Pagbisita sa Beijing ng Lider ng Oposisyon ng Taiwan, Nagbabago sa Ugnayan sa Kabilang Panig ng Strait sa Gitna ng Alitan sa Depensa

Makasaysayang Pagkikita sa Kabilang Panig ng Strait

Sa isang lubhang pinagplanuhang pagtatanghal ng diplomatikong teatro, nakipagkita si Pangulong Xi Jinping ng Tsina kay Cheng Li-wun, tagapangulo ng oposisyong partidong Kuomintang (KMT) ng Taiwan, sa Great Hall of the People sa Beijing noong Biyernes. Ito ang unang pagkakataon sa halos isang dekada na bumisita sa mainland China ang nakaupong lider ng KMT, na nagtapos sa diplomatikong pagkakabalam na nagsimula nang putulin ng Beijing ang mataas na antas ng komunikasyon sa Taipei noong 2016, matapos mahalal si Tsai Ing-wen ng Democratic Progressive Party (DPP).

Mabigat ang kahulugan ng pulong habang nananatiling mataas ang tensiyon sa magkabilang panig ng Taiwan Strait. Inilarawan ni Cheng, na namuno sa konserbatibong KMT noong nakaraang taon, bilang isang "paglalakbay para sa kapayapaan" ang anim na araw niyang pagbisita sa Shanghai, Nanjing at Beijing, na naglalayong magtayo ng mga tulay. Inilarawan naman ni Xi ang pagkikita bilang muling pagsasama ng mga kababayang may iisang pamana, at ipinahayag na "mga Tsino ang mga tao sa magkabilang panig ng Taiwan Strait" at likas sa kanila ang hangaring makamit ang kapayapaan at kaunlaran.

Lalo pang maselan ang tiyempo nito. Naganap ang pagbisita ilang linggo bago ang nakatakdang pakikipagkita ni Xi kay Pangulong Donald Trump ng US sa Beijing, habang hindi pa rin nagkakasundo ang parlamento ng Taiwan tungkol sa kontrobersiyal na espesyal na badyet na $40 bilyon para sa depensa. Dahil sa pagsabay-sabay ng mga pangyayaring ito, higit na sinusuri kung tunay na pagpigil sa sigalot ang pakikipag-ugnayan ni Cheng o estratehikong pagkilos na maaaring magpalubha sa ugnayan ng Taiwan sa Washington pagdating sa seguridad.

Mula Aktibista ng Oposisyon Hanggang Panauhin ng Beijing

Kabilang ang pagpunta ni Cheng sa Great Hall of the People sa pinakakapansin-pansing pagbabago sa politika ng Taiwan nitong mga nakaraang panahon. Ipinanganak noong 1969, nagsimula siya bilang aktibistang makakaliwa na kaugnay ng henerasyong "Wild Lily," ang kilusang estudyante sa Taiwan na tumulong magtulak sa isla tungo sa ganap na demokrasya. Noong kabataan niya, tinawag niyang "pinakakasuklam-suklam na puwersang namumuno" ang KMT at itinaguyod ang kasarinlan ng Taiwan.

Matapos lumipat sa KMT noong 2005 kasunod ng kontrobersiyal niyang pag-alis sa DPP, unti-unting lumapit si Cheng sa pangkat na "malalim na Asul" na nagtataguyod ng mas malapit na integrasyon sa Tsina. Inilalarawan niya ngayon ang sarili bilang lider ng "Lumlalabang Asul," at pinagtitibay ang mapanlabang tindig laban sa naghaharing DPP habang pinalalago ang tinatawag niyang ugnayang "sibilisasyonal" sa mainland.

Dahil sa pagbabagong ito ng paninindigan, naging kontrobersiyal siyang personalidad sa nahahating larangan ng politika ng Taiwan. Bagaman sinasabi niyang bunga ito ng "pagkakita sa panlilinlang ng DPP," inaakusahan siya ng mga kritiko ng oportunismo. Ipinahihiwatig ng mga sarbey na limitado ang tiwala ng publiko sa kanyang pamumuno, ngunit malaki ang pagkakaiba ng kahandaang makipag-ugnayan niya sa Beijing sa pamamaraan ng DPP sa ilalim ni Pangulong Lai Ching-te, na mapanlibak na tinawag ng midya ng estado ng Tsina na "tagapagtaguyod ng digmaan" at "separatista."

Magkatulad na Retorika, Magkakaibang Layunin

Sa kanilang mga pampublikong pahayag, kapwa binigyang-diin ng dalawang lider ang pagtutol sa kasarinlan ng Taiwan at itinaguyod ang pananaw ng mapayapang pagsasama sa ilalim ng iisang pagkakakilanlang Tsino. Binigyang-diin ni Xi na "iisa ang pinagmulang Tsino at diwang Tsino ng lahat ng anak ng Tsina," at inilarawan ang ugnayang ito bilang nakaugat sa dugo at kasaysayan. Ipinahayag niya ang "buong tiwala" na sa huli ay "maglalapit at magsasama-sama" ang mga kababayan sa magkabilang panig, at tinawag itong di-maiiwasang takbo ng kasaysayan.

Sa walang-humpay na pagsisikap ng ating dalawang partido, umaasa kaming hindi na magiging posibleng pagmulan ng sigalot o larangan ng tunggalian ng mga panlabas na kapangyarihan ang Taiwan Strait. Sa halip, dapat itong maging isang kipot na nag-uugnay sa ugnayang pampamilya, sibilisasyon at pag-asa.

Inulit ni Cheng ang mga pahayag na ito, pinuri ang tagumpay ng Tsina sa pagpuksa sa kahirapan at binanggit ang "dakilang pagbabagong-buhay ng bansang Tsino" bilang iisang mithiin. Tahasan niyang sinuportahan ang "Konsensus ng 1992," isang di-pormal na pagkakaunawaan ng KMT at Beijing na kumikilala sa "iisang Tsina" habang hinahayaang magkaiba ang pakahulugan ng bawat panig. Gayunman, umani ng pagtataka ang tiyak niyang pagkakalahad dito, dahil inilarawan niya ang konsensus bilang pagsunod sa "iisang Tsina" nang hindi binibigyang-diin ang tradisyonal na panangga ng KMT na "magkakahiwalay na pakahulugan."

Marahil ang pinakakontrobersiyal, iminungkahi ni Cheng ang mga kaayusang institusyonal para sa "pag-iwas sa digmaan," na ayon sa mga analista ay nagpapahiwatig ng pagbawas sa paggasta sa depensa. Ayon kay Wen-ti Sung, siyentistang pampolitika sa Taiwan Centre ng Australian National University, ipinahiwatig ng mga pahayag niya na "sa ilalim ng pamumuno niya, hindi magtataguyod ang KMT ng paraang nakasentro sa depensa at pagpigil bilang paraan ng pag-iwas sa digmaan," na sa diwa ay nagsasabing dapat pabagalin ng Taiwan ang pagpapalakas ng militar at bawasan ang pagbili ng mga armas mula sa US.

Kalkulasyong Heopolitikal at mga Alalahanin ng Washington

Nagdulot ng pangamba sa Washington at sa hanay ng seguridad ng Taiwan ang tiyempo ng pulong. Habang naghahanda si Pangulong Trump para sa nakatakda niyang pagpupulong kay Xi sa Mayo, sinasabi ng mga analista na nais ipakita ng Beijing sa pamamagitan ng pagbisita ni Cheng na ang mga pinapaboran nitong katuwang sa Taiwan ay "kaayon ng Beijing" sa mahahalagang patakaran. Maaari itong makaapekto sa magiging paninindigan ni Trump sa pagbebenta ng armas at mga pangakong panseguridad sa mga susunod niyang talakayan.

Ayon kay William Yang, analista sa Hilagang-Silangang Asya ng International Crisis Group, nakikita ni Cheng ang pagkakataong ipakilala ang sarili bilang lider na kayang panatilihin ang palitan sa magkabilang panig ng Strait habang itinatampok ang kawalan ng kakayahan ni Pangulong Lai na ipagpatuloy ang pakikipag-ugnayan sa Beijing. "Dahil sa lumalaking pag-aalinlangan sa US sa Taiwan, na higit na nagmumula sa pabagu-bagong mga senyales ni Trump tungkol sa patakaran niya sa Taiwan, nagkakaroon ng puwang ang argumento niya," paliwanag ni Yang.

Naganap ang pagbisita kasabay ng pagkakabalaho ng lehislatura sa usapin ng modernisasyon ng depensa ng Taiwan. Hinarang ng KMT ang iminungkahing espesyal na badyet na $40 bilyon para sa depensa ni Pangulong Lai, at sa halip ay nag-alok ng alternatibong $12 bilyon na nakatuon sa mga partikular na pangangailangan. Tinawag ni Cheng na gagawin ng mas malaking pakete ang Taiwan na isang "pulbura," at hayagan niyang sinabi na "hindi ATM ang Taiwan" para sa pagbili ng mga armas ng Amerika. Sa kamakailang pagbisita niya sa Taipei, hinimok ni Senador Jim Banks ng US ang parlamento na aprubahan ang buong pakete, at nagbabala na maaaring makaapekto sa kahandaang magbenta ng mga armas sa Taiwan ng Washington ang mga pagkaantala.

Mga Konkretong Konsesyon at Patuloy na Presyon

Matapos umalis si Cheng, nag-anunsiyo ang Beijing ng sampung hakbang na naglalayong magpakita ng mabuting hangarin, kabilang ang pagpapanumbalik ng mga direktang biyahe papunta sa iba pang lungsod sa mainland, gaya ng Urumqi, Xi'an at Harbin. Nangako rin ang mga awtoridad ng Tsina na pahihintulutan ang pag-angkat ng mga produktong agrikultural mula Taiwan na dati nilang ipinagbawal, kabilang ang lapu-lapu, pusit at tuna, at papayagan ang pagpapalabas ng mga drama sa telebisyon at dokumentaryo ng Taiwan sa mga plataporma sa mainland kung pasok ang mga ito sa mga alituntunin sa nilalaman.

Nangako rin ang Tsina na pag-aaralan ang pagtatatag ng regular na mekanismo ng komunikasyon ng Partido Komunista at KMT, at muling iniharap ang mga panukalang proyektong pang-imprastraktura na mag-uugnay sa mainland China at sa mga pulong Kinmen at Matsu na nasasakupan ng Taiwan.

Gayunman, kasabay ng mga alok na ito ng pakikipagkaibigan ang tuluy-tuloy na presyur militar. Araw-araw na nagpapadala ang Tsina ng mga eroplanong pandigma at barkong pandagat malapit sa Taiwan, at nagsasagawa ng mga pagsasanay ng pututang pandigma sa Strait na kahawig ng paghahanda sa posibleng pagbabara rito. Inilalarawan ito ng mga analista bilang "dalawahang estratehiya" na pinagsasama ang malumanay na pakikipag-ugnayan at mariing pagpigil. Ayon kay James Chen, katulong na propesor sa Tamkang University ng Taiwan, patuloy na ginigipit ng Beijing ang naghaharing DPP habang nakikipag-ugnayan sa oposisyon, at ginagamit ang mga paglipad ng militar upang "paglingkuran ang mga interes ng pambansang seguridad ng Tsina at pigilan ang mas malapit na pakikialam ng US."

Hati ang Tugon ng Taiwan

Sa Taiwan, matinding pinuna ng naghaharing partido ang pagbisita ni Cheng, at ikinabahala ito ng mas malawak na publiko. Inakusahan siya ng DPP na "sunud-sunuran" sa Beijing at nagbabala na "lubusang kokontrolin" ng Partido Komunista ang biyahe niya. Isinulat ni Pangulong Lai Ching-te sa Facebook na "isinasakripisyo lamang ng pakikipagkompromiso sa mga awtoritaryong rehimen ang soberanya at demokrasya; hindi ito maghahatid ng kalayaan o kapayapaan."

Inilarawan ng Taiwan Affairs Council, na nagtatakda ng patakaran hinggil sa Tsina, ang mga inanunsiyong hakbang bilang "mga transaksiyong pampolitika" na umiiwas sa halal na pamahalaan ng Taiwan. "Dapat pag-usapan ng dalawang pamahalaan nang pantay at may dignidad ang lahat ng usaping magkabilang panig ng Strait na may kinalaman sa kapangyarihang pampubliko," pahayag ng konseho, na binigyang-diin na hindi maaaring ipalit sa mga opisyal na diplomatikong ugnayan ang palitan ng mga partido.

Ipinakikita ng mga sarbey ng opinyon ng publiko ang malalim na pag-aalinlangan. Bagaman karamihan sa mga Taiwanese ay pabor sa pagpapanatili ng "status quo" (ni pormal na kasarinlan ni pagkakaisa), ipinakikita ng mga sarbey na dumarami ang nagpapakilalang "Taiwanese" sa halip na "Chinese." Natuklasan sa isang pag-aaral ng National Chengchi University noong 2025 na 62 porsiyento ng mga sumagot ang nagpakilalang Taiwanese lamang, mula sa 17.6 porsiyento noong 1992, habang bumaba sa 2.5 porsiyento na lamang ang mga nagpakilalang "Chinese." Lalong nagiging salungat sa pananaw ng nakararami ang hayagang pagkakakilanlang Tsino ni Cheng at ang retorika niya tungkol sa sibilisasyon, lalo na sa mga nakababatang botante.

Maging sa loob ng KMT ay lumilitaw ang mga pagkakahati sa estratehiya. Binigyang-diin ni Lu Shiow-yen, alkalde ng Taichung na madalas banggitin bilang posibleng kandidato sa pagkapangulo, na dapat nakabatay sa lakas at pagkakaisa sa loob ang kapayapaan. Mas balanse ito kaysa sa tindig ni Cheng na nakatuon sa Beijing. Iniulat na dumidistansiya ang ilang kandidato ng KMT sa mga distritong dikit ang laban sa retorika ng tagapangulo, dahil nangangamba sila sa magiging reaksiyon ng mga botante sa nalalapit na lokal na halalan.

Mapanganib na Diplomasya o Praktikal na Pakikipag-ugnayan?

Nakasalalay ang sugal ni Cheng sa palagay na mas epektibong nakababawas ng panganib ng sigalot ang diyalogo kaysa sa pagpigil sa pamamagitan ng kapangyarihang militar. Ipinakilala niya ang sarili bilang "tulay para sa kapayapaan," at iginiit na ang pagtutol sa kasarinlan ng Taiwan at pagpapanatili sa Konsensus ng 1992 ang tanging mabubuhay na landas upang maiwasan ang digmaan. "Sa pagtutol sa kasarinlan ng Taiwan, maiiwasan natin ang digmaan," sinabi niya sa mga mamamahayag matapos makipagkita kay Xi.

Gayunman, iginiit ng mga kritiko na pinatitibay ng pamamaraan ni Cheng ang salaysay ng Beijing na hindi pa nalulutas na digmaang sibil ang Taiwan sa halip na isang soberanong estado na may sarili nitong pamahalaang inihalal sa demokratikong paraan. Sa pagtanggap sa paglalarawan sa pagkikita bilang pagtitipon ng dalawang lider ng partido sa halip na dalawang pinuno ng estado, nagiging kasabwat siya, ayon sa mga analista, sa pagpapalaganap ng salaysay pangkasaysayan na sumisira sa kasalukuyang soberanya ng Taiwan.

Nananatiling bukas ang estratehikong tanong kung binabawasan ng pagsasadulang ito ang panganib ng sigalot o ginagawang normal ang ninanais na wakas pampolitika ng Beijing sa ngalan ng kapayapaan. Bagaman nakakuha si Cheng ng mga konkretong konsesyong pang-ekonomiya at muling nagbukas ng mga ugnayang partido-sa-partido na natigil mula noong 2016, nanganganib siyang mapalayo sa mga katamtamang botante at mabalisa ang pangunahing katuwang ng Taiwan sa seguridad, ang Washington. Habang papalapit ang lokal na halalan sa huling bahagi ng taong ito at ang halalang pampanguluhan sa 2028, maaaring maging pagsubok sa huli ang pagbisita ni Cheng sa Beijing kung naniniwala ang mga botante ng Taiwan na nangangailangan ang kapayapaan ng pakikipagkompromiso sa Tsina o ng mas matibay na depensa laban dito.

Mahahalagang Punto

• Si Cheng Li-wun ang kauna-unahang nakaupong tagapangulo ng KMT na bumisita sa Tsina sa loob ng isang dekada; nakipagkita siya kay Xi Jinping sa Great Hall of the People sa Beijing
• Binigyang-diin ng dalawang lider ang pagtutol sa kasarinlan ng Taiwan at itinaguyod ang iisang pagkakakilanlang "Tsino," habang nanawagan ng mapayapang ugnayan sa magkabilang panig ng Strait
• Inanunsiyo ng Tsina ang pagpapanumbalik ng mga direktang biyahe papunta sa iba pang lungsod sa Taiwan at pagluluwag sa mga pagbabawal sa pag-angkat ng produktong agrikultural at nilalaman ng midya
• Naganap ang pagbisita ilang linggo bago ang nakatakdang pagpupulong nina Trump at Xi at habang hindi nagkakasundo ang lehislatura tungkol sa $40 bilyong badyet sa depensa ng Taiwan
• Nagpahiwatig si Cheng na dapat pabagalin ng Taiwan ang pagpapalakas ng militar at bawasan ang pagbili ng mga armas mula sa US, kaya pinuna siya ng naghaharing DPP ng Taiwan at ng mga analista sa seguridad
• Ipinakikita ng mga pambansang sarbey na mas marami sa mga Taiwanese ang nagpapakilalang "Taiwanese" kaysa "Chinese," kaya napag-uusapan kung tugma sa damdamin ng publiko ang pamamaraan ni Cheng
• Inilalarawan ng mga analista ang estratehiya ng Beijing bilang "dalawahang landas," na pinagsasama ang diplomatikong pakikipag-ugnayan sa KMT at patuloy na presyur militar at mga pagsasanay malapit sa Taiwan