Maaaring Makatanggap ang Tajikistan ng $1.8 Bilyon sa Plano ng World Bank na Nakaugnay sa mga Repormang Pang-ekonomiya

Pitong taon ng pagpopondo, na may mga kondisyon

Maaaring makatanggap ang Tajikistan ng hanggang $1.8 bilyon na pagpopondo sa ilalim ng balangkas ng pakikipagtulungan ng World Bank Group para sa mga piskal na taon 2026 hanggang 2032. Nakadepende ang pagkuha nito sa mga repormang pang-ekonomiya, pondong makukuha at kakayahan ng bansa na makahikayat ng mga pribadong mamumuhunan. Magsisimula ang malaking pagbabago sa piskal na taon 2027, kung kailan inaasahang lilipat ang Tajikistan mula sa mga grant tungo sa mga pautang mula sa International Development Association (IDA).

Itinatakda ng Country Partnership Framework ng World Bank Group, ulat na CPF0000019, ang pagbabago ng direksiyon tungo sa mga trabahong nililikha ng pribadong negosyo, mas mahusay na edukasyon at kalusugan, at higit na proteksiyon laban sa mga dagok sa ekonomiya at likas na sakuna. Tinatayang halaga lamang ang mga bilang ng pagpopondo; inilalarawan ng mga ito ang posibleng mapagkukunan sa halip na tiyak na alokasyon.

Maaaring manggaling sa IDA ang $1 bilyon hanggang $1.2 bilyon sa loob ng pitong taon. Posibleng magmula naman ang karagdagang $600 milyon sa International Finance Corporation (IFC), na sumusuporta sa mga pribadong negosyo, at sa Multilateral Investment Guarantee Agency (MIGA), na nagbibigay ng mga garantiya sa pamumuhunan.

Mahalaga ang paketeng ito dahil 38% ng pandaigdigang pagpopondo ng mga donor sa Tajikistan noong 2024 ay mula sa World Bank, na nanatiling pinakamalaking donor nito. Kaya malaki ang epekto ng mga pagbabago sa paraan ng pagbibigay nito ng suporta sa pampublikong pamumuhunan, pangungutang ng pamahalaan at mga serbisyong ginagamit ng mga sambahayan.

Itinatampok ng balangkas ang enerhiya, kasanayan at pribadong pamumuhunan bilang sentro ng mas malawak na transisyong pang-ekonomiya. Malaki ang ibinaba ng kahirapan sa Tajikistan, ngunit dahil umaasa ito sa perang ipinadadala ng mga migranteng manggagawa, lantad sa mga pagbabago sa labas ng mga hangganan ng bansa ang mga pamilya at ang ekonomiya. Nais ng Bank na higit na magmula sa mga negosyo at trabaho sa loob ng Tajikistan ang paglago.

Paano bubuuin ang $1.8 bilyon

IDA, ang sangay ng World Bank Group na sumusuporta sa mahihirap na bansa, ang magbibigay ng pinakamalaking bahagi ng posibleng pakete. Nakadepende sa pondong makukuha nito, kalagayan ng pandaigdigang ekonomiya at pagtugon ng bawat proyekto sa mga rekisito nito ang inaasahang ambag na $1 bilyon hanggang $1.2 bilyon.

Maaaring sumuporta ang IFC sa pamumuhunang hanggang $500 milyon. Kabilang dito ang hanggang $200 milyon mula mismo sa IFC at hanggang $300 milyon na manggagaling sa mga pribadong mamumuhunan. Tinatayang karagdagang $100 milyon naman ang posibleng ambag ng MIGA, na iuugnay sa mga oportunidad sa pamumuhunan, kabilang ang mga pakikipagtuwang ng pamahalaan at negosyo.

Sa pinakamataas na tantiya, $1.2 bilyon mula sa IDA at $600 milyon na kaugnay ng IFC at MIGA ang bubuo sa halagang $1.8 bilyon. Isang katlo ng pinakamataas na halagang ito ang pribadong pamumuhunan. Nakadepende ang bawat bahagi sa sarili nitong mga pasiya sa pagpopondo at mga kondisyon ng proyekto.

Iba rin ang papel ng MIGA sa papel ng nagpapautang. Pinoprotektahan ng garantiya sa pamumuhunan ang mga mamumuhunan laban sa mga tinukoy na panganib, kaya nagiging mas kaakit-akit na pondohan ang isang proyekto. Samakatuwid, pinagsasama ng panukalang pakete ang ilang kasangkapang pampinansyal, sa halip na magbigay sa pamahalaan ng iisang pondo.

Bakit mahalaga ang paglipat mula sa mga grant tungo sa mga pautang

Inaasahang lilipat ang Tajikistan mula sa mga grant ng IDA tungo sa mga pautang simula sa piskal na taon 2027 dahil lumampas na ang kita bawat tao sa antas na itinakda para sa dati nitong kaayusan sa pagpopondo sa pamamagitan ng grant. Hindi kailangang bayaran ang mga grant; lumilikha naman ng obligasyong magbayad ang mga pautang, kahit mas paborable ang mga tuntunin ng mga ito kaysa sa komersiyal na pangungutang.

Dahil sa pagbabagong ito, lalong nagiging mahalaga ang kakayahan ng pamahalaan na pamahalaan ang utang. Iniuugnay ng Bank ang suporta nito sa mas matatag na pananalapi ng pamahalaan, napapanatiling pangungutang at mas mahusay na pamamahala sa ekonomiya. Kailangang maghatid ng mga benepisyo ang mga proyektong pinondohan sa pamamagitan ng pautang habang nagpaplano ang estado para sa mga pagbabayad sa hinaharap.

Tinutukoy ng balangkas ang mataas na panganib ng pagkakabaon sa utang at mga panganib sa badyet na kaugnay ng Rogun Hydropower Plant. Nangangahulugan ang pagkakabaon sa utang na nahaharap ang isang bansa sa malubhang hirap sa pagtugon sa mga bayarin nito sa utang. Para sa Tajikistan, nangangahulugan ang paglipat sa bagong paraan ng pagpopondo na kasinghalaga ng halagang makukuha ang kalidad at tiyempo ng paggasta.

Posible ring mangailangan ng karagdagang pondo mula sa publiko ang mga negosyong pag-aari ng estado. Itinatampok ng balangkas ang mga pananagutang maaaring lumitaw sa hinaharap ng mga ito, mga obligasyong maaaring maging gastusin ng pamahalaan kung mangyari ang ilang partikular na pangyayari, gaya ng hindi makabayad ng garantisadong utang ang isang kumpanya. Makakatulong ang pagsubaybay sa mga pangakong ito upang maunawaan ng pamahalaan ang mga gastusing maaaring lumitaw sa hinaharap.

Dapat gawing posible ng mga reporma ang pamumuhunan

Inaasahan ng World Bank ang mga repormang magpapahusay sa transparency, pampublikong administrasyon at mga kondisyon para sa mga pribadong negosyo. Nanawagan din ito ng mas mahusay na pampublikong pagkuha ng mga produkto at serbisyo, at mas malaking kakayahan ng mga ahensiya ng pamahalaan na maghanda, mamahala at mangasiwa ng mga proyekto.

Ang pampublikong pagkuha ng mga produkto at serbisyo ay ang prosesong ginagamit ng mga sangay ng pamahalaan sa pagbili ng mga produkto, gawaing konstruksyon at serbisyo. Makakatulong ang mas mahusay na proseso upang magamit ang pampublikong pondo sa nilalayong gawain sa makatwirang halaga. Kailangan ng mas malalakas na ahensiya upang gumawa ng mga kontrata, mangasiwa sa pagsasagawa ng mga proyekto at tumugon kapag nahuhuli ang mga ito sa iskedyul.

Nakadepende ang pribadong pamumuhunan sa pagbawas ng mga panganib at paggawa sa Tajikistan na mas kaakit-akit na lugar para magnegosyo. Kabilang sa mga problemang tinutukoy ng balangkas na dapat tugunan ang mahinang kapaligiran para sa negosyo at limitadong transparency at pananagutan ng mga institusyon.

Kabilang sa mga larangan ng imprastraktura na tinukoy para sa pakikipagtuwang ng publiko at pribadong sektor ang mga paliparan, suplay ng tubig at irigasyon. Sa ganitong mga kaayusan, naghahati ang pamahalaan at negosyo sa mga responsibilidad sa pagbibigay ng imprastraktura o serbisyo. Tinutukoy ng mga kontrata kung sino ang magpopondo sa gawain, sino ang magpapatakbo nito at paano mababawi ang mga gastos.

Direktang iniuugnay ng mga kaayusang ito ang adyenda ng reporma sa target na pagpopondo. Inaasahan ng Bank na magmumula sa mga pakikipagtuwang sa imprastraktura ang malaking bahagi ng pribadong kapital, kaya mahalaga sa panghihikayat ng pamumuhunan ang kakayahan ng pamahalaan na maghanda ng kapani-paniwalang mga proyekto at mamahala ng mga kontrata.

Enerhiya, kasanayan at trabaho ang nangunguna sa estratehiya

Tinukoy ng anunsiyo ng pakikipagtuwang ng World Bank Group ang tatlong prayoridad: maaasahan, abot-kaya at malinis na enerhiya; mga manggagawang may mas mahusay na kasanayan at kalusugan; at pribadong pamumuhunang lumilikha ng mas marami at mas mahusay na trabaho. Bahagi ng lahat ng tatlong prayoridad ang proteksiyon laban sa mga dagok sa ekonomiya, klima at iba pa.

Inilarawan ni Gael Raballand, Country Manager ng World Bank Group para sa Tajikistan, ang layunin ng pinanibagong pakikipagtuwang:

Mahalaga ang naging pag-unlad ng Tajikistan sa nakalipas na dalawang dekada. Upang mapanatili at mapalawak ang mga tagumpay na ito, layunin ng pinanibagong pakikipagtuwang namin na tulungan ang transisyon ng bansa tungo sa mas napapanatiling modelo ng ekonomiyang pinangungunahan ng malinis na enerhiya, mas matatag na yamang-tao at mas malaking pribadong pamumuhunan para sa mas marami at mas mahusay na trabaho para sa mga mamamayan.

Naaayon ang estratehiya sa National Development Strategy 2030 ng Tajikistan. Batay ito sa Streamlined Country Diagnostic at Country Opinion Surveys ng Bank, gayundin sa mga konsultasyon sa pamahalaan, mga katuwang sa pagpapaunlad, negosyo, lipunang sibil at mga institusyong akademiko.

Kabilang sa gawain sa enerhiya ang suporta sa mga hydroelectric plant sa Rogun at Nurek, pagpapakuryente sa mga kanayunan at kalakalang panrehiyon sa kuryente. Layunin ng edukasyon, pagsasanay sa kasanayan, pangangalagang pangkalusugan, tubig at sanitasyon na suportahan ang kakayahan ng mga tao na matuto, magtrabaho at manatiling malusog. Ang yamang-tao, terminong ginagamit sa estratehiya, ay tumutukoy sa kaalaman, kasanayan at kalusugang nagagamit ng mga tao sa buong buhay nila.

Bumaba ang kahirapan, ngunit nananatili ang panganib mula sa mga dagok

Bumaba ang pambansang antas ng kahirapan sa Tajikistan mula 56% noong 2010 tungo sa mas mababa sa 20% nitong mga nakaraang taon, ayon sa Bank. Katumbas ito ng pagbaba nang mahigit 36 na porsiyentong punto, isang malaking pagbuti sa bahagi ng mga taong nabubuhay sa ilalim ng pambansang hangganan ng kahirapan.

Nananatiling pangunahing pinagkukunan ng suporta sa ekonomiya ang perang ipinadadala ng mga migranteng manggagawa. Nagagamit ng mga pamilya ang mga padalang ito para sa pagkain, edukasyon, tirahan at iba pang pangangailangan, ngunit maaaring maapektuhan ang perang dumarating sa mga tahanan ng mga pagbabago sa trabaho o kalagayang pang-ekonomiya sa ibang bansa. Layunin ng balangkas na bumuo ng modelo ng paglago na may mas matatag na lokal na batayan ng mga negosyo at trabaho.

Saklaw din ng adyenda ng proyekto ang mga reporma sa buwis at sektor ng pananalapi, digital na imprastraktura at modernisasyon ng pambansang sistema ng estadistika. Tinutulungan ng maaasahang estadistika ang mga awtoridad na sukatin ang kalagayan at magplano ng paggasta, samantalang hinuhubog naman ng mga sistemang pinansiyal at pangbuwis ang pagpapatakbo ng mga negosyo at pangongolekta ng kita ng estado.

Kabilang din sa balangkas ang agrikultura, irigasyon, paghahanda sa sakuna at proteksiyong panlipunan. Para sa mga sambahayan, iniuugnay ng mga prayoridad na ito ang patakarang pang-ekonomiya sa mga praktikal na pangangailangan: maaasahang suplay ng tubig, mga sakahang mas handa sa mga likas na sakuna at suporta kapag lumala ang kita o kalagayan ng pamumuhay.

Mataas ang pagtataya ng Bank sa panganib sa pagpapatupad

Itinatakda ng balangkas ang mataas na antas ng panganib sa lima sa siyam na kategorya, malaking antas sa isa at katamtamang antas sa tatlo. Saklaw ng mga kategoryang may mataas na antas ang mga panganib sa politika at pamamahala, mga kalagayang makroekonomiko, kakayahan ng mga institusyon, pamamahala at wastong paggamit ng pondo, at tunggalian.

Inilalarawan ng Rogun ang balanseng kailangang panatilihin ng pamahalaan. Kabilang ang hydroelectric plant sa adyenda ng pagpapaunlad ng enerhiya, ngunit tinutukoy rin ang mga pangakong paggasta kaugnay nito bilang pinagmumulan ng panganib sa badyet. Kaya kailangang isaalang-alang sa pagpopondo ng imprastraktura sa enerhiya kapwa ang pagpapaunlad ng suplay ng kuryente at ang pananalapi ng publiko.

Plano ng Bank na repasuhin taun-taon ang business plan ng balangkas at iakma ang suporta batay sa mga prayoridad ng Tajikistan at pag-usad ng mga reporma. Nagbibigay ang mga rebyung ito ng regular na pagkakataon upang muling suriin ang halo ng mga proyekto habang nagbabago ang pondo, mga oportunidad sa pamumuhunan at mga kondisyon sa pagpapatupad.

Samakatuwid, nakasalalay sa ilang nagbabagong salik ang pananaw sa pagpopondo: pondong makukuha ng IDA, mga reporma ng pamahalaan, kahandaan ng mga indibidwal na proyekto at kahandaang makilahok ng mga pribadong mamumuhunan. Pinag-uugnay ng balangkas ang mga pasiyang ito sa iisang estratehiya.

Ipinakikita ng mga kasalukuyang proyekto ang maihahatid ng suporta

Kasalukuyang pinopondohan ng IDA ang 25 proyekto sa Tajikistan na nagkakahalaga ng $1.93 bilyon, ayon sa anunsiyo ng pakikipagtuwang ng Bank. May portfolio ang IFC na $69 milyon para suportahan ang pitong kliyente sa pribadong sektor. Panimulang batayan ng bagong estratehiya ang mga kasalukuyang pangakong ito; saklaw din ng nakaplanong adyenda nito ang humigit-kumulang 25 proyekto sa iba’t ibang sektor.

Ipinakikita ng karagdagang pagpopondong inanunsiyo noong Oktubre 10 ang mga praktikal na gawaing kasama rito. Saklaw ng mga kasunduang nilagdaan ni Finance Minister Faiziddin Qahhorzoda at Raballand ang katatagan ng agrikultura at pagpapaunlad ng mga bata sa murang edad, na may pinagsamang iniulat na halagang lampas 420 milyong somoni.

Kabilang sa bahagi para sa agrikultura ang $7.5 milyon mula sa IDA para tapusin ang konstruksyon sa isang sentro ng logistikong pang-agrikultura sa Danghara, bigyan ng kagamitan ang isang sentro sa Dushanbe para sa pagproseso at pag-iimpake ng mga produktong sakahan, at suportahan ang napapanatiling operasyon ng dalawang pasilidad. Makakatulong ang mga sentrong ito sa mga magsasaka na ihanda ang mga produkto para ibenta at maabot ang mas maraming mamimili.

Kabilang sa bahagi para sa pagpapaunlad ng mga bata ang 30 milyong euro mula sa IDA at $4.5 milyon mula sa Global Financing Facility for Women, Children and Adolescents. Kabilang sa mga plano ang 300 silid-aralan para sa preschool at mga pagpapahusay sa mga serbisyong pangkalusugan at pagpapaunlad ng bata. Tinukoy ng Finance Ministry na grant ang $4.5 milyon; hindi tinukoy sa salaysay ng mga kasunduang iyon ang mga tuntunin para sa iba pang halaga at ang taon ng anunsiyo noong Oktubre.

Kabilang sa iba pang pagpopondong inilarawan kasabay ng mga kasunduang iyon ang mga grant na inaprubahan noong Hulyo: $75 milyon para sa modernisasyon ng suplay ng tubig at irigasyon at $100 milyon para sa mga repormang pang-ekonomiya na sumasaklaw sa mga serbisyong digital, abyasyon at enerhiya. Ipinakikita ng mga gawaing ito ang lawak ng mga serbisyong at institusyong saklaw ng pakikipagtuwang.

Mahahalagang petsa at taunang siklo ng pagsusuri

Magkaiba ang petsang ibinigay sa dokumento ng balangkas at sa anunsiyo ng Bank para sa talakayan ng Lupon. Nakasaad sa talaan ng dokumento ang Hunyo 2, 2026, bilang petsa ng pagsisiwalat at pulong ng Lupon, samantalang sinasabi sa anunsiyo ng Bank na tinalakay ng mga direktor ang balangkas noong Hunyo 3, 2026.

• Mayo 11, 2026: Petsa ng pinal na Country Partnership Framework, ulat na CPF0000019.
• Hunyo 2, 2026: Petsa ng pagsisiwalat at pulong ng Lupon na nakasaad sa talaan ng dokumento.
• Hunyo 3, 2026: Petsa ng talakayan ng Lupon na nakasaad sa anunsiyo ng pakikipagtuwang ng Bank.
• Piskal na taon 2027: Inaasahang simula ng paglipat ng Tajikistan mula sa mga grant ng IDA tungo sa mga pautang.
• Mga piskal na taon 2026 hanggang 2032: Panahong saklaw ng balangkas ng pakikipagtuwang.

Gagabay ang taunang pagsusuri sa business plan sa pag-unlad ng estratehiya sa panahong iyon. Para sa pamahalaan, ang pangunahing gawain ay isalin ang mga reporma at paghahanda ng proyekto tungo sa pagpopondong mabisang magagamit. Para sa mga sambahayan, ang nilalayong resulta ay mas maaasahang serbisyo, mas mahusay na pagkatuto at kalusugan, at mas maraming pagkakataong kumita sa loob ng Tajikistan.

Mahahalagang Punto

• Maaaring makatanggap ang Tajikistan ng hanggang $1.8 bilyon sa loob ng pitong taon, depende sa mga reporma, pondong makukuha at mga kondisyon ng proyekto.
• Maaaring magbigay ang IDA ng $1 bilyon hanggang $1.2 bilyon, at hanggang $600 milyon naman ang kaugnay ng IFC at MIGA.
• Inaasahang magsisimula sa piskal na taon 2027 ang paglipat mula sa mga grant ng IDA tungo sa mga pautang.
• Enerhiya, kasanayan, kalusugan at pribadong pamumuhunan ang pangunahing prayoridad ng estratehiya.
• Mataas ang pagtataya ng Bank sa panganib sa pagpapatupad at plano nitong magsagawa ng taunang pagsusuri sa business plan.
• Saklaw ng kasalukuyang pagpopondo ng IDA ang 25 proyektong nagkakahalaga ng kabuuang $1.93 bilyon.