Inilunsad ng Japan ang MMX patungo sa Phobos, buwan ng Mars, upang mag-uwi ng mga sample sa 2031

Limang taong paglalakbay upang mag-uwi ng hindi bababa sa 10 gramo

Inilunsad ng Japan ang Martian Moons eXploration spacecraft, MMX, mula sa Tanegashima Space Center sa Prepektura ng Kagoshima noong Oktubre 20, 2026, at sinimulan ang misyon nitong kumuha ng materyal mula sa Phobos at ibalik ito sa Daigdig sa 2031. Layunin nitong mag-uwi ng hindi bababa sa 10 gramo ng bato at lupa na makatutulong sa pagpapaliwanag kung paano nabuo ang mga buwan ng Mars.

Ayon sa Japan Aerospace Exploration Agency, JAXA, lumipad ang H3 flight 10 alas-4:41:03 ng umaga, lokal na oras. Nakumpirma ang pagkakahiwalay ng spacecraft makalipas ang 71 minuto at 13 segundo, at naglakbay ang walang-taong probe patungo sa Mars. Iniulat din sa isang tala tungkol sa paglulunsad ang oras na alas-4:31 ng umaga; ang oras na iniugnay sa JAXA ay alas-4:41 ng umaga.

Inaasahang mararating ng MMX ang sistema ng Mars sa Agosto 2027. Pag-aaralan nito ang Phobos, ang mas malaki at mas malapit sa dalawang buwan ng planeta, pagmamasdan ang mas maliit na buwan na Deimos, at magpapakawala ng rover na pinangalanang Idefix bago subukang lumapag at mangolekta ng mga sample.

Kapag nagtagumpay, ang MMX ang magiging unang misyon na magbalik ng mga sample mula sa buwan ng Mars, at ang unang spacecraft na makukumpleto ang paglalakbay papunta at pabalik mula sa sistema ng Mars na may dalang nakolektang materyal. Planong lumapag ang kapsula nito sa Woomera, Australia.

Gagamitin ng Japan ang karanasang nakuha nito mula sa dalawang matagumpay na misyon sa pagkolekta ng sample mula sa mga asteroid para sa ibang destinasyon. Napakahina ng grabidad ng Phobos, hindi regular ang ibabaw nito at malapit dito ang isang malaking planetang malakas ang impluwensiya. Simula pa lamang ang marating ito: kailangang suriin ng MMX ang kalupaan, ligtas na lumapag, mangalap ng materyal, muling lumipad at maiuwi ang kargamento nito.

Bakit Phobos ang pangunahing puntirya

Tinatayang 20 hanggang 22 kilometro ang diyametro ng Phobos at mas kahawig ito ng bukol-bukol na patatas kaysa globo. Umiikot ito mga 6,000 kilometro sa ibabaw ng Mars at nakukumpleto ang isang orbit sa humigit-kumulang pitong oras at 39 minuto, kaya mga tatlong beses itong umiikot sa planeta bawat araw.

Mas mababa sa isang-libo ng grabidad sa ibabaw ng Daigdig ang nararanasan sa Phobos. Iba ang asal doon ng bagay na nananatiling nakatigil sa lupa sa Daigdig: maaaring maiangat ito mula sa ibabaw sa kaunting tulak lamang, at kailangang mapangasiwaan ng mga kagamitan sa paglapag ang pagdikit nang hindi ito tumalbog palayo.

Malakas ding naaapektuhan ng Mars ang galaw ng spacecraft. Magsasagawa ang MMX ng detalyadong pagmamasid mula sa quasi-satellite orbit, isang landas sa paligid ng Mars na nagpapanatili sa probe malapit sa Phobos. Dahil dito, paulit-ulit na masusuri ng spacecraft ang buwan nang hindi umaasa sa mahinang grabidad nito upang mapanatili ang isang karaniwang malapit na orbit.

Magbibigay ang Deimos ng ikalawang bagay na mapaghahambingan. Oobserbahan ng MMX ang buwang iyon mula sa malayo upang maihambing ng mga siyentipiko ang anyo at komposisyon ng dalawang satelayt, habang nakatuon sa Phobos ang mga operasyon nito sa ibabaw.

Susuriin muna ng rover ang lupa

Sisiyasatin ng Idefix, na magkasamang binuo ng ahensiya sa kalawakan ng France na CNES at ng German Aerospace Center, DLR, ang ibabaw bago lumapag ang pangunahing spacecraft. Hinango ang pangalan nito sa aso sa mga komiks ng Asterix.

May apat na gulong ang rover at halos kasinlaki ito ng microwave oven. Ayon sa mga plano, pakakawalan ito mula sa taas na mga 40 metro sa ibabaw ng Phobos, at susundan iyon ng humigit-kumulang 100 araw ng pagsisiyasat sa ibabaw. Inaasahang kikilos ito nang mga isang milimetro bawat segundo, sadyang mabagal na bilis na angkop sa lugar kung saan mahirap makamit ang kapit at katatagan.

Sisiyasatin ng Idefix ang kalupaan at lupa upang makatulong sa pagpili ng mga lugar na paglalandingan ng MMX. Maipakikita sa mga larawang kuha mula sa itaas ang mga dalisdis at malalaking bato; makapagdaragdag naman ng impormasyon ang mga sukat mula sa lupa tungkol sa asal ng ibabaw kapag dumapo at gumalaw dito ang isang sasakyan.

Magkakaiba ang tungkulin ng rover at ng pangunahing spacecraft. Ilang buwan susuriin ng Idefix ang lupa, samantalang inaasahang mga dalawang oras lamang ang pagbisita ng MMX upang mangolekta ng sample. Makatutulong ang mga natuklasan ng rover sa paghahanda ng pangkat ng misyon para sa maikling panahong iyon ng tuwirang pagdikit sa ibabaw.

Paano planong mangolekta ng mga sample ang MMX

Hindi bababa sa 10 gramo ng materyal ang minimum na target na itinakda ng JAXA. Inilalarawan sa mas detalyadong mga plano ang dalawang pagtatangkang mangolekta at mas malaking layuning umabot sa mga 20 gramo, o humigit-kumulang 10 gramo sa bawat pagtatangka.

Pinagsasama ng paraan ng pagkolekta ang pagkuha ng materyal sa ilalim ng ibabaw at pangangalap ng maluwag na materyal sa ibabaw nito. Tutulong ang isang robotic arm sa pagkuha ng materyal mula sa ilang sentimetro sa ilalim ng lupa, habang gagamit ng sistemang may naka-compress na gas upang galawin ang mga partikulo sa ibabaw at ipasok ang mga ito sa isang lalagyan.

Makapagbibigay sa mga mananaliksik ng mas malawak na pagpipilian ang pagkolekta mula sa magkakaibang lalim at lokasyon kaysa sa iisang pagsalok. Nalantad sa kalawakan ang mga butil sa ibabaw, samantalang maaaring nagdaan sa ibang kondisyon ang materyal sa ilalim ng mga ito. Maihahambing ng mga siyentipiko ang mga sample sa mga obserbasyong heolohikal bago lumapag.

Magkakahiwalay ang propulsion, exploration at return module ng MMX. May apat na paa sa paglapag ang exploration module, at may dalang mga instrumento ang misyon upang siyasatin ang ibabaw at komposisyon nito. Ibinigay ng NASA ang MEGANE, isang instrumentong idinisenyo upang tukuyin ang mga elementong nasa Phobos at makatulong na maiugnay ang mga sukat malapit sa buwan sa susunod na pagsusuri sa laboratoryo.

Iskedyul mula pagdating sa Mars hanggang pagbabalik sa Daigdig

Itinatakda ng pangkalahatang iskedyul ng MMX ang humigit-kumulang isang taon para sa paglalakbay patungong Mars, mga tatlong taon ng pagsisiyasat sa sistema ng Mars at mga isang taon para sa biyahe pauwi. Bahagi ng mas mahabang misyon na matatapos sa 2031 ang tatlong taon ng mga operasyon sa sistema ng Mars.

May magkakasalungat na petsa sa mga detalyadong ulat para sa pagpapakawala ng rover at pagkolekta ng sample. Itinatakda ng isang iskedyul ang pagpapakawala sa Idefix sa unang bahagi ng 2029 at pagkolekta ng sample sa dalawang lokasyon sa 2030; itinatakda naman ng isa pang iskedyul na makakolekta ng sample bago sumapit ang Disyembre 2028. Wala pang ibinigay na tiyak na paglilinaw sa pagkakaiba ng mga petsang ito.

• Oktubre 20, 2026: Inilunsad ang MMX sakay ng H3 flight 10 mula Tanegashima, at nakumpirma ang pagkakahiwalay nito makalipas ang mga 71 minuto.
• Agosto 2027: Planong pagdating sa sistema ng Mars.
• Setyembre 2027: Nakatakdang magsimula ang detalyadong obserbasyon sa Phobos, kabilang ang pagsusuri sa ibabaw, panloob na estruktura, grabidad at komposisyong mineral nito.
• Habang isinasagawa ang pagsisiyasat: Inaasahang susuriin ng Idefix ang ibabaw nang mga 100 araw bago magsagawa ng mga operasyon sa pagkolekta ng sample ang MMX.
• Nobyembre 2030: Itinatakda ng detalyadong iskedyul ng misyon ang pag-alis pabalik sa Daigdig sa buwang ito.
• 2031: Planong ibalik ang kapsula ng mga sample sa Woomera, Australia; tinatarget ng detalyadong iskedyul ang huling bahagi ng taon.

Sinusuportahan ng bawat yugto ang susunod. Nakakatulong ang mga obserbasyon sa pagtukoy ng angkop na kalupaan, nagdaragdag ng impormasyon mula sa ibabaw ang rover, at kailangang matapos ang pagkolekta ng sample nang handa ang spacecraft sa paglalakbay pabalik.

Dalawang magkatunggaling paliwanag sa pinagmulan ng mga buwan

Nais ng mga siyentipiko na makatulong ang mga sample sa pagsagot sa isang pangunahing tanong: dati bang magkakahiwalay na bagay ang Phobos at Deimos na nakuhang bihag ng Mars, o nabuo ba ang mga ito mula sa mga labi matapos ang malaking banggaan?

Ayon sa paliwanag na nakuhang bihag ang mga ito, naipit ng grabidad ng Mars ang mga asteroid na naglalakbay sa Sistemang Solar. Ayon naman sa paliwanag na bunga ang mga ito ng pagtama, tumama sa Mars ang isang malaking bagay at nagbuga ng materyal sa kalawakan, kung saan nagsama-sama ang ilan dito at naging mga buwan.

Mas detalyadong masusuri sa laboratoryo ang mga mineral at kemikal na bumubuo sa bawat butil kaysa sa mga larawang magagawa lamang. Hahanapin ng mga mananaliksik ang pagkakatulad sa materyal ng asteroid at sa materyal na nauugnay sa Mars, saka pagsasamahin ang mga natuklasang iyon sa mga obserbasyon sa estruktura at ibabaw ng mga buwan.

Bahagi rin ng pagsisiyasat ang paghahambing ng MMX sa Phobos at Deimos. Makakatulong sa mga mananaliksik na alamin kung iisa ang kasaysayan ng pagkakabuo ng dalawang buwan ang mga pagkakatulad o pagkakaiba ng mga ito. Kaya pinagsasama ng misyon ang mga sukat sa isang buong buwan at ang masusing pagsusuri sa napakaliit na dami ng materyal.

Maaari ring may mga piraso ng Mars sa Phobos

Maaaring magbuga sa kalawakan ang mga pagtama sa Mars ng mga piraso ng planeta. Sa paglipas ng mahabang panahon, maaaring makarating ang ilan sa kalapit na Phobos at mahalo sa ibabaw nito. Kaya posibleng makakolekta ang MMX ng materyal mula sa Mars habang lumalapag sa buwan nito.

Umaasa ang mga mananaliksik na makapagbibigay ng impormasyon tungkol sa sinaunang mga kondisyon sa Mars ang gayong mga piraso. Kakailanganin ang masusing pagsusuri sa laboratoryo matapos makabalik ang kapsula upang mahanap at matukoy ang mga ito, kasabay ng pagsusuri sa materyal na nagmula mismo sa Phobos.

Tungkol din ang mas malawak na programang pang-agham sa paggalaw ng tubig at organikong materyal sa sinaunang Sistemang Solar. Mga kemikal na nakabatay sa carbon ang mga organikong compound. Makakatulong sa mga siyentipiko ang pag-aaral sa komposisyon at kasaysayan ng mga ito upang siyasatin kung paano nakarating sa mabatong mga planeta ang mga sangkap na kaugnay ng mga kapaligirang maaaring pamuhayan ng buhay.

Maaaring gumamit ang mga laboratoryo sa Daigdig ng magkakaibang instrumento sa pagsusuri sa iisang mga butil at magtabi ng bahagi ng mga ito para sa pananaliksik sa hinaharap. Isa itong pangunahing dahilan kung bakit iuuwi ang materyal sa halip na isagawa ang lahat ng sukat gamit ang kagamitang dala ng spacecraft.

Gagamitin ng Japan ang karanasan sa Hayabusa

Nagbalik ang misyon ng Japan na Hayabusa ng wala pang isang gramo ng materyal mula sa asteroid na Itokawa noong 2010. Nag-uwi naman ang Hayabusa2 ng 5.4 gramo mula sa Ryugu noong 2020. Pinalalawak ng MMX ang seryeng iyon mula sa mga asteroid tungo sa isang buwang umiikot sa ibang planeta.

Humigit-kumulang 1.9 na beses ng 5.4 gramo mula sa Ryugu ang minimum na target na 10 gramo ng MMX. Mga 3.7 beses naman ng daming iyon ang 20 gramo. Makapagsusuporta ng malawakang pananaliksik ang maliliit na sample dahil sinusuri ng mga siyentipiko ang bawat partikulo at hinahati ang materyal para sa mga espesyalisadong pagsusuri.

Napatunayang mahirap marating ang Phobos. Tatlong naunang misyon ng Sobyet at Russia ang nagtangkang magsagawa ng pagsisiyasat na kinabibilangan ng planong mga operasyon sa ibabaw, ngunit wala ni isa ang nakalapag. Nakarating malapit sa buwan ang Phobos 2 at nagpadala ito ng mga larawan noong 1989.

Pagsasamahin ng MMX ang pamumuno ng Japan at mga ambag ng NASA, European Space Agency, CNES at DLR, kasama ang mga unibersidad at kompanya ng teknolohiya. Ibinibigay ng France at Germany ang rover, samantalang mag-aambag ang MEGANE ng NASA sa pagsukat sa mga elementong nasa ibabaw. Pinag-uugnay ng pagtutulungang ito ang inhinyeriya para sa paglalakbay at paglapag at ang gawaing pang-agham na kailangan upang maipaliwanag ang mga sample kapag naibalik na ang mga ito.

Naitawid ng H3 ang paglulunsad; mas mahihirap na operasyon ang susunod

Sinimulan ng JAXA at Mitsubishi Heavy Industries ang pagbuo sa H3 noong 2014. Nabigo ang rocket sa unang paglipad nito noong 2023, saka nakapagtala ng limang sunod-sunod na matagumpay na paglulunsad bago muling mabigo noong Disyembre 2025. Nagpatuloy muli ang matagumpay na mga paglipad noong Hunyo 2026.

Dahil sa paglulunsad ng MMX, umabot sa 80% ang iniulat na pinagsama-samang antas ng tagumpay ng H3, mula sa humigit-kumulang 78%. Para sa misyon, matagumpay na naihiwalay ang spacecraft at naglakbay ito patungong Mars, kaya nalampasan nito ang unang malaking hakbang sa operasyon.

May mas pangmatagalang praktikal na layunin din ang mga pagsisiyasat ng MMX. Planong pag-aralan ng JAXA kung maaaring magsilbing likas na hintuan ang Phobos para sa mga susunod na paglalakbay patungong Mars. Magbibigay ng kongkretong impormasyon para masuri ang ganitong papel ang mga sukat sa kalupaan, grabidad at materyal sa ibabaw nito.

Ang susunod na pangunahing destinasyon ay ang sistema ng Mars sa Agosto 2027. Nakabatay sa mga susunod na operasyon ang magiging ambag ng misyon sa agham: pagsusuri sa Phobos, pagpapakawala sa Idefix, pagpili ng mga lugar na paglalandingan, pagkolekta ng materyal at paghahatid sa mga selyadong sample sa Australia sa 2031.

Mahahalagang Punto

• Inilunsad ng Japan ang MMX sakay ng H3 flight 10 mula Tanegashima noong Oktubre 20, 2026.
• Iniulat ng JAXA na lumipad ang rocket alas-4:41:03 ng umaga at kinumpirma ang pagkakahiwalay nito makalipas ang 71 minuto at 13 segundo.
• Layunin ng MMX na marating ang sistema ng Mars sa Agosto 2027 at magbalik ng mga sample sa 2031.
• Hindi bababa sa 10 gramo mula sa Phobos ang target na dami ng koleksyon, bagaman inilalarawan sa mga detalyadong plano ang layuning umabot sa 20 gramo.
• Sisiyasatin ng French at German rover na Idefix ang ibabaw at tutulong ito sa pagpili ng mga lugar na paglalandingan.
• Pag-aaralan ng mga siyentipiko kung paano nabuo ang mga buwan ng Mars at hahanapin sa mga sample ang materyal na ibinuga mula sa Mars.
• Planong lumapag ang kapsula ng mga sample sa Woomera, Australia.