilang sa mga dahilan ang takot, kawalan ng interes at paniniwalang hindi kailangan ang pagsusuri. Nanawagan ang mga mananaliksik para sa mas mahusay na pagpapayo bago at pagkatapos ng pagsusuri, higit na pagsubaybay at mga pagbabago sa patakaran tungkol sa tuwirang pakikipag-ugnayan sa mga kamag-anak.
Ang cascade testing ay ang pag-aalok ng pagsusuri sa mga kadugo matapos matuklasan sa isang miyembro ng pamilya ang mapaminsalang minanang baryante. Sa halip na magsimula sa hindi pa nalalamang sanhi sa genetika, maaaring suriin ng mga clinician kung taglay ng mga kamag-anak ang partikular na baryanteng natukoy na sa pamilya.
Inilarawan sa pag-aaral ang pag-unlad sa pagpapalaganap ng prosesong ito sa pamamagitan ng suportang pinansiyal at teknikal. Ipinakikita rin ng bilang ng mga lumahok ang agwat sa pagitan ng pagtukoy sa panganib at pagkilos upang tugunan ito: wala pang kalahati ng mga kaso ang sumailalim sa karagdagang pagsusuri, at wala pang kalahati ng mga pamilya ang nagpasya ring magpa-test.
Suliranin din ang kakulangan sa akses. Inilarawan sa pag-aaral noong 2022 na limitado ang pagkakaroon ng pagsusuri para sa minanang kanser sa Vietnam at sa iba pang bahagi ng Asya dahil sa gastos at kakulangan ng mga sinanay na laboratoryo at propesyonal sa pangangalagang pangkalusugan. Bukod sa resulta ng laboratoryo, kailangan ng mga pamilya ng madaling maunawaang pagpapayo at praktikal na plano sa pagsubaybay.
Sino ang dapat makipag-usap sa doktor tungkol sa mas maagang pagsusuri?
Maaaring halos doblehin ng pagkakaroon ng kanser sa colorectal sa magulang, kapatid o anak ang panganib ng isang tao. Maaaring tatlo hanggang apat na ulit na mas mataas ang panganib kapag na-diagnose ang isang malapit na kamag-anak bago sumapit ang edad na 50 o kapag ilang malapit na kamag-anak ang apektado. May padron sa pamilya sa humigit-kumulang 20% hanggang 30% ng mga kaso, kabilang ang mga pamilyang walang natukoy na minanang mutasyon.
Inirerekomenda ni Pham Cam Phuong na unahin ang pagsusuri sa genetika ng mga taong may malapit na kamag-anak na may mutasyong kaugnay ng Lynch syndrome, ilang kamag-anak sa iisang panig ng pamilya na nagkaroon ng magkakaugnay na kanser, o kanser na lumitaw sa di-karaniwang murang edad. Maaaring kailanganin ding masuri ang taong nagkaroon ng higit sa isang pangunahing kanser, ibig sabihin ay magkakahiwalay na kanser na nagsimula nang magkakabukod.
Para sa maraming taong may Lynch syndrome, nagsisimula ang colonoscopy sa edad na 20 hanggang 25 at inuulit ito kada isa hanggang dalawang taon; inaangkop ang iskedyul batay sa gene at kasaysayan ng pamilya. Madalas magsimula ang pagsubaybay sa klasikong FAP sa edad na 10 hanggang 12. Gumagamit ang colonoscopy ng nababaluktot na kamera upang siyasatin ang bituka at nagbibigay-daan sa mga doktor na alisin ang maraming polyp habang isinasagawa ang pagsusuri.
Dapat makipag-usap sa doktor tungkol sa karaniwang pagsusuri ang mga taong edad 45 pataas, samantalang maaaring mangailangan ng pangangalaga nang mas maaga ang mga may minanang panganib. Kabilang din sa mga grupong nangangailangan ng indibidwal na pagsusuri ang mga nagkaroon na ng kanser sa colorectal o adenomatous polyp, matagal nang ulcerative colitis o Crohn's disease, at dating sumailalim sa radiation treatment sa tiyan o pelvis. Lalong nagiging alalahanin ang inflammatory bowel disease matapos ang humigit-kumulang walo hanggang sampung taon.
Para sa mga na-diagnose na ng kanser sa colorectal, makatutulong ang pagsusuri sa tumor para sa kakulangan sa mismatch repair, na tinatawag na dMMR, o mataas na microsatellite instability, na tinatawag na MSI-H, sa paggabay sa karagdagang pagsusuri. Ipinahihiwatig ng mga resultang ito na may problema sa pagkukumpuni ng DNA. Maaari itong humantong sa pagsusuri para sa Lynch syndrome at tumulong tukuyin ang mga pasyenteng maaaring makinabang sa immunotherapy, isang gamutang tumutulong sa immune system na atakehin ang kanser.
Nakasalalay sa pakikilahok ang mas maagang pagtuklas
Tinutukoy ni Dr Nguyen Duy Anh, pangalawang direktor ng Oncology, Radiotherapy and Nuclear Medicine Center sa Phuong Dong General Hospital, ang tatlong magkakaugnay na suliranin: pagbabago sa mga padron ng kanser, mga pagkain at pamumuhay sa lungsod, at huling pagtuklas. Ayon sa kanya, marami sa mga pasyente ang dumarating matapos lumitaw ang mga sintomas, kabilang ang mga nasa ikatlo o ikaapat na yugto na ng sakit.
Walang organisadong programa sa buong bansa para sa pagsusuri ng kanser sa colorectal sa Vietnam. Maaaring maantala ang pagpapasuri dahil sa takot sa sakit, hiya at paniniwalang hindi kailangang magpasuri ang mga malulusog. Maaaring iugnay ang dugo sa dumi sa almoranas, samantalang ituring na karaniwang problema sa bituka ang pagbabago sa pagdumi, kaya naaantala ang pagpapatingin sa doktor.
Ayon kay Nguyen Duy Anh, maaaring mapahusay ng endoscopy na tinutulungan ng artificial intelligence ang pagtuklas ng mga adenoma, mga polyp na maaaring maging kanser. Nananatiling mahalaga ang pag-abot sa mga kuwalipikadong magpasuri: nakatutulong sa mga pasyente ang mas mahusay na kagamitan kapag dumalo sila sa pagsusuri.
Nakadaragdag sa naitatalang pasanin ang pagtanda ng populasyon, mas mahusay na diagnosis at pagbabago sa mga salik ng panganib. Dapat bigyang-pansin ang paninigarilyo, labis na pag-inom ng alak, sobrang timbang, type 2 diabetes, kakulangan sa aktibidad, at pagkaing maraming pula o prosesadong karne at kulang sa hibla, kasabay ng kasaysayan ng sakit sa pamilya. Para sa mga pasyente at kanilang mga kamag-anak, ang praktikal na tugon ay ang pagtatasa ng panganib na nag-uugnay sa pag-iwas, pagsusuri at pagpapayo sa genetika sa halip na ituring ang mga ito bilang magkakahiwalay na gawain.
Mahahalagang punto
- Tinatayang 22,584 bagong kaso ng kanser sa colorectal at 10,990 pagkamatay ang naitala sa Vietnam noong 2024.
- Mahigit kalahati ng mga diagnosis at pagkamatay dahil sa kanser sa colorectal sa buong mundo ay nasa Asya.
- Natukoy sa isang pag-aaral sa Vietnam noong 2023 ang mga mutasyon na nagdudulot ng minanang sindrom ng kanser sa colorectal sa 49 sa 1,632 resulta ng genetic test.
- 44% lamang ng mga natukoy na kaso ang sumailalim sa karagdagang pagsusuri, samantalang 48% ng kanilang mga pamilya ang nagpa-genetic test.
- Maaaring mangailangan ng pagsubaybay ilang dekada bago ang karaniwang edad ng pagsusuri ang mga taong may Lynch syndrome at FAP.
- Dapat ikonsulta sa genetic counsellor ang mga diagnosis sa murang edad at magkakaugnay na kanser sa pamilya.
- Makatutulong ang pagsusuri sa tumor sa pagtasa ng minanang panganib at pagpili ng gamutan.






