Inilibing sa Dhaka si Toufique Imrose Khalidi habang nangangakong itataguyod ng mga kasamahan ang kanyang pamamahayag

Panghuling pamamaalam at pangakong ipagpapatuloy ang kanyang mga gawain

Inilibing si Toufique Imrose Khalidi, punong patnugot at managing director ng bdnews24.com, sa Martyred Intellectuals Graveyard sa Mirpur bandang alas-5:00 ng hapon noong Sabado, Oktubre 10, 2026. Siya ay 59 taong gulang. Nagtipon sa kanyang pamamaalam ang mga kapamilya, mamamahayag, pulitiko, akademiko at personalidad sa kultura. Nakasentro ang mga pagpupugay sa malayang silid-balitaan na itinayo niya at sa mga pamantayang sinabi ng kanyang mga kasamahan na kailangan nilang pangalagaan ngayon.

Nauna sa libing ang mga panalangin sa Old DOHS playground sa Banani, alas-3:30 ng hapon. Pumanaw si Khalidi sa St Bartholomew's Hospital sa London noong Oktubre 2 matapos magkaroon ng pagdurugo sa utak, isang kondisyong nagdudulot ng pagdurugo sa loob o palibot ng utak. Bumalik ang kanyang labi sa Dhaka sakay ng eroplano ng Biman Bangladesh Airlines bandang alas-11:00 ng umaga sa araw ng kanyang libing.

Bago ang mga panalangin, binasa ni Chief News Editor Zahidul Kabir ang pagpupugay ni acting editor in chief Biswadip Das. Iniugnay ng mensahe ang pagkawala ng patnugot sa pananagutang nakaatang sa mga magpapatuloy ng kanyang gawain.

Itinuro sa amin ni Khalidi na magtanong ng mahihirap na bagay, huwag yumuko sa harap ng panggigipit, at ilahad sa publiko ang katotohanan, gaano man ito hindi komportable.

Inilahad din ni Das ang pangakong inaasahan sa organisasyon:

Sama-sama nating pananagutan na ipagpatuloy ang mga adhikain niyang iniwan at ang gawaing sinimulan niya.

Gayundin ang hangarin ng mga nakiramay: na magpatuloy ang bdnews24.com sa landas na itinakda ni Khalidi. Binigyan ng praktikal na kahulugan ng kanilang mga salaysay ang panawagang ito. Inalala nila ang mga tuntunin sa beripikasyon, ang pagtangging sumunod sa mga kahilingang alisin ang tumpak na mga ulat, ang pamumuhunan sa mga mamamahayag at ang maagang paniniwalang babaguhin ng balitang inilalathala sa internet ang midya ng Bangladesh.

Mula London tungo sa kanyang silid-balitaan at tahanan

Bumisita si Khalidi sa London para sa pribadong lakad nang bigla siyang magkasakit noong gabi ng Oktubre 1. Dinala siya sa St Bartholomew's Hospital, kung saan natukoy ng mga doktor ang pagdurugo sa kanyang utak. Idineklara siyang patay kinabukasan, alas-2:23 ng hapon sa lokal na oras.

Idinaos ang mga panalangin para sa yumao sa Brick Lane Mosque sa silangang London noong Oktubre 8, matapos ang dasal sa tanghali. Dumalo ang mga dating kasamahan at kinatawan ng lokal na komunidad ng mga Bangladeshi bago ibalik sa sariling bayan ang kanyang labi.

Sa Dhaka, dinala ang kabaong mula Shahjalal International Airport patungo sa tanggapan ng bdnews24.com, kung saan ito nanatili mula tanghali hanggang alas-12:20 ng hapon. Pagkatapos ay dinala ito sa kanyang tirahan upang makita siya ng mga kapamilya at kamag-anak sa huling pagkakataon. Nakarating ang kanyang labi sa palaruan sa Banani bandang alas-2:30 ng hapon, isang oras bago ang mga panalangin para sa yumao.

Umabot sa dalawang bansa ang mga pangyayari:

• Oktubre 1: Nagkasakit si Khalidi kinagabihan habang bumibisita sa London.
• Oktubre 2: Pumanaw siya sa St Bartholomew's Hospital, alas-2:23 ng hapon sa lokal na oras.
• Oktubre 8: Idinaos ang mga panalangin para sa yumao sa Brick Lane Mosque sa silangang London.
• Oktubre 10: Dumating sa Dhaka ang kanyang labi, dinala sa kanyang tanggapan at tahanan, at inilibing sa Mirpur matapos ang mga panalangin sa Banani.
• Oktubre 11: Dumalaw sa kanyang puntod ang mga kinatawan ng mga organisasyon ng mga progresibong guro upang magbigay-pugay at manalangin.

Mga pagpupugay mula sa publiko at pamilya

Nag-alay ng korona si Brig Gen Mohammad Raisul Islam, assistant military secretary, sa ngalan ni Pangulong Mirza Fakhrul Islam Alamgir. Nagbigay-pugay si Gokul Bimal Kala, unang kalihim para sa mga usaping pampulitika, pampahayagan at pang-impormasyon sa Indian High Commission, sa ngalan ng misyong diplomatiko.

Inalala ni Abdul Moyeen Khan, ministro ng lokal na pamahalaan, kaunlaran sa kanayunan at mga kooperatiba, ang ambag ni Khalidi na higit pa sa pag-uulat ng mga nagaganap araw-araw. Sinabi niyang malaki rin ang naging ambag ng pagsusuri ng patnugot sa mga kalagayang panlipunan, pampulitika at pang-ekonomiya ng Bangladesh.

Binasa ni Taraf Khalidi, pinsan ni Raad Sharar Khalidi, ang pahayag nito bago ang mga panalangin. Direktor si Raad Sharar Khalidi ng Bangladesh News 24 Hours Limited. Bahagi ng pamamaalam ang mensahe ng pamilya, kasabay ng pagpupugay ng acting editor.

Kabilang din sa mga nakiramay sina Anwar ul Alam Chowdhury Parvez, dating pangulo ng Bangladesh Garment Manufacturers and Exporters Association; Professor Jahangir Alam Chowdhury, ingat-yaman ng Dhaka University; at Shayrul Kabir Khan, miyembro ng media cell ng BNP at advisory editor ng Shomoyer Alo. Pinagsama ng kanilang pagdalo ang mga kinatawan ng negosyo, edukasyon at politika at ang mga mamamahayag na nakatrabaho ni Khalidi.

Paggunita sa patnugot na nagtayo ng isang institusyon

Inihambing ni Mahfuz Anam, patnugot at tagapaglathala ng The Daily Star, ang gawain ni Khalidi bilang mamamahayag sa tagumpay nitong lumikha at mamahala ng isang organisasyong pangmidya. Sinabi niya sa burol:

"Marami sa atin ang nag-alay ng buhay sa pamamahayag. Pero nagtayo siya ng institusyong gaya ng bdnews24.com at pinamahalaan din niya ito," sabi ni Anam.

Inilarawan ni Anam ang paninindigan ng organisasyon sa etika ng propesyon at kalayaan ng editoryal bilang isa sa natatanging ambag ni Khalidi sa midya ng Bangladesh. Inalala rin niya ito bilang isang matapang at malikhain na tao.

Inalala ni Kamal Ahmed, beteranong mamamahayag at consulting editor ng The Daily Star, ang kahandaan ni Khalidi na harapin ang mga bagong hamon habang itinatayo ang bdnews24.com. Inilarawan naman ni Justice Abu Taher Mohammad Saifur Rahman, kaibigan ni Khalidi, ang isang matalino, talentado at matapang na tinig.

Sinabi ni Shawkat Mahmud, dating pangulo ng Jatiya Press Club, na ipagpapatuloy ng mga mamamahayag na hinubog ni Khalidi ang kanyang mga adhikain. Inilarawan naman ng mananaliksik sa Digmaang Mapagpalaya at kolumnistang si Salek Khokon ang pagkamatay niya bilang kawalan para sa estado at inalala ang isang patnugot na handang magpakita ng tapang sa mahirap na panahon.

Itinampok ng mga pagpupugay na ito ang dalawang bahagi ng kanyang pamana: ang mga desisyong siya mismo ang gumawa at ang mga mamamahayag na hinubog upang gumawa ng katulad na mga desisyon pagkaraan niya. Kaya kapwa pamumunong editoryal at pang-araw-araw na gawain sa silid-balitaan ang saklaw ng pangakong ipagpatuloy ang kanyang gawain.

Karerang mula sa limbag na pahayagan tungo sa digital na balita

Nagsimula si Khalidi sa pamamahayag sa Sunday Express noong 1989. Sumunod siyang nagtrabaho sa The Daily Star at The Financial Express bago sumali sa BBC World Service, kung saan siya nagtrabaho mula 2000 hanggang 2005. Noong Hulyo 2006, naging punong patnugot at managing director siya ng bdnews24.com.

Sa loob ng 37 taon sa pamamahayag, humigit-kumulang dalawang dekada niyang pinamunuan ang digital na organisasyon. Nauna rito ang karanasan niya sa pag-uulat at pag-eedit para sa pahayagan, pati sa internasyonal na pagsasahimpapawid. Dinala niya ang sari-saring anyo ng pamamahayag sa silid-balitaan na pinamunuan niya.

Inalala ng dating kasamahang si Ashish Chakraborty ang pakikipagkita niya kay Khalidi noong 2006, sa mga pag-uusap tungkol sa pagsali sa pangkat pampalakasan ng organisasyon. Naniniwala si Khalidi na unti-unting papalitan ng online na balita ang mga pang-araw-araw na pahayagan. Ipinakita ng alaala ni Chakraborty kung paano naisalin sa gawain ang paniniwalang ito: inilalathala ang mga update tungkol sa kuliglig habang nagaganap ang mga laban, sa halip na hintayin ang pahayagan kinabukasan ng umaga.

Hindi lamang ito pagbabago ng lugar kung saan inilalathala ang isang tapos nang balita. Kinailangan nitong magtrabaho ang mga reporter at patnugot habang umuusad ang isang pangyayari, at paulit-ulit na magsuri at mag-update ng impormasyon. Inalala ni Chakraborty na kailangan pang ipaliwanag ng ilang reporter kung ano ang isang online na organisasyon ng balita, noong hindi pa laganap ang internet access.

Gayundin, inalala ni K M Haroon, dating deputy director general ng Bangladesh Television, na tinipon ni Khalidi ang mga nangungunang mamamahayag noong limitado pa ang internet access. Binigyang-diin ng kanyang pagpupugay ang matibay na pundasyong nilikha ng maagang pagsisikap na ito para sa digital na pamamahayag sa Bangladesh.

Beripikasyon bago ang bilis, pagiging patas kasabay ng pagsusuri

Itinampok ng sariling mga pahayag ni Khalidi tungkol sa kanyang paraan ng pag-eedit ang katumpakan bilang sentro ng gawain sa silid-balitaan. Sa ika-15 anibersaryo ng organisasyon noong 2021, inilarawan niya ang kaugaliang kumpirmahin ang sensitibong impormasyon sa pamamagitan ng hindi bababa sa dalawang sanggunian at tukuyin ang mga sanggunian sa halip na gumamit ng di-kilalang pinagmulan.

Tinutugunan ng mga kahingian ito ang dalawang magkahiwalay na suliranin. Nakakatulong ang kumpirmasyon mula sa isa pang sanggunian upang masuri kung maaasahan ang isang pahayag. Sa pagtukoy sa taong nagbigay ng impormasyon, masusuri ng mga mambabasa ang kaalaman, pananagutan at posibleng interes ng taong iyon. Inilahad ni Khalidi ang mga gawaing ito bilang mga pamantayang sinikap itatag ng kanyang organisasyon sa pamamahayag ng Bangladesh.

Sa ika-17 anibersaryo noong 2023, pinagtibay niya ang pangakong umiwas sa mga maling ulat. Sinabi niyang may mga pagkakataong hindi nasabi ng silid-balitaan ang katotohanan at nanatili itong tahimik, ngunit iginiit niyang hindi nito piniling maglathala ng kasinungalingan sa halip. Mga pagtatasa niya ito sa rekord ng organisasyon, hindi isang malayang pagsusuri sa saklaw ng pag-uulat nito.

Inalala naman ni Mostafa Mamun, dating kasamahan ni Khalidi na patnugot na ngayon ng Agamir Shomoy, ang isa pang bahagi ng disiplinang iyon: patas na pagtrato sa paksa ng isang ulat. Kailangang may sapat na batayan ang mga paratang, aniya, at hindi dapat sumobra ang papuri. Dapat pa ring makilala ng isang taong napinsala ng ulat na naging patas ang pagtrato sa kanya.

Mas pinatitingkad ng alaalang ito ang mga pagpupugay sa burol tungkol sa kalayaan. Para kay Mamun, hindi inaalis ng pagtanggi sa panggigipit mula sa labas ang obligasyon ng silid-balitaan na maingat na patunayan ang isang pahayag o magtimpi sa paglalarawan sa isang tao.

Panggigipit na alisin ang mga ulat at hangganan ng kalayaan

Inalala ni Munirul Islam, dating senior news editor, ang isang insidente noong Hunyo 6, 2018, nang paulit-ulit na ipilit na alisin ang isang nailathalang ulat. Ayon sa kanyang salaysay, unang tinanong ni Khalidi kung may mali sa ulat. Nang sabihing wala, inutusan niya ang silid-balitaan na huwag itong alisin.

Mahalaga ang pagkakaibang ito: batay sa katumpakan ng pamamahayag ang naaalalang desisyon niya, hindi sa tindi ng kahilingang ipawalang-bisa ito. Hindi nangangahulugan ang alaalang ito na may tuntuning nagbabawal magwasto ng mga pagkakamali. Inilalarawan nito ang pagtangging bawiin ang isang ulat na sinabihang wasto.

Noong Pebrero 18, 2021, sinabi ni Khalidi na nakatanggap ang mga patnugot ng mahigit tatlong dosenang legal na abisong humihiling na alisin ang mga ulat. Sinasabi rin sa mga salaysay na isinulat pagkaraan na binawi ng Anti Corruption Commission noong Setyembre 5, 2024 ang kasong nag-aakusa sa kanya ng pag-aari ng mga bagay na lampas sa kanyang kinikilalang kita. Naiiba ang iniulat na pagbawi ng kaso sa pagpapawalang-sala ng hukuman; walang binabanggit dito na pasyang panghukuman.

Nangatuwiran din si Khalidi na hindi dapat masangkot ang isang organisasyong pangmidya sa mga pagsisikap na pampulitika para baguhin ang kapangyarihan ng estado. Tinalakay niya ang pagmamay-ari, kalayaan ng editoryal at pagkakaiba ng pagsasaayos sa midya at pagkontrol dito. Tinukoy niya ang National Broadcast Policy of 2014 at ang National Online Mass Media Policy of 2017, at inilugar ang mga usaping ito sa mga talakayan sa patakaran ng Bangladesh.

Ipinakikita ng mga paninindigang ito ang saklaw ng kalayaang isinusulong niya: kalayaang suriin ang mga makapangyarihan, kasabay ng hangganang huwag gawing kasangkapan ng gawaing pampulitika ang silid-balitaan.

Pamumuhunan sa mga kasamahan at batang mamamahayag

Kasama sa mga alaala ni Chakraborty sa pagsali sa bdnews24.com ang isang tiyak na mungkahing may kaugnayan sa pagkuha ng mga kawani. Naalala niyang inalok ni Khalidi ang mga bagong mamamahayag ng kasalukuyan nilang sahod, dagdag ang halagang katumbas ng 40 porsiyento ng batayang sahod. Hindi ito nangangahulugang tiyak na tumaas nang 40 porsiyento ang kabuuang sahod, dahil maaaring isang bahagi lamang ng kabayaran ang batayang sahod.

Naalala rin niyang nagtiwala si Khalidi sa mga kasamahan na gampanan ang kanilang mga tungkulin at hiniling sa kanya na pamahalaan ang mga bagong gawain sa midya. Sa pag-uulat tungkol sa mga pag-aresto sa pulitika sa ilalim ng pamahalaang sinuportahan ng militar, inilagay ang mga reporter sa iba-ibang lugar at ipinatawag nila sa telepono ang impormasyon sa pangunahing mesa. Pagkatapos, ipinadala ang mga update sa website at sa mga mambabasa ng balita sa mobile.

Inilalarawan ng mga alaalang ito ang isang organisasyong nakasandig kapwa sa sama-samang pag-uulat at sa teknolohiya. Nakadepende ang agarang paglalathala sa mga mamamahayag na nangangalap ng impormasyon sa lugar at sa mga patnugot na mabilis na naghahanda nito para sa mambabasa.

Naging kongkreto rin ang interes ni Khalidi sa mga batang mamamahayag sa pamamagitan ng Hello, isang website ng pamamahayag para sa mga bata na inilunsad noong Marso 31, 2013. Inilunsad ang bagong bersyon ng website noong Mayo 31, 2022. Binanggit niya ang inisyatibang ito nang talakayin ang pagsasanay sa mga susunod na mamamahayag.

Inalala ni Mohammad Ali Haider, direktor ng teatro, si Khalidi bilang taong nakahula sa direksiyong tatahakin ng pamamahayag at nasisiyahang makatrabaho ang mga kabataan. Kawangis ito ng pagpupugay ni Shawkat Mahmud sa burol tungkol sa henerasyon ng mga mamamahayag na magpapatuloy ng kanyang mga adhikain.

Mga planong pangkultura at pagpupugay matapos ang libing

Inalala ng aktor na si Tariq Anam Khan ang pagiging prangka at tapat ni Khalidi, gayundin ang papel nito sa online na pamamahayag. Sinabi niyang naging malapit sila sa nakaraang dalawa o tatlong buwan at nagdalaw sa mga tahanan ng isa't isa. Napag-usapan ni Khalidi ang mga proyektong pangkultura at pangmidya, kabilang ang pakikipagtulungan sa aktres na si Nima Rahman at mga ideyang may kinalaman sa isang channel sa YouTube.

Inalala ni Rahman ang pakikipagtulungan niya kay Khalidi sa huling walong buwan nito. Kabilang sa kanyang mga alaala ang pagiging mapagpatuloy nito at ang pagbibigay-pansin sa produksiyon ng mga programa: itinuturo niya ang maliliit na pagkukulang at nagmumungkahi ng mga paraan upang higit na maakit ang mga manonood. Hindi pinatutunayan ng mga salaysay kung itutuloy ang mga proyektong binanggit ni Tariq Anam.

Kabilang pa sa mga dumalo sa pamamaalam sina Asif Saleh, executive director ng BRAC; Ehsanul Haque Babu, executive editor ng Agamir Shomoy; Omar Faruque, dating pangulo ng Bangladesh Federal Union of Journalists; Chiranranjan Sarker, kolumnista; Kadir Kallol, mamamahayag ng BBC; Professor Sadeka Halim; at Dipayan Khisa, aktibista sa karapatang pantao.

Nagpatuloy ang mga pagpupugay noong Linggo ng hapon, Oktubre 11, nang dumalaw sa puntod ang mga pinuno ng Bangladesh Public University Progressive Teachers' Society. Kabilang sa mga naroon sina Pangulong Professor Ahiduzzaman, Kalihim-Heneral Professor Mahabubur Rahman at mga katuwang na kalihim-heneral na sina Professor Purba Islam at Professor Moniruzzaman Shahin. Nagbigay-pugay rin sina Sharif Ahmed Sadi at Mohammad Ali Chowdhury Manik, pangulo at nakatataas na pangalawang pangulo ng Bangladesh Progressive Teachers' Society.

Para sa silid-balitaan, nananatiling pinakamalinaw ang pangakong binasa bago ang mga panalangin para sa yumao: ipagpatuloy ang gawaing sinimulan ni Khalidi. Tinutukoy sa mga salaysay ang mga pamantayang kaakibat ng pangakong iyon, kabilang ang beripikasyon, pagiging patas, kalayaan ng editoryal at pamumuhunan sa susunod na henerasyon. Walang inihayag sa mga salaysay na ito na iskedyul para sa permanenteng pagtatalaga ng mamumuno o mga pasya tungkol sa mga proyektong pangkultura niyang hindi natapos.

Mahahalagang Punto

• Inilibing si Khalidi, 59, sa Mirpur noong Oktubre 10 matapos ang mga panalangin para sa yumao sa Banani.
• Pumanaw siya sa London noong Oktubre 2 matapos magkaroon ng pagdurugo sa utak.
• Nagsimula ang kanyang karera sa pamamahayag noong 1989 at pinamunuan niya ang bdnews24.com mula Hulyo 2006.
• Inalala ng mga kasamahan ang paggigiit niya sa beripikasyon, patas na pagtrato at pagtanggi sa panggigipit laban sa mga tumpak na ulat.
• Nangako si acting editor in chief Biswadip Das na ipagpapatuloy ang kanyang mga adhikain at gawain.
• Nagbigay-pugay sa kanyang puntod ang mga organisasyon ng mga guro noong Oktubre 11.