Sinabi ni Anwar na May Natitira Pang Utang ang 1MDB, na Kailangang Bayaran ang RM8.9 Bilyon Hanggang 2039

May mga bayarin pa ring kailangang bayaran ng Malaysia hanggang 2039

May natitira pang RM8.9 bilyong obligasyon ang Malaysia na kaugnay ng 1Malaysia Development Bhd (1MDB), kabilang ang RM3.9 bilyong interes, sinabi ni Punong Ministro Anwar Ibrahim noong Oktubre 19, 2026. Itinanggi niya ang mga pahayag na lubos nang nabayaran ang mga utang ng kompanya sa pamumuhunan.

Sa talumpati sa buwanang pagtitipon ng Ministri ng Pananalapi sa Putrajaya, sinabi ni Anwar na kailangang ipagpatuloy ng pamahalaan ang pagbabayad sa mga minanang utang habang nililimitahan ang bagong pangungutang. Kabilang sa natitirang obligasyon ng 1MDB ang RM5 bilyong prinsipal sa mga medium-term note na Islamiko at ginagarantiyahan ng pamahalaan, na nakatakdang mag-mature sa 2039.

Tinataya ng Ministri ng Pananalapi na umaabot sa RM51.4 bilyon ang kabuuang obligasyon ng 1MDB, kabilang ang mga nabayaran na at ang mga nakabinbin pa. Ayon dito, RM42.5 bilyon na ang nabayaran at RM31.3 bilyon ang nabawi sa pondo at mga asset. Matapos ibawas ang mga nabawing ito sa kabuuang obligasyon, tinatayang RM20.1 bilyon ang maaaring maging netong gastos ng pamahalaan.

Direktang kinuwestiyon ni Anwar, na siya ring ministro ng pananalapi, ang pahayag na naglaho na ang utang:

May nagsasabing nabayaran na ang lahat ng utang ng 1MDB. Hindi ko alam kung saang aklat nila nabasa iyon, pero hindi iyon totoo. Kailangang bayaran ang mga utang natin, kasama ang interes.

Magkakaibang bahagi ng iisang suliraning pinansiyal ang inilalarawan ng mga bilang. Ang RM8.9 bilyon ang halagang nakatakda pang bayaran. Ang RM20.1 bilyon naman ang tinatayang gastos para sa buong account matapos ibawas ang perang at mga asset na nabawi, kung wala nang iba pang mababawi.

Para sa pananalapi ng bayan, nangangahulugan ito na kapwa hinaharap ng Malaysia ang iskedyul ng pagbabayad na aabot hanggang 2039 at ang malaking gastos mula sa mga obligasyong natugunan na nito.

Paano binubuo ang RM51.4 bilyong account

Inilahad ni Deputy Finance Minister Liew Chin Tong ang mga bilang sa Parlamento bilang tugon kay Chong Chieng Jen, kinatawan ng Stampin, na nagtanong kung magkano ang inako at binayaran ng pederal na pamahalaan, at kung magkano ang nabawi nito mula sa 1MDB.

Kabilang sa RM42.5 bilyong nabayaran na ang mga bayad sa prinsipal, interes, bayarin sa legal na serbisyo, gastos sa operasyon at iba pang obligasyon. Ang prinsipal ay ang orihinal na halagang hiniram; ang interes naman ang singil sa pangungutang. Dagdag na gastos bukod sa utang mismo ang mga bayarin sa legal na serbisyo at operasyon.

Maaaring hatiin sa apat na bahagi ang kuwenta ng ministeryo:

• RM42.5 bilyon na ang naibayad para sa mga obligasyon ng 1MDB.
• RM8.9 bilyon pa ang dapat bayaran, kaya umaabot sa RM51.4 bilyon ang kabuuang obligasyon.
• RM31.3 bilyon ang nabawi sa pondo at mga asset.
• Kapag ibinawas ang RM31.3 bilyon sa RM51.4 bilyon, tinatayang RM20.1 bilyon ang netong gastos.

May binanggit din si Liew sa kaniyang paliwanag sa Parlamento na RM21 bilyon pa ang natitira, samantalang RM20.1 bilyon ang nakasaad sa detalyadong kuwenta ng ministeryo at sa kaniyang tinukoy na netong tantiya. Ang RM51.4 bilyong obligasyon bawas ang RM31.3 bilyong nabawi ay katumbas ng RM20.1 bilyon.

Katumbas ng humigit-kumulang 83% ng kabuuang nakasaad na obligasyon ang RM42.5 bilyong nabayaran na, kaya mga 17% pa ang kailangang bayaran. Sumasaklaw naman sa halos 61% ng kabuuang ito ang RM31.3 bilyong nabawi, kaya humigit-kumulang 39% ang maaaring maging netong gastos.

Bakit malaking halaga pa rin ang interes

May kaugnayan ang natitirang RM8.9 bilyon sa mga sukuk na ginagarantiyahan ng pamahalaan, o mga instrumentong pinansiyal na Islamiko. Nangangahulugan ang garantiya ng pamahalaan na pananagutan nito ang mga obligasyon sa pagbabayad.

Sinabi ni Liew sa Parlamento noong Hulyo na binubuo ang mga obligasyong ito ng RM5 bilyong prinsipal at RM3.9 bilyong interes, at magmamature ang mga ito sa 2039. Samakatuwid, halos 44% ng natitirang obligasyon ang interes. Tinutukoy ng petsa ng maturity kung kailan dapat bayaran ang prinsipal, habang may mga bayarin din sa financing sa natitirang panahon nito.

Nakasentro sa patuloy na obligasyong ito ang babala ni Anwar. Kailangang maglaan ng badyet ang Malaysia para sa mga bayaring dapat pa nitong tuparin habang sinusubukan nitong bawasan ang pangangailangan sa bagong pangungutang at pondohan ang mga kasalukuyang serbisyo at pagpapaunlad.

Ipinapakita ng iskedyul ng pagbabayad

Nagbibigay ng ilang batayan tungkol sa account ng utang ang mga sagot sa Parlamento at pahayag ng mga ministro. Ipinakikita rin ng mga ito na lumitaw ang magkakaparehong kabuuang bilang sa magkakaibang petsa ng pag-uulat.

• Mula 2017: RM18.7 bilyon ang nagamit mula sa taunang alokasyon para sa gastusing pang-operasyon at pangkaunlaran upang tugunan ang mga obligasyon ng 1MDB, ayon kay Liew.
• Marso 13, 2023: Sinabi ni Deputy Finance Minister Ahmad Maslan na RM43.8 bilyon na ang nabayaran at RM9.7 bilyon pa ang natitira.
• Hunyo 30, 2026: Ayon sa mga bilang ni Liew sa Parlamento, RM42.5 bilyon ang nabayaran at RM31.3 bilyon ang nabawi sa pondo at mga asset.
• Hulyo 2026: Idinetalye ni Liew ang natitirang RM8.9 bilyong obligasyon sa sukuk, kabilang ang RM5 bilyong prinsipal at RM3.9 bilyong interes.
• Agosto 31, 2026: Muli ring iniulat ng Ministri ng Pananalapi sa kasunod nitong nakasulat na sagot na RM42.5 bilyon ang nabayaran.
• Oktubre 19, 2026: Itinanggi ni Anwar ang mga pahayag na lubos nang nabayaran ang lahat ng utang ng 1MDB.
• 2039: Magmamature ang natitirang medium-term note na Islamiko at ginagarantiyahan ng pamahalaan.

Ipinakikita ng RM18.7 bilyong kinuha mula sa taunang badyet kung paanong nakaapekto ang mga obligasyong ito sa karaniwang mga pasiya sa paggastos ng pamahalaan. Pinopondohan ng badyet sa operasyon ang mga paulit-ulit na gastusin, samantalang ginagamit ang badyet sa pagpapaunlad para sa mga proyekto at pamumuhunan. Nababawasan ang pondong magagamit sa ibang paggagamitan kapag inilaan ito sa mga bayarin ng 1MDB, maliban kung magtataas ng kita ang pamahalaan, mangungutang o mag-aayos ng paggasta sa ibang bahagi.

Kailangang pagtugmain ang mga naunang opisyal na bilang

Nakatala sa pahayag ng Ministri ng Pananalapi noong Marso 2023 na sinabi ni Ahmad Maslan sa Dewan Rakyat na RM43.8 bilyon na ang nabayaran, kumpara sa RM42.5 bilyon sa mga bilang ng Parlamento para sa 2026. Nakatala rin dito ang RM33.6 bilyong nabawing asset ng 1MDB, kumpara sa mas huling kabuuang RM31.3 bilyon.

Sinabi ni Ahmad na nagmula ang RM43.8 bilyong bayad sa RM24.5 bilyong paunang pondo mula sa shareholder at RM19.3 bilyon mula sa trust account. Ang paunang pondo mula sa shareholder ay perang ipinagkakaloob ng may-ari sa isang kompanya; ang trust account naman ay nagtatago ng pondo para sa itinakdang layunin. Binanggit din niya ang RM8 bilyon mula sa kasunduan sa International Petroleum Investment Company (IPIC) ng Abu Dhabi.

Iniulat sa pahayag noong 2023 na RM9.7 bilyon ang natitirang obligasyon, na binubuo ng RM5 bilyong prinsipal at RM4.7 bilyong interes. Hiwalay nitong tinukoy na RM33.6 bilyon ang kabuuang prinsipal ng utang at RM14.9 bilyon naman ang interes.

Hindi ipinaliwanag dito ng ministeryo kung paano maitutugma ang kabuuang bayad at nabawi sa pahayag nito noong 2023 sa mga bilang para sa 2026. Makakatulong sa mga mambabasa na subaybayan sa paglipas ng mga taon ang mga bayad, nabawi at natitirang gastos kung may iisang magkakatugmang tala na malinaw na naglalahad sa saklaw at pagtrato sa bawat kabuuang halaga.

Patuloy ang pagbawi ng mga asset, ngunit inaasahan ang kakulangan

Ayon sa Ministri ng Pananalapi, magpapatuloy ang mga legal na hakbang at pandaigdigang pakikipagtulungan upang mapalaki ang mababawi sa mga inilihis na asset ng 1MDB. Binanggit ni Liew ang mga kasong kriminal, mga kasong sibil laban sa mga taong may kaugnayan sa iskandalo, at mga legal na hakbang na kinasasangkutan ng mga pandaigdigang institusyong pinansiyal.

Gayunman, sinabi ni Liew na malamang na hindi sasapat ang mga mababawi pa sa natitirang netong pananagutan dahil malaking bahagi na ng mga nabawi ang naibalik. Kaya layunin ng pamahalaan na patuloy na maghabol ng karagdagang pondo habang naghahanda itong akuin ang malaking bahagi ng tinatayang RM20.1 bilyong gastos.

Mababawasan ng bawat karagdagang mababawi ang gastos na ito. Mahalaga rin ang tiyempo: kailangang magawa sa takdang panahon ang mga bayad sa financing, samantalang maaaring matagalan ang mga paglilitis at pagbawi ng asset.

Tinukoy ni Liew ang mga gastusing lampas sa direktang bayarin, kabilang ang pinsala sa reputasyon ng Malaysia at pagkawala ng pagkakataong magamit ang pera sa ibang paraan. Para sa mga sambahayan, makikita ang epekto nito sa mga pampublikong badyet: hindi maaaring sabay na gamitin sa ibang serbisyo o proyekto ang pondong ipinambabayad sa mga dating obligasyon.

Mas kaunting pangungutang habang binabayaran ang mga minanang utang

Sinabi ni Anwar na kailangang sabay na kontrolin ang bagong pangungutang at tugunan ang mga kasalukuyang obligasyon. Maaaring bawasan ng pamahalaan ang halagang hinihiram nito sa loob ng isang taon habang tumataas pa rin ang kabuuang utang nito, dahil nadaragdag sa dati nang utang ang bagong pangungutang.

Sa pulong noong Hulyo 20 kasama ang komunidad ng Universiti Islam Selangor sa Kajang, sinabi ni Anwar na bumababa ang utang habang tumaas naman ang kabuuang halaga nito dahil mataas ang mga interest rate. Noong Oktubre, inamin niyang maaaring tumaas ang pambansang utang habang tinutugunan ng pamahalaan ang iba pang bayarin sa utang at kasalukuyang pangangailangang pang-ekonomiya. Walang kalakip na iisang numerikal na panukat sa mga pahayag na iyon na magpapakita sa pagbabago.

Binanggit din ni Anwar ang mga dating obligasyong may kinalaman sa Federal Land Development Authority (Felda) at Tabung Haji. Iniugnay niya sa mga sumunod na pasiya ang mga pagkalugi ng Felda, kabilang ang pagbabago sa Felda Global Ventures Holdings Bhd, at sinabing taun-taon ay nagbabayad ang pamahalaan ng RM980 milyon para sa mga dating obligasyong pinansiyal.

Sa pagtitipon ng Ministri ng Pananalapi, inilarawan ni Anwar ang prinsipyong nais niyang ipatupad sa pangungutang:

Nangangahulugan ang responsableng pamamahala na mangungutang ka lamang ng kinakailangan upang mapangasiwaan ang ekonomiya, pero palagi kang nagpaplano nang maaga. Hindi mo dapat pasanin sa susunod na henerasyon ang pagbabayad sa mga kalabisan ng kasalukuyan.

Ayon sa ipinahayag na hakbang ng pamahalaan, layunin nitong katamtaman ang paglaki ng utang, muling mag-ipon ng reserbang pinansiyal at makahikayat ng mas maraming pribadong kapital para sa pagpapaunlad, habang pinananatili ang pondo para sa mahahalagang serbisyo.

Kasabay ng pagbabayad ang mga reporma sa pamamahala

Iniugnay ni Anwar ang pamamahala sa utang sa mas matatag na pamamahala at pampolitikang paninindigan. Binanggit niya ang Public Finance and Fiscal Responsibility Act bilang paraan upang patatagin ang pangangasiwa ng Parlamento, at ang Parliamentary Services Act bilang bahagi ng mga pagsisikap na limitahan ang kapangyarihan ng sangay ehekutibo at palakasin ang demokratikong pananagutan.

Binanggit din ni Liew ang mga pagbabago sa Audit Act at ang paghahanda ng batas na mamamahala sa mga kumpanyang pag-aari ng pamahalaan. Sama-samang tumutugon ang mga hakbang na inilarawan ng dalawang ministro sa kung paano pinamamahalaan, sinusuri at sinisiyasat ang pampublikong pondo.

Ang praktikal na usapin ay kung sino ang maaaring kumuwestiyon sa mga pasiyang pinansiyal, magsuri sa mga account at mag-atas sa mga ministro o pampublikong tanggapan na ipaliwanag ang kanilang mga hakbang. Ipinakikita ng mga tanong ni Chong sa Parlamento ang prosesong ito: hiniling niya ang magkakahiwalay na bilang para sa mga inako nang obligasyon, naibayad na halaga at nabawing asset.

Sa Kajang, inilarawan ni Anwar ang suliranin bilang usapin ng integridad, hindi ng lahi. Sinabi niya bilang punong ministro at ministro ng pananalapi:

Hindi Tsino, Indian o Malay ang problema natin. Integridad, korupsiyon at kabiguang panindigan ang mga pagpapahalaga ang problema.

Kasabay ng bayarin sa utang ang mga pangako sa badyet

Iniugnay din ni Anwar sa mga pahayag niya noong Oktubre ang pamamahala sa pananalapi sa badyet para sa 2027, na ayon sa kaniya ay iniharap niya sa Dewan Rakyat noong Oktubre 9. Inamin niyang hindi nito matutugunan ang lahat ng kahilingan, ngunit sinabing sinikap ng pamahalaan na tugunan ang mga pangangailangan ng iba't ibang grupo.

Binanggit niya ang mga nagparehistro para sa mga tahanan sa Bandar Madani sa Sungai Besi at ang espesyal na tulong na RM1,000 para sa mga tsuper ng taxi. Kasabay ng mga hakbang na ito ang patuloy na pananagutan ng pamahalaan na bayaran ang mga minanang obligasyon.

Kongkreto ang agarang gawaing pinansiyal: tuparin ang natitirang iskedyul ng pagbabayad na RM8.9 bilyon, ipagpatuloy ang pagbawi ng mga asset at itala ang pampublikong perang nagastos na. Ang pangmatagalang hamon sa badyet ay pondohan ang mga pangangailangan sa kasalukuyan habang kinokontrol ang mga utang na ipapasa sa mga susunod na nagbabayad ng buwis.

Mahahalagang Punto

• Itinanggi ni Anwar noong Oktubre 19, 2026, ang mga pahayag na nabayaran na ang lahat ng utang ng 1MDB.
• Tinataya ng Ministri ng Pananalapi na RM51.4 bilyon ang kabuuang obligasyon, kabilang ang RM42.5 bilyong nabayaran na.
• RM8.9 bilyon pa ang kailangang bayaran, na binubuo ng RM5 bilyong prinsipal at RM3.9 bilyong interes, at magmamature sa 2039.
• Matapos ibawas ang RM31.3 bilyong nabawi, tinatayang RM20.1 bilyon ang netong gastos kung wala nang iba pang mababawi.
• Mula 2017, RM18.7 bilyon ang nagmula sa taunang alokasyon para sa gastusing pang-operasyon at pangkaunlaran.
• Kailangang pagtugmain ang mga naunang opisyal na bilang ng bayad at nabawi sa mga bilang para sa 2026.
• Patuloy ang mga pagsisikap na legal na mabawi ang mga asset, bagaman inaasahan ni Liew na mananatili ang malaking kakulangan sa pananalapi.