924 Pamilya Lamang ng mga Dalit ang Nakatanggap ng Lupa sa Nepal Habang Nagtatakda ang Gobyerno ng Bagong Dalawang-Taong Palugit

924 pamilya ang nakatanggap ng lupa mula sa 103,140 aplikante

Nagkaloob ang Nepal ng lupa sa 924 pamilyang Dalit na walang lupa mula sa 103,140 pamilyang nag-aplay, ayon sa nakasulat na tugon ng pamahalaan sa mambabatas ng Nepali Congress na si Nishkal Rai. Labing-isang taon matapos mangako ang Konstitusyon na pagkakalooban ng lupa ang mga Dalit na walang lupa, wala pang isa sa bawat 100 pamilyang nag-aplay para sa proteksiyong ito ang nakatanggap nito.

Ayon sa Ministry of Land Management, Cooperatives, Federal Affairs and General Administration, humigit-kumulang 0.895 porsiyento ang bahagdan ng mga nakatanggap ng lupa. Ipinapakita ng mga bilang na 102,216 pamilyang nag-aplay ang hindi kabilang sa grupong naitalang nakatanggap na ng lupa, bagaman kailangan pang beripikahin ang mga aplikasyon bago makumpirma kung kuwalipikado ang mga ito.

Nagtakda ang isang ordinansa ng pamahalaan na inilabas noong October 13, 2026, ng panibagong palugit: dapat pagkalooban ng lupa ang mga kuwalipikadong Dalit na walang lupa sa loob ng dalawang taon mula nang magkabisa ang kaugnay na probisyon. Kung hindi makapagkakaloob ng lote ang pamahalaan, dapat itong mag-alok ng ayuda para makabili ng lupa.

Para sa mga pamilyang naghihintay ng mga papeles ng pagmamay-ari, tungkol sa matitirhan, ikabubuhay at maipamamana sa kanilang mga anak ang pangakong ito. Mas agarang pangangailangan naman ito para sa mga pamilyang giniba ang mga tirahan. Ayon sa ilang residenteng napaalis, dahil sa diskriminasyon batay sa caste ay hindi sila makapagrenta kahit ng isang kuwarto, kaya napuputol ang kanilang trabaho at pag-aaral ng kanilang mga anak.

Pinalitan ng pamahalaan ang dating komisyong itinalaga sa pulitika ng mga komite sa distrito na pinamumunuan ng mga punong opisyal ng distrito. Kailangang gawing beripikadong kahilingan ng mga komiteng ito ang mga aplikasyon at tukuyin ang lupang maaaring ipamahagi ayon sa batas. Ipinakikita ng kamakailang pamamahagi ng mga sertipiko na umuusad ang proseso sa ilang lugar, ngunit malinaw sa pambansang mga bilang ang layo sa pagitan ng pangako ng Konstitusyon at ng aktuwal na pagtupad dito.

Ang ipinangako ng Konstitusyon

Pinagtibay ng Nepal ang Konstitusyon nito noong September 20, 2015. Itinatakda ng Article 40 na magkakaloob ang estado ng lupa sa mga Dalit na walang lupa nang isang beses, alinsunod sa batas. Hiwalay na probisyon naman ang nag-uutos ng kaayusan sa pabahay para sa mga Dalit na walang tirahan.

Ang mga Dalit ay mga komunidad na matagal nang dumaranas ng pagtatakwil batay sa caste at hindi pagpayag na makisalamuha sa kanila. Nangangako rin ang Article 40 ng pakikilahok sa mga ahensiya ng estado, mga espesyal na hakbang para sa representasyon at trabaho, libreng edukasyon na may iskolarsip, at mga proteksiyon kaugnay ng mataas na edukasyon, kalusugan at seguridad panlipunan.

Inatasan ng Konstitusyon ang pagpasa ng batas para maisakatuparan ang mga pangunahing karapatan sa loob ng tatlong taon, na nagtakda ng palugit hanggang September 2018. Labing-isang taon matapos itong pagtibayin, hindi pa rin naipapasa ang pederal na batas na kailangan para lubos na maipatupad ang mga karapatang ito ng mga Dalit. Nagbibigay ang mga umiiral na batas sa lupa ng mga paraan para mamahagi ng mga lote, habang nananatiling hindi kumpleto ang mas malawak na hanay ng mga proteksiyong konstitusyonal.

Ipinakikita ng mahahalagang pangyayari kung gaano na katagal nakabinbin ang pangakong ito:

• September 20, 2015: Pinagtibay ng Nepal ang Konstitusyon, kabilang ang mga garantiya sa lupa at pabahay sa ilalim ng Article 40.
• September 2018: Lumipas ang itinakda ng Konstitusyon na palugit sa pagpasa ng mga batas para maipatupad ang mga pangunahing karapatan.
• Unang bahagi ng 2020: Binuo ang Land Issues Resolution Commission para magkaloob ng mga sertipiko ng pagmamay-ari sa mga pamilyang walang lupa.
• October 13, 2026: Naglabas ang pamahalaan ng ordinansang nagtakda ng bagong dalawang-taong palugit para sa pamamahagi ng lupa o pagkakaloob ng ayuda.
• October 16, 2026: Namahagi ang mga komite ng mga sertipiko ng pagmamay-ari sa 57 pamilya sa tatlong distrito, kabilang ang 15 pamilyang Dalit na walang lupa.

Paano ipatutupad ang bagong ordinansa

Binabago ng ordinansa ang limang batas: ang Lands Act, 2021; Land Revenue Act, 2034; Land Use Act, 2076; Guthi Corporation Act, 2033; at Land Survey and Measurement Act, 2019. Ang mga taong ito ay batay sa kalendaryong Bikram Sambat ng Nepal.

Inaatasan ng pagbabago sa Section 52A ng Lands Act ang pamahalaan na minsanang pagkalooban ng lupa ang mga Dalit na walang lupa, sa loob ng dalawang taon mula nang magsimula ang bisa ng probisyon. Magiging alternatibo ang ayuda para makabili ng lupa kung hindi makapagkakaloob ng lote. Ayon sa ministeryo, susuriin ang mga aplikasyon at ilalaan sa mga kuwalipikadong pamilya ang magagamit na pampublikong lupa o, kung kinakailangan, ang iba pang bakanteng lupa.

Hindi tinutukoy sa ordinansa ang mga detalyadong paraan ng pagtukoy sa mga lote, pagpili sa mga benepisyaryo at pagpopondo sa programa. Hindi rin tinutukoy ang halaga ng ayuda. Kailangan pa rin ng mga pamilya ang mga praktikal na tuntuning magpapaliwanag kung anong tulong ang maaari nilang matanggap at paano ito hihilingin.

Binabago ng opsiyon sa ayuda ang maaaring ialok ng pamahalaan kapag hindi ito makahanap ng lupa. Magiging kapaki-pakinabang lamang ito kung sapat ang halaga para makabili ng angkop na lote at kung maisasagawa ng mga pamilya ang pagbili. Magkaibang yugto ang pangakong salapi at ang aktuwal na paglilipat ng lupa sa pagkakamit ng permanenteng tahanan.

Sino ang maaaring magmay-ari ng lupang tinitirhan?

Tinutugunan din ng ordinansa ang mga pamilyang nakatira na sa ilang lote. Saklaw ng mga probisyon nito ang mga Dalit na walang lupa, iba pang maralitang iskuwater at mga impormal na naninirahan, na may magkakaibang tuntunin sa pagiging kuwalipikado. May mga aplikanteng nangangailangan ng bagong matitirhan; ang iba naman ay naghahangad ng legal na pagkilala sa lupang tinitirhan o sinasaka na nila.

Isa sa mga kondisyon para sa ilang alokasyon ang matagal nang paninirahan. Binabanggit sa mga probisyon ang hindi bababa sa 10 taon ng pagsasaka o paninirahan. Itinatakda ng ministeryo ang Magh 28, 2066 sa kalendaryo ng Nepal bilang batayang petsa sa pagkalkula ng kinakailangang panahon ng paninirahan para sa mga impormal na naninirahan.

Maaari ring maging kuwalipikado ang ilang lupang naitala sa orihinal na sarbey bilang pastulan, lugar ng perya, lugar ng pagbababa ng pasahero o pamilihan. Kailangang partikular na kumpirmahin ng lokal na sangay ng pamahalaan na hindi na ginagamit ang lupa para sa naitalang layunin nito at nagsimula ang paninirahan bago ang naaangkop na takdang petsa.

Dapat bigyan ng ibang matitirhan ang mga pamilyang nakatira sa tabi ng mga ilog o lawa, sa loob ng mga hangganan ng kalsada o sa iba pang mapanganib na lugar. Para sa mga pamilyang ito, paglilipat ng tirahan ang itinatakda ng ordinansa sa halip na pagkakaloob ng pagmamay-ari sa kasalukuyan nilang lugar. Kaya makaaapekto sa lugar na kalauna'y matitirhan ng mga pamilya ang mga lokal na pasiya tungkol sa paggamit ng lupa at kaligtasan.

Labinlimang pamilyang Dalit sa 57 nakatanggap ng mga sertipiko

Namahagi ang Land Problem Settlement Committees ng 57 sertipiko ng pagmamay-ari sa Chitwan, Jhapa at Rupandehi noong October 16, 2026. Sa mga tumanggap, 15 ang pamilyang Dalit na walang lupa, o humigit-kumulang 26 porsiyento ng kabuuan.

Nagkaloob ang Chitwan ng mga sertipiko sa isang pamilyang Dalit na walang lupa at 32 pamilyang maralitang iskuwater na walang lupa sa Ward 7 ng Ichchhakamana Rural Municipality. Nagkaloob naman ang Rupandehi ng mga sertipiko sa 14 na pamilyang Dalit na walang lupa at dalawang pamilyang maralitang iskuwater na walang lupa sa Wards 8 and 9 ng Gaidahawa Rural Municipality. Ang pitong tumanggap sa Jhapa ay mga pamilyang impormal na naninirahan sa Ward 11 ng Arjundhara Municipality.

Ayon kay Land Management Minister Pratibha Rawal, walang legal na hadlang para magpatuloy ang proseso at nangako siya ng mas mabilis na pagkilos, katuwang ang mga lokal na pamahalaan. Itinuturo ng pahayag niya ang mga gawaing administratibong kailangan para makumpleto ang paglilipat ng lupa: beripikahin ang pagiging kuwalipikado, magsarbey ng mga lote, lutasin ang mga paghahabol at maglabas ng mga dokumento ng pagmamay-ari.

Nananatili sa 924 na pamilya ang pambansang kabuuang bilang ng ministeryo. Hindi tinukoy kung kabilang na sa kabuuang bilang na ito ang 15 pamilyang nakatanggap ng mga sertipiko noong October 16, kaya nanganganib na mabilang nang dalawang beses ang mga parehong benepisyaryo kung idaragdag sila.

Bakit nagkakaiba ang pambansang bilang

Nakapagtala sa nakasulat na tugon ng ministeryo ng 103,140 pamilyang Dalit na nag-aplay. Ayon sa iba pang bilang ng komisyon na binanggit sa mga ulat, 98,502 ang mga aplikanteng Dalit, samantalang 79,144 naman ang bilang ng mga pamilyang Dalit na walang lupa sa isa pang tala ng komisyon. Hindi ipinaliwanag kung ano ang saklaw ng mga bilang na ito at kung ano ang katayuan ng beripikasyon.

Mahirap bilangin ang mga walang lupa dahil magkakaiba ang mga kalagayang saklaw ng katawagang ito. Maaaring walang anumang lupa ang isang pamilya, nakatira sa pampublikong lupa, nagsasaka bilang nangungupahan o ilang henerasyon nang naninirahan sa isang lupang wala silang papeles ng pagmamay-ari. Magkakaibang tulong ang kailangan sa bawat sitwasyon, at mas mataas ang bilang na sumasaklaw sa lahat ng grupong ito kaysa sa bilang ng mga Dalit lamang na walang lupa.

Inilalarawan sa akademikong pag-aaral na Landlessness in Nepal ang kakulangan sa opisyal na estadistikang pinaghiwa-hiwalay ayon sa panlipunang grupo. Binanggit nito ang tantiya noong 2020 ng Land Issue Resolving Commission na 406,502 sambahayan sa 287 yunit ng lokal na pamahalaan sa lahat ng pitong lalawigan. Pinagsasama sa bilang na ito ang mga Dalit na walang lupa at iba pang iskuwater, nang hindi pinag-iiba ang mga ito.

Inilalarawan din sa pag-aaral ang magkakahiwalay na sistema ng impormasyon. Nangangalap ang mga lokal na pamahalaan ng mga tala tungkol sa buwis sa lupa, samantalang lumilikha at nagdidigitalisa ng impormasyon tungkol sa lupa ang mga pederal na tanggapan ng sarbey at buwis sa lupa. Hindi palagiang sinusuri ang mga talang ito upang matukoy kung aling mga panlipunang grupo ang walang lupa. Makakatulong ang isang maaasahang rehistro para maiugnay ng mga opisyal ang bawat sambahayan sa angkop na tulong at masubaybayan ang mga natapos na paglilipat ng lupa.

Mas matindi ang kawalan ng lupa sa Madhesh, ayon sa mas lumang datos

Gumamit ang akademikong pag-aaral ng Nepal Living Standards Survey na isinagawa noong 2010/11, na sumaklaw sa 5,988 sambahayan sa 499 pangunahing yunit ng sampling. Natuklasan sa mas huling pagsusuri sa sarbey na iyon na walang pag-aari ni katiting na lupang sakahan ang 51.8 porsiyento ng mga Madheshi Dalit, kumpara sa 16.1 porsiyento ng mga Dalit sa kabundukan.

Umabot sa 35.7 percentage point ang agwat, at mahigit tatlong beses na mas karaniwan ang kawalan ng lupang sakahan sa mga Madheshi Dalit ayon sa pagsusuring iyon. Natuklasan din sa isang pag-aaral noong 2014 na binanggit sa papel na mas mababa sa pambansang karaniwang laki ang lupang pag-aari ng 88.2 porsiyento ng mga Madheshi Dalit at 48.8 porsiyento ng mga Dalit sa kabundukan.

Sa talahanayan ng mga lalawigan sa papel, na batay sa sensus noong 2011, sarbey noong 2010/11 at estadistika noong 2012, 58.41 porsiyento ang kawalan ng lupa sa mga Dalit sa Madhesh, 43.69 porsiyento sa Koshi at 37.04 porsiyento sa Bagmati. 29.74 porsiyento naman ang pambansang bilang para sa mga Dalit. Mga makasaysayang tantiya ang mga ito; kailangan ng bagong pagsusuri sa kasalukuyang kalagayan ng bawat sambahayang nag-aaplay.

Ayon kay Padam Bahadur Pariyar, chief whip ng Nepali Congress sa National Assembly, 13.44 porsiyento ng populasyon ng Nepal ang mga Dalit at walang lupa ang 60 porsiyento ng mga Dalit na nagtatrabaho sa agrikultura sa Tarai. Pinuna niya ang sunod-sunod na pamahalaan dahil hindi nila binigyang-priyoridad ang mga karapatang konstitusyonal at kinuwestiyon niya ang panahon ng panibagong pangako bago ang halalan.

Hirap makahanap ng mauupahan ang mga pamilyang napaalis

Ayon kay Laxmi Pariyar, 22 taon siyang nanirahan sa isang pamayanan sa Tripureshwor bago ito gibain. Lumipat siya sa pamayanan ng kanyang anak na babae sa Gothatar at naghanap ng mauupahang kuwarto, ngunit tumanggi umano ang mga may-ari dahil Dalit siya. Pagkatapos, muli silang pinagbantaan ng pagpapaalis nang ipahayag ng pulisya na gigibain din ang pamayanan sa Gothatar.

Ayon kay Laxmi, itinago ang mga gamit niya sa isang nagtitinda ng mga sirang materyales at hindi nakapasok sa paaralan ang anak niyang babae habang naghahanap ng matutuluyan ang pamilya. Para sa sambahayang may pito o walong katao, naging araw-araw na paghahanap ng masisilungan ang pagkawala ng kanilang tirahan.

Ayon kay Sukmaya Bishwakarma, na napaalis mula sa Gairigaun, tatlong araw siyang naghanap ng mauupahan ngunit nabigo, at nakikituloy siya sa Radhaswami Satsang Vyas Ashram sa Kirtipur. Inilarawan niya ang pagbiyahe sa pagitan ng Kirtipur at Tinkune, pagkawala ng trabaho at pagsisikap na maipagpatuloy ng kanyang mga anak ang pag-aaral.

Inilarawan din ni Som Bahadur B.K., 64, ng pamayanan sa Manohara ang diskriminasyon batay sa caste at pangambang mananatiling walang lupa ang mga anak niyang lalaki. May kaugnayan ang kanilang mga alegasyon sa Article 24 ng Konstitusyon, na nagpoprotekta sa mga tao laban sa hindi pagpayag na makisalamuha sa kanila at diskriminasyon sa mga pribado at pampublikong lugar.

Nangako ang 100 point governance reform programme ng pamahalaan ng pormal na paghingi ng paumanhin ng estado at programa ng reporma para sa mga Dalit at mga komunidad na matagal nang ibinubukod, sa loob ng 15 araw. Ayon sa mga sumunod na ulat, hindi naibigay ang paghingi ng paumanhin at ang kaugnay na programa. Para sa mga pamilyang napaalis, kasing-apurahan ng pagkakaroon kalaunan ng sariling lupa ang proteksiyon laban sa diskriminasyon at agarang matutuluyan.

Ipinakikita ng isang lokal na proyekto ang mga gawaing kailangan sa pagproseso ng kahilingan

Inilalarawan sa isang pag-aaral ng kaso ng IIED noong December 18, 2020, ang isang praktikal na pamamaraan sa Dangisaran Municipality. Natuklasan ng Community Self Reliance Centre na 2,844 sa 4,426 na sambahayan, o humigit-kumulang 64 porsiyento, ang walang lupa o walang mga dokumento para sa kanilang mga lote.

Tumulong ang pitong kabataang manggagawa mula sa komunidad ng Tharu na magsarbey sa 2,712 pamilya sa loob ng tatlong buwan. Nangangalap sila ng katibayan tungkol sa sambahayan, kumukuha ng larawan ng mga bahay at lote, nangongolekta ng GPS coordinates at tumutulong sa mga kapitbahay na magkasundo sa mga hangganan gamit ang mga satelayt na mapa. Ibinahagi sa pamahalaan ang mga natapos na digital file. Naglaan ang munisipalidad ng US$6,000 para suportahan ang gawain.

Ipinaliwanag ng lokal na magsasakang si Yasoda Neupane kung bakit mahalaga sa kanyang pamilya ang legal na pagkilala:

Sinasaka namin ang humigit-kumulang isang ektarya ng pampublikong lupa mula pa noong 1978, nang walang legal na karapatan. Dahil dito, lagi kaming nangangambang mapaalis; maraming beses na kaming pinagbantaan ng mga awtoridad sa pamamahala ng kagubatan. Kung minsan, sinisingil kami bilang mga nanghimasok sa lupa. Kaya kailangan ko ang karapatan sa lupang ito para maging ligtas kami at para sa kinabukasan ng mga anak ko.

Tumulong din ang proyekto sa munisipalidad na imapa ang lupang maaaring tirhan ng mga pamilyang walang anumang lote at tukuyin ang mga sakahang maaaring paupahan. Dumalo sa mga pulong ang mga opisyal ng munisipalidad at ward, nagsuri ng impormasyon at nagbigay ng mga kulang na tala.

Inilalarawan sa pag-aaral ng kaso ng IIED ang mga tungkuling itinatakda ng Land Act ng 2019: tukuyin ng mga munisipalidad ang mga pamilyang walang lupa at mga impormal na naninirahan, imapa ang lupang saklaw ng munisipalidad at maglaan ng mga bakanteng lote. Ipinakikita ng karanasan sa Dangisaran kung paano maisasalin ang mga tungkuling ito sa mga file ng bawat sambahayan na magagamit sa mga pasiya ng pamahalaan. Haharapin na ngayon ng mga bagong komite ng distrito ng Nepal ang gawaing ito sa mas malawak na saklaw, kasama ang pangangailangang humanap ng ligtas na mga lugar at pondohan ang mga ayuda para sa pagbili.

Mahahalagang punto

• Ayon sa ministeryo, nakatanggap na ng lupa ang 924 sa 103,140 pamilyang Dalit na nag-aplay, o humigit-kumulang 0.895 porsiyento.
• Nangangako ang Article 40 ng Konstitusyon noong 2015 ng lupa para sa mga Dalit na walang lupa at kaayusan sa pabahay para sa mga Dalit na walang tirahan.
• Nagbibigay ang ordinansa noong October 2026 ng dalawang taon para ipamahagi ang lupa, na may ayuda para makabili kung walang maipagkakaloob na lupa.
• Pinalitan ng mga komite ng distrito na pinamumunuan ng mga punong opisyal ng distrito ang dating komisyong itinalaga sa pulitika.
• Kabilang sa 57 pamilyang nakatanggap ng mga sertipiko sa tatlong distrito noong October 16 ang 15 pamilyang Dalit na walang lupa.
• Ikinukuwento ng mga residenteng napaalis ang diskriminasyon sa pagpapaupa, pagkawala ng trabaho at pagkaantala sa pag-aaral habang naghahanap sila ng masisilungan.
• Kailangan pang tukuyin ang detalyadong mga tuntunin sa pagiging kuwalipikado, halaga ng ayuda at pondo ng programa.