Ayon sa World Bank, Maaaring Makaitlong Ulit sa Kita ng Pakistan ang Mas Mabilis na mga Reporma Pagsapit ng 2050

Mas malaking pagsubok ang kinakaharap ng pagbangon ng Pakistan

Maaaring makaitlong ulit sa kita ng bawat tao sa Pakistan pagsapit ng 2050 kung bibilisan nito ang mga repormang naghihikayat sa pribadong pamumuhunan, ayon sa World Bank Group sa ulat nitong Pakistan Development Update, Attaining Escape Velocity, na inilabas noong Oktubre 22, 2026. Lumitaw ang pagkakataong ito matapos umakyat sa 3.7% ang paglago ng ekonomiya sa piskal na taon 2026, mula 3.2% noong nakaraang taon, at makapagtala ang pamahalaan ng primary fiscal surplus na katumbas ng 2.9% ng gross domestic product.

Pangunahing mensahe ng bangko na naibalik ng Pakistan ang antas ng katatagan ng ekonomiya, ngunit kailangan nito ng mas mabilis na paglago upang makapaghatid ng malaking pagbuti sa antas ng pamumuhay. Tinatayang 1.6% lamang ang itinaas ng tunay na kita kada tao, kaya nananatili ang malaking agwat sa pagitan ng mas matatag na ekonomiya at ng bilis ng pag-unlad na kailangan ng mga sambahayan.

Sinabi ng bangko na maaaring makatulong ang mga repormang maglalapit sa mga patakaran at institusyon ng Pakistan sa mga pamantayan ng karaniwang bansang may katamtamang kita upang mapanatili ang taunang paglago ng ekonomiya sa 6.2% hanggang 6.9%. Pagsapit ng 2050, maaari nitong itaas ang kita kada tao sa kasalukuyang antas ng Vietnam at ilapit ito sa hangganan ng kita na naghihiwalay sa mga ekonomiyang nasa mababa at mataas na antas ng katamtamang kita.

Mas katamtaman ang agarang pananaw. Tinataya ng World Bank sa Macro Poverty Outlook for Pakistan nitong Oktubre 2026 na lalago nang 3.8% ang ekonomiya sa piskal na taon 2027, kasabay ng 8.2% na karaniwang headline inflation, mula sa 7.1% sa piskal na taon 2026. Kaya dalawang hamon ang sabay na kinakaharap ng Pakistan: panatilihin ang pagbangon nito habang tumataas ang mga presyo, at gumawa ng mga pagbabagong magbibigay-daan sa mga negosyo na mamuhunan, lumawak at lumikha ng mga trabaho.

Bakit pangunahing usapin ang kita ng mga sambahayan

Kinikilala ni Bolormaa Amgaabazar, country director ng World Bank para sa Pakistan, ang pagbuti sa pamamahala ng ekonomiya at ang naging tugon ng mga pamilihang pinansyal.

Malaki ang nagawa ng Pakistan upang maibalik ang katatagan, at napansin ito ng mga pamilihan,

Sinabi rin ni Amgaabazar na nananatili sa humigit-kumulang 1.6% ang paglago ng tunay na kita kada tao at nanawagan siya ng agarang mga reporma upang pabilisin ang paglago. Ang tunay na kita ay kita na isinaayos batay sa implasyon, kaya sinusukat nito kung gaano karaming dagdag na bagay ang mabibili ng mga tao, hindi lamang kung gaano karaming dagdag na rupee ang natatanggap nila.

Sinusukat ng GDP ang halaga ng mga produkto at serbisyong nalilikha sa buong ekonomiya. Isinasaalang-alang naman ng kita kada tao ang laki ng populasyon. Kapag lumalaki ang produksyon ngunit dumarami rin ang populasyon, mas maliit ang karaniwang pakinabang na napupunta sa bawat tao kaysa sa antas ng paglago ng ekonomiya sa kabuuan.

Layunin ng mga repormang iminungkahi ng World Bank na itaas ang karaniwang kitang ito sa loob ng maraming taon. Ang mas mabilis na pamumuhunan at paglikha ng trabaho ang mga paraan upang marating ng mga sambahayan ang bunga ng mas malakas na paglago ng bansa. Magkakaiba ang magiging resulta para sa bawat pamilya, depende sa kanilang trabaho, kita at mga gastusin.

Gaano kalayo ang Pakistan sa target na paglago?

Tumaas nang 0.5 percentage point ang paglago ng Pakistan mula piskal na taon 2025 hanggang piskal na taon 2026, mula 3.2% tungong 3.7%. Sa piskal na taon 2026, lumawak nang 2.9% ang agrikultura, na malaki ang naging ambag ng paghahayupan, samantalang lumago nang 4.1% ang mga serbisyo.

Ang inaasahang 3.8% na paglago sa piskal na taon 2027 ay dagdag na 0.1 percentage point lamang. Kung ihahambing dito, mangangailangan ang senaryo ng reporma ng World Bank na 6.2% hanggang 6.9% ng paglago na 2.4 hanggang 3.1 percentage point na mas mabilis bawat taon.

Hinaharap ng agrikultura ang mga hamon sa piskal na taon 2027 mula sa mga kondisyong dulot ng El Niño at mas mataas na halaga ng pataba sa panahon ng Rabi. Inaasahang mananatiling pangunahing ambag sa paglago ng agrikultura ang paghahayupan, habang unti-unting nakababawi ang produksyon ng pananim. Inaasahang bahagyang bubuti ang paglago ng industriya, sa tulong ng pagmamanupaktura at konstruksyon; malamang na makinabang ang konstruksyon sa mga pagbawas sa buwis sa ari-arian na ipinakilala sa badyet para sa piskal na taon 2027. Inaasahang mananatiling halos kapantay ng antas noong piskal na taon 2026 ang paglago ng mga serbisyo, dahil nililimitahan ng mataas na implasyon at unti-unting pagbangon ng agrikultura ang kalakalan sa pakyawan at tingian.

Mahalaga ang pagkakaiba dahil nakasalalay ang paglago sa mga naunang naabot. Ang tuluy-tuloy na pagtaas ng taunang antas ng paglago ay maaaring magbunga ng mas malaking ekonomiya sa loob ng ilang dekada. Nakabatay ang senaryo ng bangko para sa 2050 sa pagpapanatili ng mas mahusay na pagganap, hindi sa pagtatamo ng isang pambihirang taon lamang.

Isang kongkretong pamantayan para sa ambisyong ito ang kasalukuyang antas ng kita sa Vietnam. Ginagamit sa paghahambing ang kita ng Vietnam sa kasalukuyan bilang puntiryang marating ng Pakistan sa 2050. Inilalahad ng bangko na nakasalalay ang resultang ito sa masigasig na pagpapatupad ng mga reporma.

Ano ang bumuti sa pananalapi ng pamahalaan?

Nakatulong ang mas mataas na kita ng pamahalaan at pagpipigil sa paggasta upang makapagtala ang Pakistan ng rekord na primary fiscal surplus na 2.9% ng GDP sa piskal na taon 2026, ayon sa World Bank. Nangangahulugan ang primary surplus na mas malaki ang kita ng pamahalaan kaysa sa ginastos nito bago isama ang mga bayad sa interes sa utang.

Nagtala pa rin ang Pakistan ng kabuuang fiscal deficit na 2.6% ng GDP. Ipinapaliwanag ng mga bayad sa interes kung paanong maaaring magkaroon ng primary surplus ang pamahalaan ngunit gumastos pa rin nang higit sa nakokolekta nito kapag isinama na ang lahat ng gastusin.

Nakatulong ang mas malalaking remittance, o perang ipinadadala pauwi ng mga nagtatrabaho sa ibang bansa, upang mapanumbalik ang mga reserbang palitan ng salapi. Umabot sa $19.7 bilyon ang mga reserba, na nagbibigay ng dayuhang salaping magagamit sa mga pandaigdigang bayaran, kabilang ang mga inaangkat at obligasyon sa utang.

Itinaas ng S&P at Moody's ang credit rating ng Pakistan habang bumubuti ang mga kondisyong pang-ekonomiya. Bumalik din ang bansa sa mga pandaigdigang pamilihan ng utang sa pamamagitan ng paglalabas ng $3 bilyong Eurobond noong Setyembre 2026. Iniulat din ang karagdagang paglalabas na nagkakahalaga ng $750 milyon, bagaman hindi tinukoy kung kailan ito naganap at kung paano ito nauugnay sa mas malaking bentahan.

Ang Eurobond ay utang na ibinebenta sa mga pandaigdigang pamilihan, kung saan nagpapautang ng pera ang mga mamumuhunan kapalit ng interes at pagbabayad ng prinsipal. Nagbibigay sa Pakistan ng isa pang mapagkukunan ng pondo ang pagpasok sa mga pamilihang ito, ngunit nagdaragdag din ito ng mga obligasyon sa pagbabayad sa hinaharap.

Pinipiga ng pagtaas ng presyo ang pagbangon

Ipinakikita ng datos ng implasyon sa Pakistan kung bakit maaaring sabay na umiral ang mas matibay na pananalapi ng pamahalaan at muling pagpasok sa mga pamilihan, habang nahihirapan pa rin sa gastusin ang mga pamilya. Umakyat sa 7.1% ang karaniwang implasyon sa piskal na taon 2026, mula 4.5% sa piskal na taon 2025, o pagtaas na 2.6 percentage point.

Lalong tumindi ang pagtaas ng presyo sa loob ng taon. Nasa karaniwang 5.5% ang headline inflation mula Hulyo 2025 hanggang Pebrero 2026, bago umabot sa karaniwang 10.2% mula Marso hanggang Hunyo 2026 at sa 11.7% noong Mayo. Iniugnay ng World Bank ang paglala ng presyur sa pagtaas ng presyo ng enerhiya dahil sa labanan sa Middle East.

Mula Pebrero hanggang Hunyo 2026, tumaas nang humigit-kumulang 36% ang presyo ng gasolina, 31% ang high-speed diesel at 46% ang liquefied petroleum gas. Umakyat nang halos 30% ang pamasahe sa transportasyon sa kaparehong panahon. Naapektuhan ng mga pagbabagong ito kapwa ang gastos sa pagbiyahe at ang pagpapadala ng mga produkto sa mga tindahan at pamilihan.

Nasa karaniwang 4.3% ang implasyon sa pagkain sa mga urban na lugar at 5.4% sa mga rural na lugar sa piskal na taon 2026. Nag-ambag sa pagtaas ang mas mataas na presyo ng trigo at mga pagkaing madaling masira. Pagsapit ng Agosto 2026, pagkain na ang pinakamalaking nag-ambag sa implasyon kapwa sa mga urban at rural na lugar.

Nasa karaniwang 7.4% ang core inflation, na hindi kasama ang pagkain at enerhiya upang masukat ang mas malawak na pagtaas ng presyo, sa mga urban na lugar; 8.5% naman ito sa mga rural na lugar sa piskal na taon 2026. Umabot sa 9% ang core inflation sa mga urban na lugar noong Mayo 2026. Itinaas ng State Bank sa 11.5% ang policy interest rate noong Abril 2026. Maaaring pigilan ng mas mataas na interes ang paggasta at implasyon, ngunit pinapamahal din nito ang pangungutang para sa mga negosyo at sambahayan.

Inaasahang babalik lamang sa mga antas bago ang labanan ang presyo ng enerhiya at mga pangunahing bilihin sa ikalawang kalahati ng piskal na taon 2027. Inaasahang bababa sa 7% ang implasyon sa piskal na taon 2028, tataas sa 7.5% sa piskal na taon 2029 bago ang pangkalahatang halalan, at mananatili sa humigit-kumulang 7% sa piskal na taon 2030.

Nagsimula na ang mga reporma sa enerhiya, kalakalan at airline

Tinukoy ng World Bank ang ilang hakbang na isinasagawa na at maaaring sumuporta sa mas malawak na programa ng reporma. Nakatulong ang napapanahong pagsasaayos ng mga singil sa kuryente upang bumaba ang subsidiya sa enerhiya mula 1.1% ng GDP sa piskal na taon 2025 tungong 0.8% sa piskal na taon 2026.

Katumbas ang pagbabang iyon ng 0.3 percentage point ng GDP, o humigit-kumulang 27% ng dating bahagi ng subsidiya. Gumagamit ng pondo ng publiko ang mga subsidiya upang sagutin ang bahagi ng gastusin. Nakababawas sa bigat ng badyet ang pagbawas sa mga ito, habang naaapektuhan naman ng pagsasaayos ng taripa ang mga bayarin sa kuryente ng mga konsyumer.

Ipinagpapatuloy din ng Pakistan ang liberalisasyon ng kalakalan sa ilalim ng National Tariff Policy nito. Mga buwis sa inaangkat na produkto ang mga taripa. Naaapektuhan ng mga pagbabago sa mga ito ang binabayaran ng mga negosyo para sa mga inaangkat na materyales at kagamitan, pati na ang kompetisyong kinakaharap ng mga lokal na prodyuser.

Binanggit din sa ulat ang kamakailang pagsasapribado sa Pakistan International Airlines. Inihanay nito ang paglilipat sa airline sa mga hakbang sa enerhiya at kalakalan bilang bahagi ng pagsisikap na bawasan ang papel ng estado sa ekonomiya at magbigay ng mas malaking puwang para sa pribadong negosyo.

Pribadong pamumuhunan ang susunod na prayoridad

Sinabi ni Sebastian Essl, pangunahing may-akda ng ulat, na dahil limitado ang mga mapagkukunan ng badyet at dayuhang salapi ng Pakistan, ang mga repormang naghihikayat sa pribadong pamumuhunan ang kinakailangang susunod na hakbang tungo sa mas mataas na antas ng pamumuhay. Nagdadala ang pribadong pamumuhunan ng pondo ng negosyo sa mga gawaing tulad ng pagpapalawak ng produksyon, pagbili ng kagamitan at pagkuha ng mga manggagawa.

Sinabi ni Essl na kailangan ng tuluy-tuloy na organisasyon at pagsasagawa upang makamit ang paglago na pinangungunahan ng mga pribadong negosyo:

Kailangan ng plano, koordinasyon at matibay na pagpapatupad ng mga reporma upang makamit ang ganitong paglago na pinangungunahan ng pribadong sektor,

Kabilang sa mga prayoridad ng World Bank ang pagpapabuti sa kapaligiran para sa negosyo, reporma sa sistema ng buwis, pagbawas sa papel ng estado sa ekonomiya at pagpapalawak ng akses sa pautang. Sama-samang tinutugunan ng mga pagbabagong ito ang mga kondisyong isinasaalang-alang ng mga negosyo kapag nagpapasya kung mamumuhunan at kung paano popondohan ang pagpapalawak.

Lalong mahalaga ang akses sa pautang kapag mataas ang mga interes. Kailangan ng mga kompanya ng pondo upang bumili ng makinarya, magpalawak ng kapasidad o tustusan ang mga gastusin bago sila bayaran ng mga kostumer. Iniuugnay ng rekomendasyon ng bangko ang praktikal na pangangailangang ito sa mas malawak nitong layuning lumikha ng mas maraming trabaho at pabilisin ang paglago ng kita.

Mula sa pagpapatatag hanggang 2050

Magkakaiba ang saklaw ng panahon ng mga kamakailang nakamit ng Pakistan at ng mga pangmatagalang ambisyon nito. Inilalarawan ng pinakahuling datos sa paglago at badyet ang naitala nang pag-unlad, samantalang nakasalalay sa mga repormang mapananatili sa loob ng ilang dekada ang senaryo ng kita para sa 2050.

Ipinapalagay sa batayang pananaw na walang malalaking bagong repormang estruktural at limitado ang pagluluwag ng patakarang piskal bago ang pangkalahatang halalan sa 2029. Inaasahang aabot sa humigit-kumulang 4.5% ang paglago pagsapit ng piskal na taon 2031, sa tulong ng pagbabalik sa normal ng mga presyo ng pangunahing bilihin, paghupa ng implasyon at pagbaba ng gastos sa mga input ng agrikultura.

Sa piskal na taon 2027, inaasahang magpapabilis sa pagtaas ng mga inaangkat kumpara sa iniluluwas ang mas malakas na lokal na demand, kaya lalawak ang current account deficit. Inaasahang sasagutin ng matatag na remittance ng mga manggagawa ang malaking bahagi ng depisit sa kalakalan at mapananatili sa mas mababa sa 1% ng GDP ang kakulangan sa current account. Inaasahang magpapanatili ng surplus sa financial account ang mga opisyal na pagpasok ng pondo at muling pagpasok sa mga pandaigdigang pamilihan ng bono.

• Piskal na taon 2025: Lumago nang 3.2% ang GDP, nasa 4.5% ang karaniwang implasyon at katumbas ng 1.1% ng GDP ang mga subsidiya sa enerhiya.
• Pebrero hanggang Hunyo 2026: Matindi ang itinaas ng presyo ng gasolina at pamasahe habang tumataas ang halaga ng enerhiya.
• Piskal na taon 2026: Umabot sa 3.7% ang paglago ng GDP, tumaas sa 7.1% ang karaniwang implasyon at umabot sa 2.9% ng GDP ang primary fiscal surplus.
• Oktubre 22, 2026: Inilabas ng World Bank ang Attaining Escape Velocity, na naglatag ng mga argumento nito para sa mas mabilis na mga repormang estruktural.
• Piskal na taon 2027: Tinataya ng bangko na lalago nang 3.8% ang ekonomiya at magiging 8.2% ang karaniwang headline inflation.
• 2050: Maaaring makaitlong ulit sa kita kada tao ang mas mabilis na mga reporma at maabot ng Pakistan ang kasalukuyang antas ng kita ng Vietnam.

Ang praktikal na hamon ay panatilihin ang nakamit nang katatagan sa pananalapi habang pinabubuti ang mga kondisyon para sa pamumuhunan. Mararamdaman ng mga sambahayan ang pag-unlad sa pamamagitan ng kakayahang bumili at pagkakaroon ng trabaho, samantalang mararanasan naman ng mga negosyo ang epekto nito sa halaga ng pangungutang, singil sa kuryente, buwis at mga kondisyon sa kalakalan.

Mahahalagang Punto

• Ayon sa World Bank, maaaring makaitlong ulit sa kita kada tao ng Pakistan pagsapit ng 2050 ang mas mabilis na mga repormang estruktural.
• Tumaas ang paglago ng GDP mula 3.2% sa piskal na taon 2025 tungong 3.7% sa piskal na taon 2026, habang lumago nang humigit-kumulang 1.6% ang tunay na kita kada tao.
• Maaaring mapanatili sa 6.2% hanggang 6.9% ang taunang paglago ng ekonomiya sa ilalim ng senaryo ng reporma, kumpara sa 3.8% na tinataya para sa piskal na taon 2027.
• Nagtala ang Pakistan ng primary fiscal surplus na 2.9% ng GDP, napanumbalik ang mga reserba at nakabalik sa mga pandaigdigang pamilihan ng utang.
• Nasa karaniwang 7.1% ang implasyon sa piskal na taon 2026 at inaasahang aabot sa 8.2% sa piskal na taon 2027.
• Kabilang sa mga prayoridad ng bangko ang reporma sa buwis, mas magandang kondisyon para sa negosyo, mas maliit na papel ng estado sa ekonomiya at mas malawak na akses sa pautang.