Ikinulong sina Rahul at Priyanka Gandhi habang pinatitindi ng oposisyon ng India ang protesta laban sa Komisyon sa Halalan

Dalawang araw ng mga protesta sa lansangan, nakasentro sa rebisyon ng listahan ng mga botante ang pampulitikang paghaharap

Ikinulong sina Rahul Gandhi at Priyanka Gandhi Vadra sa New Delhi sa ikalawang sunod na araw habang sinubukan ng mga mambabatas ng oposisyon na makarating sa Jantar Mantar upang magprotesta laban kay Chief Election Commissioner Gyanesh Kumar. Hinarang ng pulisya ang mga bus na lulan ang mga mambabatas malapit sa Ashoka Road, saka ikinulong sina Rahul, Priyanka at iba pang nagprotesta matapos silang bumaba sa mga sasakyan at umupo sa kalsada. Pinalaya sila nang gabing iyon.

Kasunod ito ng maghapong demonstrasyon noong Martes, nang harangin ang mga mambabatas ng oposisyon habang nagmamartsa patungo sa punong-tanggapan ng Election Commission of India. Nagsagawa sina Rahul at Priyanka Gandhi, kasama ang iba pang lider, ng sit-in sa kalapit na bakuran ng Akashvani Bhavan upang humiling ng pakikipagpulong sa mga komisyoner sa halalan. Kalaunan, pinaalis at ikinulong sila ng pulisya. Muling naganap ang sagupaan dahil sa alitan tungkol sa mga listahan ng botante sa mga lansangan ng sentrong bahagi ng Delhi, at nag-anunsyo ang mga partido ng oposisyon ng higit pang mga demonstrasyon.

Hinihingi ng INDIA bloc, isang koalisyon ng mga partido ng oposisyon, ang pagbibitiw ni Kumar at ang pagsuspinde sa Special Intensive Revision (SIR), isang prosesong isinasagawa sa buong bansa upang i-update ang mga listahan ng botante. Ipinaparatang ng mga lider ng oposisyon na may mga kuwalipikadong botanteng inalis sa prosesong ito sa paraang pabor sa Bharatiya Janata Party (BJP) ni Punong Ministro Narendra Modi. Itinatanggi ng Election Commission at ng pamahalaan ang paratang. Ayon sa kanila, layunin ng rebisyon na alisin ang mga dobleng tala at ang mga hindi kuwalipikadong botante, habang tinitiyak na mananatili sa talaan ang mga kuwalipikadong botante.

Naganap ang mga protesta kasabay ng alitan kung paano maihaharap ng oposisyon sa Commission ang mga ikinababahala nito. Sinabi ng poll body na wala itong natanggap na pormal na kahilingan para sa appointment bago mag-4 p.m. noong Martes, nang ipaalam dito ng Delhi Police na nais makipagpulong at magsumite ng memorandum sa Parliament House Annexe ang delegasyong binubuo ng humigit-kumulang 240 mambabatas. Ayon sa Commission, inaatas ng itinatag nitong proseso na humiling ng appointment ang mga partido sa pamamagitan ng mga awtorisadong kinatawan, at sa mga opisina nito ginaganap ang mga pagpupulong. Nag-alok itong magpadala ng nakatataas na opisyal para tumanggap ng memorandum, ngunit sinabi nitong tinanggihan ang alok.

Bakit kinukuwestiyon ng mga partido ng oposisyon ang rebisyon ng listahan ng mga botante?

Masusing pagsusuri sa mga listahan ng botante ang SIR. Ginagamit ang mga talaang ito upang matukoy kung sino ang maaaring bumoto sa halalan. Nagsimula ang proseso sa Bihar noong 2025 bago ito pinalawak sa iba pang bahagi ng India. Ayon sa Election Commission, layunin nitong tukuyin ang mga dobleng tala at alisin ang mga taong hindi na kuwalipikadong bumoto. Sinasabi naman ng mga partido ng oposisyon at mga aktibista na nanganganib na maalis sa talaan ang mga kuwalipikadong botante, at kailangang dumaan sa proseso ng apela ang mga taong naalis ang pangalan upang maibalik ang kanilang rehistro.

Mahigit 130 milyong pangalan ang inalis sa mga burador ng listahan ng mga botante, ayon sa mga bilang na binanggit sa mga ulat. Milyun-milyong tao ang umapela sa pagkakaalis ng kanilang mga pangalan. Lalong tumindi ang pangamba dahil may humigit-kumulang 969 milyong kuwalipikadong botante ang India noong pangkalahatang halalan ng 2024. Hindi nangangahulugang tuluyan nang nawalan ng karapatang bumoto ang isang tao dahil lamang inalis ang pangalan niya sa burador ng listahan. Ngunit maaaring kailanganin niyang kuwestiyunin ang pasya at patunayang kuwalipikado siya bago maibalik sa talaan.

Sinasabi ng mga partido ng oposisyon na mas maraming botanteng sumusuporta sa kanila ang naapektuhan, samantalang nanatili o nadagdag sa talaan ang mga botanteng mas malamang na sumuporta sa BJP. Itinatanggi ng Commission at ng BJP na may motibong pampulitika ang proseso. Hindi napagtitibay ng impormasyong makukuha rito ang mga paratang, kaya nananatiling sentro ng alitan ang katumpakan at pagiging patas ng rebisyon.

Nakaugat din ang kontrobersiya sa isang ulat na hindi bababa sa 14 na beses tumutol sina election commissioner Sukhbir Singh Sandhu at Vivek Joshi sa loob ng 10 buwan sa mga pasyang sinasabi nilang inilabas sa ngalan ng Commission nang hindi nila nalalaman. Kabilang sa mga iniulat na pagtutol ang mga usapin tungkol sa pagdaragdag at pagbubura ng mga botante, pag-access sa datos ng botante at seguridad ng impormasyong elektoral. Sinabi ng Commission na bahagi ng gawain ng institusyon ang pagkakaroon ng magkakaibang pananaw at na nagkakaisa naman sa huli ang mga pasya.

Paano naganap ang mga demonstrasyon?

Noong Martes, nagmartsa ang mga mambabatas ng oposisyon mula sa Parliament patungo sa opisina ng Election Commission. Hinarang ng mga barikada ng pulisya ang ruta, at nilampasan ni Rahul Gandhi ang isang barikada habang tangan ang pambansang watawat. Nang hindi na makapagpatuloy ang martsa, nagtungo siya at ang iba pang lider sa Akashvani Bhavan, malapit sa punong-tanggapan ng Commission, at nagsimula ng sit-in. Nakiisa sa protesta sa iba’t ibang oras si Priyanka Gandhi, ang lider ng Samajwadi Party na si Akhilesh Yadav at mga miyembro ng ilang iba pang partido.

Umabot nang ilang oras ang sit-in. Sinabi ni Rahul Gandhi na nais makipagpulong ng oposisyon sa mga komisyoner at direktang iharap sa kanila ang mga paratang nito. Kalaunan, pinatigil ng pulisya ang pagtitipon at ikinulong ang mga mambabatas at tagasuporta, na pinalaya rin nang gabing iyon. Naghain din ang pulisya ng reklamo, at ipinaparatang na pumasok sina Rahul Gandhi, Priyanka Gandhi at iba pa sa lugar nang walang pahintulot. Sinabi ng Congress na tugon ang protesta sa pagharang sa kanila habang patungo sa Commission.

Noong Miyerkules, muling nagtipon ang mga mambabatas ng INDIA bloc matapos ang pananghalian na pinangunahan ni Congress president Mallikarjun Kharge, at sumakay sila sa mga bus patungong Jantar Mantar, isang kinikilalang lugar ng protesta sa kabisera. Hinarang ng pulisya ang convoy malapit sa Shangri La hotel, at binanggit ang mga restriksiyon sa mga demonstrasyon at ang pangangailangan ng paunang pahintulot. Nang bumaba sa mga bus ang mga mambabatas, dumapa si Priyanka Gandhi sa kalsada habang hawak ang kopya ng Konstitusyon. Binuhat siya ng pulisya palayo, habang nanlaban si Rahul Gandhi nang tangkain siyang ikulong. Ikinustodiya rin ang iba pang mambabatas at nagprotesta.

Umakyat sa bus ng pulis na lulan si Rahul Gandhi ang mga manggagawa ng Congress, at sinabi ng partido na nabutas ang isang gulong. Inilipat siya ng pulisya sa ibang sasakyan. Dinala si Rahul sa himpilan ng pulisya sa Barakhamba Road, habang dinala naman si Priyanka Gandhi at ilang iba pang lider sa Chhatrasal Stadium. Pinalaya sila makalipas ang humigit-kumulang dalawang oras, ayon sa mga ulat. Ipinaparatang ng Congress na gumamit ng labis na puwersa ang pulisya; inakusahan naman ng BJP ang mga lider ng oposisyon na sila ang nangudyok ng kaguluhan. Naghain din ang pulisya ng mga kaso kaugnay ng umano’y panghaharang o pananakit sa gitna ng sagupaan. Iniimbestigahan pa ang mga paratang na ito.

Ano ang ipinakikita ng magkakaibang pahayag tungkol sa paglapit sa Commission?

Magkaiba ang salaysay ng Election Commission at ng oposisyon tungkol sa pagsisikap na makapag-ayos ng pagpupulong. Sinabi ng Commission na walang partidong pormal na humiling ng appointment bago mag-4 p.m. noong Martes. Ayon dito, saka lamang ipinaalam ng pulisya na nais makipagpulong ng malaking grupo ng mga mambabatas sa Parliament House Annexe, isang lugar na ayon sa Commission ay hindi alinsunod sa karaniwang proseso. Sinabi ng Commission na sa halip ay nag-alok itong magpadala roon ng nakatataas na opisyal upang tumanggap ng memorandum.

Sinabi ni Rahul Gandhi na humigit-kumulang 300 mambabatas ang nagnanais makipagpulong sa mga komisyoner at magtanong tungkol sa rebisyon ng listahan ng mga botante. Ipinangatwiran ng mga lider ng oposisyon na dapat makapaghain ng mga ikinababahala ng mga botante ang kanilang mga inihalal na kinatawan. Bahagyang usapin ng nilalaman ang hindi pagkakasundo, partikular ang mga paratang tungkol sa listahan, at bahagya ring usapin ng proseso: sino ang dapat humiling ng pagpupulong, saan ito dapat idaos at kung maaari bang tumanggap ng malaking delegasyon.

Ayon sa Commission, maaaring humiling ng pagpupulong ang mga partido anumang oras at itinatakda ang mga appointment batay sa bakanteng oras. Nagbibigay ang prosesong ito ng opisyal na paraan para iharap ng mga partidong pampulitika ang mga usapin, ngunit hindi nito nalutas ang agarang paghaharap. Hinarang ng mga restriksiyon ng pulisya ang pagtatangka ng oposisyon na magmartsa patungo sa Commission at magsagawa roon ng sit-in, habang sinabi naman ng Commission na hindi alinsunod sa protocol nito ang iminungkahing delegasyon at lugar ng pagpupulong.

Bakit naging pagsubok sa pagkakaisa ng oposisyon ang alitan?

Nabigyang-daan ng mga demonstrasyon ang mga lider ng oposisyon na maglahad ng iisang panawagan sa kabila ng mga pagkakaiba ng kanilang mga partido. Lumahok sa mga protesta ang Congress, Samajwadi Party, Trinamool Congress, Communist Party of India (Marxist), Communist Party of India at iba pang grupo. Nakiisa rin sa naunang martsa ang Biju Janata Dal, na karaniwang lumalayo kapwa sa BJP at Congress, ayon sa mga ulat.

Hindi pare-pareho ang naging paglahok. Hindi sumali sa protesta noong Martes ang Aam Aadmi Party at Dravida Munnetra Kazhagam, at hindi nakadalo sa pananghaliang idinaos noong Miyerkules ang ilang lider ng INDIA bloc dahil may nauna na silang mga gawain o kulang ang abiso. Sumasalamin ang mga pagliban na ito sa magkakasalungat na interes ng koalisyon sa mga estado, bagaman sinabi ng mga lider ng partido na iisa pa rin ang paninindigan ng mga grupo ng oposisyon sa pagtutol sa SIR.

Para kay Rahul Gandhi, bahagi rin ang mga protesta ng mas malawak na kampanya laban sa tinatawag niyang “vote chori,” o pagnanakaw ng boto. Nanawagan ang mga partido ng oposisyon na ihinto ang SIR, ibalik ang mga pangalang ayon sa kanila ay maling inalis, at magbitiw si Kumar. Nanawagan din si Congress president Kharge na ibalik ang paggamit ng mga balotang papel. Lumalampas ang mga kahilingang ito sa agarang usapin kung paano binabago ang mga listahan ng botante at sumasaklaw sa mas malawak na pangamba tungkol sa tiwala sa pangangasiwa ng halalan.

Tumututol din sa rebisyon ang mga grupo ng estudyante at ang kilusang Cockroach Janta Party na pinamumunuan ng kabataan, at nananawagan sila ng karagdagang mga demonstrasyon. Iniugnay ng kilusan ang mga ikinababahala tungkol sa halalan sa mas malawak na pagkadismaya sa pananagutan ng pamahalaan at iba pang usapin. Pinalawak ng paglahok nito ang mga protesta lampas sa mga mambabatas, bagaman magkahiwalay na grupo ang mga partido ng oposisyon at mga pangkat ng kabataan na may sarili nilang organisasyon at mga kahilingan.

Ano ang susunod sa alitang pampulitika at legal?

Sinabi ng mga lider ng oposisyon na magpapatuloy sila sa pagprotesta. Nagpaplano ang mga mambabatas ng INDIA bloc ng panibagong pagtitipon, habang nanawagan ang Congress ng mga demonstrasyon sa mga organisasyon ng partido sa antas ng estado, distrito at lokalidad. Sinabi ng ilang lider ng oposisyon na mas marami pang mambabatas ang sasali. Maaaring lumakas ang panggigipit sa Commission upang sumagot ito sa publiko, ngunit hindi matutukoy ng mga protesta kung naaayon sa batas ang rebisyon ng listahan ng mga botante o kung may mga pangalang maling inalis.

Umabot na rin sa Korte Suprema ang alitan. Hiniling ng korte sa sentral na pamahalaan at sa Election Commission na sumagot sa petisyong nagpaparatang na gumawa si Kumar ng mahahalagang pasya nang walang pagsang-ayon ng dalawa pang komisyoner. Ipinagtanggol ng Commission ang proseso ng pagpapasya nito at sinabing bahagi ng proseso ang magkakaibang pananaw at nagkakaisa naman sa huli ang mga pasya. Maaaring suriin sa paglilitis ang mga prosesong institusyonal, habang maaaring idaan sa magkakahiwalay na proseso ng apela ang mga indibidwal na usapin tungkol sa rehistro.

Naging isa pang pinagtatalunang usapin ang aksiyon ng pulisya. Binanggit ng mga awtoridad ang mga restriksiyon para sa kaayusan ng publiko at ang pangangailangan ng pahintulot upang magdaos ng protesta sa Jantar Mantar. Sinabi ng mga mambabatas ng oposisyon na ginagamit nila ang karapatang magtipon at tumutol sila sa sapilitang pagpapaalis sa kanila. Magdedepende sa mga imbestigasyon at sa anumang ebidensiyang susuriin ng mga kinauukulang awtoridad ang magkakaibang paratang tungkol sa asal ng pulisya, kabilang ang mga alegasyon ng pananakit at labis na puwersa.

Nananatiling pangunahing tanong kung wastong natutukoy ng rebisyon ng listahan ng mga botante ang mga hindi kuwalipikadong nakatala habang pinangangalagaan ang karapatan ng mga kuwalipikadong mamamayan na bumoto. Matinding magkasalungat ang layuning ipinahayag ng Commission at ang mga paratang ng oposisyon. Magdedepende ang tiwala ng publiko sa malinaw na mga proseso, madaling paraan para kuwestiyunin ang mga pagkakaalis sa talaan at kapani-paniwalang mga sagot sa mga tanong tungkol sa kung paano ginawa ang mga pasya.

Sa kabuuan

• Ikinulong noong Miyerkules sina Rahul Gandhi, Priyanka Gandhi Vadra at iba pang lider ng oposisyon matapos harangin ng pulisya ang kanilang mga bus malapit sa Jantar Mantar.

• Nauna rito ang sit-in noong Martes sa Akashvani Bhavan, matapos harangin ng pulisya ang martsa ng oposisyon patungo sa Election Commission.

• Hinihingi ng mga partido ng oposisyon ang pagbibitiw ni Kumar at ang pagpapatigil sa Special Intensive Revision ng mga listahan ng botante.

• Ayon sa Commission, inaalis ng rebisyon ang mga dobleng tala at mga hindi kuwalipikadong botante; itinatanggi nito at ng BJP ang mga paratang ng pagkiling sa pulitika.

• Sinabi ng Commission na wala itong pormal na kahilingan para sa pagpupulong bago ito ipaalam ng pulisya tungkol sa planong paglahok ng humigit-kumulang 240 mambabatas.

• Nagpaplano ng higit pang mga protesta, habang sinusuri sa isang petisyon sa Korte Suprema ang mga paratang tungkol sa proseso ng pagpapasya sa Commission.