Naabot ng Rooppur ang Unang Kritikalidad Habang Naghahanda ang Bangladesh para sa mga Pagsusuri sa Koneksyon sa Grid sa Nobyembre

Nagsimula ang susunod na yugto sa Rooppur matapos ang kontroladong reaksyon

Nagsimula ang kontrolado at kusang nagpapatuloy na chain reaction sa unang nuclear power reactor ng Bangladesh noong 3:34 p.m. ng Oktubre 11, 2026, kaya pumasok sa bagong yugto ng pagkomisyon ang proyektong Rooppur. Hindi lang sa mismong reaktor nakatuon ang susunod na mahahalagang pagsusuri: kailangang suriin ng mga inhinyero ang mga kagamitan sa pataas na antas ng lakas, ihanda ang generator para ikonekta sa pambansang grid, at kumpletuhin ang iba pang prosesong pang-regulasyon.

Inihayag ng Embahada ng Russia sa Bangladesh noong Oktubre 13 na naabot ng Unit 1 ang minimum control level nito. Tinataya ng iskedyul ng proyekto na magkakaroon ng unang kuryente bandang Nobyembre 20, habang inaasahan ng Rosatom na maikokonekta ito sa grid bago matapos ang Nobyembre. Nakatakda naman sa Disyembre 2026 ang komersyal na operasyon.

Nasa Ishwardi, Pabna ang Rooppur, mga 160 kilometro sa hilagang-kanluran ng Dhaka. Bawat isa sa dalawang reaktor nitong VVER-1200 na dinisenyo ng Russia ay may nakaplanong gross generating capacity na 1,200 megawatts, kaya 2,400 megawatts ang pinagsamang kapasidad ng planta.

Ayon kay Md Anwar Hossain, kalihim ng Ministry of Science and Technology, nagsimula ang reaksyon matapos makuha ang pag-apruba ng regulator at makumpleto ang mga kinakailangang proseso sa pagsunod sa mga regulasyon, teknikal na pagsusuri at panlabas na sertipikasyon. Ganito niya inilarawan ang mga unang resulta ng pangkat na nagkomisyon sa planta:

Sa unang pagkakataon, sinimulan ngayon ng pangkat na nagkomisyon sa planta ang reaksyon ng fission sa unit-1. Matagumpay naming sinimulan ang proseso at gumana ayon sa disenyo ang bawat parameter,

Sinundan ng pagsisimula ng kontroladong fission noong Oktubre 11 ang pahintulot ng Bangladesh Atomic Energy Regulatory Authority, o BAERA, na tumuloy sa susunod na yugto ng pagkomisyon. Para sa mga konsyumer ng kuryente, ang agarang pagbabago ay ang pag-usad tungo sa isang bagong mapagkukunan ng suplay; nakasalalay pa rin ang paghahatid nito sa mga susunod na pagsusuri.

Ano ang kahulugan ng unang kritikalidad sa loob ng reaktor

Nahahati ang mga atomo ng uranium sa loob ng reaktor sa prosesong tinatawag na nuclear fission. Naglalabas ng init at mga partikulong tinatawag na neutron ang bawat paghahati. Maaari namang maging sanhi ang mga neutron para mahati ang iba pang atomo ng uranium. Nagaganap ang unang kritikalidad kapag nagpapatuloy ang prosesong ito sa ilalim ng kontrol ng reaktor, sa simula ay nasa napakababang thermal power.

Sinusubaybayan ng mga operator ang reaksyon at tinitiyak na nananatili ito sa itinakdang mga limitasyon. Sa ganitong konteksto, teknikal na katawagan ang kritikalidad para sa isang matatag na kondisyon ng operasyon. Sinisimulan ng tagumpay noong Oktubre 11 ang proseso ng pagsusuri kung paano kumikilos ang reaktor habang lumilikha ito ng init mula sa nuclear reaction.

Ipinaliwanag ni Dr Md Zahedul Hassan, managing director ng Nuclear Power Plant Company Bangladesh Limited, na gagamitin ang init sa paggawa ng singaw, na magpapaandar sa mga turbine na nakakabit sa mga generator ng kuryente. Kailangang magtulungan ang ilang magkakaugnay na sistema bago makarating ang kuryenteng iyon sa mga tahanan at negosyo.

Gumagamit ang Rooppur ng pressurised water reactor. Pinananatili sa ilalim ng presyon ang tubig na umiikot sa reaktor upang makapagdala ito ng init nang hindi kumukulo. Inililipat ng mga steam generator ang init na iyon sa hiwalay na daluyan ng tubig, kung saan nalilikha ang singaw na nagpapaikot sa turbine.

Nakasalalay sa mga pagsusuri ang mga target sa Nobyembre

Inaasahan ng mga opisyal ng proyekto na aabot nang mga 30 hanggang 40 araw ang pisikal na yugto ng startup, na kinabibilangan ng unang kritikalidad. Susubaybayan ng mga inhinyero ang mga sukat ng reaktor, mga sistemang pangkaligtasan at mga kagamitang pangkontrol bago unti-unting itaas ang lakas batay sa mga resulta ng pagsusuri.

Inilarawan ni Rosatom Director General Alexey Likhachev ang tagumpay at gawain ng pangkat ng proyekto sa pahayag na ipinarating ng Embahada ng Russia:

Mahalagang milestone sa pagpapatupad ng proyektong Rooppur NPP at malaking tagumpay para sa buong pangkat ang pag-abot sa minimum control level,

Inilalarawan ng target na Nobyembre 20 para sa unang kuryente at ng inaasahan ng Rosatom na maikokonekta ito bago matapos ang Nobyembre ang susunod na layunin sa operasyon. Bago makapagsuplay ng kuryente, kailangang itugma ang generator sa mga kondisyon ng operasyon ng network ng kuryente.

Wala pang kumpirmadong tiyak na petsa para sa komersyal na suplay ng kuryente. Itinatakda ng binagong iskedyul na napagkasunduan noong Hunyo 2025 ang komersyal na operasyon ng Unit 1 sa Disyembre 2026 at ng Unit 2 sa Disyembre 2027. Maaaring magsimula ang paunang suplay sa grid habang isinasagawa ang pagkomisyon, samantalang susunod ang komersyal na operasyon kapag nakumpleto na ang mga kinakailangang pagsusuri at proseso ng pagtanggap.

Paano umabot sa yugtong ito ang Rooppur

Inilalahad ng country profile ng Bangladesh ng World Nuclear Association ang kasaysayan ng proyekto, na nagsimula sa pagpili sa lugar ng Rooppur noong 1963. Nabuo ang kasalukuyang programa ng konstruksyon sa pamamagitan ng mga kasunduan sa Russia at ng pangunahing kontratang nilagdaan noong Disyembre 2015.

Ipinapakita ng pagkakasunod-sunod mula sa konstruksyon hanggang sa kritikalidad kung gaano karaming paghahanda ang kinailangan bago ang unang kontroladong reaksyon:

• Disyembre 25, 2015: Nilagdaan ang pangkalahatang kontrata sa konstruksyon, na orihinal na nagkakahalaga ng $12.65 bilyon.
• Nobyembre 30, 2017: Nagsimula ang konstruksyon ng Unit 1.
• Hulyo 14, 2018: Nagsimula ang konstruksyon ng Unit 2.
• Setyembre at Oktubre 2023: Dumating sa lugar ang unang nuclear fuel at pormal itong ipinasa.
• 2025: Nakumpleto ang mga cold at hot functional test upang suriin ang mga sistema ng planta bago ang operasyon gamit ang nuclear fuel.
• Abril 2026: Naglabas ang BAERA ng lisensya sa pagkomisyon, na nagbigay-daan para simulan ang pagkakarga ng fuel sa huling bahagi ng buwang iyon.
• Mayo 2026: Nakumpleto ang pagkakarga ng lahat ng 163 fuel assembly sa core ng Unit 1.
• Oktubre 11, 2026: Nakamit ng Unit 1 ang unang kritikalidad noong 3:34 p.m.

Nakatala sa ulat ng proyekto ang petsang Abril 16 para sa pahintulot noong Abril. Nagbigay-daan ang karagdagang pag-apruba sa paglipat sa kontroladong fission noong Oktubre, na nagpapakita ng proseso ng pagkomisyon kung saan pinahihintulutan ng regulator ang bawat sunod-sunod na yugto.

Inaasahan noong una na makokomisyon ang Unit 1 sa 2023. Itinatala ng World Nuclear Association ang mga pagkaantalang kaugnay ng pandemya ng COVID-19 at pagsalakay ng Russia sa Ukraine, na sinundan ng mga pagbabago sa iskedyul ng konstruksyon, financing at operasyon.

Susuriin sa Nobyembre ang paghahanda sa emerhensiya

Nakatakdang bumisita sa Bangladesh mula Nobyembre 8 hanggang 18 ang isang misyon ng International Atomic Energy Agency para sa Emergency Preparedness Review. Susuriin nito ang kahandaan sa posibleng mga nuclear emergency ilang sandali bago ang target na panahon ng proyekto para sa unang suplay sa grid.

Sa isang preparatory workshop sa Dhaka, nanawagan si Anwar na umayon sa mga pandaigdigang pamantayan ang mga kaayusan ng bansa sa pagtugon sa emerhensiya. Hiniling niya sa mga ahensiya na maghanda ng mga nakasulat na pamamaraan para agad na makapaghatid ng impormasyon sa mga pambansang pinuno at mag-ugnay ng mga hakbang sa loob at labas ng planta.

Tinalakay sa workshop ang mga responsibilidad ng BAERA, Bangladesh Atomic Energy Commission, mga administrasyon ng Pabna at Kushtia, mga ahensiya ng pagpapatupad ng batas, Armed Forces, mga opisyal sa kapaligiran at mga dalubhasang pangkat medikal.

Binigyang-diin ng mga kalahok ang paglikas, pangangalagang medikal, paghihiwalay sa radiation, paghahanap at pagsagip, at tuloy-tuloy na pagsubaybay sa radiation at mga kondisyon ng kapaligiran. Saklaw ng mga kaayusang ito kapwa ang mga komunidad sa paligid ng planta at ang mga taong nagpapatakbo nito.

Ayon kay BAERA Chairman Mahmudul Hasan, layunin nitong magtatag ng iisang balangkas para sa pagtugon sa emerhensiya at linawin ang mga responsibilidad ng bawat organisasyon bago dumating ang delegasyon ng IAEA. Inilarawan ni Anwar ang pagsusuri bilang pagkakataong tukuyin ang mga kakulangan at paghusayin ang paghahanda.

Mga sistemang pangkaligtasan at mga taong responsable

Inilalarawan ng Rosatom ang VVER-1200 bilang disenyong Generation III+ na may mga aktibo at pasibong sistemang pangkaligtasan, istruktura ng containment at mga sistemang namamahala sa mga aksidente. Gumagamit ang mga aktibong sistema ng kagamitang pinatatakbo ng kuryente o mga hakbang pangkontrol. Umaasa naman ang mga pasibong sistema sa mga pisikal na proseso, gaya ng grabidad o natural circulation, upang maisagawa ang mga tungkuling pangkaligtasan nang hindi gaanong umaasa sa makinaryang pinatatakbo ng kuryente.

Nagsisilbing harang sa paligid ng mahahalagang kagamitan ng reaktor ang istruktura ng containment. Sa panahon ng pagkomisyon, kailangang suriin ng mga espesyalista ang mga kagamitan at tungkuling pangkaligtasan sa mga antas ng lakas na itinakda sa programa ng pagsusuri.

Ayon sa Rosatom, anim na VVER-1200 unit na ang tumatakbo: apat sa Russia at dalawa sa Belarus. May mga katulad na reaktor ding itinatayo sa Egypt, Hungary, Turkey at China. Gumagamit ang Bangladesh ng disenyong may mga halimbawang tumatakbo na sa ibang lugar, habang binubuo rin nito ang sarili nitong mga tauhan at karanasan sa regulasyon.

Itinatag ng Nuclear Power Plant Act 2015 ang Nuclear Power Plant Company Bangladesh Limited upang patakbuhin ang Rooppur. Nananatili sa Bangladesh Atomic Energy Commission ang pagmamay-ari, habang BAERA ang responsable sa regulasyon. Ayon sa World Nuclear Association, pananatilihin ng Rosatom ang planta sa unang taon ng operasyon bago ito ipasa sa komisyon.

Nagsanay sa ibang bansa ang mga tauhang Bangladeshi bilang bahagi ng paghahanda. Mahigit 500 Bangladeshi na ang nakatapos ng internship sa planta ng Novovoronezh II sa Russia pagsapit ng katapusan ng 2019. Nagsanay din ang Nuclear Power Corporation ng India ng mga inhinyerong nuklear na Bangladeshi, at saklaw ng pakikipagtulungang pang-regulasyon sa India ang kaligtasang nuklear at proteksiyon laban sa radiation.

Gaano kalaking ambag sa kuryente ang maibibigay ng Rooppur?

Nakalikha ang Bangladesh ng humigit-kumulang 101 terawatt-hour ng kuryente noong 2024, ayon sa mga bilang ng International Energy Agency at World Bank na inilathala sa profile ng World Nuclear Association. Nagmula sa natural gas ang 66.2 terawatt-hour, sa coal ang 20.3 at sa langis ang 12.5. Umabot sa humigit-kumulang 98% ng nakatalang kabuuang produksiyon ang pinagsamang ambag ng mga fossil fuel na ito.

Umabot sa 99.5% ng populasyon ang akses sa kuryente noong 2024, ayon sa mga bilang ng World Bank sa profile, ngunit patuloy na nakaranas ng madalas na pagkawala ng kuryente ang mga umaasa sa grid. Tinataya ng profile na humigit-kumulang 7% bawat taon ang paglago ng demand sa kuryente.

Inaasahang makapagbibigay ang Rooppur ng mahigit 10% ng demand sa kuryente ng Bangladesh kapag komersyal nang tumatakbo ang dalawang unit. Malaki ang magiging ambag nito bilang mapagkukunan ng kuryenteng mababa ang carbon sa sistemang lubos na umaasa sa natural gas, coal at langis.

Nagtatala ang World Nuclear Association ng gross capacity na 1,200 megawatts para sa bawat reaktor, samantalang 1,080 megawatts ang nakasaad na kapasidad ng Unit 1 sa isang teknikal na paglalarawan. Nagtatala rin ang profile ng 2,160 megawatts para sa dalawang unit na itinatayo. Sinusukat ng gross output ang kuryenteng nalilikha ng mga generator bago ibawas ang konsumo mismo ng planta; hindi tinutukoy sa teknikal na paglalarawan ang batayan ng mas mababang kapasidad nito.

Inilalarawan ng megawatts kung gaano karaming lakas ang kayang likhain ng planta sa isang takdang sandali. Sinusukat naman ng terawatt-hour ang kuryenteng nalilikha sa paglipas ng panahon. Nakasalalay ang taunang ambag ng Rooppur sa antas ng operasyon nito, mga panahon ng maintenance at mga petsa ng pagkumpleto ng dalawang unit.

Patuloy ang financing lampas sa pagsisimula ng operasyon

Nakatala sa World Nuclear Association na nagkakahalaga ng $12.65 bilyon ang pangunahing kontratang nilagdaan noong Disyembre 2015, kabilang ang fuel para sa unang ilang taon, at 90% nito ang pinondohan ng Russia. Tinutukoy sa detalyadong kasaysayan ng financing ang $11.38 bilyong credit facility mula sa Russia na napagkasunduan noong 2016; tinataya naman ng isa pang nailathalang ulat tungkol sa proyekto na $11.9 bilyon ang mga pautang ng estadong Russia.

Inaprubahan ng Bangladesh noong Enero 2026 ang pagtaas sa lokal na gastos ng proyekto sa humigit-kumulang Tk 1.39 trilyon. Umabot sa mga 23% ang pagtaas, na pangunahing dulot ng paghina ng taka laban sa dolyar. Nangangahulugan ang paghina ng taka na mas marami pang lokal na salapi ang kailangan ng Bangladesh upang matugunan ang mga gastusing nakabatay sa dolyar.

Pinalawig din ng parehong pag-apruba ang petsa ng pagkumpleto ng proyekto hanggang Hunyo 2028. Kaiba ang mas malawak na deadline na ito sa magkakahiwalay na target para sa komersyal na operasyon ng dalawang reaktor.

Pinalawig ng protokol na nilagdaan sa Russia noong Hulyo 2025 ang pagpapalabas ng pautang hanggang 2027 at ipinagpaliban ang pagsisimula ng pagbabayad sa prinsipal hanggang Setyembre 2028. Nanatili ang takda sa pinakamataas na interes na 4% nang palitan ng US Secured Overnight Financing Rate ang reference rate na Libor noong 2023.

Russia ang nagsusuplay ng fuel, habang sinusuportahan ng rehiyon ang pagsasanay

Patuloy ang papel ng Rosatom sa buong siklo ng fuel. Tinapos ng kompanya nitong TVEL ang kontrata ng suplay kasama ang Bangladesh Atomic Energy Commission noong Agosto 2019, at Russia ang nagsusuplay ng lahat ng fuel para sa Rooppur.

Nakapaloob din sa mga kasunduan ang pagbabalik sa Russia ng nagamit nang fuel para iproseso. Nananatiling radioactive ang nagamit na fuel matapos alisin sa reaktor, kaya nangangailangan ng tuloy-tuloy na teknikal at pang-regulasyong kaayusan ang pangangasiwa, pag-iimbak at tuluyang paglilipat nito.

Nagdaragdag din ang Rooppur ng bagong kalahok sa sektor ng kuryenteng nuklear sa Timog Asya. May 8.78 gigawatts na naka-install na kapasidad na nuklear ang India, habang tinatayang lumilikha ng humigit-kumulang 3,500 megawatts ang mga planta ng Pakistan sa Chashma at Karachi. Nakatakda namang magkaroon ang Rooppur ng 2,400 megawatts, o 2.4 gigawatts, na pinagsamang gross capacity.

Nagbibigay ng ugnayang panrehiyon sa proyekto ang pakikilahok ng India sa pagsasanay, kasabay ng teknolohiya at financing nito mula sa Russia. Itinalaga ng Bangladesh noong 2017 ang Global Centre for Nuclear Energy Partnership ng India bilang consultant para sa konstruksyon at operasyon ng Rooppur, at nilagdaan ng dalawang bansa ang mga kasunduang sumasaklaw sa kooperasyong nuklear, regulasyon at suporta sa proyekto.

Para sa Bangladesh, kabilang na sa agarang iskedyul ang pagsusuri sa paghahanda sa emerhensiya sa Nobyembre, karagdagang mga pagsusuri sa reaktor at ang target na koneksyon sa grid. May tiyak na layunin ang bawat hakbang: suriin ang makinarya, ihanda ang mga pampublikong ahensiya at isama sa sistema ng kuryente ang isang bagong mapagkukunan ng suplay.

Mahahalagang Punto

• Naabot ng Rooppur Unit 1 ang unang kritikalidad noong 3:34 p.m. ng Oktubre 11, 2026.
• Sumasailalim ang reaktor sa mga pagsusuri para sa pagkomisyon bago magsuplay ng kuryente sa pambansang grid.
• Nakatakdang magkaroon ng unang kuryente bandang Nobyembre 20; inaasahan ng Rosatom na maikokonekta ito sa grid bago matapos ang Nobyembre.
• Nakatakda sa Nobyembre 8 hanggang 18 ang pagsusuri ng IAEA sa paghahanda sa emerhensiya.
• Itinatakda ng binagong iskedyul ang komersyal na operasyon sa Disyembre 2026 para sa Unit 1 at Disyembre 2027 para sa Unit 2.
• May pinagsamang nakaplanong gross capacity na 2,400 megawatts ang dalawang reaktor at inaasahang makapagsusuplay ang mga ito ng mahigit 10% ng pambansang demand sa kuryente.
• Humigit-kumulang Tk 1.39 trilyon ang binagong gastos ng proyekto sa Bangladesh, at ipinagpaliban hanggang Setyembre 2028 ang pagbabayad sa prinsipal ng mga pautang mula sa Russia.