Nagiging mga daluyan ng dumi sa alkantarilya ang mga ilog sa Lambak ng Kathmandu habang lumalala ang polusyon sa ibabang bahagi

Mula sa medyo malinis na mga bukal hanggang sa mga ilog na kapos sa oxygen

Bumababa sa sero ang dissolved oxygen sa Ilog Bishnumati sa bandang Khusibu at Teku. Lubha namang nakokontamina ang Ilog Bagmati pagdating sa Chobhar, kaya inilalarawan sa pagtatasa ng kalidad ng tubig na lubhang hindi ligtas ang tubig nito kahit para sa irigasyon. Sa anim na sistema ng ilog sa Lambak ng Kathmandu, iisa ang paulit-ulit na nakikita sa pagsusuri: humihina ang kalidad ng tubig habang dumadaloy rito ang dumi sa alkantarilya at iba pang basura mula sa mga pamayanang urban.

Sinusuri sa Ulat sa Pagsusuri ng Kalidad ng Tubig-Ilog para sa Agosto 2026, na inihanda ng High-Powered Committee for Integrated Development of the Bagmati Civilization, ang mga ilog na Bagmati, Dhobikhola, Bishnumati, Nakhu Khola, Tukucha at Hanumante. Medyo malinis pa ang tubig sa ilan malapit sa pinagmumulan ng mga ito, ngunit lubha itong nakokontamina habang dumaraan sa mga mataong lugar.

Ipinapakita ng Bagmati kung gaano kabilis nagbabago ang kundisyon. Sa Sundarijal, medyo mataas ang oxygen sa tubig, mababa ang labo at mas kakaunti ang kontaminasyong mula sa dumi ng tao at hayop. Itinuturing ng komite na maaari itong maging angkop inumin matapos ang batayang paggamot. Pagsapit sa Gokarna, matindi na ang pagtaas ng kontaminasyon dahil sa direktang pagdaloy ng dumi sa alkantarilya papunta sa ilog.

Kaayon din ng mga natuklasan ang isang naunang pag-aaral sa laboratoryo tungkol sa Bagmati at tatlong tributaryo nito. Malaki ang kontaminasyong dulot ng bakterya sa mga sampol na kinuha mula Disyembre 2023 hanggang Pebrero 2024. Lahat ng sinuring bakterya ay lumalaban sa ampicillin sa pagsusuri ng pagiging sensitibo sa antibiotic.

Inatasan ng Infrastructure Development Committee ng parlamento ang pamahalaan na kontrolin ang pagtatapon ng dumi sa alkantarilya at isama sa iisang plano ang pagpapanumbalik ng mga ilog, pangangalaga sa mga lupain sa tabi ng ilog at pamamahala sa pagbaha. Ipinakikita ng mga pagsusuri kung bakit kailangang saklawin ng gawaing ito ang higit pa sa isang bahagi ng ilog: sa maraming lugar pumapasok ang polusyon, at nagdadala rin ng sariling basura ang mga tributaryo papunta sa Bagmati.

Ano ang ipinakikita ng mga pagsusuri sa tubig

Ang dissolved oxygen ay oxygen sa tubig na kailangan ng mga isda at iba pang organismong nabubuhay rito para makahinga. Habang nabubulok ang dumi sa alkantarilya at iba pang organikong basura, ginagamit ng mga mikroorganismo ang oxygen na ito. Kapag napakarami ng basura, maaaring kapusin sa oxygen ang tubig para masuportahan ang mga organismong nabubuhay rito, gaya ng nakitang kondisyon sa ilang bahagi ng ilog sa mga urban na lugar.

Inilalarawan ng turbidity o labo ng tubig kung gaano ito kalabo dahil sa mga partikulo gaya ng lupa, buhangin at basura. Palatandaan naman ng kontaminasyong mula sa dumi ng tao o hayop ang faecal coliform bacteria. Kapag sabay-sabay na sinuri ang mga sukat na ito, mas mauunawaan kung sediment ang pangunahing dinadala ng ilog, kung pinapasukan ito ng dumi sa alkantarilya, o kung kapwa ito nangyayari.

Sinusukat ng biological oxygen demand, na karaniwang pinaikli bilang BOD, kung gaano karaming oxygen ang kailangan ng mga mikroorganismo para mabulok ang organikong materyal sa isang sampol ng tubig. Kapag mataas ang BOD, malaki ang hinihinging oxygen ng proseso ng pagkabulok sa ilog. Kapwa mataas ang BOD at mababa ang dissolved oxygen sa natuklasan ng naunang pag-aaral sa laboratoryo.

Isang magandang halimbawa ang Nakhu Khola kung bakit mahalagang magsaalang-alang ng iba’t ibang sukat. Malaki ang dami ng lupa at buhangin sa tubig nito malapit sa isang planta ng aspalto, ngunit kakaunti naman ang polusyong kaugnay ng organikong dumi sa alkantarilya. Sa ibabang bahagi ng ilog, malaking sanhi na ng paglala ng kondisyon ang dumi sa alkantarilya.

Nawawala sa ibabang bahagi ang pagbuti ng Bagmati

Kumuha ng mga sampol ang komite sa 11 lugar sa kahabaan ng Bagmati, mula Sundarijal hanggang Chobhar. Kabilang dito ang Gokarna, Jorpati, Guhyeshwari, Aryaghat, Minbhawan, tagpuan ng Manohara at Bagmati, Thapathali, tagpuan ng Bishnumati at Bagmati, at Sundarighat.

Makikita sa Gokarna ang maagang paglala mula sa medyo malinis na bukal ng ilog. Tumataas ang kontaminasyong mula sa dumi dahil sa direktang pagtatapon ng dumi sa alkantarilya, at lalong lumalala ang polusyon sa bandang Jorpati at Guhyeshwari. Mabilis ding lumalabo ang tubig sa mga bahaging ito.

May bahagyang pagbuti sa Aryaghat, na iniuugnay sa pagdaan ng tubig sa isang planta ng paggamot. Ngunit sa ibabang bahagi, nadaragdagan muli ang basura habang dumaraan ang ilog sa mga siksik ang populasyong komunidad. Pagsapit sa Thapathali, itinatala sa pagtatasa ang napakataas na labo, napakababang dissolved oxygen at malaking polusyong organiko at kemikal.

Tumatanggap ang Chobhar ng pinagsama-samang epekto ng polusyon mula sa mga pamayanan at tributaryo sa buong lambak. Inilalarawan ng komite na mistulang tubig ng alkantarilya ang tubig doon at lubhang hindi ligtas para sa irigasyon. Kaya praktikal na usapin ang kontaminasyon para sa mga taong gumagamit ng tubig sa ibabang bahagi ng ilog, bukod pa sa pagiging suliraning ekolohikal nito.

Mahalaga sa hamon ng pagpapanumbalik ang pagkakaiba ng Aryaghat at ng ibabang bahagi ng ilog. Maaaring mapawi ang pagbuting nakamit sa isang lugar kung patuloy namang pumapasok ang hindi nagamot na maruming tubig sa mga bahaging kasunod nito. Kailangang umabot sa buong lungsod ang paggamot sa tubig at pagkontrol sa dumi sa alkantarilya, at maisama rito ang mga daluyang umaagos papunta sa ilog.

Ganoon din ang paglala sa Dhobikhola at Bishnumati

Kumuha ng mga sampol sa anim na lugar sa Dhobikhola. Sa Chapali, malapit sa pinagmumulan nito, mataas ang dissolved oxygen sa ilog, mababa ang labo at medyo limitado ang kontaminasyong dulot ng organikong basura, kemikal at faecal bacteria.

Pagsapit sa Ekta Basti, bumaba ang oxygen habang mabilis namang tumaas ang labo at kontaminasyong mula sa dumi. Lalo nang marumi ang tubig sa Gopikrishna at Ratopul. Sa Ratopul, natukoy ng komite ang malawakang kontaminasyon ng basura, napakababang oxygen at mataas na antas ng faecal coliform na kaugnay ng direktang pagtatapon ng dumi sa alkantarilya. Nanatiling lubha ang polusyon sa paligid ng Buddhanagar bago dumaloy ang ilog papasok sa Bagmati.

Medyo maayos ang kundisyon ng Bishnumati sa bandang Budhanilkantha, kung saan kayang suportahan ng tubig ang buhay sa tubig. Ngunit bago makarating sa Tokha, napapasukan na ito ng dumi at iba pang polusyon, kaya bumababa ang oxygen at lumalala ang labo.

Lalong lumalala ang kundisyon sa tagpuan ng Mahadev Khola at Bishnumati. Pagsapit sa Khusibu, taglay na ng tubig ang mga katangian ng dumi sa alkantarilya, at nagpapatuloy ang ganitong kundisyon hanggang Teku. Itinatala sa pagtatasa ang serong dissolved oxygen at matapang na amoy sa mga bahaging lubha nang nasira ang kalagayan.

Dinadala ng dalawang ilog ang kontaminasyon papunta sa Bagmati. Dahil dito, kailangan ding kontrolin ang basura sa mga komunidad sa tabi ng mga tributaryo, kabilang ang mga lugar na malayo pa sa pinagtatagpuan ng mga ito, upang maibalik ang kalagayan ng pangunahing ilog.

Magkakaiba ang panimulang kundisyon ng Nakhu at Tukucha

Kapansin-pansin na ang polusyon sa Nakhu Khola kahit sa matataas na bahaging sinampolan. Malabo ang tubig malapit sa planta ng aspalto dahil sa malaking dami ng lupa at buhangin, samantalang medyo mababa ang polusyong organiko mula sa dumi sa alkantarilya. Ganoon din kalabo ang tubig malapit sa Kantipur Colony, ngunit hindi naman kapansin-pansing tumaas ang iba pang palatandaan ng polusyon.

Lubha nang nasira ng kontaminasyon mula sa dumi sa alkantarilya ang ilog sa Rani Bu Bridge. Umabot sa kritikal na antas ang polusyon sa tagpuan nito sa Bagmati, kung saan inilalarawan sa pagtatasa na nakapipinsala ang tubig. Kaya kapwa problema sa daloy nito ang sediment sa itaas na bahagi at matinding kontaminasyong mula sa dumi sa alkantarilya sa ibabang bahagi.

Lubha nang marumi ang Tukucha sa Putalisadak, ang unang lokasyong sinampolan na binanggit sa pagtatasa. Napakababa ng dissolved oxygen sa bahaging ito na makapal ang urbanisasyon, habang mataas ang labo at antas ng faecal coliform, na palatandaan ng direktang pagpasok ng dumi sa alkantarilya.

Pagsapit sa Kalmochan Ghat, lubha nang kontaminado ng dumi sa alkantarilya ang Tukucha. Hindi gaya ng mas malilinis na matataas na lokasyong sinampolan sa Bagmati, Dhobikhola at Bishnumati, walang bahaging may kaparehong panimulang kundisyon na medyo malinis sa sinuring bahagi ng Tukucha.

Namumuo ang polusyon sa mga tagpuan ng Hanumante

Medyo maayos ang kalidad ng tubig sa Hanumante, na dumadaloy sa Bhaktapur, malapit sa Gonsa at Brahmayani Ghat. Mas angkop sa buhay sa tubig ang mga bahaging ito dahil mababa ang labo at medyo mababa ang kontaminasyong mula sa dumi.

Malapit sa Bhadra Khola nagsimulang pumasok sa daluyan ng tubig ang dumi sa alkantarilya at abono kemikal. Bumaba ang dissolved oxygen habang tumaas ang antas ng coliform. Pagsapit sa bandang Bira Khola, lubha nang marumi ang ilog, at lalo pang bumaba ang oxygen sa tagpuan ng Kasan Khola.

Nagdulot ang tagpuan ng Ghatte Khola ng mataas na labo at malaking pagtaas sa mga nakalutang na solido, o mga partikulong dala ng tubig. Sa tagpuan ng Godavari, halos sero na ang oxygen. Kaugnay naman ng mataas na antas ng coliform sa tagpuan ng Manohara ang direktang pagpasok ng dumi sa alkantarilya.

Ipinakikita ng kalagayan ng Hanumante kung paano naiipon ang polusyon sa isang ugnayang binubuo ng maraming daluyan, sa halip na manggaling lamang sa iisang lagusan. Unti-unting naaapektuhan ang mas malilinis na itaas na bahagi nito ng basurang dumarating sa kahabaan ng ilog at mula sa mga katabing sapa.

Nagbabala rin ang naunang mga natuklasan sa laboratoryo tungkol sa bakterya

Sinuri sa isang pag-aaral na inilathala noong Hunyo 10, 2025 sa Scientific World ang 24 na sampol ng tubig mula sa apat na lugar sa mga ilog na Bagmati, Dhobikhola, Manohara at Tukucha. Kinuha ng mga mananaliksik ang mga sampol mula Disyembre 2023 hanggang Pebrero 2024 at gumamit sila ng mga pamamaraan ng American Public Health Association.

Sinukat sa pag-aaral sa tubig-ilog, na pinamagatang Assessment of river water quality in Kathmandu valley: A physico-chemical and microbial analysis, ang dissolved oxygen na nasa 1.02 hanggang 3.50 milligram kada litro. Nasa 76.8 hanggang 285 milligram kada litro ang biological oxygen demand, habang nasa 130 hanggang 235 milligram kada litro ang alkalinity.

Iniulat ng mga mananaliksik na nasa 210 hanggang 2,400 kada 100 mililitro ang bilang ng coliform, na mas mataas kaysa pamantayan ng Nepal para sa inuming tubig. Natagpuan sa 45.83% ng mga sampol, o 11 sa 24, ang thermotolerant E. coli, isang bakterya na kaugnay ng kontaminasyong mula sa dumi.

Kabilang sa mga bakteryang nahiwalay sa mga sampol ang E. coli na 79%, Salmonella na 67%, Enterobacter at Citrobacter na tig-42%, at Klebsiella na 33%. Lahat ng sinuring bakterya ay lumalaban sa ampicillin, isang antibiotic na ginagamit laban sa mga impeksiyong dulot ng bakterya. Nangangahulugan ang resistansiya na hindi napigilan ng gamot ang mga bakteryang iyon sa pagsusuri sa laboratoryo.

Nasa mga limitasyon ng Nepal para sa inuming tubig ang ilan pang sukat, kabilang ang pH, kabuuang tigas at chloride. Gayunman, napagpasyahan ng mga mananaliksik na kailangan pa ng karagdagang paggamot sa tubig dahil sa pinagsamang resulta ng mga pagsusuri sa oxygen at mikrobyo. Ganito ang pahayag sa inilathalang pagtatasa nila:

Lubha nang marumi ang Ilog Bagmati at mga tributaryo nito, at hindi ligtas inumin nang walang karagdagang paggamot.

Kinuwenta rin sa pag-aaral ang Water Quality Index na nasa 13.52 hanggang 37.52. Pinagsasama ng water quality index ang ilang sukat sa iisang marka; binigyang-kahulugan ng mga mananaliksik ang kanilang mga resulta batay rin sa magkakahiwalay na pagsusuri, kabilang ang mababang oxygen at matinding kontaminasyong dulot ng bakterya.

Paano isinagawa ang mga pagsusuri

Kumuha ng mga sampol sa mga ilog ang komite noong Sawan 2083 sa kalendaryo ng Nepal, na tumapat sa ilang bahagi ng Hulyo at Agosto 2026. Dalawang magkasunod na araw isinagawa ang gawain sa Bagmati, habang sinampolan naman ang ilang tributaryo sa bandang huli ng buwan.

• Disyembre 2023 hanggang Pebrero 2024: Kumuha ang mga mananaliksik ng 24 na sampol mula sa apat na lugar para sa akademikong pag-aaral.
• Hunyo 10, 2025: Inilathala ng Scientific World ang mga natuklasan sa pag-aaral.
• Sawan 18 at 19, 2083: Sinampolan ng komite ang Bagmati mula Sundarijal hanggang Chobhar.
• Sawan 19 at 21, 2083: Kinuha ang mga sampol sa Tukucha at Dhobikhola, ayon sa pagkakasunod.
• Sawan 26 at 29, 2083: Sinuri ng komite ang Nakhu Khola at Hanumante, ayon sa pagkakasunod.

Nagbibigay ang naunang pag-aaral ng mga numerikal na resulta sa laboratoryo, samantalang sinusubaybayan naman sa pagtatasa noong 2026 ang mga pagbabago sa maraming pinangalanang lokasyon sa mga ilog. Kapwa ipinakikita ng mga ito ang matinding kontaminasyon sa magkahiwalay na panahon ng pagsasampol, at tinutukoy kung saan lumalala ang kalidad ng tubig sa mga daluyan sa lambak.

Ipinanawagan ng mga mambabatas ang pagkontrol sa dumi sa alkantarilya at iisang koordinadong plano

Inatasan ng Infrastructure Development Committee ng Kapulungan ng mga Kinatawan ang pamahalaan na agad kontrolin ang pagtatapon ng dumi sa alkantarilya at maruming tubig sa Bagmati. Nanawagan din ito ng koordinadong mekanismong institusyonal, malinaw na mga responsibilidad, regular na pagsubaybay at pananagutan sa publiko.

Inatasan ni Ashish Gajurel, tagapangulo ng komite, ang Ministry of Infrastructure Development na linawin ang hurisdiksiyon sa lugar ng ilog at pagsamahin sa iisang plano ang pangangalaga sa mga lupain sa tabi ng ilog, pagkontrol sa panghihimasok sa mga ito at pamamahala sa panganib ng pagbaha. Nanawagan siya para sa isang luntian at bukas na pasilyo sa tabi ng ilog na angkop sa mga naglalakad at sa publiko, at dapat unahin ang malinis na tubig.

Nais din ng mga mambabatas ang isang pasilyo ng pamanang pangkultura sa tabi ng ilog na mag-uugnay sa pagpapanumbalik ng kapaligiran at sa kahalagahang panrelihiyon, pangkultura, pangkasaysayan at panturismo ng Bagmati. Inatasan ng komite ang ministeryo na maglaan ng sapat na pondo at isagawa ang mga gawaing ito sa pamamagitan ng isang pinagsamang plano.

Sinabi ni Dr Anand Singh Bhat, executive chair ng High-Powered Committee for Integrated Development of the Bagmati Civilization, sa komite ng parlamento na pinabilis ang pagtatanim sa mga pampang ng ilog at pagtatayo ng mga pilapil para makontrol ang pagguho.

Walang itinakdang huling araw ng pagkumpleto, target na kapasidad sa paggamot ng dumi sa alkantarilya o tiyak na halaga ng pondong inilaan sa direktiba ng parlamento. Malinaw ang agarang hakbang na tinukoy kapwa ng mga pagsusuri at ng mga tagubilin ng komite: saluhin at gamutin ang maruming tubig bago ito pumasok sa mga ilog, habang kinokontrol din ang iba pang basura at sediment sa kahabaan ng mga ito.

Mahahalagang punto

• Natuklasan sa mga pagsusuri sa anim na sistema ng ilog sa Lambak ng Kathmandu ang matinding paglala ng kundisyon habang pumapasok ang dumi sa alkantarilya at iba pang basura sa mga bahaging urban.
• Medyo malinis ang Bagmati sa Sundarijal, ngunit pagsapit sa Chobhar ay inilalarawan na itong lubhang hindi ligtas para sa irigasyon.
• Bumaba sa sero ang dissolved oxygen sa Bishnumati sa bandang Khusibu at Teku.
• Natuklasan sa naunang pag-aaral ang thermotolerant E. coli sa 11 sa 24 na sampol at resistansiya sa ampicillin sa lahat ng sinuring bakterya.
• Inatasan ng mga mambabatas ang pamahalaan na kontrolin ang pagtatapon ng dumi sa alkantarilya at iugnay sa iisang plano ang pagpapanumbalik, pangangalaga sa mga ilog at pamamahala sa pagbaha.