Nahaharap ang Bangladesh sa Subsidiyang Higit Tk 60 Bawat Metro Kubiko ng LNG Habang Natitigil ang mga Proyekto sa Gas sa Asya

Pinipiga ng mamahaling inaangkat na enerhiya ang badyet ng Bangladesh

Kailangang maglaan ang Bangladesh ng mahigit Tk 60 na subsidiya sa bawat metro kubiko ng gas kapag nagkakahalaga ang inaangkat na liquefied natural gas (LNG) ng US$20 bawat milyong British thermal unit (MMBtu), ayon sa pagtatasa ng Institute for Energy Economics and Financial Analysis na inilabas noong Nobyembre 5, 2026. Dahil sa mga pagkaantala sa suplay, napilitan ang bansa na bumili ng LNG sa mas mataas pang presyo sa ilang pagkakataon noong 2026. Lalo nitong pinabigat ang pananalapi ng pamahalaan habang nagpapatuloy ang kakulangan sa gas.

Inilalagay ng mga natuklasan ang problema ng Bangladesh sa subsidiya sa konteksto ng mas malawak na paghina ng pamumuhunan. Sa Bangladesh, Pilipinas, Vietnam at Thailand, kinansela, binawi o hindi na itinuloy ang 49 na panukalang planta ng kuryenteng pinatatakbo ng gas at 22 proyekto ng terminal para sa pag-aangkat ng LNG mula 2021 hanggang 2026. Tinatayang US$67.8 bilyon ang pinagsamang halaga ng mga ito.

Sinuri sa limang-taong pagsusuri sa mga proyekto ng IEEFA, na isinulat nina Sam Reynolds at Christopher Doleman, ang 92 panukalang planta ng kuryente na nagkakahalaga ng US$109.2 bilyon at 44 terminal ng pag-aangkat na nagkakahalaga ng US$21 bilyon. Naitayo at nagsimulang magpatakbo sa panahon ng pagsusuri ang mga proyektong kumakatawan lamang sa 11 porsiyento ng panukalang kapasidad sa paglikha ng kuryente at 15 porsiyento ng panukalang kapasidad ng mga terminal.

Nagsimulang magpatakbo ang Bangladesh ng tatlong planta ng kuryenteng pinatatakbo ng LNG mula 2021. Gayunman, pinalaki ng mataas na gastos sa panggatong at kuryente ang pangangailangan sa subsidiya at pag-asa sa panlabas na pagpopondo upang mapangalagaan ang reserbang panlabas na salapi, ayon sa pagtatasa. Sa kabila ng paggastos na ito, kinakaharap pa rin ng bansa ang kakulangan sa gas dahil hindi maaasahan ang suplay ng LNG.

Para sa Bangladesh, ang agarang suliranin ay kung paano babayaran ang inaangkat na panggatong nang hindi lalo pang pinipiga ang badyet. Para naman sa mga developer sa apat na bansa, mas maaga nagsisimula ang problema: kailangang makakuha sila ng kagamitan, pagpopondo at mga kasunduan sa pagbili ng kuryente na susuporta sa proyekto sa loob ng maraming taong konstruksyon at sa gitna ng pabago-bagong presyo ng panggatong.

Ano ang kahulugan ng bilang na Tk 60 na subsidiya

Iniuugnay ng tantiya ng IEEFA sa subsidiya ang pandaigdigang presyo ng pagbili sa suportang pinansyal na kailangan para sa gas na ibinibigay sa Bangladesh. Sinasagot ng subsidiya ang bahagi ng agwat sa pagitan ng gastos sa suplay ng enerhiya at halagang nababawi sa pagbebenta nito. Pamahalaan ang sumasalo sa agwat na iyon sa halip na ipasa sa mga mamimili ang buong gastos.

Ang LNG ay natural gas na pinalamig hanggang maging likido upang maibiyahe sa barko. Muling ginagawang gas ng mga terminal ng pag-aangkat ang LNG para magamit sa mga planta ng kuryente, pabrika at iba pang pasilidad. Karaniwang sinisipi ang pandaigdigang presyo kada milyong British thermal unit, o MMBtu, na yunit ng pagsukat ng enerhiya. Samantala, maaaring sukatin sa metro kubiko ang gas na inihahatid sa lokal na pamilihan.

Para ito sa presyong US$20 bawat MMBtu, ang bilang na mahigit Tk 60. Umabot sa US$27.50 bawat MMBtu ang presyo ng LNG sa spot market sa Asya noong Setyembre 2026, 37.5 porsiyento na mas mataas kaysa sa presyong ginamit na batayan. Ang mga spot purchase ay mga kargamentong binibili para maihatid sa lalong madaling panahon sa halip na sa ilalim ng mas pangmatagalang kontrata ng suplay. Walang ibinigay ang IEEFA na katumbas na tantiya ng subsidiya para sa presyo noong Setyembre o kabuuang pagtataya ng taunang subsidiya.

Inilarawan ni Shafiqul Alam, nangungunang energy analyst ng IEEFA para sa Bangladesh, ang bigat sa pananalapi ng pamahalaan:

Lalong nagpapabigat sa subsidiya sa sektor ng enerhiya ang pagtaas ng presyo ng liquefied natural gas (LNG) sa pandaigdigang pamilihan,

Ayon kay Alam, dahil sa pabago-bagong presyo nitong nakaraang apat hanggang limang taon, naging mahirap para sa bansang sensitibo sa presyo at umaangkat ng enerhiya tulad ng Bangladesh na panatilihing abot-kaya ito at matiyak ang maaasahang suplay. Pinatataas din ng mga bayarin sa pag-aangkat ang pangangailangan sa dayuhang salapi, kaya nakaugnay sa pagsisikap ng bansa na pangalagaan ang mga reserba nito ang mga pasya sa pagbili ng enerhiya.

Gaano kalaki ang mga pamumuhunang hindi natuloy?

Tinukoy ng IEEFA ang US$56.1 bilyon na halaga ng mga panukalang planta ng kuryenteng pinatatakbo ng gas na kinansela, binawi o hindi na itinuloy. Saklaw nito ang 49 proyekto na may kapasidad na 66.2 gigawatts. Ang isang gigawatt ay katumbas ng 1,000 megawatts; sinusukat nito kung gaano karaming kuryente ang kayang likhain ng isang planta sa isang takdang sandali.

Pasok din sa mga kategoryang ito ang 22 proyekto ng muling paggasipika, na nagkakahalaga ng US$11.7 bilyon. Sama-sama, may kapasidad ang mga ito na humawak ng 82 milyong tonelada ng LNG bawat taon. Ang muling paggasipika ay ang proseso ng pagpapainit sa LNG upang muli itong maging gas matapos ihatid.

Kumakatawan ang 71 apektadong proyekto sa humigit-kumulang 52 porsiyento ng 136 na panukalang planta ng kuryente at terminal na sinuri. Katumbas din ng humigit-kumulang 52 porsiyento ng US$130.2 bilyong pipeline ng pamumuhunan ang pinagsamang halaga ng mga ito na US$67.8 bilyon. Kinalkula ng IEEFA na halos 4.5 na ulit ang halaga ng mga ito kumpara sa halaga ng mga proyektong natapos sa panahong iyon.

Limitado ang bilang ng mga natapos na proyekto sa magkabilang dulo ng kadena ng suplay: 15 porsiyento lamang ng panukalang kapasidad ng mga terminal at 11 porsiyento ng panukalang kapasidad ng mga planta ng kuryente ang nagsimulang magpatakbo. Kailangan ng mga proyektong kuryenteng LNG kapwa ng imprastraktura para sa paghahatid ng panggatong at ng mga kagamitang lumilikha ng kuryente. Kapag naantala ang alinman sa mga ito, maaaring maghintay ang isa pa sa mga suplay o kostumer na kailangan nito.

Limang taon ng mga resulta, at mas mahabang paghihintay bago magbukas

Ina-update ng pagsusuri ng IEEFA ang pagtatasa noong 2021 na tumingin sa pitong pamilihan sa Asya at tumukoy ng mga hadlang sa ekonomiya, pananalapi, imprastraktura at polisiya. Nakatuon ang bagong pag-aaral sa apat na bansang inaasahang mag-aambag sa paglago ng pangangailangan sa LNG.

Ipinapakita ng mahahalagang petsa kung paano umusad ang mga plano sa pamumuhunan kasabay ng pagtaas ng mga gastos:

• 2021: Inilathala ng IEEFA ang naunang panrehiyong pagtatasa na naging panimulang batayan ng bagong pagsusuri.
• 2021 hanggang 2026: Nagsimulang magpatakbo ang tatlong planta ng kuryenteng LNG sa Bangladesh, samantalang iisang proyekto lamang ng kuryenteng LNG ang nagsimulang magpatakbo nang komersiyal sa Vietnam.
• Mula 2022: Halos apat na ulit ang itinaas ng puhunan para sa mga kamakailang proyekto ng gas sa Estados Unidos, na nagpapakita ng bigat sa mas malawak na pamilihan ng kagamitan at konstruksyon.
• Setyembre 2026: Umabot sa US$27.50 bawat MMBtu ang presyo ng LNG sa spot market sa Asya, halos tatlong ulit ng antas bago ang tunggalian na binanggit sa pagtatasa.
• Nobyembre 5, 2026: Inilathala ng IEEFA ang pagsusuri nito sa mga kinalabasan ng proyekto sa apat na bansa.

Umabot sa mahigit pitong taon sa karaniwan mula sa unang pampublikong anunsiyo ng pagbuo ng proyekto bago maisimulang patakbuhin ang mga natapos na planta ng kuryente. Karaniwang tinataya ng mga developer na tatlo hanggang apat na taon ito. Samakatuwid, mahigit tatlong taon na mas mahaba ang aktuwal na karaniwang tagal kumpara kahit sa pinakamahabang bahagi ng karaniwang pagtataya.

Mahalaga ang mga paghihintay na ito sa pagpaplano ng kuryente. Maaaring mas matagal bago dumating ang isang plantang inaasahang magsusuplay ng kuryente sa loob ng apat na taon, habang nagbabago ang gastos sa kagamitan, inaangkat na panggatong at pagpopondo. Tinutukoy ng iskedyul ng proyekto kung kailan magsisimulang lumikha ng kuryente at kita ang paggastos.

Bakit maaaring mahigit doble ang gastos sa kuryenteng LNG

Tinataya ng IEEFA na maaaring umabot sa 2.3 ulit ng batayang antas noong 2021 ang panghabambuhay na levelised cost ng kuryenteng LNG dahil sa pagtaas ng presyo ng panggatong at kagamitan, kasabay ng paghina ng mga lokal na salapi. Katumbas ito ng pagtaas na hanggang 130 porsiyento.

Ang levelised cost ay tantiya sa karaniwang gastos sa paglikha ng isang yunit ng kuryente sa buong panahon ng pagpapatakbo ng planta. Pinagsasama nito ang gastos sa konstruksyon, pagpopondo, panggatong at operasyon. Kung ituturing na 100 ang orihinal na tantiya, magiging 230 ito matapos ang pagtaas na 130 porsiyento.

Ayon kay Christopher Doleman, espesyalista ng IEEFA sa LNG at gas sa Asya at isa sa mga sumulat ng pagsusuri, ipinagpalagay sa maraming plano sa enerhiya sa rehiyon na mananatiling mababa ang presyo ng panggatong at abot-kaya ang kapital. Nanganganib na ngayon ang kakayahang kumita ng mga proyektong binalak batay sa palagay na ito dahil sa pinagsamang pagtaas ng mga gastos.

Lalo pang nagpapabigat ang paghina ng halaga ng salapi. Kapag bumaba ang halaga ng lokal na salapi kumpara sa dolyar ng Estados Unidos, mas marami nito ang kailangan ng mga mamimili para bayaran ang parehong singil sa dolyar para sa LNG o inaangkat na kagamitan. Kaya maaaring tumaas ang gastos sa lokal na salapi ng isang proyekto kahit hindi nagbabago ang presyo nito sa dolyar.

Dahil sa kakulangan ng gas turbine, umaabot na sa anim na taon o higit pa ang paghihintay para maihatid ang mabibigat na kagamitan. Halos apat na ulit ng antas noong 2022 ang naging puhunan para sa mga kamakailang proyekto ng gas sa Estados Unidos. Para sa mga developer sa Asya na nakikipagkompetensiya sa parehong pamilihan ng kagamitan, lumilikha ng kawalang-katiyakan ang kakulangan pagdating sa badyet ng konstruksyon at mga petsa ng pagbubukas.

Bakit kailangan ng mga nagpapautang ng maaasahang mamimili ng kuryente

Ayon kay Sam Reynolds, pinuno ng pananaliksik ng IEEFA sa LNG at gas sa Asya at isa sa mga sumulat ng ulat, pinataas ng pabago-bagong pamilihan ng panggatong, kagamitan at salapi ang panganib na hindi matuloy ang mga proyekto ayon sa plano. Mas mahirap na ring makakuha ng pagpopondo dahil hindi tiyak ang kita.

Umaasa sa project financing na walang habol sa iba pang ari-arian ng may-ari ang maraming malalaking proyektong pang-enerhiya. Sa madaling salita, inaasahan ng mga nagpapautang na pangunahing mababayaran sila mula sa kita at mga ari-arian ng mismong proyekto, hindi mula sa malawak na garantiya na sasaklaw sa iba pang negosyo ng developer. Kailangan nilang makatiyak na sasapat ang kita sa pagbebenta ng kuryente para bayaran ang mga gastusin sa operasyon at utang.

Itinatakda sa kasunduan sa pagbili ng kuryente ang mga tuntunin kung paano bibili ng kuryente ang isang mamimili mula sa planta. Maituturing itong katanggap-tanggap ng mga nagpapautang kapag sapat itong maaasahan upang suportahan ang isang pautang. Kapag biglang tumataas ang gastos sa panggatong, kailangang magkasundo ang mga developer, mamimili at regulator kung sino ang sasagot sa mga pagtaas na iyon.

Ipinakikita ng bigat ng subsidiya sa Bangladesh ang epekto ng problemang ito sa pananalapi ng pamahalaan. Kapag pinananatiling abot-kaya ang enerhiya para sa mga mamimili, mas malaking bahagi ng gastos ang sinasagot ng pamahalaan. Sa antas ng proyekto, maaaring maantala ang mga kontratang kailangan para makahikayat ng mga nagpapautang dahil hindi tiyak kung sino ang magbabayad.

Iba't ibang hadlang sa Pilipinas, Vietnam at Thailand

Ilang proyekto ang kinansela sa Pilipinas mula 2021, dahil nahirapan ang mga developer na makakuha ng mga kasunduan sa pagbili ng kuryente sa mga kompanya ng distribusyon na katanggap-tanggap sa mga nagpapautang. Pinahina rin ng limitadong pangangailangan sa LNG sa labas ng paglikha ng kuryente ang katwiran para magtayo ng mga bagong terminal ng pag-aangkat.

Nagdudulot din ng kawalang-katiyakan ang paglago ng renewable energy sa kung gaano kadalas patatakbuhin ang mga planta ng gas sa Pilipinas. Kapag mas kaunting oras gumagana ang isang planta, mas kaunting kuryente ang naibebenta nito. Naaapektuhan nito ang kitang magagamit para mabawi ang gastos sa konstruksyon at mabayaran ang mga utang.

May ambisyosong mga target ang Vietnam para sa kuryenteng LNG, ngunit iisang proyekto lamang ang nagsimulang magpatakbo nang komersiyal sa loob ng limang taong sinuri. Nakapigil sa pamumuhunan ang kawalang-katiyakan sa mga kasunduan sa pagbili ng kuryente, pagtaas ng presyo ng LNG at pagbawi sa mga gastos sa pamamagitan ng taripa ng kuryente. Tinukoy rin sa pagtatasa ang mga alalahanin sa kalagayang pinansyal ng kompanya ng kuryente ng estado.

Mas malaki ang naging pagsulong ng Thailand sa pagbuo ng mga proyekto ng kuryenteng pinatatakbo ng gas. Gayunman, hindi pa rin lubusang nagagamit ang malaking bahagi ng kasalukuyang kapasidad ng mga planta ng gas at terminal ng LNG. Nagdaragdag ng isa pang alalahanin ang karanasan nito sa gitna ng mga pagkaantala sa ibang lugar: kailangan pa rin ng sapat na pangangailangan para mapatakbo ang natapos nang imprastraktura.

Hindi lang dagdag na inaangkat na gas ang mga opsiyon ng Bangladesh

Iminungkahi ni Alam na higit na gamitin ang hindi pa napakikinabangang mga lokal na pinagkukunan ng gas ng Bangladesh, pagbutihin ang kahusayan sa paggamit ng enerhiya at palawakin nang malawakan ang renewable energy. Tinutugunan ng mga mungkahi niya kapwa ang pinagmumulan ng enerhiya at dami ng kailangang gamitin ng mga mamimili.

Mababawasan ng lokal na gas ang pagdepende sa mga inaangkat na kargamento, samantalang babawasan ng mga pagpapahusay sa kahusayan ang kailangang panggatong para sa parehong produksiyong industriyal o serbisyong pang-enerhiya. Kabilang din sa mga rekomendasyon ang higit na pagtutok sa pagpapakuryente sa panig ng pangangailangan, na nangangahulugang palitan ng ilang kagamitang nagsusunog ng panggatong nang direkta ang mga kagamitang pinatatakbo ng kuryente.

Halimbawa, maaaring palitan ng mga industriya ng episyenteng heat pump ang mga gas boiler. Kuryente ang ginagamit ng heat pump para maglipat ng init sa halip na likhain ang lahat ng init sa pamamagitan ng pagsunog ng panggatong. Tinukoy ni Alam ang pagpapalit na ito bilang paraan para mabawasan ang konsumo ng gas ng industriya at mapahusay ang kahusayan.

Binabago rin ng paghina ng gastos sa solar at hangin, mas maiikling panahon ng paghahatid at lumalaking kapasidad ng imbakan ng baterya ang mga alternatibo sa paglikha ng kuryente mula sa LNG. Ayon sa pagtatasa, maaaring mabawasan ng mga pagbabagong ito ang pangangailangan sa mga planta ng gas kapwa para sa regular na suplay ng kuryente at sa pagtugon sa mga panahong pinakamalaki ang pangangailangan.

Ipinakikita ng tatlong bagong planta ng LNG ng Bangladesh na kayang umabot sa yugto ng operasyon ang mga proyekto. Ipinakikita naman ng patuloy na kakulangan at pagtaas ng subsidiya kung bakit kailangang isaalang-alang sa mga susunod na pasya ang suplay ng panggatong, gastos sa operasyon at pangangailangan, bukod pa sa konstruksyon. Pangunahing natuklasan ng IEEFA sa apat na bansa na malayong-malayo ang aktuwal na pagsasakatuparan ng mga proyekto sa inaasahang mabilis na paglago ng LNG.

Mahahalagang Punto

• Tinataya ng IEEFA na kailangan ng Bangladesh ng mahigit Tk 60 na subsidiya kada metro kubiko ng gas kapag nagkakahalaga ang inaangkat na LNG ng US$20 bawat MMBtu.
• Umabot sa US$27.50 bawat MMBtu ang presyo ng LNG sa spot market sa Asya noong Setyembre 2026, na mas mataas kaysa sa presyong ginamit sa tantiya ng subsidiya.
• Sa apat na bansa, kinansela, binawi o hindi na itinuloy mula 2021 hanggang 2026 ang 49 na planta ng kuryente at 22 proyekto ng terminal ng LNG na nagkakahalaga ng US$67.8 bilyon.
• Nagsimulang magpatakbo ang 11 porsiyento lamang ng panukalang kapasidad ng mga planta ng kuryente at 15 porsiyento ng panukalang kapasidad ng mga terminal.
• Mahigit pitong taon sa karaniwan bago magbukas ang mga natapos na planta ng kuryente, kumpara sa karaniwang pagtatayang tatlo hanggang apat na taon.
• Tinataya ng IEEFA na maaaring tumaas nang hanggang 130 porsiyento ang gastos sa kuryenteng LNG kumpara sa batayang antas noong 2021. Inirerekomenda nito para sa Bangladesh ang lokal na gas, kahusayan, renewable energy at higit na pagpapakuryente.