Nagsimula ang Australianong Eroplano ng mga Misyon Kontra Sunog Malapit sa mga Tahanan sa Samarinda

Unang mga buhos ng tubig, itinutok sa mga sunog malapit sa mga tahanan

Nagsagawa ang isang Australianong C-130 air tanker ng tatlong operasyong pambomba ng tubig malapit sa Samarinda, sa lalawigan ng East Kalimantan sa Indonesia, pagsapit ng alas-3 ng hapon, oras sa Jakarta, noong Nobyembre 6, 2026, habang inuna ng mga awtoridad ang dalawang lugar na may sunog na malapit sa mga pamayanan. Dalawang sasakyang panghimpapawid at 20 espesyalistang Australiano ang idinagdag sa pagtugon sa mga wildfire na kumakalat sa ilang isla ng Indonesia.

Nakatakda ang operasyon mula Nobyembre 6 hanggang 12. Nagsimula ito isang araw matapos ipahayag ng embahada ng Australia ang tulong kasunod ng magkasanib na teknikal na pagsusuri na pinangunahan ng National Disaster Management Agency ng Indonesia, na kilala bilang BNPB. Kayang magdala ng tanker ng hanggang 15,000 litro ng tubig sa bawat misyon, habang nagsisilbing gabay na sasakyang panghimpapawid ang isang Cessna Citation.

Ayon kay Berton Panjaitan, pansamantalang pinuno ng sentro ng BNPB para sa datos, impormasyon at komunikasyon sa sakuna, pinili ng mga crew ang mga unang puntirya sa pulong noong umaga. Agarang layunin nilang bawasan ang panganib sa mga taong nakatira malapit sa mga sunog.

Dumating ang deployment ng Australia sa panahong inilalarawan bilang pinakamalubhang panahon ng wildfire sa Indonesia sa loob ng 11 taon. Naapektuhan ng mga sunog ang Sumatra, Borneo at Papua, habang nagtala ang datos ng Ministry of Health ng mahigit 400,000 kaso ng acute respiratory infection sa pitong lalawigan pagsapit ng Nobyembre 2.

Bakit East Kalimantan ang pinagdalhan ng sasakyang panghimpapawid

Pinili ng BNPB at mga teknikal na pangkat ng Australia ang East Kalimantan matapos suriin kung saan makatutulong ang karagdagang sasakyang panghimpapawid. Sinabi ni Lieutenant General Kristomei Sianturi, pinuno ng BNPB, na pangalawa ang lalawigan sa Central Kalimantan sa pangangailangan ng suporta sa pamamahala ng sunog.

Kinumpirma ng anunsyo ng deployment ng embahada ng Australia noong Nobyembre 5 na susuporta ang tulong sa mga operasyon sa East Kalimantan. Kabilang sa tulong ang isang C-130 Large Air Tanker ng New South Wales Rural Fire Service, isang Cessna Citation na magsisilbing lead aircraft, at pangkat na binubuo ng 20 katao, kabilang ang mga espesyalista sa aerial firefighting.

Pinasimulan ni Seno Aji, bise gobernador ng East Kalimantan, ang unang misyon mula sa Dhomber air base sa Balikpapan noong Nobyembre 6. Tumungo ang sasakyang panghimpapawid sa Makroman, isang lugar sa Samarinda. Kabilang sa iba pang prayoridad na lokasyon ang Anggana, Santan Ulu sa Kutai Kartanegara, at Paser regency.

Ayon kay Seno, tutuon ang mga operasyong panghimpapawid sa mga sunog na mahirap marating sa lupa. Tinatayang 40 hanggang 50 ektarya ang lawak ng sunog na tinatalakay. Kaya pinagsasama ng mga agarang prayoridad ng lalawigan ang dalawang pangangailangan: marating ang mga lugar na mahirap puntahan sa lupa at protektahan ang mga pamayanang malapit sa aktibong mga lugar ng sunog.

Maaaring tumanggap ng tulong ang Kapuas regency sa Central Kalimantan kapag nakontrol na ang mga sunog sa East Kalimantan, ani Seno. Nananatiling unang prayoridad ang East Kalimantan, kaya nakadepende sa mga kondisyon doon ang anumang paglipat ng tulong.

Paano nagtutulungan ang tanker at gabay na sasakyang panghimpapawid

Ang C-130 ang nagdadala ng tubig, habang nagsisilbing lead o gabay na sasakyang panghimpapawid ang Cessna Citation. Ang sortie ay isang operasyonal na paglipad. Kayang maghatid ng hanggang 15,000 litro sa bawat sortie, kaya maaaring ituon ang malaking bolyum ng tubig sa piniling lugar ng sunog.

Ayon kay Panjaitan, kailangan ng tanker ng humigit-kumulang 20 minuto para magpakarga muli ng gasolina matapos ang isang sortie bago magpatuloy sa operasyon. Bahagi rin ng gawain sa maghapon ang oras ng paglipad, pagkarga ng tubig at pag-ooperasyon sa lugar ng sunog, kaya isa lamang bahagi ng iskedyul ang pagitan para sa muling pagkarga ng gasolina.

Kabilang sa pangkat ng Australia ang mga piloto at support crew, at may mga paramedic din sa mga ipinadalang tauhan. Nakikipag-ugnayan ang BNPB sa mga Australiano at mga ahensiya sa lugar upang ituro ang sasakyang panghimpapawid sa mga prayoridad na sunog.

Plano ang hanggang anim na sortie bawat araw. Sa pinakamataas na kargang 15,000 litro bawat paglipad, aabot sa 90,000 litro ang maihahatid sa anim na sortie. Ayon sa embahada, bahagyang lampas 100,000 litro ang kakayahan ng tanker sa isang araw, mas mataas na pagtataya kaysa sa maihahatid ng anim na nakaplanong paglipad.

Depende sa dami ng natapos na paglipad at tubig na dala sa bawat isa ang aktuwal na maihahatid sa isang araw. Iniulat ng mga awtoridad na tatlong operasyong pambomba ng tubig ang naisagawa pagsapit ng hapon ng Nobyembre 6, ngunit hindi nila sinabi ang kabuuang bolyum ng tubig na ibinuhos o lawak ng lugar na nakontrol.

Nagdulot ang makapal na usok ng krisis sa kalusugan lampas sa mga sunog

Nagtala ang Ministry of Health ng Indonesia ng mahigit 400,000 kaso ng acute respiratory infection sa pitong lalawigan pagsapit ng Nobyembre 2. Apektado ng mga sakit na ito ang sistemang panghinga, kabilang ang ilong, lalamunan at baga. Maaaring makairita sa daanan ng hangin ang usok at magpahirap sa paghinga.

Ilang buwan nang nagliliyab ang mga sunog at nakaapekto ang mga ito sa malalawak na lugar sa Sumatra, Borneo at Papua. Tumawid din sa mga pambansang hangganan ang makapal na usok, kaya lumawak ang epekto nito lampas sa mga pamayanang malapit sa apoy at nahirapan ang ugnayan ng Indonesia sa mga kapitbahay nito.

Tinataya ng Nusantara Atlas, isang inisyatiba para subaybayan ang deforestation, na mahigit 1.9 milyong ektarya ang nasunog sa unang siyam na buwan ng 2026. Katumbas ito ng mahigit 19,000 kilometro kuwadrado, batay sa conversion na 100 ektarya kada isang kilometro kuwadrado.

Ipinapakita ng pambansang datos kung bakit bahagi lamang ng mas malawak na pagtugon ang misyon ng Australia. Tinutugunan ng mga sasakyang panghimpapawid na kumikilos malapit sa Samarinda ang mga partikular na lugar ng sunog, habang hinaharap naman ng mga serbisyong pangkalusugan at ahensiya sa sakuna ang mga epekto ng usok sa maraming lalawigan.

Nagpadagdag sa pagkaapurahan ang nakamamatay na pagbagsak ng helicopter

Bumagsak ang isang helicopter na pambomba ng tubig sa Central Kalimantan noong Nobyembre 4, at nasawi ang tatlong crew member habang ilang iba pa ang nasugatan, ayon sa isang kagawaran ng Ministry of Environment. Sinabi ng Ministry of Transportation na walong crew ang sakay at bumagsak ang helicopter habang kumakarga ng tubig.

Nangyari ang aksidente dalawang araw bago sinimulan ng Australian tanker ang mga operasyon nito. Nagdagdag ito ng mga nasawi sa isang emergency response na naglalagay na sa mga crew sa ibabaw ng mga aktibong sunog at nangangailangan ng paulit-ulit na paglipad para kumuha o magkarga ng tubig.

Kabilang sa pagtugon ng Indonesia ang pambomba ng tubig, cloud seeding at tulong mula sa ibang bansa, ani Sianturi. Sa cloud seeding, naglalagay ng maliliit na partikulo sa mga angkop na ulap upang mahikayat ang pag-ulan. Nakadepende ito sa angkop na lagay ng panahon, samantalang direktang naghahatid ng tubig ang waterbombing sa mga piniling lugar.

Bahagi pa rin ng pagtugon ang mga task force sa lupa, kasabay ng mga sasakyang panghimpapawid. Patuloy ding sinusubaybayan ng BNPB ang mga lugar na may sunog at nagsisikap na pigilan ang muling pagliyab ng mga ito, kabilang sa mga lupang pit kung saan maaaring magpatuloy ang pag-aapoy sa organikong materyal sa ilalim ng ibabaw.

Mula sa tulong noong Setyembre hanggang sa mga operasyon noong Nobyembre

Kasunod ang misyon ng Australia sa naunang deployment ng Japan at ilang linggo ng tuloy-tuloy na operasyon ng Indonesia. Ipinapakita ng pagkakasunod-sunod kung paano isinaayos ang tulong mula sa ibang bansa bilang magkakahiwalay na misyon habang nagpapatuloy sa gawain ang mga lokal na crew.

• Setyembre 16 hanggang 29: Nagsagawa ang Japan ng misyon sa aerial firefighting sa Kalimantan gamit ang tatlong CH-47 Chinook helicopter.
• Oktubre 13: Ipinaliwanag ng BNPB na natapos ang misyon ng Japan alinsunod sa napagkasunduang atas at nagpapatuloy ang mga operasyon ng Indonesia.
• Nobyembre 2: Nagtala ang datos ng Ministry of Health ng mahigit 400,000 kaso ng acute respiratory infection sa pitong lalawigan.
• Nobyembre 4: Bumagsak ang isang helicopter na panlaban sa sunog habang nagkakarga ng tubig sa Central Kalimantan.
• Nobyembre 5: Inanunsyo ng embahada ng Australia ang pagdating ng mga sasakyang panghimpapawid at ng pangkat ng mga espesyalista kasunod ng magkasanib na teknikal na pagsusuri.
• Nobyembre 6: Nagsimula ang mga operasyong pambomba ng tubig ng Australia; tatlo ang natapos pagsapit ng alas-3 ng hapon, oras sa Jakarta.
• Nobyembre 12: Nakatakdang magtapos ang operasyon ng Australia.

Itinatakda ng iskedyul sa Nobyembre ang pitong araw ng nakaplanong operasyon para sa pangkat ng Australia. Nakadepende muna sa pag-usad ng paglaban sa mga prayoridad na sunog sa East Kalimantan ang anumang posibleng tulong sa Kapuas.

Mga naging resulta ng naunang misyon ng Japan

Nagpadala ang Japan ng humigit-kumulang 350 tauhan ng Self-Defense Forces at tatlong helicopter sa West Kalimantan noong Setyembre. Ayon sa BNPB, nagsagawa ang tatlong Chinook ng mahigit 40 operasyong pambomba ng tubig at nagbuhos ng humigit-kumulang 220 tonelada ng tubig sa misyon mula Setyembre 16 hanggang 29.

Ipinaliwanag ni Panjaitan noong Oktubre 13 na natapos ang misyon alinsunod sa mga kasunduan ng dalawang pamahalaan. Nagpasalamat ang Indonesia sa tulong at sinabing kayang ipagpatuloy ng mga awtoridad nito ang pagtugon.

Matapos umalis ang mga Hapones, ipinagpatuloy ng Indonesia ang mga task force sa lupa, suporta mula sa himpapawid, pagsubaybay sa mga lugar na may sunog at mga hakbang sa pag-iwas. Nagbabala rin si Panjaitan na maaaring muling masunog ang mga lupang pit, kaya nanatiling tuon ang paulit-ulit na pagsubaybay at pagpuksa sa apoy.

Nagdadagdag ngayon ang pagdating ng Australia ng panibagong yugto ng tulong mula sa ibang bansa sa pamamagitan ng sasakyang panghimpapawid, sa pagkakataong ito ay nakatuon sa East Kalimantan. Naganap ang dalawang deployment sa magkaibang lalawigan at magkaibang yugto ng nagpapatuloy na emergency.

Umaagos sa dalawang direksiyon ang tulong sa sakuna

Iniugnay ni Rod Brazier, embahador ng Australia sa Indonesia, ang deployment sa tulong ng Indonesia noong mapaminsalang bushfire sa Australia noong 2020. Nagpadala ang Indonesia ng mga tauhan mula sa ahensiya sa sakuna at militar sa pamamagitan ng Operation Bushfire Assist.

Binanggit ni Brazier, embahador ng Australia sa Jakarta, ang kasaysayang ito nang ipahayag ang bagong suporta:

Magkalapit na kapitbahay at matagal nang magkaibigan ang Australia at Indonesia. Nakiisa ang Indonesia sa mga Australyano noong mapaminsalang bushfire noong 2020, at lubos kaming nagpapasalamat sa suportang iyon. Gaya ng sinabi ni Pangulong Prabowo, nagtutulungan ang mabubuting magkakapitbahay sa panahon ng kagipitan.

Kasunod ang kasalukuyang deployment ng mga pag-uusap ni Dudung Abdurachman, Coordinating Minister for Political and Security Affairs ng Indonesia, at ni Tony Burke, Home Affairs Minister ng Australia. Sinuri naman ng mga teknikal na pangkat kung saan dapat mag-opera ang mga sasakyang panghimpapawid.

Tumulong din ang Australia sa paglaban sa mga sunog sa Sumatra noong 2015, ayon kay Tim Stapleton, minister counsellor para sa humanitarian at human development ng embahada ng Australia. Nagpapatuloy ang Nobyembre na misyon sa rekord ng pagtutulungan ng magkapitbahay na bansa.

Inilarawan ni Sianturi, pinuno ng BNPB, ang deployment bilang bahagi ng matagal nang ugnayan sa pamamahala ng sakuna:

Matagal nang magkatambal ang Australia at Indonesia sa pamamahala ng panganib sa sakuna, gaya ng ipinakikita ng deployment na ito. Inaasahan namin ang patuloy na malapit na pagtutulungan sa hinaharap.

Unang prayoridad ang pagprotekta sa mga pamayanan

Itinuro ang unang mga buhos ng tubig ng Australia sa Samarinda sa dalawang lugar na may sunog malapit sa mga pamayanan. Para sa mga komunidad na apektado, ang pinakamadaliang layunin ay pigilan ang pag-abot ng mga sunog sa mga tahanan at banta sa kaligtasan ng publiko.

Nagtatakda ang Makroman, Anggana, Santan Ulu at Paser ng malinaw na hanay ng mga prayoridad na lokasyon para sa misyon. Gagabayan ng koordinasyon ng BNPB sa crew ng Australia at mga lokal na ahensiya ang paglalaan ng mga paglipad sa nakatakdang linggo.

Nagbibigay ang planong hanggang anim na sortie bawat araw ng paulit-ulit na pagkakataong sugpuin ang mga piniling sunog. Patuloy ang gawain ng mga pangkat sa lupa, pagsubaybay at pag-iwas kasabay ng mga sasakyang panghimpapawid, kabilang ang pagtukoy sa mga lugar na nananatiling mainit o maaaring muling magliyab.

Nakatakdang magtapos ang operasyon ng Australia sa Nobyembre 12. Hanggang sa panahong iyon, magtatakda ang lagay ng mga sunog sa East Kalimantan kung saan itutuon ng sasakyang panghimpapawid ang gawain nito at kung maililipat ang suporta sa Kapuas.

Mahahalagang Punto

• Nagsimula noong Nobyembre 6 ang operasyon ng mga sasakyang panghimpapawid ng Australia laban sa mga sunog malapit sa Samarinda; tatlong operasyong pambomba ng tubig ang natapos pagsapit ng alas-3 ng hapon, oras sa Jakarta.
• Kabilang sa deployment ang C-130 tanker, Cessna Citation na gabay na sasakyang panghimpapawid, at 20 espesyalista mula sa New South Wales Rural Fire Service.
• Inuna ang dalawang lugar na may sunog malapit sa mga pamayanan, at nakatakdang magpatuloy ang mga operasyon hanggang Nobyembre 12.
• Kayang magdala ng tanker ng hanggang 15,000 litro sa bawat sortie, at planong magsagawa ng hanggang anim na sortie bawat araw.
• Nagtala ang datos ng Ministry of Health ng mahigit 400,000 kaso ng acute respiratory infection sa pitong lalawigan pagsapit ng Nobyembre 2.
• Nasawi ang tatlong crew member sa pagbagsak ng helicopter sa Central Kalimantan noong Nobyembre 4, ayon sa isang kagawaran ng Ministry of Environment.
• Nagsagawa ang Japan ng hiwalay na misyon laban sa sunog noong Setyembre, habang ipinagpapatuloy ng Indonesia ang mga operasyon sa lupa, suporta mula sa himpapawid at pagsubaybay sa mga sunog.