Iminungkahi ni Guterres ang Pagbawas ng 60 Puwesto sa UNAMA at Karagdagang $3.2 Milyon para sa mga Imbestigasyon sa Afghanistan

Dalawang Magkaibang Pagbabago sa Badyet ng UN para sa Afghanistan

Iminungkahi ni Kalihim-Heneral ng United Nations António Guterres na tanggalin ang 60 puwesto sa UN Assistance Mission in Afghanistan (UNAMA) habang naglalaan ng karagdagang $3.2 milyon para sa hiwalay na mekanismong nag-iimbestiga sa mabibigat na internasyonal na krimen sa bansa. Bahagi ang mga hakbang na ito ng iminungkahi niyang programang badyet para sa 2027, na iniharap sa Fifth Committee ng General Assembly noong Oktubre 13, 2026.

Pinagsasama ng mga panukala para sa Afghanistan ang dalawang magkaibang prayoridad: pagbabawas ng kawani ng isang matagal nang misyong pampulitika at pagpapalawak ng mga mapagkukunan para sa isang imbestigasyong katawan na nagsimula pa lamang sa paunang yugto ng pagtatatag nito noong 2026. Gagamitin ang karagdagang pondo para sa dagdag na kawani at mga operasyonal na mapagkukunan ng Independent Investigative Mechanism for Afghanistan, kabilang ang gawain nito tungkol sa mga krimen at pang-aabuso laban sa kababaihan at mga batang babae.

Nagmungkahi si Guterres ng programang badyet na $3.302 bilyon, hindi pa kasama ang malalaking proyektong konstruksyon sa Nairobi at Geneva. Kapag isinama ang mga proyektong ito, aabot sa $3.408 bilyon ang kabuuan, humigit-kumulang $40.8 milyon, o 1.2 porsiyento, na mas mababa kaysa sa inaprubahang badyet para sa 2026. Daraan pa sa proseso ng badyet ang mga pagbawas sa kawani at dagdag na pondo para sa imbestigasyon.

Ilang buwan matapos palawigin ng Security Council ang mandato ng UNAMA noong Hunyo 2026 hanggang Hunyo 17, 2027, iminungkahi ang pagbawas sa mga puwesto nito. Itinatag noong 2002, may mandatong suportahan ng misyon ang mamamayan ng Afghanistan. Babaguhin ng panukalang badyet ang mga mapagkukunan nito para sa kawani habang nagpapatuloy ang mandato.

Saan Nakapaloob ang 60 Puwesto sa Mas Malawak na mga Pagbawas

Animnapu sa 116 na iminungkahing pagbabawas ng puwesto sa mga kaugnay na bahagi ng badyet ay mula sa UNAMA. Aabot naman sa 44 ang mawawala sa UN Integrated Office in Haiti. Pinagsamang 104 na puwesto ang mula sa dalawang misyon, halos 90 porsiyento ng mga iminungkahing pagbawas, kaya 12 ang matitira sa iba pang bahagi.

Kasama rin sa plano sa kawani ang 84 na bagong puwesto at ang pag-convert ng 25 iba pa. Ayon sa nakasaad na netong resulta, mababawasan ng pitong puwesto ang kabuuan sa mga kaugnay na bahagi. Maliit ang netong bilang na ito kumpara sa mas malalaking pagbabago sa bawat operasyon: may mga tungkuling mawawalan ng puwesto habang may iba namang madaragdagan o mababago ang mga ito.

Inilalarawan ng mga bilang ang mga pagbabago sa mga awtorisadong puwesto, o mga posisyon sa estruktura ng kawani ng isang organisasyon. Hindi tinutukoy sa panukala kung aling mga tungkulin sa UNAMA ang mawawalan ng puwesto, ilan sa mga apektadong posisyon ang may kasalukuyang humahawak, o kung kailan gagawin ang pinal na pasya sa badyet. Mahalaga ang mga detalyeng ito upang maunawaan ang magiging epekto ng pagbawas sa mga empleyado at sa gawain ng misyon.

Iniugnay ni Guterres ang mga pagbabago sa mas malawak na pagsasaayos sa mga espesyal na misyong pampulitika ng UN at sa mga pagsisikap na itugma ang mga mapagkukunan sa kani-kanilang mandato. Ang mandato ay ang gawaing pormal na ipinahintulot ng mga miyembrong estado na isagawa ng isang organisasyon o misyon. Layunin umano ng mga pagbabago na pahusayin ang kahusayan, palakasin ang pananagutan at ituon ang mga mapagkukunan sa paghahatid ng mga programang ito.

Ano ang Gagawin ng Mekanismong Pang-imbestigasyon sa Afghanistan

Iba ang tungkulin ng Independent Investigative Mechanism for Afghanistan sa UNAMA. Saklaw ng mandato nito ang pangangalap, pagsasama-sama, pag-iingat at pagsusuri ng ebidensiya tungkol sa mga internasyonal na krimen at mabibigat na paglabag sa internasyonal na batas na ginawa sa Afghanistan. Tahasang kabilang dito ang mga krimen at pang-aabuso laban sa kababaihan at mga batang babae.

Inaatasan din ang mekanismo na maghanda ng mga case file upang makatulong sa patas at malayang mga kasong kriminal sa mga hukuman na may hurisdiksiyon. Ang hurisdiksiyon ay nangangahulugang may legal na awtoridad ang isang hukuman na dinggin ang isang partikular na kaso. Tutulong ang gawain ng mekanismo na tipunin ang ebidensiya sa anyong magagamit ng mga naturang hukuman.

Mahalagang bahagi ng gawaing ito ang pag-iingat ng ebidensiya. Kailangang manatiling makukuha at magagamit ang mga dokumento, rekording at iba pang tala habang umuusad ang mga imbestigasyon. Ang pagsasama-sama ng ebidensiya ay nangangahulugang pagtitipon ng mga materyal upang masuri ng mga imbestigador ang mga ugnayan sa pagitan ng mga ito sa halip na isa-isang tingnan ang bawat aytem.

Gagamitin ang iminungkahing karagdagang $3.2 milyon para suportahan ang dagdag na kawani at mga mapagkukunan, bukod sa mga gastusin sa tauhan, matapos ang paunang yugto ng pagtatatag ng mekanismo noong 2026. Kaya nakatuon ang kahilingan sa pagpapalawak ng kakayahan nitong isagawa ang mandato, kabilang ang paghahanda ng mga case file.

Samakatuwid, magkakaiba ang direksiyon ng paglalaan ng mga mapagkukunan para sa dalawang gawain ng UN sa Afghanistan. Mababawasan ang mga awtorisadong puwesto sa UNAMA, habang tatanggap naman ng dagdag na pondo ang mekanismong pang-imbestigasyon. Magkakaiba ang estruktura ng operasyon ng bawat isa at ang itinalagang gawaing ginagampanan nila.

Paghahambing ng mga Halaga sa Badyet

Aabot sa $3.408 bilyon ang iminungkahing programang badyet na $3.302 bilyon kapag isinama ang mga proyektong konstruksyon sa Nairobi at Geneva. $106 milyon ang diperensiya. Ipinapaliwanag nito kung bakit inilalarawan sa pangkalahatan ang panukala bilang badyet na humigit-kumulang $3.3 bilyon kahit mas mataas ang kabuuan kapag isinama ang mga proyektong ito.

Itinakda ni Guterres sa $40.8 milyon, o humigit-kumulang 1.2 porsiyento, ang ibinaba nito mula sa inaprubahang halaga para sa 2026. Batay sa nakasaad na bawas na dolyar, humigit-kumulang $3.449 bilyon ang maihahambing na kabuuan para sa 2026. Bilugan ang porsiyento, samantalang mas eksaktong ipinakikita ng mga halaga sa dolyar ang laki ng iminungkahing pagbabago.

Nabanggit din ang halagang $14 bilyon para sa panukala sa 2027, bagaman hindi ipinaliwanag kung ano ang saklaw nito kasabay ng detalyadong mga bilang sa programang badyet. Ang mga halagang inilahad para sa programang badyet ay $3.302 bilyon bago isama ang dalawang proyektong konstruksyon at $3.408 bilyon kapag kasama ang mga ito.

Kabilang sa iba pang iminungkahing alokasyon ang $3.7 milyon para sa estratehiya ng UN sa pagsasama ng mga taong may kapansanan, $1.7 milyon para sa pagsusuri ng pagpapatupad ng mga mandato at $2.1 milyon para sa susunod na henerasyong pag-upgrade ng Umoja. Sistema ng enterprise resource planning ng UN ang Umoja, isang software na ginagamit sa pamamahala ng mga mapagkukunan at prosesong administratibo ng organisasyon.

Mula Pagpaplano tungo sa mga Pagbabago sa Kawani ang UN80

Iniugnay ni Guterres ang badyet sa UN80 Initiative, isang programang reporma na naglalayong gawing mas mahusay, mabisa at tumutugon ang Secretariat. Ang administratibong organisasyon ng UN ang Secretariat at responsable ito sa pagsasagawa ng malaking bahagi ng mga gawaing inaprubahan ng mga miyembrong estado.

Sa oras ng pag-uulat noong Oktubre, sinabi ni Guterres na nabawasan na ng Secretariat ang 3,116 na puwestong pinondohan mula sa regular na badyet. Aniya, nabawasan ang epekto nito sa mga kawani dahil sa boluntaryong maagang pag-alis at paglilipat ng mga tauhan sa ibang tungkulin; nagsimula ang pagpaplano mga isa't kalahating taon bago inaasahang kapusin sa pondo.

Kasama sa panukala para sa 2027 ang karagdagang paglilipat ng mga puwesto sa 12 entidad, at pinakamalaki ang lilipat sa Nairobi. Iminungkahi rin ni Guterres na alisin ang ilang matataas na puwesto at ibaba ang ranggo ng 14 na posisyon sa mataas na antas. Binabago ng pagbaba ng ranggo ang grado ng isang posisyon, na nakaaapekto sa antas nito at sa suweldo.

Nagsama-sama na ang mga serbisyong administratibo sa ilang larangan. Pinag-isa na ang mga operasyon sa payroll, at sinimulan na sa New York at Bangkok ang unang yugto ng mga pinagsasaluhang platapormang administratibo. Saklaw ng susunod na iminungkahing pagpapalawak ang Geneva, Nairobi, Vienna at Addis Ababa.

Bumanggit din si Guterres ng mga pagbabago sa representasyon ng mga kawani. Bumaba mula 28 noong Agosto 2024 tungo sa 26 noong Agosto 2026 ang bilang ng mga miyembrong estadong kulang sa representasyon, at nakamit ang pagkakapantay-pantay ng kasarian sa mga kawani na kinuha mula sa iba't ibang bansa. Inilalarawan ng mga hakbang na ito kung sinu-sino ang kinakatawan sa hanay ng mga kawani kasabay ng mga pagbabago sa laki at lokasyon nito.

Bakit Kailangan Pa rin ng Maaasahang Pagbabayad Kahit Mas Maliit ang Badyet

Nagbabala si Guterres na hindi malulutas ng pagtitipid ng organisasyon lamang ang mga suliraning pinansiyal ng UN. Sa pagsasalita sa Fifth Committee, inilarawan ng Kalihim-Heneral ang mga limitasyon ng mga hakbang para sa kahusayan:

hindi sapat ang kahusayan lamang upang mabawi ang kawalang-katatagan ng pundasyong pinansiyal

Tungkol sa kung may sapat na salaping magagamit ang UN kapag kailangang magbayad ang problema nito sa likididad. Pinahihintulutan ng inaprubahang badyet ang paggasta, ngunit kailangan ding bayaran ng mga miyembrong estado ang kanilang mga kontribusyon upang matugunan ng organisasyon ang payroll at iba pang obligasyon.

Nanawagan si Guterres sa mga pamahalaan na tuparin ang mga obligasyong ito at iniugnay ang maagap na pagbabayad sa paghahatid ng mga gawaing nauna na nilang pinahintulutan:

Dapat tuparin ng mga Miyembrong Estado nang buo at nasa oras ang kanilang mga obligasyong pinansiyal, alinsunod sa Karta ng UN

Sa unang pagkakataon, isinasama rin sa panukala para sa 2027 ang mga karaniwang pagsasaayos sa gastos sa simula pa lamang, sa halip na ipagpaliban ang hiwalay na muling pagkukuwenta sa huling bahagi ng taon. Binabago nito kung paano isinasama sa paunang kahilingan ang mga inaasahang gastos. Mahalaga pa rin ang mahuhulaang mga pagbabayad upang maisakatuparan ang mga alokasyon sa badyet bilang aktuwal na paggasta.

Sino ang Sumasailalim sa Pagsusuri ng Panukala at Ano ang Susunod

Asikaso ng Fifth Committee ng General Assembly ang mga usaping administratibo at badyet, at binubuo ito ng lahat ng 193 miyembrong estado ng UN. Pinamunuan ni Ambassador Jimoh Ibrahim, Permanent Representative ng Nigeria sa UN, ang komiteng tumanggap sa panukala.

Sinabi ni Ibrahim na sisimulan ng komite ang mga deliberasyon at konsultasyon tungkol sa mga pagtatantiya. Inilarawan niya ang panukala bilang:

Badyet para sa Isang Napapanatiling United Nations

Ayon kay Guterres, ang isinumiteng panukala ang huling badyet sa panahon ng kanyang panunungkulan, na nakatakdang magtapos sa huling bahagi ng 2026. Sasaklawin ng iminungkahing paggasta ang 2027, kaya nagaganap ang proseso ng badyet sa panahon ng pagpapalit ng pamumuno.

Ipinakikita ng mahahalagang petsa kung paano nagkakaugnay ang mga pasya tungkol sa Afghanistan:

• 2002: Itinatag ang UNAMA.
• 2026: Sinimulan ng mekanismong pang-imbestigasyon ang paunang yugto ng pagtatatag nito.
• Hunyo 2026: Pinalawig ng Security Council ang mandato ng UNAMA hanggang Hunyo 17, 2027.
• Oktubre 13, 2026: Iniharap ni Guterres sa Fifth Committee ang iminungkahing programang badyet para sa 2027.
• Hunyo 17, 2027: Magtatapos ang kasalukuyang mandato ng UNAMA sa petsang ito.

Mga mapagkukunan para sa mga inaprubahang gawain ang tinatalakay ng komite sa mga pag-uusap nito tungkol sa badyet. Hiwalay na mahalagang petsa ang pagtatapos ng mandato ng UNAMA, na itinakda sa pasya ng Security Council tungkol sa misyon.

Ang Gawain ng UN sa Afghanistan sa Likod ng Pagtatalo sa mga Puwesto

Makikita sa kamakailang gawaing pampubliko ng UNAMA ang kalagayang isinasaalang-alang sa panukalang badyet para sa mga kawani nito. Noong Oktubre 11, sinabi sa babala ng misyon tungkol sa mga nasawi dahil sa mga pampasabog na humigit-kumulang 80 porsiyento ng mga namamatay o nasusugatan dahil sa mga panganib na dulot ng pampasabog sa Afghanistan ay mga bata, o halos apat sa bawat limang nasawi o nasugatan.

Tumutukoy ang babala sa mga landmine at bala na naiwan matapos ang mahigit apat na dekada ng sigalot. Nanawagan ang UNAMA ng pagpapalaganap ng kaalaman sa publiko, pakikipagtulungan sa mga awtoridad at suportang pinansiyal para sa mga organisasyong nag-aalis ng mga labi ng pampasabog. Inilarawan nito ang mga batang nakakakita ng mga hindi sumabog na bala habang naglalaro.

Tinutugunan naman ng mekanismong pang-imbestigasyon ang isa pang pangangailangan ng Afghanistan: ang pag-iingat ng ebidensiya at paghahanda ng mga case file para sa mga kasong kriminal. Samakatuwid, higit pa sa bilang ng mga kawani ang nakataya sa talakayan tungkol sa badyet. Tungkol ito sa mga mapagkukunang nakatalaga sa isang nagpapatuloy na misyong pampulitika at sa isang umuunlad na operasyong pang-imbestigasyon, na kapwa may mga gawaing itinakda na ng kani-kanilang mandato.

Mahahalagang Punto

• Iminungkahi ni Guterres na tanggalin ang 60 puwesto sa UNAMA sa badyet para sa 2027.
• Tatanggap ang Independent Investigative Mechanism for Afghanistan ng karagdagang $3.2 milyon para sa kawani at mga operasyonal na mapagkukunan.
• Kabilang sa mandato ng mekanismo ang ebidensiya tungkol sa mga krimen at pang-aabuso laban sa kababaihan at mga batang babae, pati ang mga case file para sa mga kasong kriminal.
• Aabot sa $3.408 bilyon ang programang badyet kapag isinama ang mga proyektong konstruksyon sa Nairobi at Geneva, humigit-kumulang $40.8 milyon na mas mababa kaysa sa inaprubahang antas para sa 2026.
• Mga panukala pa lamang na isinasaalang-alang sa proseso ng badyet ang pagbawas ng mga puwesto at pagdagdag ng pondo.
• Mananatiling may bisa ang kasalukuyang mandato ng UNAMA hanggang Hunyo 17, 2027.
• Babala ni Guterres na kailangang samahan ng pagbabayad ng mga miyembrong estado sa buo at nasa oras ang mga hakbang para sa kahusayan.