Tinitimbang ng Sentro ang Sesyon ng Parlamento sa Oktubre para Buhayin ang mga Panukalang Batas sa Delimitasyon at Quota para sa Kababaihan

Panibagong pagsisikap matapos mabigo sa Parlamento noong Abril

Isinasaalang-alang ng pamahalaan ng India ang isang espesyal na pagpupulong ng Parlamento sa bandang huling bahagi ng Oktubre 2026 upang buhayin ang batas na nag-uugnay sa reserbasyon para sa kababaihan at muling paghahati ng mga puwesto sa Parlamento. Kasunod ito ng pagkabigo sa Lok Sabha noong Abril 17 ng Panukalang Batas sa Ika-131 Susog sa Konstitusyon, 2026, kahit mas marami ang bumoto pabor dito kaysa tutol.

Ayon sa mga mapagkukunan ng pamahalaan, naniniwala ang Sentro na kaya na nitong tipunin ang kinakailangang suporta, sa tulong ng naiulat na paglipat ng ilang mambabatas sa panig ng naghaharing partido at pakikipag-usap sa mga partidong panrehiyon. Kabilang sa kinakausap ang Dravida Munnetra Kazhagam (DMK), na may 22 mambabatas na maaaring maging mahalaga sa kalalabasan. Mariing tinututulan ng partido ang delimitasyon, ang proseso ng pagpapasya kung ilang nasasakupan ang ilalaan sa bawat estado at muling pagguhit ng mga hangganan ng mga ito.

Higit pa sa kakayahan ng pamahalaan na manalo sa botohan ang nakataya. Iminungkahi ng pakete noong Abril na gamitin ang senso noong 2011 sa muling paghahati ng mga puwesto, itaas mula 550 tungong 850 ang limitasyon sa bilang ng mga miyembro ng Lok Sabha na itinatakda ng Konstitusyon, at baguhin ang mga kundisyon para maipatupad ang reserbasyon ng ikatlong bahagi ng mga puwesto para sa kababaihan.

Naging batas ang reserbasyon para sa kababaihan sa pamamagitan ng Ika-106 na Susog sa Konstitusyon noong 2023. Gayunman, nakasalalay ang pagpapatupad nito sa susunod na senso at proseso ng delimitasyon. Nais ng pamahalaan na maipatupad ang quota bago ang halalan sa Lok Sabha sa 2029. Tinutulan ng mga partido ng oposisyon ang pasyang iugnay ang layuning iyon sa mga pagbabago sa paghahati-hati ng kapangyarihang pampolitika sa mga estado.

Kailan maaaring magpulong ang Parlamento?

Noong Oktubre 16, wala pang inanunsiyong pinal na mga petsa ng pagpupulong o binagong teksto ng panukalang batas. Ipinahiwatig ng mga mapagkukunan ng pamahalaan na maaaring ilabas ang abiso sa susunod na linggo, nang may halos isang linggong paunawa bago magpulong ang Parlamento.

Kailangan ding iayon ang iskedyul sa ika-12 BRICS Parliamentary Forum, na nakatakdang ganapin sa Samvidhan Sadan sa Oktubre 26 at 27. Isinasaalang-alang ito ng Sentro habang binubuo ang programa para sa posibleng pagpupulong sa huling linggo ng buwan.

Nagtapos ang Sesyong Tag-ulan noong Agosto 13 ngunit hindi pa ito pormal na ipinagpaliban. Pormal na nagtatapos ang isang sesyon ng Parlamento sa pamamagitan ng pagpapaliban dito. Dahil hindi pa ito nagaganap, maaaring ipagpatuloy ng Parlamento ang mga pagpupulong sa loob ng kasalukuyang sesyon, kahit ilarawan sa publiko ang pagtitipon bilang isang espesyal na sesyon.

Ipinapakita ng mahahalagang petsa kung paano lumipat ang panukalang batas mula sa bigong botohan tungo sa posibleng panibagong pagsubok:

• 2023: Ipinasa ng Parlamento ang Ika-106 na Susog sa Konstitusyon, na naglalaan ng ikatlong bahagi ng mga puwesto sa Lok Sabha at mga kapulungan ng estado para sa kababaihan.
• Abril 16, 2026: Inihain ng pamahalaan ang tatlong panukalang batas na sumasaklaw sa mga pagbabago sa Konstitusyon, delimitasyon at mga kaugnay na probisyon para sa mga Teritoryo ng Unyon.
• Abril 17, 2026: Hindi nakakuha ang susog sa Konstitusyon ng kinakailangang espesyal na mayorya sa Lok Sabha.
• Agosto 13, 2026: Nagtapos ang Sesyong Tag-ulan nang hindi ito pormal na ipinagpapaliban.
• Oktubre 26 at 27, 2026: Nakatakdang pagdausan ng Samvidhan Sadan ang BRICS Parliamentary Forum.
• Marso 1, 2027: Petsa ng sanggunian para sa susunod na senso, na mahalaga sa kasalukuyang proseso ng pagpapatupad ng reserbasyon para sa kababaihan.

Bakit hindi sapat ang ordinaryong mayorya

Nangangailangan ng mas malaking suporta ang isang susog sa Konstitusyon kaysa sa karaniwang batas. Sa bawat Kapulungan, kailangan nitong makakuha ng mayorya ng kabuuang kasapian at mga boto ng hindi bababa sa dalawang katlo ng mga miyembrong dumalo at bumoto. Kaya hindi garantiya ng pagpasa ang karaniwang lamang sa bilang ng naghaharing National Democratic Alliance (NDA).

Kasalukuyang may 540 miyembro ang Lok Sabha, ayon sa ulat tungkol sa mga paghahanda ng pamahalaan. Kung boboto ang lahat ng 540, kakailanganin ang 360 boto para maabot ang dalawang-katlong bahagi. Nakadepende sa pagdalo at pagboto ang eksaktong bilang na kailangan, at nalalapat din ang kahingian na makuha ang mayorya ng kabuuang kasapian.

Nabigo ang panukala noong Abril sa mosyong isaalang-alang ang Panukalang Batas sa Ika-131 Susog sa Konstitusyon. Mas marami ang sumuporta rito kaysa tumutol ngunit hindi nito naabot ang espesyal na mayorya. Kaya naghahanap ang pamahalaan ng mga pangakong susuporta rito mula sa mga grupong higit pa sa karaniwang sumusuporta sa Parlamento bago muling sumubok.

Ayon sa mga mapagkukunan ng pamahalaan, lumipat na sa panig ng naghaharing partido mula noong nakaraang sesyon ang 20 mambabatas ng Trinamool Congress at anim na mambabatas ng Shiv Sena (UBT). Kabuuang 26 na mambabatas ang sangkot sa naiulat na mga paglipat na ito. Gayunman, bukod sa pagtitiyak ng suporta sa Lok Sabha, kailangan ding makuha ng anumang susog sa Konstitusyon ang kinakailangang mayorya sa Rajya Sabha.

Mga pagbabagong iminumungkahi ng pakete noong Abril

Nagtala ang PRS Legislative Research, isang independiyenteng institusyong nagsusuri ng mga panukalang batas, ng tatlong hakbang sa pagsusuri nito sa Panukalang Batas sa Delimitasyon: ang Panukalang Batas sa Ika-131 Susog sa Konstitusyon, 2026; ang Panukalang Batas sa Susog sa mga Batas ng mga Teritoryo ng Unyon, 2026; at ang Panukalang Batas sa Delimitasyon, 2026. Inihain ang lahat noong Abril 16 at itinuring na hindi na maaaring ituloy sa Lok Sabha noong Abril 17, ibig sabihin, hindi na maipagpapatuloy ang pakete sa gayong anyo matapos mabigo ang susog sa Konstitusyon.

Pahihintulutan ng panukalang susog sa Konstitusyon ang Parlamento na magpasya sa pamamagitan ng batas kung kailan isasagawa ang delimitasyon at kung aling senso ang gagamitin. Itinakda naman sa kalakip na Panukalang Batas sa Delimitasyon na gagamitin ang pinakahuling nailathalang senso sa pagbuo ng komisyon. Ayon sa iskedyul na sinuri ng PRS, nangangahulugan ito ng paggamit sa senso noong 2011.

Aalisin din ng pakete ang kahingian na ibatay ang reserbasyon para sa kababaihan sa unang senso matapos ang susog noong 2023. Sa pamamagitan ng batas para sa mga Teritoryo ng Unyon, ilalapat din ang mga kaugnay na probisyon sa mga kapulungan ng Delhi, Puducherry at Jammu at Kashmir.

Kabilang sa iminungkahing limitasyong 850 miyembro ng Lok Sabha ang hanggang 815 kinatawan mula sa mga estado at 35 mula sa mga Teritoryo ng Unyon. Ang kasalukuyang limitasyong itinatakda ng Konstitusyon ay 550, na binubuo ng hanggang 530 mula sa mga estado at 20 mula sa mga Teritoryo ng Unyon. Naiiba ang mga limitasyong ito sa nakatalagang 543 halal na puwesto sa Lok Sabha at sa iniulat na kasalukuyang kasapian nitong 540.

Bakit nababahala ang mga estado sa timog

Nagpahayag ng pagkabahala ang Tamil Nadu, Kerala, Karnataka at Telangana tungkol sa paghahati ng mga puwesto batay sa populasyon. Pangunahing usapin para sa kanila ang relatibong representasyon: gaano kalaki ang impluwensiya ng mga mambabatas ng isang estado kung ihahambing sa buong Kapulungan.

Nananatiling nakabatay sa senso noong 1971 ang paghahati ng mga puwesto sa Lok Sabha sa mga estado dahil sa isang paghihigpit sa Konstitusyon. Ipinatupad ang paghihigpit na ito sa pamamagitan ng Ika-42 Susog noong 1976 at pinalawig ng Ika-84 na Susog noong 2001 hanggang mailathala ang unang senso pagkaraan ng 2026. Layunin ng pagpapalawig na bigyan ng panahon ang mga estado na patatagin ang paglaki ng populasyon nang hindi nababawasan ang kanilang representasyon sa Parlamento.

Tinataya ng PRS na magkakaroon ng malalaking pagbabago kung muling hahatiin ang mga puwesto batay sa mga bilang ng populasyon noong 2011. Sa senaryong walang malawakang pagpapalawak ng Kapulungan, bababa ang mga puwesto ng Tamil Nadu mula 39 tungong 32 at ng Kerala mula 20 tungong 15. Tataas naman ang mga puwesto ng Uttar Pradesh mula 80 tungong 89, ng Bihar mula 40 tungong 46, at ng Rajasthan mula 25 tungong 30.

Para sa mga residente, nakasalalay rito ang lakas ng boses ng kanilang estado kapag nagpapasya ang Parlamento sa mga pambansang batas at patakaran. Maaaring dumami ang mga mambabatas ng isang estado sa mas malaking Kapulungan ngunit lumiit pa rin ang bahagi nito sa kabuuang mga botong naibigay doon.

Ano ang ibig sabihin ng garantiyang 50% dagdag na puwesto

Iniulat na naghahanap ng suporta ang pamahalaan mula sa Nationalist Congress Party (Sharadchandra Pawar), na may walong mambabatas, sa pamamagitan ng pagtiyak na magagarantiyahan ng batas ang 50% dagdag na puwesto sa lahat ng estado. Nagpahiwatig ng kahandaang talakayin ang panukala ang lider ng partido na si Supriya Sule kung magagarantiyahan ang dagdag na iyon.

Mahalaga ang eksaktong pagkakasulat ng pangako. Kung pare-parehong 50% ang itataas na puwesto sa bawat estado, mananatili ang relatibong bahagi ng bawat isa, maliban sa mga pagsasaayos na kailangan para makapaghati ng buong puwesto. Iba ang magiging resulta kung palalawakin nang humigit-kumulang 50% ang Kapulungan habang muling hinahati ang mga puwesto batay sa populasyon.

Inilalarawan ng PRS ang ikalawang paraang ito sa isang pagtatayang may kabuuang 813 puwesto. Tataas ang mga mambabatas ng Tamil Nadu mula 39 tungong 48, ngunit bababa ang bahagi nito sa Kapulungan mula 7.18% tungong 5.90%. Madaragdagan ng dalawang mambabatas ang Kerala, mula 20 tungong 22, habang bababa ang bahagi nito mula 3.68% tungong 2.71%.

Tataas ang mga puwesto ng Uttar Pradesh mula 80 tungong 133, at lalaki ang bahagi nito mula 14.73% tungong 16.36%. Aakyat naman ang mga puwesto ng Bihar mula 40 tungong 69, at lalaki ang bahagi nito mula 7.37% tungong 8.49%. Ipinapaliwanag ng mga bilang na ito kung bakit maaaring hindi makuntento ang mga partidong panrehiyon sa pangakong dagdag na puwesto lamang: ang paghahati ng mga karagdagang puwesto ang magtatakda kung sino ang magkakaroon ng impluwensiya.

Malaki ang magiging epekto ng posisyon ng DMK. Nagsimula ang pakikipag-ugnayan ng pamahalaan matapos umanong magkahiwalay ang landas ng partido at ng Congress pagkatapos ng halalan sa Tamil Nadu at kumalas ito sa bloke ng oposisyong INDIA. Malaking posibleng mapagkukunan ng suporta ang 22 mambabatas nito, ngunit dahil matagal na nitong tinututulan ang delimitasyon, magiging sentro ng mga pag-uusap ang nilalaman ng anumang garantiya sa paghahati ng mga puwesto.

Bakit mahalaga ang iskedyul ng senso sa kababaihan

Nagtatakda ang batas noong 2023 ng reserbasyon ng ikatlong bahagi ng mga puwesto para sa kababaihan sa Lok Sabha at mga kapulungan ng estado, ngunit iniuugnay nito ang pagpapatupad sa isang senso na susundan ng delimitasyon. Dahil sa pagkakasunod-sunod na ito, nakasalalay sa isang mahaba-habang prosesong administratibo at legal kung kailan maipatutupad ang quota.

Ayon sa PRS, malamang na hindi matatapos bago ang halalan sa 2029 ang delimitasyong ibabatay sa senso na may petsang sanggunian na Marso 1, 2027. Itinatag ang nakaraang Komisyon sa Delimitasyon noong 2002 at tinapos nito ang mga kautusan noong 2008, na nagpapakita kung gaano katagal maaaring abutin ang ganitong proseso.

Layunin ng panukala ng pamahalaan noong Abril na gumamit ng mas naunang senso at alisin ang kahingian na hintayin ang unang senso matapos ang batas noong 2023. Sa halip, hiniling ng Congress at mga kaalyado nito na ipatupad ang reserbasyon para sa kababaihan nang hindi ito iniuugnay sa iminungkahing muling paghahati ng mga puwesto.

Ipinagtanggol ni Smriti Irani, dating ministro ng Unyon at lider ng BJP, ang hakbang ng pamahalaan. Aniya, kailangan ang delimitasyon at pagdaragdag ng mga nasasakupan upang maipatupad ang reserbasyon. Ikinatwiran naman ni Kapil Sibal, miyembro ng Rajya Sabha at abogado, na nangako ang pamahalaan noong 2023 na magsagawa muna ng susunod na senso, kasunod nito ang delimitasyon at pagkatapos ay ang reserbasyon. Tinanong ni Priyanka Gandhi, mambabatas ng Congress, kung bakit hindi maipatutupad ang quota sa loob ng kasalukuyang 543 puwesto.

Kaya pinagsasama ng hindi pagkakasundo ang dalawang pasya: kung kailan dapat magkaroon ng mga nakalaang nasasakupan ang kababaihan, at paano dapat hatiin sa mga estado ang representasyon. Hindi naging sapat ang suporta sa reserbasyon para sa kababaihan upang magkaroon ng kasunduan sa mekanismong pinili ng pamahalaan.

Sino ang muling gaguhit sa mapa ng halalan?

Bibigyan ng Panukalang Batas sa Delimitasyon ng kapangyarihan ang sentral na pamahalaan na bumuo ng komisyong pamumunuan ng kasalukuyan o dating hukom ng Korte Suprema. Kabilang sa iba pang miyembro nito ang Punong Komisyoner sa Halalan, o isang Komisyoner sa Halalan na itatalaga ng opisyal na iyon, at ang Komisyoner sa Halalan ng estadong kinauukulan. Ang Sentro ang magtatalaga sa tagapangulo.

Tinutukoy rin ng PRS ang mas malawak na paglilipat ng kapangyarihan sa pagpapasya. Pahihintulutan ng panukalang susog sa Konstitusyon ang Parlamento na pumili sa pamamagitan ng ordinaryong batas kung kailan isasagawa ang delimitasyon at kung aling senso ang gagamitin. Pagpapasyahan ang mga ito sa ilalim ng mga tuntunin sa pagboto para sa mga karaniwang panukalang batas, sa halip na sa pamamagitan ng panibagong susog sa Konstitusyon.

Makaaapekto rin sa iba pang institusyon ang mas malaking Lok Sabha. Mananatili sa 250 ang pinakamataas na bilang ng mga miyembro ng Rajya Sabha na itinatakda ng Konstitusyon, kaya liliit ito kung ihahambing sa mababang Kapulungan. Kinalkula ng PRS na kung lalaki ang bilang ng mga puwesto sa Lok Sabha mula 543 tungong 815, magbabago ang proporsiyon ng dalawang Kapulungan mula humigit-kumulang 2.2 sa 1 tungong 3.3 sa 1.

Palalakasin ng pagbabagong iyon ang bigat ng bilang ng Lok Sabha sa magkasanib na pagpupulong tungkol sa mga ordinaryong batas at sa halalan ng Pangalawang Pangulo. Tataas din ang limitasyon sa bilang ng mga ministro ng Unyon, na itinakda sa 15% ng kasapian ng Lok Sabha. Kinalkula ng PRS na tataas mula 81 tungong 122 ang pinapayagang bilang kung lalaki ang kasapian mula 543 tungong 815.

Mga protesta at mga babaeng naghihintay sa quota

Bahagi ng kontekstong pampolitika para sa iminungkahing pagpupulong ang mga protesta ng oposisyon laban sa Special Intensive Revision (SIR) ng mga talaan ng botante at kay Punong Komisyoner sa Halalan Gyanesh Kumar. Masinsinang pagsusuri at pag-update sa mga talaan ng botante ang SIR. Maaaring kabilang sa mga kahilingan ng oposisyon ang pagbibitiw ni Kumar at mosyong naghahangad na alisin siya sa puwesto.

Nagambala ng mga pagtatalo tungkol sa pagtagas ng papel ng pagsusulit na NEET at pagsupil sa mga protesta ng estudyante ang mga pagtatangkang buhayin ang panukalang batas noong Sesyong Tag-ulan. Maaari ring muling makipag-agawan sa agenda ng pamahalaan sa Parlamento ang mga paratang ng karahasan ng pulisya sa mga protesta.

May sarili ring mga alalahanin ang mga babaeng nag-iisip na pumasok sa politika tungkol sa kung paano ipatutupad ang reserbasyon. Malugod na tinanggap ni Sushmita Rai, guro sa pribadong paaralan sa Noida, ang posibilidad na makilahok ang kababaihan sa paggawa ng patakaran bukod sa pagboto, ngunit nagpahayag siya ng pangamba na maaaring mapunta sa mga babaeng mula sa mga pamilyang politikal ang karamihan ng mga pagkakataon.

Sinabi ni Deepti Srivastava, postgraduate student ng panitikang Ingles sa Delhi University, na maaaring mahikayat ng reserbasyon ang mga babaeng tulad niya na isaalang-alang ang pagtakbo sa halalan. Binigyang-diin din niya na kailangang makapagpasya nang sarili ang mga babaeng halal na opisyal, at itinuring niyang pagkakataon ang mas malaking representasyon para mapag-usapan pa ang kaligtasan, mga serbisyong pangkalusugan at pagkakapantay-pantay sa trabaho.

Kailangang gawing sapat na mga boto sa dalawang Kapulungan ng pamahalaan ang mga negosasyon. Para sa mga babaeng naghihintay ng mga nakalaang puwesto at mga estadong nag-aalala sa bahagi nila ng representasyon, nakasalalay ang pasya sa iskedyul ng pagpapatupad, sa pipiliing senso at sa pormulang gagamitin sa paghahati ng mga puwesto.

Mahahalagang Punto

• Isinasaalang-alang ng Sentro ang pagpupulong ng Parlamento sa bandang huling bahagi ng Oktubre 2026 upang buhayin ang mga panukalang batas sa delimitasyon at reserbasyon para sa kababaihan.
• Nabigo ang Panukalang Batas sa Ika-131 Susog sa Konstitusyon na makuha ang kinakailangang espesyal na mayorya noong Abril 17.
• Iminungkahi ng pakete noong Abril na gamitin ang senso noong 2011 at itaas mula 550 tungong 850 ang limitasyon sa kasapian ng Lok Sabha na itinatakda ng Konstitusyon.
• Kabilang sa kinakausap ng pamahalaan ang DMK at mas maliliit na partido ng oposisyon; mahalagang bahagi ng mga negosasyon ang posibleng garantiyang 50% dagdag na puwesto.
• Ipinakikita ng mga pagtataya ng PRS na maaaring dumami ang mga mambabatas ng mga estado ngunit lumiit ang bahagi ng mga ito sa representasyon sa mas malaking Kapulungan.
• Ayon sa PRS, dahil sa kasalukuyang iskedyul ng senso at delimitasyon, malamang na hindi maipatupad ang reserbasyon para sa kababaihan bago ang halalan sa 2029.