Ipinasiya ng RTI Commission ng Sri Lanka na mga pampublikong awtoridad ang mga pribadong bangkong may lisensiya

Dahil sa alitan sa pautang ng SDB Bank, saklaw na ng batas sa impormasyon ang mga pribadong bangko

Ipinasiya ng Right to Information Commission ng Sri Lanka na saklaw ng depinisyon ng pampublikong awtoridad sa Right to Information Act, No. 12 of 2016 ang isang pribadong bangkong nag-ooperasyon sa ilalim ng lisensiyang inisyu ng Monetary Board ng Central Bank. Nagmula ang desisyon sa kahilingan ng isang kostumer na malaman kung paano sinuri ng SANASA Development Bank PLC ang interest rate sa kanyang pautang.

Inilabas ng Commission ang desisyon nito noong October 21, 2026, sa Appeal No. RTC/Appeal/1005/2025, na inihain ng kostumer na si Udara Ranasinghe. Tinanggihan nito ang argumento ng SDB Bank na hindi ito saklaw ng batas sa impormasyon dahil itinatag ito sa ilalim ng Companies Act, No. 7 of 2007.

May kongkretong dahilan na ngayon ang mga nanghihiram para bigyang-pansin ang isang legal na depinisyong maaaring tila malayo sa kanilang pang-araw-araw na buhay. Tinutukoy ng katayuan ng isang bangko bilang pampublikong awtoridad kung maaaring gamitin ng mga mamamayan ang RTI Act upang humingi ng impormasyong hawak nito, alinsunod sa mga eksepsiyon sa batas na iyon.

Para kay Ranasinghe, nagsimula ang usapin sa gastos niya sa pangungutang. May kaugnayan ang kanyang kahilingan sa paraan ng pagsusuri sa interest rate ng kanyang pautang. Kinailangan tuloy sagutin ng Commission ang mas malawak na tanong: dapat bang tumugon sa mga kahilingan sa ilalim ng RTI Act ang isang pribadong bangkong may lisensiya mula sa regulator ng pagbabangko.

Ano ang hiniling ng kostumer at paano tumugon ang bangko

Humingi si Ranasinghe ng impormasyon tungkol sa pagsusuri sa interest rate na ipinapataw sa kanyang pautang. Nagpadala sa kanya ang SDB Bank ng tugon sa pamamagitan ng email noong April 9, 2025, ngunit hindi siya nasiyahan at umapela siya sa Commission.

Sa pagdinig sa apela, sinabi ng bangko na apat na beses itong nagbigay ng impormasyon sa pamamagitan ng email. Kinuwestiyon din nito kung saklaw ba talaga ito ng RTI Act, at iginiit na nakarehistro ito bilang kumpanya sa ilalim ng Companies Act of 2007.

Kaya kapwa ang hindi pagkasiyahan ng kostumer sa impormasyong ibinigay at ang legal na katayuan ng bangko ang pinag-usapan sa alitan. Magkaibang usapin ang pagpapadala ng sagot at ang pagkakaroon ng legal na tungkuling magbigay ng impormasyon. Tinugunan ng desisyon ng Commission ang ikalawang usapin sa pasiya nitong saklaw ng bangko ang Act.

Hindi tinukoy sa mga ulat tungkol sa desisyon ang halaga ng pautang, ang mga interest rate na sangkot, ang detalyadong nilalaman ng apat na email o anumang karagdagang tagubilin tungkol sa pagsisiwalat. Kailangan ang mga detalyeng iyon upang maipaliwanag nang eksakto kung anong impormasyon pa ang hinihingi ni Ranasinghe matapos matanggap ang mga tugon ng bangko.

Bakit mahalaga ang lisensiya sa pagbabangko

Ibinalatay ng SDB Bank ang pagtutol nito sa katayuan nito bilang korporasyon. Ikinatwiran nitong hindi ito kuwalipikadong maging pampublikong awtoridad sa ilalim ng RTI Act dahil itinatag ito sa ilalim ng Companies Act.

Sa halip, ipinasiya ng Commission na saklaw ng depinisyong itinakda ng batas ang isang pribadong bangkong nag-ooperasyon sa ilalim ng lisensiyang inisyu ng Monetary Board ng Central Bank. Batay sa mga ulat tungkol sa desisyon, naging sentro ng pasiya ang lisensiya sa pagbabangko.

Sa madaling salita, maaaring pribadong pag-aari ang isang kumpanya ngunit mayroon pa rin itong mga tungkulin sa ilalim ng batas na namamahala sa pagkuha ng impormasyon. Sa kasong ito, itinuring ng Commission na saklaw ng batas ang SDB Bank dahil sa lisensiyadong operasyon nito sa pagbabangko, sa kabila ng pagkakatatag nito bilang kumpanya.

Kabilang sa lupon sina Commission Chairman Dayaratne Lankapura at Commissioners Kishali Pinto Jayawardena at A. Mohomed Nahiya. Tinanggihan ng kanilang pasiya ang mungkahing hindi dapat saklawin ang bangko at nilinaw ang aplikasyon ng RTI Act sa isang pribadong bangkong nag-ooperasyon sa ilalim ng tinukoy na lisensiya.

Paano gumagana ang karapatan sa impormasyon sa kasong ito

Itinatakda ng Section 3(1) ng Right to Information Act na may karapatan ang bawat mamamayan na makakuha ng impormasyong nasa pag-aari, kustodiya o kontrol ng isang pampublikong awtoridad, alinsunod sa Section 5. Sa madaling sabi, tumutukoy ang karapatang ito sa impormasyong hawak o kontrolado ng isang institusyon, na may mga legal na eksepsiyon na nagtatakda kung ano ang maaaring ilabas.

Itinatakda sa Section 43 ng Right to Information Act kung aling mga institusyon ang itinuturing na pampublikong awtoridad. Saklaw ng talata (e) ang kumpanyang itinatag sa ilalim ng Companies Act, No. 7 of 2007, kung saan nagmamay-ari ang Estado, isang pampublikong korporasyon, o ang Estado at isang pampublikong korporasyon nang magkasama ng hindi bababa sa 25 porsiyento ng mga sapi o may kontrol sa kumpanya sa ibang paraan. Mahalaga ang probisyong ito dahil higit pa sa mga institusyong malinaw na pag-aari ng pamahalaan ang saklaw ng Act.

Hiwalay namang saklaw ng talata (g) ang isang pribadong entidad o organisasyong nagsasagawa ng tungkulin o serbisyong itinakda ng batas o para sa publiko sa ilalim ng kontrata, pakikipagsosyo, kasunduan o lisensiya mula sa pamahalaan, mga ahensiya nito o isang lokal na katawan. Limitado ang saklaw nito sa mga aktibidad na bahagi ng tungkulin o serbisyong itinakda ng batas o para sa publiko.

Inilapat ng Commission ang depinisyong itinakda ng batas sa SDB Bank at ipinasiya nitong saklaw ang pribadong bangkong may lisensiya. Para sa mamamayang naghahain ng kahilingan, ito ang unang hakbang: itinatakda nitong may mga responsibilidad ang institusyon sa ilalim ng batas sa impormasyon.

Bahagi pa rin ng prosesong iyon ang Section 5. Dapat pa ring isaalang-alang ang mga eksepsiyon sa Act kapag sinusuri ang kahilingan para sa impormasyon. Sa praktika, may karapatang humingi ng impormasyon mula sa isang saklaw na bangko, pagkatapos ay susuriin ang partikular na impormasyong hiniling at ang mga nauugnay na probisyon ng batas.

Para sa mga nanghihiram, lalong mahalaga kung bakit sila humihiling ng impormasyon. Nagtanong si Ranasinghe tungkol sa pagsusuri sa interest rate ng sarili niyang pautang, kaya tiyak ang paksa ng alitan at hindi ito pangkalahatang paghiling ng impormasyon tungkol sa pagbabangko.

Mula sa tugon sa email hanggang sa pasiya

Mula sa palitan ng kostumer at ng kanyang bangko, nauwi ang kaso sa pormal na apela tungkol sa saklaw ng batas sa impormasyon ng Sri Lanka. Ito ang mahahalagang petsa at yugto:

• April 9, 2025: Tumugon ang SDB Bank sa pamamagitan ng email sa kahilingan ni Ranasinghe tungkol sa pagsusuri sa interest rate ng kanyang pautang.
• Pagkatapos ng tugon: Umapela si Ranasinghe sa RTI Commission dahil hindi siya nasiyahan sa impormasyong ibinigay.
• Sa panahon ng apela: Sinabi ng bangko na apat na beses itong nagbigay ng impormasyon sa pamamagitan ng email at iginiit na hindi ito saklaw ng depinisyon sa Act para sa pampublikong awtoridad.
• October 21, 2026: Tinanggihan ng Commission ang posisyon ng bangko tungkol sa katayuan nito sa Appeal No. RTC/Appeal/1005/2025.
• October 26, 2026: Isinapubliko ang mga detalye ng pasiya.

Humarap si Attorney Manoja Gunawardana, kasama si Himashi Kumaratunga, para kay Ranasinghe. Humarap naman si Attorney K.D. Premaratne, kasama si B.M.P. Nayanathara, para sa SDB Bank.

Ipinakikita ng kronolohiya kung paano maaaring humantong sa pasiyang nakaaapekto sa interpretasyon ng pambansang batas ang karaniwang kahilingan tungkol sa pautang. Dahil hindi nasiyahan ang kostumer, dinala niya ang usapin sa Commission, kung saan kinailangang magpasiya kung saklaw ng balangkas ng karapatan sa impormasyon ang bangko matapos itong tumutol.

Ano ang magbabago para sa mga nanghihiram at bangko

May pasiya na ngayon ang Commission na kumikilala sa isang pribadong bangkong may lisensiya bilang saklaw ng RTI Act, na maaaring sandigan ng mga nanghihiram na gustong maunawaan ang pagsusuri sa interest rate. Nasa pagkakaroon ng itinatag na proseso para humingi ng impormasyon at kuwestiyunin ang tugon ang praktikal na pakinabang nito, gaya ng ginawa ni Ranasinghe.

Tinutukoy ng interest rate ang interes na ipinapataw sa isang pautang. Makakatulong sa kostumer ang pag-unawa kung paano ito sinuri upang masundan ang paliwanag ng bangko tungkol sa gastos sa pangungutang at matukoy kung aling pasiya o kalkulasyon ang gusto niyang ipaliwanag. Sa kasong ito, ang pangangailangang iyon ng paliwanag ang pinagmulan ng apela.

Dapat isaalang-alang ng mga pribadong bangkong nag-ooperasyon sa ilalim ng kaayusan sa paglilisensiyang tinukoy ng Commission ang pasiyang ito sa pagsusuri ng kanilang mga responsibilidad sa ilalim ng Act. Nakabatay sa pagpaparehistro bilang kumpanya ang argumento ng SDB Bank; nakabatay naman sa depinisyong itinakda ng batas at sa lisensiya ng bangko ang tugon ng Commission.

Mas malinaw na ngayon ang mas malawak na ugnayan sa pagitan ng tanong sa pananalapi ng kostumer at ng legal na proseso para makakuha ng impormasyon. Isinasama ng desisyon ang lisensiyadong pribadong pagbabangko sa prosesong iyon, habang patuloy na pinamamahalaan ng mga probisyon ng Act ang pagkuha sa bawat rekord na hinihiling.

Mahahalagang Punto

• Ipinasiya ng RTI Commission na kuwalipikadong pampublikong awtoridad sa ilalim ng RTI Act ang pribadong bangkong nag-ooperasyon sa ilalim ng lisensiyang inisyu ng Monetary Board ng Central Bank.
• May kaugnayan ang desisyon sa kahilingan ni Udara Ranasinghe tungkol sa pagsusuri sa interest rate ng kanyang pautang sa SDB Bank.
• Sinabi ng SDB Bank na nagbigay ito ng impormasyon sa pamamagitan ng apat na email at ikinatwiran nitong hindi ito saklaw ng RTI Act dahil itinatag ito sa ilalim ng Companies Act.
• Tinanggihan ng Commission ang argumentong iyon noong October 21, 2026, sa Appeal No. RTC/Appeal/1005/2025.
• Nananatiling saklaw ng mga eksepsiyon sa Section 5 ng Act ang pagkuha ng impormasyon.