Itinalaga ni Prabowo si Ariyo Windutomo bilang pansamantalang pinuno ng tanggapan matapos sibakin si Listyo kaugnay ng kasong ilegal na pag-wiretap

Pansamantalang kapalit sa sentro ng panguluhan

Itinalaga ni Pangulong Prabowo Subianto si Tenyente Heneral Ariyo Windutomo bilang pansamantalang pinuno ng Presidential Staff Office ng Indonesia noong Nobyembre 4, 2026, matapos sibakin si Listyo Sigit Prabowo kaugnay ng imbestigasyon sa umano'y ilegal na pagsubaybay sa pangulo at iba pang kilalang tao.

Ayon kay Kalihim ng Estado Prasetyo Hadi, nilagdaan ni Prabowo ang kautusang pampanguluhan noong umagang iyon para tanggalin si Listyo, dating hepe ng pambansang pulisya na nailipat lamang sa tanggapan ng panguluhan noong nakaraang buwan. Pansamantalang gagampanan ni Ariyo, na namumuno rin sa Presidential Secretariat, ang mga tungkulin ng bakanteng posisyon.

Sa pagkakatalaga kay Ariyo, magpapatuloy ang operasyon ng Presidential Staff Office, na kilala bilang KSP, habang nahaharap sa mga paratang ang dating pinuno nito kaugnay ng pagsagap sa mga tawag sa telepono, ilegal na pagpasok sa mga elektronikong sistema at pagbura ng elektronikong ebidensya. Sinabi ni Prasetyo na labis na nabahala si Prabowo dahil ang isa sa mga suspek ay may posisyon sa mismong administrasyon ng pangulo.

Hindi lamang mga komunikasyon ng pangulo ang saklaw ng imbestigasyon. Ayon sa pulisya, kabilang sa mga umano'y tinarget ang mga tao sa pamahalaan, politika, pamamahayag, lipunang sibil at negosyo. Kasabay nito, kumilos ang mga tauhan ng militar sa Jakarta, nanawagan ang mga grupo ng negosyo na protektahan ang mga kumpidensyal na komunikasyon, at tinalakay ng mga opisyal kung maaaring umabot sa pagtataksil sa bayan ang kaso.

Ano ang umano'y ginawa ng tatlong opisyal, ayon sa pulisya

Sinabi ni Asep Safrudin, pinuno ng Criminal Investigation Department ng Pambansang Pulisya, na pinangalanan ng mga imbestigador na suspek ang tatlong tauhan ng pulisya matapos magtanong sa mga saksi at magsamsam ng ebidensya. Una silang kinilala bilang LSP, ASN at EH; kalaunan, pinangalanan sila bilang sina Listyo Sigit Prabowo, Ahrie Sonta Nasution at Eko Hadi Santoso.

Iginiit ng pulisya na nagsimula ang umano'y pagsubaybay noong unang bahagi ng 2025 at nagpatuloy hanggang 2026, habang pinamumunuan ni Listyo ang pambansang pulisya. Hinawakan niya ang posisyon mula 2021, matapos siyang italaga ni dating pangulong Joko Widodo, at nanatili sa puwesto nang maging pangulo si Prabowo noong 2024.

Ayon kay Asep, isinagawa umano ang pagsubaybay nang hindi sinusunod ang mga legal na prosesong namamahala sa mga imbestigasyon ng pulisya. Inilarawan niya itong isinagawa:

"nang walang anumang legal na batayan o anumang proseso ng imbestigasyon o pagsisiyasat alinsunod sa mga umiiral na batas".

Iginiit din ng mga imbestigador na iniutos ng mga suspek na burahin ang mga file na naglalaman ng mga sinagap na komunikasyon noong huling bahagi ng Oktubre upang itago ang ebidensya. Ang pagsagap ay nangangahulugan ng pagkuha ng mga komunikasyon habang ipinadadala ang mga ito; ang ilegal na pagpasok naman ay pagpasok sa isang elektronikong sistema nang walang wastong pahintulot. Bahagi rin ng mga umano'y ginawa ang pagbura sa mga nagresultang file.

Nakapiit ang mga suspek sa detention center ng Pambansang Pulisya sa Jakarta. Malawakang iniulat na nagsimula ang kanilang pagkakapiit noong Nobyembre 3, bagaman iniulat din na sinabi ng pulisya na ikinulong sila noong Linggo, Nobyembre 1. Hindi pa hayagang tumutugon sa mga paratang ang tatlong suspek.

Paano umusad ang kaso

Naganap ang pagkakasibak kay Listyo ilang linggo matapos siyang italaga sa KSP. Magkakahiwalay na petsa ang umano'y pagsubaybay, tangkang pagbura sa mga file at pagkilos ng militar; naging publiko naman ang imbestigasyon noong unang bahagi ng Nobyembre.

• 2021: Naging hepe ng pambansang pulisya si Listyo sa ilalim ni Pangulong Joko Widodo.
• Unang bahagi ng 2025: Ayon sa mga imbestigador, nagsimula ang umano'y ilegal na pagsubaybay sa mga tawag sa telepono.
• Oktubre 2026: Lumipat si Listyo mula sa pamunuan ng pulisya patungo sa Presidential Staff Office.
• Huling bahagi ng Oktubre: Ayon sa pulisya, iniutos ng mga suspek na burahin ang mga file ng mga sinagap na komunikasyon.
• Nobyembre 2: Inatasan sa isang telegramang militar na iniuugnay kay Hepe ng Sandatahang Lakas Heneral Agus Subiyanto ang malawakang pagpapakilos ng mga tauhan.
• Nobyembre 3: Ipinahayag ng pulisya sa publiko na may tatlong suspek sa imbestigasyon sa pagsubaybay.
• Nobyembre 4: Sinibak ni Prabowo si Listyo sa pamamagitan ng kautusang pampanguluhan at itinalaga si Ariyo bilang pansamantalang pinuno ng KSP.

Pansamantala ang pagkakatalaga kay Ariyo, at walang inanunsyong petsa kung kailan pipili ng permanenteng kapalit. Sinabi ni Prasetyo na magpapatuloy ang mga serbisyo ng pulisya at hinimok ang publiko na manatiling kalmado habang nagsisiyasat ang mga imbestigador.

Bakit tinatalakay ng mga opisyal ang pagtataksil sa bayan

Giit ni Prasetyo, maaaring maglantad ng sensitibong impormasyon ang pagkuha sa mga komunikasyon ng pangulo, at maaaring maapektuhan nito ang mga pambansang interes at kaligtasan ng pamunuan ng bansa. Sinabi niyang posibleng humantong sa pagtataksil sa bayan ang mga umano'y gawaing ito.

Sa pagsasalita sa palasyo ng pangulo, ipinaliwanag ni Prasetyo ang ikinababahala ng pamahalaan:

Kung pinag-uusapan natin ang pinuno ng estado, napakaraming lubhang sensitibong impormasyon na posibleng gamitin sa mga paraang maglalagay sa panganib sa mga interes ng bansa.

Nagbigay si Yusril Ihza Mahendra, coordinating minister para sa batas, karapatang pantao, imigrasyon at mga pasilidad ng pagwawasto, ng magkakaibang pagtataya habang umuusad ang imbestigasyon. Noong Nobyembre 3, sinabi niyang walang natuklasan ang mga imbestigador na palatandaan ng pagtataksil sa bayan. Kabilang sa mga pahayag na iniugnay sa kanya noong Nobyembre 4 ang pagtatayang wala pang gayong palatandaan at paunang pagtatayang maaaring layunin ng operasyon na paralisahin ang pamahalaan. Iniulat din na tinawag niya ang usapin na kasong kriminal ng ilegal na pag-wiretap na walang kaugnayan sa tangkang kudeta.

Sinusuri ng mga awtoridad kung maaaring ipatupad ang Artikulo 191 ng Kodigo Penal ng Indonesia, na nagtatakda ng mga parusang maaaring umabot sa kamatayan. Inilarawan ni Yusril na paunang pagtataya lamang ito. Sinusuri pa ng mga imbestigador ang motibo, kung sino ang posibleng nag-utos sa operasyon at kung paano nilalayong gamitin ang impormasyon.

Kabilang din sa mga batas at tuntuning tinatalakay kaugnay ng kaso ang Regulasyon Blg. 5 ng Pambansang Pulisya ng 2010, ang bagong Kodigo Penal at ang Batas sa Elektronikong Impormasyon at mga Transaksyon. Itinatakda ng mga ito ang mga tuntunin sa pagsagap at elektronikong aktibidad. Isinasagawa ang mga kapangyarihan ng pulisya sa pagsagap ng komunikasyon sa pamamagitan ng mga legal na proseso na, ayon sa mga imbestigador, nilaktawan.

Sino ang mga tinarget at sino ang humihingi ng mga sagot

Inilarawan ni Asep ang malawak na hanay ng mga umano'y tinarget: ang pangulo, mga opisyal ng estado, personalidad sa politika, mga nasa media, mga organisasyon ng lipunang sibil, mga organisasyong hindi panggobyerno at mga negosyante. Sinabi ni Yusril na nabalitaan niyang naapektuhan ang ilang ministro at politiko, ngunit hindi niya matukoy kung sinu-sino ang mga ministro.

Sinabi rin ni Yusril na hindi niya alam kung tinarget si Pangalawang Pangulong Gibran Rakabuming Raka. Hindi pa inilalathala ng pulisya ang kumpletong listahan ng mga taong umano'y sinagap ang mga komunikasyon. Ayon kay Asep, iniimbestigahan pa bilang saksi ang isang taong kinilala bilang SU.

Nanawagan ang Amnesty International Indonesia sa mga awtoridad na ilantad kung sino ang mga tinarget ng pagsubaybay, at iginiit na may karapatang malaman ito ang publiko. Nagbabala ang organisasyon sa panganib na gamitin ang pagsubaybay upang supilin ang oposisyon sa politika:

Kung hahayaan itong iskandalo na magpatuloy nang walang pumipigil, maaari nitong ihanda ang daan para sa isang lihim na puwersa ng pulisya na gagamitin upang supilin ang oposisyon.

Nagbubunsod ng pangamba sa mga mamamahayag ang umano'y pagsagap sa mga kumpidensyal na pakikipag-usap nila sa mga impormante. Para naman sa mga grupo ng lipunang sibil at negosyo, nagdudulot ito ng katulad na pangamba tungkol sa mga pribadong talakayan at sensitibong plano. Dahil sa lawak ng listahan ng mga umano'y tinarget, may kabuluhan ang imbestigasyon hindi lamang sa palasyo ng pangulo.

Nagdudulot ng panibagong kawalang-katiyakan ang pagkilos ng mga sundalo

Kinumpirma ng militar ng Indonesia ang pagkilos ng mga tauhan sa loob at paligid ng Jakarta habang nagpapatuloy ang imbestigasyon sa pagsubaybay. Sinabi ni Unang Almirante Tunggul M. Han, tagapagsalita ng hukbong-dagat, na layunin ng pagpapakalat ng mga tauhan na suportahan ang pambansang seguridad at katatagan, gayundin ang paghahanda sa mga pagsasanay militar malapit sa kabisera. Inilarawan naman ni Heneral de Brigada Muhammad Nas, tagapagsalita ng sandatahang lakas, na karaniwang pamamaraan ang pagkilos ng mga sundalo.

Malaki ang pagkakaiba ng mga bilang na inilahad sa publiko. Ayon kay Bise Almirante Yayan Sofiyan, katulong sa operasyon ng hukbong-dagat, 20,980 tauhan ang kasali sa pagpapakalat, at may 13,140 pang nakaantabay. Sa isang kumalat na panloob na planong militar, 20,980 ang kabuuang bilang para sa apat na yugto ng pagpapakilos: 2,100 tauhan na nasa Jakarta na, 5,740 na nakatakdang dumating at 13,140 na mananatili sa kani-kanilang himpilan bilang nakaantabay.

Ayon sa paghahati-hati sa panloob na plano, 7,840 tauhan ang nasa Jakarta o nakatakdang dumating, habang mananatiling handa sa ibang lugar ang mas malaking grupo. Kabilang sa mga pinagmulan ng mga tauhan ang mga yunit ng hukbong-dagat at marino, mga institusyon ng pagsasanay at mga himpilan sa Java at Lampung. Kabilang sa mga sasakyang-pandagat na gagamitin ang KRI Makassar at KRI Dr Soeharso; sasailalim ang mga operasyon sa pamamahala ng Jakarta Military Command.

Hindi kinumpirma ng mga awtoridad na may kaugnayan ang pagpapakalat ng mga tauhan sa imbestigasyon sa ilegal na pag-wiretap. May petsang Nobyembre 2 ang utos ng pagpapakilos, bago ang pampublikong anunsyo ng mga suspek noong Nobyembre 3.

Sinabi ni Sana Jaffrey, mananaliksik sa Australian National University, na maaaring sumasalamin ang pagpapakalat sa pangamba sa tensyon sa pagitan ng militar at pulisya na iniuugnay kay Listyo. Nagbabala siya sa posibleng di-sinasadyang paglala ng sitwasyon at sinabing maaaring higit na umasa sa militar ang isang pangulong lalong nababahala sa sariling seguridad. Itinuring naman ni Aris Santoso, isang tagasuri ng militar, na posibleng paghahanda sa tumitinding tensyon sa politika at mga demonstrasyon ang presensya ng mga marino.

Humihingi ng ligtas na komunikasyon ang mga lider ng negosyo

Nakatutok ang mga organisasyon ng negosyo sa seguridad ng impormasyong pangkomersyo at pangangailangan para sa isang malinaw na imbestigasyon. Maaaring maglaman ang mga kumpidensyal na mensahe ng mga plano sa pamumuhunan, detalye ng mga transaksyon at estratehiya sa negosyo, na kailangang protektahan ng mga kumpanya.

Nanawagan si Erwin Aksa, pangalawang tagapangulo ng Kamara ng Komersyo at Industriya ng Indonesia, na kilala bilang Kadin, at mambabatas ng Partidong Golkar, para sa imbestigasyong nakabatay sa ebidensya. Ipinaliwanag niya ang pangamba ng sektor ng negosyo:

Kailangan ng mga negosyo ang ligtas na impormasyon, kumpidensyal na komunikasyon at katiyakan sa batas upang mapanatili ang tiwala ng mga mamumuhunan.

Sinabi ni Donna Priadi, managing director ng American Chamber of Commerce sa Indonesia, na mahalaga sa tiwala ng mga mamumuhunan ang katatagang pampolitika, mahuhulaang regulasyon at paghahari ng batas. Aniya, napakaaga pa upang sabihing malaki na ang naging epekto nito sa operasyon ng mga negosyo, ngunit binigyang-diin niyang mahalaga sa tiwala ng publiko ang paraan ng paghawak ng mga awtoridad sa mga paratang.

Sinabi ni Prasetyo na inatasan ni Prabowo si Heneral Suyudi Ario Seto, hepe ng Pambansang Pulisya, na magsagawa ng obhetibong imbestigasyon alinsunod sa batas at walang itinatago. Ipinaalam na ni Suyudi sa pangulo ang kaso. Sinuportahan din ng Komisyon III ng parlamento, na nangangasiwa sa mga usaping legal at pangseguridad, ang imbestigasyon.

Dumating ang iskandalo sa gitna ng tensyon sa merkado

Hinarap na ng mga pamilihang pinansyal ng Indonesia ang matinding presyur nang kumalat ang balita tungkol sa imbestigasyon. Noong Nobyembre 3, nagtala ang mga dayuhang mamumuhunan ng netong benta ng sapi na Rp 575 bilyon, kumpara sa Rp 112.5 bilyon noong nakaraang araw. Ipinapakita ng netong benta kung gaano kalaki ang lamang ng mga benta sa mga pagbili; ipinahihiwatig ng mga bilang na tumaas nang humigit-kumulang 5.1 ulit ang netong paglabas ng puhunan kumpara sa nakaraang araw.

Bumagsak nang 3.78 porsiyento ang IDX Composite noong araw na iyon at nagsara sa 4,904.3. Nagbukas ito nang mas mababa pa ng 0.97 porsiyento noong Nobyembre 4, bago nakabawi at nagsara sa 4,919.8, o humigit-kumulang 0.32 porsiyentong mas mataas kaysa sa nakaraang pagsasara.

Sinabi ni Harry Su, managing director ng pananaliksik sa Samuel Sekuritas Indonesia, na nakadaragdag sa pagkabahala ng merkado ang tumitinding panganib sa loob ng bansa sa politika, kabilang ang mga paratang sa pagsubaybay, kasabay ng inaasahang paghina ng paglago ng ekonomiya sa ikatlong quarter. Itinuro rin ni Rully Arya Wisnubroto, punong ekonomista ng Mirae Sekuritas, ang kawalang-katiyakan hinggil sa pagsusuri ng MSCI, tagapagbigay ng mga indeks, pagbebenta ng mga dayuhan at mga pangamba tungkol sa mga sapi ng Indonesia.

Maraming salik ang sabay-sabay na tinimbang ng mga mamumuhunan: humihinang rupiah, mga pangamba sa mga patakaran ng pamahalaan, matataas na kita sa mga bono ng Treasury ng Estados Unidos at lumalakas na dolyar. Bumagsak din ang mga pamilihan sa rehiyon: bumaba nang 4.5 porsiyento ang Nikkei 225 ng Japan at nang 1.9 porsiyento ang malawak na indeks ng MSCI para sa mga sapi sa Asia Pacific maliban sa Japan sa sesyon noong Nobyembre 4.

Presyur sa politika at panawagan para sa transparency

Hinarap ni Prabowo ang imbestigasyon sa gitna ng kawalang-kasiyahan ng publiko sa presyo ng pagkain, sa kanyang mga programa para sa libreng pagkain at mga kooperatiba sa nayon, at sa pagtugon ng pamahalaan sa mapaminsalang sunog sa kagubatan. Lalo pang nagdagdag ng presyur ang mga demonstrasyon ng mga estudyante at pagbaba ng antas ng pagsang-ayon sa kanya sa ikalawang taon niya sa puwesto.

Iniuugnay si Listyo kay dating pangulong Widodo, na naging maigting ang ugnayan kay Prabowo. Hiwalay na muling nanawagan ang ilan na patalsikin si Gibran, anak ni Widodo at pangalawang pangulo, matapos ipawalang-bisa ng isang pasya ng korte ang kanyang sertipiko sa paaralan. Ito ang kaligirang pampolitika ng pagsusuri ng pulisya sa mga paratang ng pagsubaybay.

Inilarawan ni Sugiono, kalihim-heneral ng Gerindra, na pagsuway sa loob ng pamahalaan ang iskandalo at sinabing tatalakayin ito ng partido ni Prabowo kasama ang iba pang partidong pampolitika. Nanawagan naman si dating pangulong Susilo Bambang Yudhoyono na maging mas mahinahon ang asal sa politika.

Sa mensaheng inilabas sa publiko noong Nobyembre 4, hinimok ni Yudhoyono si Prabowo na:

"ibalik ang kagandahang-asal sa ating politika".

Nanawagan si Bambang Rukminto, tagasuri ng pulisya sa Institute for Security and Strategic Studies, na tukuyin ng mga imbestigador kung paano nilalayong gamitin ang mga sinagap na impormasyon at kung sinu-sino ang interesadong makakuha ng mga ito. Iniuugnay ng panawagang iyon ang mga pangunahing usaping umiiral sa kaso: ang seguridad ng pangulo, ang pagkapribado ng iba pang umano'y tinarget at pananagutan sa paggamit ng kapangyarihan ng pulisya sa pagsubaybay.

Mahahalagang punto

• Sinibak ni Prabowo si Listyo Sigit Prabowo noong Nobyembre 4, 2026, at itinalaga si Tenyente Heneral Ariyo Windutomo bilang pansamantalang pinuno ng KSP.
• Tinukoy ng pulisya ang tatlong matataas na opisyal bilang mga suspek sa umano'y ilegal na pagsagap ng komunikasyon, ilegal na pagpasok sa mga elektronikong sistema at pagbura ng elektronikong ebidensya.
• Naganap umano ang pagsubaybay mula unang bahagi ng 2025 hanggang 2026 at tinarget ang pangulo at mga personalidad sa pamahalaan, politika, media, lipunang sibil at negosyo.
• Tinalakay ng mga opisyal ang posibleng paratang ng pagtataksil sa bayan, habang iniimbestigahan pa ang motibo at nilalayong paggamit sa mga sinagap na impormasyon.
• Kinumpirma ng militar ang pagkilos ng mga sundalo sa paligid ng Jakarta, at binanggit ang pangangailangan sa seguridad at pagsasanay; magkakaiba ang kabuuang bilang sa mga inilathalang tala ng pagpapakalat.
• Nanawagan ang mga grupo ng negosyo para sa ligtas na komunikasyon at malinaw na imbestigasyon habang patuloy na nahaharap sa presyur ang mga pamilihan ng Indonesia.