Nanawagan si Lim Guan Eng ng Mas Mabilis na Pagbabalik ng Buwis Habang Nasa RM29.919 Bilyon ang mga Hindi Pa Nabayarang Refund sa Malaysia

Halos RM30 bilyon pa ang hindi naibabalik habang tumataas ang gastos sa kompensasyon

Sa panawagan niya noong Oktubre 21, 2026, binanggit ni Lim, kinatawan ng Bagan sa parlamento, ang 2025 Federal Government Financial Statements at hinimok ang mas mabilis na pagbabayad, lalo na para sa 1.2 milyong maliliit at katamtamang laking negosyo (SME) sa bansa. Ang halagang ito ay mga buwis na binayaran nang lampas sa huling halagang dapat bayaran ng mga nagbabayad ng buwis.

Makikita ang epekto nito sa mga bayad para sa mga naantalang refund. Ayon sa mga bilang na binanggit ni Lim, umabot sa RM109 milyon ang kompensasyong ibinayad sa ilalim ng Section 111D ng Income Tax Act sa unang siyam na buwan ng 2026, kumpara sa RM23.64 milyon sa buong 2025. Katumbas ito ng humigit-kumulang 4.6 na beses ng kabuuan noong nakaraang taon, habang may natitira pang tatlong buwan sa 2026.

Nag-ulat din ang Ministri ng Pananalapi ng malaking halaga ng mga naibalik na buwis: RM17.15 bilyon sa 3.23 milyong kaso ng mga nagbabayad ng buwis hanggang Setyembre 30, 2026. Ayon sa ministeryo, isinasaalang-alang nito ang tagal ng mga kasong hindi pa naaayos, habang inuuna ang mas maliliit na negosyo at mga kumpanyang may problema sa daloy ng salapi.

Ano ang ipinakikita ng hindi pa nababayarang balanse

Nasa RM33.342 bilyon ang hindi pa naibabalik na buwis noong 2024 at RM29.919 bilyon noong 2025, ayon sa mga bilang sa financial statement na binanggit ni Lim. Ipinakikita ng mga balanseng ito ang pagbaba ng RM3.423 bilyon, o humigit-kumulang 10.3%. Inilarawan ni Lim ang pagbaba bilang RM3.425 bilyon, isang maliit na diperensiya sa aritmetika sa mga inilatag na bilang.

Gayunman, mas malaki pa rin nang malaki ang halagang utang ng pamahalaan kaysa noong 2021, nang umabot sa RM21.836 bilyon ang hindi pa nababayarang obligasyon. Mas mataas nang RM8.083 bilyon ang balanse noong 2025, o pagtaas na humigit-kumulang 37% sa loob ng apat na taon.

Pinuri ni Lim ang Inland Revenue Board (IRB), na kilala rin bilang LHDN, sa pagpapababa ng halagang utang nito. Pangunahing argumento niya na pera ito ng mga nagbabayad ng buwis at kailangang mas mabilis itong maibalik.

Paano lumaki ang naipong hindi pa nababayarang halaga

Ipinakikita ng taunang mga bilang ang pabagu-bagong takbo: pagtaas noong 2022 at 2024, bahagyang pagbaba noong 2023, at mas malaking pagbawas noong 2025. Kahit matapos ang pinakahuling pagbuti, nanatiling halos RM30 bilyon ang balanse.

• 2021: Umabot sa RM21.836 bilyon ang hindi pa nababayarang obligasyon sa refund ng buwis.
• 2022: Tumaas sa RM25.721 bilyon ang balanse.
• 2023: Bumaba sa RM25.511 bilyon ang hindi pa nababayarang obligasyon.
• 2024: Umakyat sa RM33.342 bilyon ang balanse.
• 2025: Bumaba sa RM29.919 bilyon ang hindi pa naibabalik na buwis.
• Setyembre 30, 2026: Umabot sa RM17.15 bilyon ang mga bayad sa refund sa loob ng taon, ayon sa Ministri ng Pananalapi.
• Oktubre 21, 2026: Nanawagan si Lim ng mas mabilis na pagbabayad at limitasyong RM10 bilyon sa mga atraso.

Magkaibang bagay ang sinusukat ng taunang mga bayad at ng hindi pa nababayarang balanse. Binibilang ng mga bayad ang perang naibalik sa loob ng isang takdang panahon. Itinatala naman ng balanse ang halagang utang pa sa isang partikular na petsa, matapos ibawas ang mga bayad at idagdag ang anumang bagong kinilalang obligasyon sa refund.

Dahil dito, hindi magiging kumpleto ang larawan kung ibabawas ang RM17.15 bilyong ibinayad noong 2026 mula sa balanseng RM29.919 bilyon noong 2025. Kailangang isaalang-alang sa kasalukuyang balanse ang mga obligasyon sa refund na nadagdag noong 2026. Hindi nagbigay ang mga bilang ng ministeryo para sa mga bayad hanggang Setyembre ng na-update na kabuuang halaga ng hindi pa naibabalik na buwis.

Sino ang nakatanggap ng mga bayad noong 2026?

Inilahad ng Ministri ng Pananalapi ang mga bilang ng bayad nito sa isang nakasulat na sagot sa parlamento na inilathala noong Oktubre 13. Tugon ito sa mga tanong ni Lim tungkol sa takdang panahon ng refund, kompensasyon, mga halagang hindi pa nababayaran ayon sa taon ng pagbubuwis, at mga nagbabayad ng buwis na apektado.

Sinabi ng ministeryo na naibalik na ang RM6.38 bilyon sa 3.1 milyong indibidwal na nagbabayad ng buwis at RM8.95 bilyon sa mahigit 130,000 nagbabayad ng buwis na korporasyon, kabilang ang mga mikro, maliit at katamtamang laking negosyo (MSME), hanggang Setyembre 30.

Kapag pinagsama, umaabot sa RM15.33 bilyon ang dalawang halagang ito. Ibig sabihin, RM1.82 bilyon mula sa iniulat na kabuuang RM17.15 bilyon ang hindi kasama sa inilatag na pagkakabahagi. Hindi tinukoy ng ministeryo ang kategorya ng natitirang halaga.

Sa kanyang mga pahayag noong Oktubre 21, binanggit ni Lim, dating ministro ng pananalapi at kinatawan ng Bagan sa parlamento, ang mga bayad sa mga korporasyon:

Noong 2026, RM9 bilyon ang ibinayad sa 130,000 kumpanya hanggang Setyembre 30,

Katumbas ng humigit-kumulang 52% ng iniulat na kabuuan ang RM8.95 bilyong bilang ng ministeryo para sa mga bayad sa mga korporasyon. Mas kaunti ang mga kumpanyang tumanggap nito kaysa sa mga indibidwal, pero mas malaking halaga ng pera ang natanggap nila, kaya mahalagang tingnan ang pagproseso ng mga kaso ng korporasyon kaugnay ng bilis ng pagbabayad.

Bakit mahalaga sa mas maliliit na negosyo ang mga naantalang refund

Babala ni Lim, pinahihirapan ng matagal na pagpigil sa pera ng mga negosyo ang kanilang likididad, lalo na kapag mahirap ang mga kondisyon sa pagpapatakbo. Ang likididad ay tumutukoy sa pagkakaroon ng salaping magagamit kapag kailangang bayaran ang mga singil. Maaaring kumikita ang isang kumpanya ayon sa mga rekord nito ngunit mahirapang magbayad ng sahod o mga supplier kung nakatali sa ibang lugar ang napakarami nitong pera.

Isinasauli ng refund sa buwis ang sobrang ibinayad. Para sa negosyong naghihintay sa perang ito, maaaring makaapekto ang tagal ng paghihintay sa halagang magagamit nito para sa mga karaniwang gastusin, pagbili ng paninda at iba pang obligasyon.

Binigyang-diin ni Lim ang 1.2 milyong SME sa Malaysia at iginiit na makapagpapagaan ng pasanin sa mga negosyong nahaharap sa pabagu-bagong pandaigdigang ekonomiya ang mas mabilis na refund. Tumutukoy ang bilang na ito sa mas malawak na populasyon ng mga SME na nais suportahan ng pamahalaan; mahigit 130,000 korporasyon ang saklaw ng talaan ng mga tumanggap ng bayad ng ministeryo, kabilang ang mas maliliit na negosyo.

Kinikilala na sa mga prayoridad ng IRB ang ganitong pasanin. Sinabi ng Ministri ng Pananalapi na hinahati ang pondo para sa refund ayon sa tagal ng mga kasong hindi pa naaayos, at inuuna rin ang mga MSME at kumpanyang may problema sa daloy ng salapi.

Malaking balanse pa rin ang naiwan matapos ang rekord na mga bayad noong 2025

Ayon sa update ng ministeryo noong Enero tungkol sa mga refund, nagbalik ang IRB ng RM22.45 bilyon sa 3.6 milyong nagbabayad ng buwis noong 2025, ang pinakamataas na antas ng refund sa loob ng limang taon. Sumasagot noon ang ministeryo sa tanong ni Chong Chieng Jen, kinatawan ng Stampin sa parlamento.

May dagdag na RM7.5 bilyong bayad noong Disyembre 2025, kumpara sa RM4 bilyong naunang inanunsyo para sa karagdagang pondo sa refund. Mas mataas nang RM3.5 bilyon sa naunang anunsyo ang halagang ibinayad noong Disyembre.

Ipinakikita ng pinagsamang taunang bayad na RM22.45 bilyon at hindi pa nababayarang balanse na RM29.919 bilyon ang laki ng gawaing kailangang tapusin. Malaking halaga ang naibalik noong 2025, ngunit malaki pa rin ang halagang dapat bayaran sa katapusan ng taon.

Umabot sa humigit-kumulang 76% ng kabuuang halaga para sa buong 2025 ang mga bayad noong 2026 hanggang Setyembre. Siyam na buwan at 12 buwan ang saklaw ng mga panahong ito, ayon sa pagkakasunod, kaya nasusukat ng mga bilang ang dami ng mga bayad. Gayunman, nananatiling pangunahing sukatan ng halagang hinihintay pa ng mga nagbabayad ng buwis ang hindi pa nababayarang balanse.

Anong mga refund sa kumpanya ang susunod na dapat bayaran?

Naglatag ang ministeryo ng iskedyul para sa mga refund sa korporasyon sa update nito noong Enero. Dapat unahin ng IRB ang mga refund ng kumpanya para sa 2023 na taon ng pagbubuwis sa unang sangkapat ng 2026 at tapusin ang mga refund para sa 2024 na taon ng pagbubuwis pagsapit ng katapusan ng 2026.

Ang taon ng pagbubuwis ay ang taon na pinagmulan ng pananagutan o refund sa buwis. Kaya maaaring tumanggap ng pera ang isang kumpanya sa 2026 para sa refund na may kaugnayan sa mas naunang taon ng pagbubuwis.

Para sa mga nagbabayad ng buwis na hindi kumpanya, sinabi ng ministeryo na ibabalik ang sobrang bayad sa buwis anuman ang tagal ng kaso. Sa sumunod nitong sagot sa parlamento, inilarawan nito ang proseso ng paglalaan ng pondo na isinasaalang-alang ang tagal ng kaso habang inuuna ang mas maliliit na negosyo at mga kumpanyang dumaranas ng problemang pinansyal.

Ang katapusan ng 2026 ang susunod na itinakdang palugit para sa mga refund sa korporasyong saklaw ng iskedyul noong Enero. Hindi nagbigay ang mga bilang ng bayad noong Oktubre ng kabuuang bilang ng mga kasong para sa 2023 na taon ng pagbubuwis na nakumpleto o ng progreso sa mga kaso para sa 2024.

Tumataas ang gastos ng publiko dahil sa mga huling bayad

Naglalaan ang Section 111D ng Income Tax Act ng taunang kompensasyong 2% kapag hindi naibalik ang sobrang bayad sa buwis sa loob ng itinakdang panahon. Binibigyan nito ng kompensasyon ang mga kwalipikadong nagbabayad ng buwis dahil sa paghihintay, at nagdaragdag ito ng gastusin para sa pamahalaan kapag naaantala ang mga refund.

Binanggit ni Lim ang RM23.64 milyong ibinayad sa ilalim ng probisyong ito noong 2025 at RM109 milyong ibinayad hanggang Setyembre 30, 2026. Umabot sa RM85.36 milyon ang pagtaas, kahit siyam na buwan lamang ang saklaw ng bilang para sa 2026.

Nagbibigay ng dagdag na dahilan sa panig ng badyet para pabilisin ang mga kwalipikadong refund ang lumalaking gastos sa kompensasyon. Naghihintay ang mga negosyo na maibalik ang sobrang ibinayad nila, habang tumataas naman ang obligasyon ng pamahalaan sa pagbabayad dahil sa mga pagkaantala.

Hinimok din ni Lim ang mga pinuno ng mga ahensiyang itinakda ng batas na tumutulong sa mas maliliit na negosyo na mas mariing manawagan para sa pagbabayad. Hindi lamang pagproseso ng mga indibidwal na refund ang pinuna niya; hiniling din niyang tuluy-tuloy na idiin ng mga pampublikong katawan na kumakatawan sa mga negosyo ang usapin sa pamahalaan.

Ano ang kakailanganin para maibaba sa RM10 bilyon ang balanse

Mangangailangan ng pagbawas na RM19.919 bilyon mula sa hindi pa nababayarang balanse noong 2025 ang mungkahi ni Lim na limitasyong RM10 bilyon. Katumbas ito ng humigit-kumulang 66.6%. Magtatakda ito ng mas mababang antas ng pagtanggap sa naipong mga refund kaysa sa mga balanseng naitala sa bawat taon mula 2021 hanggang 2025.

Panawagan ito para kumilos ang pamahalaan. Nangako ang Ministri ng Pananalapi na agad aayusin ang mga hindi pa nababayarang refund, ngunit hindi ito nagtakda ng petsa kung kailan ibababa sa RM10 bilyon ang balanse.

Samakatuwid, dalawang konkretong sukatan agad ang magpapakita ng progreso: kung makukumpleto pagsapit ng katapusan ng 2026 ang mga ipinangakong refund para sa 2024 na taon ng pagbubuwis, at kung gaano kalaki ang ibababa ng hindi pa nababayarang balanse habang nagpapatuloy ang mga pagbabayad. Para sa mga negosyong naghihintay ng salapi, mahalaga kapwa ang halagang naibalik at ang tagal ng paghihintay.

Mahahalagang Punto

• Nanawagan si Lim Guan Eng ng mas mabilis na pagbabayad ng RM29.919 bilyong hindi pa naibabalik na buwis na naitala para sa 2025.
• Iniulat ng Ministri ng Pananalapi na RM17.15 bilyon ang naibalik sa 3.23 milyong kaso ng mga nagbabayad ng buwis hanggang Setyembre 30, 2026.
• Tumanggap ng RM8.95 bilyon ang mga korporasyong nagbabayad ng buwis, habang RM6.38 bilyon naman ang natanggap ng mga indibidwal.
• Umabot sa RM109 milyon ang kompensasyon para sa mga naantalang refund sa loob ng siyam na buwan, kumpara sa RM23.64 milyon sa buong 2025.
• Itinakda sa iskedyul ng ministeryo na tapusin ang mga refund sa kumpanya para sa 2024 na taon ng pagbubuwis pagsapit ng katapusan ng 2026.
• Iminungkahi ni Lim na limitahan sa RM10 bilyon ang hindi pa naibabalik na buwis, na mangangailangan ng pagbawas na humigit-kumulang dalawang katlo mula sa balanse noong 2025.