Nais ng Bangladesh na I-extradite si Hasina habang iginiit niyang uuwi siya sa Disyembre

Hinihingi ng Dhaka ang pagsuko sa kanya alinsunod sa kasunduan nito sa India

Iginiit ng Bangladesh sa India na isuko sa kanila si dating Punong Ministro Sheikh Hasina alinsunod sa kasunduan sa extradition ng dalawang bansa, habang muli niyang ipinangakong uuwi siya sa Disyembre sa kabila ng hatol na kamatayan. Sinabi ni Humaiun Kobir, ministro ng estado para sa ugnayang panlabas, na isinusulong ng pamahalaan ang pagsuko sa kanya sa pamamagitan ng prosesong panghukuman, at ibinasura ang mga tanong tungkol sa pag-isyu sa kanya ng pasaporte o travel pass.

Hin hatulan ng kamatayan sina Hasina at dating Ministro ng Ugnayang Panloob Asaduzzaman Khan Kamal noong Nobyembre 17, 2025, dahil sa mga krimen laban sa sangkatauhan noong marahas na pagsupil sa pag-aalsa ng 2024. Tinataya ng ulat ng United Nations na humigit-kumulang 1,400 katao ang napatay sa kaguluhan. Itinatanggi ni Hasina na iniutos niya ang mga pagpatay at tinatanggihan ang hatol ng tribunal.

Nagsalita si Kobir sa Hazrat Shahjalal International Airport sa Dhaka matapos ihatid si Liu Haixing, ministro ng International Department ng Central Committee ng Communist Party of China. Sinabi niyang isusulong ng Bangladesh ang pagbabalik ni Hasina sa pamamagitan ng mga umiiral na legal at diplomatikong proseso.

Tahasang inilahad ni Kobir, ang ministrong nangangasiwa sa pagpapaliwanag ng posisyon ng Bangladesh, ang kahilingan:

Nais naming isuko si Hasina. Isusuko siya. Isa siyang terorista. Isa siyang takas. May umiiral na kasunduan sa extradition ang Bangladesh at India.

Hindi pa isinusuko ng India si Hasina. Ayon sa ipinahayag nitong posisyon, sinusuri ang kahilingan ng Bangladesh sa pamamagitan ng mga umiiral na proseso. Sinabi ni Indian High Commissioner Dinesh Trivedi noong Oktubre 3 na sangkot ang mga hukuman at hindi siya makapagbigay ng takdang panahon.

Ang agarang pagtatalo ay kung sino ang magsasaayos sa pagbabalik ni Hasina at kung anong proseso ang gagamitin. Ipinakikita niya ang Disyembre bilang sarili niyang pasyang umuwi. Sinasabi naman ng pamahalaan ng Bangladesh na dapat maganap ang pagbabalik niya sa pamamagitan ng extradition, ang pormal na prosesong paglilipat ng isang bansa ng isang tao sa ibang bansa upang humarap sa kasong kriminal o maparusahan.

Bakit naging usapin ang pasaporte

Tumutugon si Kobir sa mga tanong kung bibigyan ba ng pasaporte o travel pass ng Bangladesh si Hasina, na naninirahan sa India mula Agosto 2024. Tinawag niyang katawa-tawa ang mungkahi at sinabing hindi kailangan ng mga dokumentong iyon para isuko ang isang takas na hinahanap sa pamamagitan ng extradition.

Batay sa paliwanag niya, nakasalig ang posisyon ng Bangladesh sa mga warrant of arrest ng hukuman, umiiral na prosesong panghukuman at kasunduan sa extradition sa India. Hinihiling ng pamahalaan sa mga awtoridad ng India na ilipat si Hasina sa pamamagitan ng mga prosesong iyon.

Itinatadhana ng kasunduan noong 2013 ang pagsuko sa mga taong gumawa ng krimen sa isang bansa at sumilong sa kabilang bansa, ngunit nagtatakda rin ito ng mga batayan para tumanggi. Pinahihintulutan ng Artikulo 6(1) ang pagtanggi sa extradition kung politikal ang katangian ng krimen. Nagbibigay naman ang Artikulo 8(III) ng karagdagang batayan laban sa extradition kung hindi ginawa nang may mabuting hangarin at para sa kapakanan ng katarungan ang paratang. Binago ang Artikulo 10(3) noong Hulyo 2016 upang mapabilis ang extradition ng mga takas na kriminal.

Tinutukoy rin sa pagsusuri ng Institute of South Asian Studies ang Seksyon 29 ng Extradition Act, 1962 ng India, na nagpapahintulot sa pagtanggi kung walang kabuluhan ang kahilingan, ginawa ito nang walang mabuting hangarin, bunsod ng mga pampolitikang konsiderasyon o salungat sa kapakanan ng katarungan. Nagbibigay ang mga probisyong ito ng posibleng batayan para tumanggi sa pagsuko; hindi nito pinatutunayan na tinanggihan na ng India ang kahilingan ng Bangladesh.

Karaniwang ginagamit ang pasaporte upang kilalanin ang isang taong naglalakbay sa ibang bansa. Ang extradition naman ay kahilingan ng isang pamahalaan sa isa pa na ilipat ang taong hinahanap kaugnay ng kasong kriminal. Ayon kay Kobir, ang ikalawang prosesong ito, at hindi ang karaniwang paglalakbay ng pasahero, ang naaangkop kay Hasina.

Sinabi rin ni Kobir na hindi niya alam kung nag-aplay si Hasina ng pasaporte o travel pass. Ipinaliwanag niyang kababalik lang niya mula sa Commonwealth Heads of Government Meeting sa Antigua and Barbuda. Kaya inilatag ng kanyang mga pahayag ang posisyon ng pamahalaan tungkol sa extradition ngunit hindi nito nilinaw kung may naisumiteng aplikasyon.

Sinabi ni Hasina na hindi nagbago ang pasya niyang umuwi

Sinabi ni Hasina, na naging punong ministro mula 2009 hanggang mapatalsik noong 2024, na balak niyang umuwi kahit inaasahan niyang maaaresto siya at haharap sa iba pang panganib. Hindi niya ibinunyag ang ruta, eksaktong petsa ng pagdating o mga kaayusan sa pagpasok sa Bangladesh.

Inilarawan ng dating punong ministro ang kanyang determinasyon sa mga nakasulat na sagot sa mga tanong sa panayam:

Kung kamatayan ang nakatadhana sa akin, mas nanaisin kong mamatay sa lupa ng sarili kong bansa, kasama ang sarili kong mga kababayan," sabi niya. "Kaya babalik ako sa Bangladesh. Hindi nagbago ang pasyang iyon.

Sinabi rin ni Hasina na alam niyang maaari siyang arestuhin, ikulong, pahirapan o patayin. Mga panganib ang mga ito na binanggit niya, hindi mga hakbang na inanunsiyo ng mga awtoridad.

Sinabi niya sa panayam noong Hulyo na balak niyang umuwi bago mag-Disyembre at sumuko sa hukuman. Ipinahayag niya sa publiko ang balak na bumalik noong Agosto at ngayon ay inulit ang pangakong iyon. Kung matutuloy ang pagbabalik niya, uuwi siya sa bansang hinatulan siyang mamatay at kung saan nananatiling ipinagbabawal ang kanyang partidong pampolitika.

Ang hatol at mga nasawi sa likod ng kaso

Napagpasyahan ng International Crimes Tribunal ng Bangladesh na responsable si Hasina sa pag-uutos ng madugong pagsupil sa mga nagprotesta noong pag-aalsang nagpatalsik sa kanya sa kapangyarihan. Hinatulan din ng kamatayan sa hatol noong Nobyembre 2025 si dating Ministro ng Ugnayang Panloob Asaduzzaman Khan Kamal. Patuloy pang dinidinig ang iba pang kaso laban sa kanila.

Sa 453-pahinang nakasulat na hatol, sinabi ng tatlong miyembrong lupon na naging batayan ng paglilitis ang Artikulo 7 ng Rome Statute ng International Criminal Court, na nagbibigay-kahulugan sa mga krimen laban sa sangkatauhan, at ginamit ang mga salaysay ng mga biktima sa pagbuo ng mga konklusyon. Binago ng Bangladesh ang International Crimes (Tribunals) Act noong Nobyembre 2024 upang higit na iayon sa Rome Statute ang mga probisyon tungkol sa pananagutang pang-utos at mga krimen laban sa sangkatauhan.

Nahatulan si Hasina sa tatlo sa limang paratang: nag-udyok siya ng karahasan, nag-utos ng mga pagpatay at nabigong pigilan o parusahan ang mga kalupitan. Kabilang sa mga natuklasan ng tribunal ang mga utos na gumamit ng mga drone, helikopter at nakamamatay na armas laban sa mga nagpoprotesta, pati ang pananagutan sa pagpatay sa 12 nagprotesta sa Chankharpul sa Dhaka at Ashulia sa Savar. Binanggit din ng mga hukom na bagaman isinisisi ni Hasina ang mga paglabag sa disiplina sa mga puwersang panseguridad, tinanggap niya ang pananagutan niya bilang pinuno.

Tumawag ang prosekusyon ng 54 na saksi; humigit-kumulang kalahati sa kanila ang nagbigay ng ekspertong testimonya, samantalang ang iba ay mga biktima o kapamilya. Kabilang sa ebidensiya laban kay Hasina ang mga audio recording na tila nagpapakitang nag-utos siyang gumamit ng mga nakamamatay na armas. Nilitis sina Hasina at Kamal nang wala sila sa korte. Si dating hepe ng pulisya Chowdhury Abdullah Al-Mamun, na nakapiit at nakipagtulungan bilang saksi ng estado, ay tumanggap ng mas magaang hatol na limang taong pagkabilanggo. Iniutos din ng tribunal na kumpiskahin ang mga ari-arian nina Hasina at Kamal at bayaran ang mga pamilya ng mga biktima.

Sinabi ng Human Rights Watch na hindi umabot sa mga internasyonal na pamantayan ng makatarungang paglilitis ang mga pagdinig, kabilang ang pagkakataong maglahad ng buong depensa at magkaroon ng abogadong pinili ng mga nasasakdal. Ayon dito, dapat bigyan ng pagkakataon sa mga prosesong legal sa India na tumutugon sa mga pamantayan ng angkop na proseso ang mga taong hinihinging isuko upang kuwestiyunin ang paglilipat sa kanila, at hindi dapat i-extradite ang sinuman upang humarap sa di-makatarungang paglilitis na maaaring humantong sa hatol na kamatayan.

Tinataya ng United Nations na humigit-kumulang 1,400 katao ang namatay sa kaguluhan noong 2024. Libo-libo rin ang nasugatan sa marahas na pagsupil. Sentro ng lawak ng karahasan ang kahilingan ng Bangladesh na ibalik si Hasina upang humarap siya sa prosesong panghukuman ng bansa.

Itinatanggi ni Hasina ang anumang maling gawain at kinukuwestiyon ang pagiging lehitimo ng paglilitis at hatol. Kinuwestiyon din ng kanyang mga abogado ang bilang ng mga namatay. Magkakahiwalay na bahagi ng pagtatalo ang natuklasan ng tribunal, pagtataya ng UN at depensa niya: itinalaga ng hukuman ang pananagutang kriminal, tinaya ng UN ang dami ng nasawi, at tinututulan ni Hasina ang kasong isinampa laban sa kanya.

Para sa mga pamilyang nawalan ng mga mahal sa buhay at sa mga nasugatan noong pag-aalsa, tungkol sa pananagutan sa karahasang iyon ang kahilingan sa extradition. Para kay Hasina, nangangahulugan ang pag-uwi na ilalagay niya ang sarili sa abot ng mga awtoridad na magpapatupad sa hatol ng tribunal.

Walang takdang panahon ang India para sa pasya

Nagpadala na ang Bangladesh ng ilang liham na humihiling sa pagbabalik ni Hasina. Ayon sa Dhaka, wala silang natanggap na tugon sa mga liham na iyon, samantalang sinabi sa publiko ng Ministry of External Affairs ng India na sinusuri ang kahilingan alinsunod sa mga umiiral na proseso.

Pormal na hiniling ng Bangladesh ang extradition kay Hasina sa katapusan ng 2024. Pagkatapos ng hatol noong Nobyembre 2025, hinimok ng Foreign Ministry nito ang India na isuko sina Hasina at Kamal alinsunod sa kasunduan sa extradition, at tinawag na di-makakaibigang hakbang at pagwawalang-bahala sa katarungan ang pagkupkop sa mga taong nahatulan ng krimen laban sa sangkatauhan. Sinabi noon ni Md Touhid Hossain, tagapayo sa ugnayang panlabas, na binago ng pagkumpleto sa prosesong panghukuman ang sitwasyon at opisyal na ipaaabot ng Bangladesh sa India ang posisyon nito. Sinabi ni Gazi Monawar Hossain Tamim, tagausig ng tribunal, na inihahanda rin ang kahilingan para sa tulong ng Interpol.

Sa unang opisyal na tugon nito sa hatol, sinabi ng Ministry of External Affairs ng India na nagtala ito ng pasya at nananatiling nakatuon sa pinakamabuting kapakanan ng mga mamamayan ng Bangladesh, kabilang ang kapayapaan, demokrasya, inklusibong pamamahala at katatagan, at makikipag-ugnayan ito nang konstruktibo sa lahat ng kinauukulan. Hindi inanunsiyo sa pahayag na iyon ang pasyang isuko sina Hasina o Kamal. Nananatili si Hasina sa India at hindi pa nareresolba ang kahilingan sa extradition.

Ibinangon ni Punong Ministro Tarique Rahman ang kahilingan sa extradition sa pulong nila ni Indian High Commissioner Dinesh Trivedi sa Dhaka noong Agosto. Pagkaraan, sinabi ni Trivedi noong Oktubre 3 na dumaraan ang usapin sa isang organisadong prosesong legal na kinasasangkutan ng mga hukuman.

Inilahad din ni Trivedi ang bersiyon ng India tungkol sa pagdating ni Hasina. Sinabi niyang punong ministro pa rin siya ng Bangladesh nang makarating sa India at inilarawan niyang malungkot ang mga pangyayari. Ayon sa kanya, hindi siya dinala roon ng Indian Air Force o ng Indian Army.

Nagdulot ng tensiyon sa ugnayan ng dalawang magkapitbahay ang patuloy na pananatili ni Hasina sa India. Humihiling ang Bangladesh ng paglilipat alinsunod sa kasunduan ng mga bansa, samantalang sinasabi pa rin ng India na sinusuri nito sa paraang legal ang kahilingan. Kasabay ng pagtanggi ng India na magtakda ng panahon ang kumpiyansa ni Kobir na isusuko si Hasina.

Paano umunlad ang pagtatalo

Kasunod ng sunod-sunod na kaguluhang pampolitika, pagbabago ng pamahalaan at hatol na kriminal ang kahilingan sa extradition. Nagdaragdag ng personal na takdang panahon ang planong pag-uwi ni Hasina sa Disyembre sa prosesong ayon sa India ay walang tiyak na petsa ng pagtatapos.

• Agosto 2024: Pinatalsik sa kapangyarihan si Hasina dahil sa mga protesta ng mga estudyante at malawakang pag-aalsa. Tumakas siya patungong India at nanatili roon mula noon.
• Pagkatapos siyang mapatalsik: Pinamunuan ni Muhammad Yunus ang pansamantalang administrasyon sa loob ng 18 buwan.
• Nobyembre 17, 2025: Hinatulan ng kamatayan ng tribunal sina Hasina at dating Ministro ng Ugnayang Panloob Asaduzzaman Khan Kamal.
• Pebrero 2026: Nagwagi si Tarique Rahman sa halalang idinaos sa ilalim ng pansamantalang administrasyon. Hindi pinayagang lumahok ang Awami League ni Hasina.
• Agosto: Itinaas ni Rahman kay Trivedi sa Dhaka ang kahilingan ng Bangladesh para sa extradition.
• Oktubre 3: Sinabi ni Trivedi na nagpapatuloy ang prosesong legal at hindi siya nagbigay ng takdang panahon.
• Disyembre: Sinabi ni Hasina na balak niyang bumalik sa Bangladesh.

Binago ng halalan noong Pebrero ang pamahalaang nangangasiwa sa kahilingang ibalik siya. Isinusulong ngayon ng administrasyon ni Rahman ang kasong nagmula sa karahasang naganap bago ang pansamantalang pamahalaan.

Ipinagbabawal na partido at magkasalungat na salaysay tungkol sa panunupil

Nananatiling ipinagbabawal ang Awami League ni Hasina, at inaresto o ipinatapon sa ibang bansa ang matataas na opisyal nito. Dahil hindi ito nakasali sa halalan noong Pebrero, magaganap ang planong pagbabalik ni Hasina sa labas ng karaniwang paligsahan ng mga partidong kalahok sa iisang prosesong pampolitika.

Paratang ni Hasina na hindi bababa sa 20,000 miyembro ng Awami League ang napatay mula Agosto 2024, at libo-libo pa ang inaresto, pinahirapan o pinilit magtago. Sinabi rin niyang nawalan ng bahay, negosyo at kabuhayan ang mga tagasuporta dahil sa kanilang pampolitikang kinabibilangan. Mga paratang ito ni Hasina; itinatanggi ito ng pamahalaan at sinasabing kaugnay ng mga partikular na kasong kriminal ang mga pag-aresto.

Prangkahang inilarawan ni Hasina ang kalagayang pampolitika ng kanyang partido:

"Walang normal na pampolitika o demokratikong kapaligiran," sabi niya.

Pinuna ng Human Rights Watch at iba pang grupong pangkarapatang pantao ang mga pag-atake sa mga karapatang sibil at pampolitika sa ilalim ng pamahalaan ni Rahman. Iniulat din ng mga grupong minorya ang pananakot, samantalang lumaki ang pangamba sa mga radikal na grupo noong pansamantalang administrasyon. Itinanggi ng administrasyon ni Yunus ang mga paratang tungkol sa paghawak nito sa mga kondisyong iyon.

Higit pa sa personal na kapalaran ni Hasina ang saklaw ng pagtatalo. Direktang nakataya ang kapakanan ng mga miyembro ng partido na nahaharap sa pag-uusig, mga pamilyang nagsasabing biktima sila ng karahasang pampolitika at mga taong naghahanap ng katarungan para sa marahas na pagsupil noong 2024 sa paraan ng paghawak ng pamahalaan sa posibleng pagbabalik niya.

Tinatanggihan ni Hasina ang proteksiyon mula sa ibang bansa

Sinabi ni Hasina na hindi siya humingi ng proteksiyon mula sa India o Estados Unidos upang matiyak ang kanyang pagbabalik. Nang tanungin kung dapat siyang tiyakin ng mga dayuhang pamahalaan na ligtas siya, sinabi niyang hindi niya kailangan ang proteksiyon ng dayuhang kapangyarihan para makauwi.

Magkatabing inilalatag ng posisyon niya ang kagustuhan niyang umuwi at ang kahilingan ng Bangladesh para sa extradition. Magsisimula ang kusang paglalakbay sa mga kaayusang gagawin para sa biyahe niya. Kakailanganin naman ng pagsuko ang pagkilos ng mga awtoridad ng India bilang tugon sa kahilingan ng Bangladesh. Alinman sa dalawa ay maglalagay sa kanya sa abot ng mga kasong kriminal sa Bangladesh.

Kasabay ng mas malawak na diplomatikong aktibidad na kinasasangkutan ng China ang mga pahayag ni Kobir. Sa pagbisita ni Liu Haixing, tinalakay ng Bangladesh at China ang kooperasyong pampolitika, kalakalan, pamumuhunan at konektibidad sa rehiyon. Nagpahayag din si Kobir ng interes sa planong koridor pang-ekonomiya na mag-uugnay sa Bangladesh, Myanmar at China, habang binibigyang-priyoridad ang katatagan ng rehiyon at napapanatiling solusyon sa krisis ng mga Rohingya.

Nananatiling usapin sa pagitan ng Dhaka at New Delhi ang kahilingan sa extradition. Iginigiit ng Bangladesh ang paglilipat sa pamamagitan ng prosesong panghukuman, sinasabi ng India na nagpapatuloy ang pagsusuri nito, at pinaninindigan ni Hasina ang pangako niyang uuwi sa Disyembre.

Mahahalagang Punto

• Nais ng Bangladesh na isuko ng India si Sheikh Hasina alinsunod sa kasunduan sa extradition ng dalawang bansa.
• Hinatulan ng kamatayan sina Hasina at dating Ministro ng Ugnayang Panloob Asaduzzaman Khan Kamal noong Nobyembre 17, 2025.
• Tinataya ng ulat ng United Nations na humigit-kumulang 1,400 katao ang namatay sa kaguluhan noong 2024.
• Itinatanggi ni Hasina ang anumang maling gawain at sinasabing balak niyang umuwi sa Disyembre sa kabila ng panganib na maaresto.
• Ayon kay Kobir, extradition, hindi pag-isyu ng pasaporte o travel pass, ang naaangkop na proseso.
• Sinabi ng India na dumaraan sa pagsusuring legal ang kahilingan at hindi ito nagbigay ng takdang panahon.
• Nananatiling ipinagbabawal ang Awami League matapos hindi maisali sa halalan noong Pebrero na napanalunan ni Tarique Rahman.