Lumampas sa 300% ng GDP ang Kabuuang Utang ng Tsina, Nahigitan ang mga Ekonomiya sa Kanluran at Nagbabanta sa Katatagan ng Daigdig

Isang Nakatagong Bundok ng Utang

Habang nakatuon ang mga pangunahing balita sa daigdig sa paglobo ng pederal na utang ng Estados Unidos, tahimik namang lumaki sa Tsina ang higit na malawakang pangungutang, anupat umabot sa antas ang kabuuang pagkakautang nito na nahihigitan na ang halos lahat ng pangunahing ekonomiya sa mundo. Habang naghahanda si Pangulong Donald Trump na makipagkita sa katapat niyang si Xi Jinping ng Tsina, malamang na itampok sa adyendang diplomatiko ang kompetisyon sa teknolohiya at balanse sa kalakalan. Gayunman, nasa likod nito ang isang kahinaang pinansyal na, ayon sa babala ng mga analyst, ay maaaring magbago sa kalagayan ng pandaigdigang ekonomiya. Ayon kay Mark Williams, punong ekonomista para sa Asya sa Capital Economics, dumoble mula 2010 ang kabuuang utang ng Tsina kumpara sa GDP nito, hindi kabilang ang sektor pinansyal, at lumampas na ito sa 300%. Dahil dito, napabilang ang Beijing sa kategoryang lubos na naiiba sa mga kapantay nito, ayon kay Williams. Bumaba bilang bahagi ng kabuuang produksiyon ng ekonomiya mula 2010 ang mas malawak na sukatan ng pampubliko at pribadong pangungutang sa Estados Unidos, eurozone at United Kingdom, kahit isinaalang-alang ang pampasiglang gastusin noong pandemya. Sa kabaligtaran, mas bumilis ang paglobo ng utang ng Tsina, na pinalakas ng modelong paglago na pinamumunuan ng estado at umaasa sa patuloy na pagpapalawak ng pautang upang mapanatili ang momentum.

Sinabi ni Williams na umabot na sa antas ang pangungutang ng Tsina kung saan Japan na lamang ang may mas mabigat na pasanin, at naiiba pa rin ito dahil sa bilis ng paglala ng sitwasyon sa Tsina. Nasa humigit-kumulang 265% ng GDP ang kabuuang pampubliko at pribadong utang ng Estados Unidos noong nakaraang taon, na kapansin-pansing mas mababa kaysa sa pinakamataas nitong antas noong pandemya. Samantala, mahigit 120 puntos-porsiyento ang idinagdag sa ratio ng Tsina sa nakalipas na 15 taon. Ipinahihiwatig ng pagkakaibang ito na bagaman seryoso at malawakang pinag-uusapan ang mga hamong piskal ng Washington, maaaring mas malalim na banta sa pangmatagalang katatagan ang pag-iipon ng utang ng Beijing. Hindi lamang ang kabuuang halaga ang dapat ikabahala, kundi pati ang bilis ng pagdami ng mga bagong obligasyon kumpara sa paglago ng tunay na ekonomiya. Dahil bumagal ang nominal GDP growth sa pinakamababang antas mula nang simulan ang mga reporma, maliban sa biglang pagbulusok noong pandemya ng 2020, lumiliit ang denominator sa kalkulasyon ng utang habang lumalaki naman ang numerator.

Ang Nasa Likod ng Ratio

Upang maunawaan kung bakit ikinababahala ng mga ekonomista ang pasanin ng utang ng Tsina, kailangang lampasan ang mga pangunahing bilang ng utang ng pamahalaan at suriin ang buong larawan: sino ang nangungutang at bakit. Sinusukat ng ratio ng utang sa GDP ang kabuuang pangungutang kumpara sa laki ng taunang ekonomiya. Lumampas na sa 302% ang ratio ng Tsina, ayon sa mga kalkulasyon ng National Institution for Finance and Development, isang institusyong pananaliksik sa ilalim ng Chinese Academy of Social Sciences. Tumaas ito nang 11.8 puntos-porsiyento sa loob lamang ng isang taon, mas mabilis kaysa sa itinaas noong nakaraang taon. Gayunman, may mahalagang pagbabagong nagaganap sa likod ng pangunahing bilang. Binabawasan ng mga sambahayang Tsino, na labis na naapektuhan ng matagal na pagbagsak ng merkado ng ari-arian, ang kanilang utang. Labing-isang sunod na quarter nang lumiit ang pagpapautang sa mortgage, at bumagal sa kalahating porsiyento lamang ang taunang paglago ng utang ng mga sambahayan, pinakamababa sa tala. Sa madaling salita, binabayaran ng mga pamilya ang kanilang mga utang at iniiwasang umutang muli.

Kabaligtaran naman ang takbo ng pampubliko at pangkorporasyong sektor. Tumaas nang 7.6 puntos-porsiyento noong nakaraang taon ang pangungutang ng pamahalaan, habang umakyat nang 6.2 puntos-porsiyento ang utang ng mga korporasyong hindi pinansyal. Kapag isinama ang mga sangay na ginagamit ng lokal na pamahalaan sa pagpopondo, halos 40% ng lahat ng hindi pa nababayarang utang ay utang ng pampublikong sektor. Ipinakikita ng opisyal na datos na umabot sa humigit-kumulang 96 trilyong yuan ang utang ng pamahalaan ng Tsina sa pagtatapos ng 2025: nasa 41 trilyong yuan ang hawak ng pamahalaang sentral at ang natitira ay sa mga lokal na pamahalaan. Binibigyang-diin ng mga opisyal na katumbas lamang ng humigit-kumulang 68.5% ng GDP ang bilang na ito, na mas mababa sa katamtaman ng G20. Ngunit hindi kabilang sa sukatan ang napakalaking obligasyon ng mga korporasyon at mga nakatagong pananagutang naipon sa labas ng mga opisyal na balanse. Isinasama ng mas malawak na sukatan na 300% ang mga pasanin ng mga korporasyon at sambahayan, kaya mas mabigat ang larawang inilalarawan nito tungkol sa pagkakautang ng bansa.

Ano ang nagtutulak sa pagkakaibang ito? Binabawasan ng mga sambahayan ang utang dahil sinira ng pagbagsak ng presyo ng bahay at mahinang paglago ng kita ang kanilang kumpiyansa. Iba naman ang mga insentibong kinakaharap ng mga kompanya at lokal na pamahalaan. Matindi pa rin ang presyur sa mga lokal na opisyal na maghatid ng paglago ng ekonomiya, na kadalasang nangangahulugan ng mga pautang na may subsidiya para sa mga industriyang pinapaboran, gaya ng artificial intelligence, de-kuryenteng sasakyan at robotika. Nangako ang mga awtoridad sa sentral na pamahalaan na aayusin ang utang ng mga lokal na pamahalaan at pipigilan ang bagong pangungutang na itinatago, ngunit patuloy na nangingibabaw ang pampulitikang pangangailangang suportahan ang trabaho at pamumuhunan kaysa sa pag-iingat sa pananalapi.

Mga Kumpanyang Zombie at Paulit-ulit na Pagpapahaba ng Pautang

Isa sa mga pinakanakababahalang bunga ng paglobo ng pautang sa Tsina ang pagdami ng mga kumpanyang zombie: mga kompanyang kulang ang kinikita mula sa operasyon upang mabayaran ang interes sa utang, ngunit patuloy na nabubuhay dahil paulit-ulit na pinahahaba ng mga bangko ang kanilang mga pautang. Inihahambing ng pananaliksik ng Federal Reserve Bank of Dallas ang kalagayan ng Tsina ngayon sa Japan noong dekada 1980 at 1990. Sa dalawang kaso, pinondohan nang buo ng lokal na ipon, sa halip na pangungutang sa ibang bansa, ang mabilis na paglago ng pautang. Bawasan man nito ang agarang panganib ng biglaang krisis, nagdudulot naman ito ng pangmatagalang paghina ng produktibidad. Kapag malaking bahagi ng ipon ay nakatali sa sistema ng pagbabangko, kakaunti ang presyur sa mga nagpapautang na pag-aari ng estado na humanap ng pondo. Maaari silang magbigay ng bagong pautang sa mga nanghihiram na hindi na kayang magbayad, para lamang maiwasang kilalanin ang mga lugi sa kanilang mga balanse. Tinatawag itong paulit-ulit na pagpapahaba ng pautang.

Matitindi ang mga bilang. Tumaas mula 5% noong 2018 tungong 16% noong 2024 ang bahagi ng mga asset na hawak ng mga kumpanyang zombie sa lahat ng sektor na hindi pinansyal sa Tsina. Sa sektor ng ari-arian, pumalo ito mula 6% tungong 40%, na nagpapakita ng malalim na disfungsi sa isang sektor na dating nagpasigla sa paglago. Lumala rin ang kalagayan sa pagmamanupaktura: tumaas mula 4% noong 2020 tungong 11% noong 2024 ang mga asset ng mga kumpanyang zombie, habang umabot naman sa 17% ang bahagi sa sektor ng serbisyo. Kinokonsumo ng mga negosyong ito ang kapital, lakas-paggawa at hilaw na materyales na maaari sanang mapunta sa mas produktibong mga kakompetensiya, kaya nababara ang mga ugat ng ekonomiya. Ayon sa mga ekonomista sa Dallas Fed, pinahina ng ganitong kalakaran ang produktibidad ng Japan sa loob ng maraming dekada, lalo na sa mga sektor na protektado sa kompetisyon mula sa ibang bansa.

Makikita na ang ganitong kalakaran sa industriya ng Tsina. Dumoble ang utang ng mga negosyo mula 2019, ngunit 30% lamang ang itinaas ng kanilang kita. Nalulugi na ngayon ang humigit-kumulang sangkatlo ng mga kompanya sa Tsina, pero patuloy na pinahahaba ng mga nagpapautang ang mga utang upang maiwasan ang malawakang pagpalya sa pagbabayad. Bunga nito ang matagalang sobrang kapasidad, presyur na magpababa ng presyo at sistemang pampinansyal na lalong abala sa pagpapanatiling buhay sa mga negosyong hindi produktibo sa halip na pondohan ang inobasyon.

Deflation, Sobrang Kapasidad at ang Kabalintunaan ng Paglago

Naganap kasabay ng paglobo ng utang ng Tsina ang isa pang nakababahalang pangyayari: tuluy-tuloy na pagbaba ng mga presyo. Ipinakikita ng sukatan sa presyo sa buong ekonomiya na tatlong magkakasunod na taon nang nakararanas ng deflation ang Tsina, ang pinakamahabang yugto mula nang yakapin ng bansa ang mga reporma sa merkado noong huling bahagi ng dekada 1970. Dahil labing-isang sunod na quarter nang bumababa ang mga presyo, lumiit sa 4% lamang ang nominal growth ng GDP, pinakamahina mula nang simulan ang mga reporma, maliban sa biglang pagbulusok noong pandemya ng 2020. Kapag bumababa ang mga presyo sa buong ekonomiya, kusang tumataas ang tunay na pasanin ng utang dahil kailangang bayaran ng mga nanghihiram ang kanilang mga utang gamit ang kitang lumiliit sa nominal na halaga.

Nagmumula ang problema sa modelong pinamumunuan ng estado na inuuna ang produksiyon kaysa pagkonsumo. Naglaan ng pautang ang mga lokal na pamahalaan at bangkong pag-aari ng estado para palawakin ang kapasidad sa pagmamanupaktura ng mga de-kuryenteng sasakyan, solar panel, bakal at robotika, kahit humihina ang lokal na demand. Nagbunga ito ng tinatawag ng mga lokal na gumagawa ng patakaran na involution: magulong kompetisyon sa presyo kung saan napakaraming kompanya ang nag-aagawan sa kakaunting demand, kaya bumababa ang mga presyo at nauubos ang kita. Sa halip na pasiglahin ang malusog na paglago, pinalala ng biglang pagdami ng pautang ang sobrang kapasidad. Naglunsad ang mga awtoridad ng Tsina ng kampanya laban sa involution na nagta-target sa sampung pangunahing sektor ng pagmamanupaktura, ngunit hindi nagbabago ang mga insentibong nakapaloob sa sistema. Nanatiling pangunahing paraan ng paglabas ng sobrang suplay ang paglago na nakasalalay sa pag-eexport. Nanganganib naman itong magpalala sa tensiyon sa kalakalan sa Estados Unidos, Europa at mga umuunlad na merkado.

Ang kabalintunaan, idinisenyo ang malaking bahagi ng pangungutang na ito upang maiwasan ang paghina ng ekonomiya. Nagpapautang ang mga bangkong pag-aari ng estado sa mga naghihirap na kompanya upang maiwasan ang pagkawala ng trabaho, at nangungutang ang mga lokal na pamahalaan upang magtayo ng imprastraktura at magbigay ng subsidiya sa industriya. Ngunit gaya ng sinabi ni Williams, ang kinalabasan ng 18 taon ng pagpapalawak ng pautang ay isang sistemang nakatali ang kapital sa mga negosyong hindi produktibo, laganap ang pagkalugi at nakaugat na ang deflation. Maaaring lasunin sa halip na suportahan ng gamot na nilayong panatilihin ang paglago ang mismong ekonomiya.

Tugon ng Beijing at Pagliit ng Kita

Hindi bulag ang mga lider ng Tsina sa mga panganib na ito. Nagpatupad ang Ministry of Finance ng sunod-sunod na hakbang upang mapigil ang panganib sa utang ng mga lokal na pamahalaan. Kabilang dito ang programang naglabas ng humigit-kumulang 2.8 trilyong yuan na mga espesyal na bono noong 2025 upang ipalit sa mga nakatagong pananagutan ng mga lokal na pamahalaan ang mas malinaw na mga instrumentong mas mahaba ang taning at mas mababa ang interes. Binigyang-diin ni Liao Min, pangalawang ministro ng pananalapi, na mas mababa pa rin sa katamtaman ng G20 ang opisyal na ratio ng utang ng pamahalaan ng Tsina sa GDP. Aniya, malaki pa ang puwang ng Beijing na mangutang sa antas ng pamahalaang sentral. Itinatadhana ng badyet para sa 2026 ang pagpapatuloy ng aktibong patakarang piskal, kabilang ang mga target sa depisit at pagpapalabas ng mga bono ng pamahalaan na napakahaba ng taning, upang pondohan ang pagpapahusay ng kagamitan, mga programa sa pagpapalit ng mga produktong pangkonsumo at estratehikong imprastraktura.

Gayunman, makitid na nakatuon ang opisyal na salaysay sa utang ng pamahalaan, na nasa humigit-kumulang 68.5% ng GDP, habang minamaliit ang mga obligasyon ng mga korporasyon at mga nakatagong pananagutan na lubhang nagpapalaki sa kabuuang utang. Tinataya ng mga independiyenteng pagsusuri na maaaring umabot sa 45% ng GDP ang utang ng mga sangay na ginagamit ng mga lokal na pamahalaan sa pagpopondo, bukod pa sa opisyal na bilang. Samantala, humihina ang pundasyong piskal ng Tsina. Bumaba mula halos 16% noong 2019 tungong 12.6% noong 2025 ang ratio ng buwis sa GDP sa buong bansa. Dulot ito ng paghina ng komersiyo, pagbaba ng buwis sa mga transaksiyon ng ari-arian at pag-aagawan ng mga lokalidad na mag-alok ng mga hindi awtorisadong bawas-buwis upang makahikayat ng pamumuhunan. Bumagsak kasabay ng merkado ng ari-arian ang pagbebenta ng lupa, na dating nagdaragdag sa mga badyet ng lokal na pamahalaan. Dahil dito, nahihirapan ang badyet ng pondong pinamamahalaan na tumutustos sa malaking bahagi ng paggasta sa imprastraktura.

Tumugon ang pamahalaang sentral sa pamamagitan ng pagpuna sa mga lokal na opisyal dahil sa mga hindi awtorisadong insentibo sa buwis at paghihigpit ng kontrol sa bagong pangungutang. Nagbabala si Lan Foan, ministro ng pananalapi, na dapat sundin ng mga lokal na pamahalaan ang tinawag niyang mahigpit na tuntuning huwag magdagdag ng ilegal na utang. Gayunman, umabot sa 7.2% ng GDP noong 2025 ang pinagsama-samang depisit piskal, na nag-aalis sa mga galaw sa accounting gaya ng pagbibilang sa kita ng nalikom mula sa mga espesyal na bono. Malayo ito sa opisyal na target na 4%. Ipinakikita ng agwat na ito ang tunay na tindi ng presyur sa pananalapi at ipinahihiwatig na maaaring panandaliang makabili lamang ng panahon ang mas agresibong pagpapalit ng utang, maliban kung makabawi ang mga batayang kita.

Epekto sa Daigdig at ang Landas Patungong 2031

Hindi na lamang lokal na usapin ang problema sa utang ng Tsina. Ayon sa International Monetary Fund, lumampas sa $111 trilyon ang utang ng mga pamahalaan sa buong mundo noong 2025, at mahigit kalahati nito ay pinagsamang utang ng Estados Unidos at Tsina. May $38.3 trilyong pampublikong utang ang Washington, samantalang may $18.7 trilyon naman ang Beijing. Tinataya ng IMF na aabot sa 102% ng GDP ng mundo ang utang ng mga pamahalaan sa buong mundo pagsapit ng 2031, antas na huling nakita pagkaraan ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Noon, nakatulong ang mabilis na paglago mula sa muling pagtatayo upang lumago nang higit sa mga obligasyon ang mga bansa. Mas mabagal ang paglago ngayon at mas mataas ang gastos sa pangungutang, kaya kaduda-duda kung mauulit ang kasaysayan.

Tinatayang tataas ang mga bayad sa interes lamang mula sa humigit-kumulang 3% ng GDP ng mundo sa kasalukuyan tungong halos 5% pagsapit ng 2031. Magbubunga ito ng paikot na paglala, kung saan pangunahing uutang muli upang mabayaran ang lumang utang. Sa Estados Unidos, maaaring itulak ng tuluy-tuloy na mga depisit na 7% hanggang 8% ng GDP ang pederal na utang sa 142% ng GDP sa loob ng anim na taon. Iba man ang komposisyon nito, patungo naman ang takbo ng Tsina sa ratio ng utang ng pamahalaan sa GDP na halos 127% sa antas ng soberanong utang pa lamang. Dahil napakalaki ng dalawang ekonomiya, kumakalat sa iba pang panig ang epekto ng kanilang mga takbo sa pananalapi sa pamamagitan ng kalakalan, daloy ng kapital at mga pamilihan ng kalakal. Bawasan ng matagal na paghina ng ekonomiya ng Tsina ang demand para sa mga hilaw na materyales at mga inaangkat na produkto, samantalang maaaring magpasiklab ng pagkalat ng krisis pinansyal sa umuunlad na Asya ang magulong pagbawas ng utang.

Maraming maituturo ang pagkakaiba ng dalawang higanteng ekonomiya. Malaki ang pangungutang ng Estados Unidos sa mga pandaigdigang pamilihan ng kapital at tumataas ang gastos nito sa panlabas na pagpopondo. Umaasa naman ang Tsina sa lokal na ipon at mga bangkong pinamumunuan ng estado. Pinoprotektahan ito laban sa biglaang pag-alis ng kapital, ngunit itinutulak sa loob ng bansa ang mga panganib, na unti-unting nagpapahina sa produktibidad at yaman ng mga sambahayan. Mukhang hindi mapananatili ang alinman sa dalawang modelo nang walang mga repormang estruktural, ngunit wala pang ipinakitang kahandaang maghigpit nang makahulugan sa patakarang piskal ang alinmang pamahalaan.

Maiiwasan ba ng Tsina ang Nawalang Dekada na Gaya ng Japan?

Sa kabila ng lahat ng babala, hindi inaasahan ng karamihan sa mga ekonomista ang pagbagsak sa pananalapi sa Tsina na gaya ng nangyari sa Lehman Brothers. Nagbibigay ng pananggalang ang mga kontrol sa kapital, malaking lokal na ipon at pangingibabaw ng estado sa sektor ng pagbabangko, mga pananggalang na wala sa mga ekonomiyang pinamamahalaan ng pribadong merkado. Nalampasan na ng sistemang pinansyal ang isang matinding pagsubok noong bumagsak ang merkado ng ari-arian, at kayang akuin ng mga nagpapautang na sinusuportahan ng estado ang mga lugi sa paglipas ng panahon sa halip na pilitin ang agarang pagkabangkarote. Hindi ibig sabihin nito na malusog ang sistema; nangangahulugan lamang itong unti-unti, sa halip na biglaan, na lilitaw ang mga problema nito. Gaya ng paliwanag ni Liu Lei ng National Institution for Finance and Development, hindi ang ganap na antas ng utang ang tunay na pagsubok kundi ang episyente nitong paggamit. Kung mapasisigla muli ng pagpapalawak ng pautang ang nominal na paglago, maaari itong maging matatag nang walang krisis ang ratio. Makakatulong ang bahagyang pagtaas ng mga presyo sa pagpapalakas ng nominal GDP at pagpapagaan sa kusang pataas na presyur sa pasanin ng utang.

Ngunit malaking kundisyon iyan. Halos dalawang dekada nang ginagamit ng Tsina ang iisang paraan ng pampasiglang paggasta, at malinaw nang kumakaunti ang pakinabang dito. Sinusuportahan na ngayon ng sistema ng pagbabangko ang mga negosyong hindi produktibo, naging karaniwan na ang malawakang pagkalugi sa industriya at nag-uugat na sa mga mamimili ang paniniwalang bababa pa ang mga presyo. Kaunti ang nakikitang dahilan ng mga ito para gumastos kapag bumababa ang mga presyo at hindi nagbabago ang sahod. Bunga nito, napupunta ang bagong pautang sa mga dati nang problema sa halip na lumikha ng panibagong paglago. Maikli ngunit malinaw na inilarawan ni Williams ang kabalintunaan:

Ang kabalintunaan, ang isang dahilan ng pangungutang ng pamahalaan at maluwag na pamantayan sa pagpapautang ng mga bangkong pag-aari ng estado ay ang hangaring suportahan ang paglago ng ekonomiya at maiwasan ang pagkawala ng trabaho. Ngunit ang bunga ng paglobo ng pautang na nagpapatuloy na sa loob ng 18 taon ay sistemang pampinansyal na sumusuporta sa mga negosyong hindi produktibo, malawakang pagkalugi sa industriya at nakaugat na sobrang kapasidad.

Kung walang tiyak na pagbabago tungo sa pagkonsumo ng mga sambahayan, mas mataas na nominal na kita at paglalaan ng kapital batay sa mga puwersa ng merkado, nanganganib ang Tsina sa mahabang panahong pag-iinda sa halip na biglaang pagbagsak. Patuloy na ipagpapaliban ang pagbabayad sa utang, magpapatuloy ang mga kumpanyang zombie at unti-unting tataas ang ratio ng utang. Kung maituturing ba itong katatagan o mas mabagal na anyo lamang ng krisis ay nakasalalay sa kung gaano katagal kayang bayaran ng Beijing ang interes sa mga salungatang likha ng sarili nitong ekonomiya.

Ang Mahahalagang Punto

• Lagpas na sa 300% ang kabuuang ratio ng utang ng Tsina sa GDP, hindi kabilang ang sektor pinansyal. Pinaandar ito ng pangungutang ng mga korporasyon at pamahalaan habang binabawasan naman ng mga sambahayan ang kanilang utang.
• Paulit-ulit na pinahahaba ng mga bangkong pag-aari ng estado ang mga pautang sa mga kumpanyang zombie na hindi kumikita. Hawak na ng mga ito ang humigit-kumulang 16% ng mga asset sa mga sektor na hindi pinansyal, kaya nasasapawan ang produktibong pamumuhunan.
• Tatlong magkakasunod na taon nang nakararanas ng deflation ang ekonomiya ng Tsina, kaya lumiit nang husto ang nominal na paglago at tumaas ang tunay na pasanin ng utang.
• Nasa humigit-kumulang 68.5% ng GDP ang opisyal na utang ng pamahalaan, ngunit lubhang nagpapalaki sa kabuuan ang mga nakatagong utang ng mga sangay na ginagamit ng mga lokal na pamahalaan sa pagpopondo at mga obligasyon ng mga korporasyon.
• Naglunsad ang Beijing ng programang pagpapalit ng utang na nagkakahalaga ng humigit-kumulang 2.8 trilyong yuan at nangakong hihigpitan ang kontrol sa ilegal na pangungutang. Gayunman, bumababa ang kita sa buwis ng mga lokal na pamahalaan at bumagsak ang pagbebenta ng lupa.
• Tinataya ng International Monetary Fund na aabot sa 102% ng GDP ng mundo ang utang ng mga pamahalaan pagsapit ng 2031. Mahigit kalahati ng kabuuang $111 trilyon ang ambag ng Tsina at Estados Unidos.