Ipinahayag ng Pakistan ang 'Lantad na Digmaan' Laban sa Afghanistan Habang Yumanig sa Kabul ang mga Airstrike

Yumanig sa Kabisera ng Afghanistan ang mga Pagsabog sa Gabi

Biglang nagising ang mga residente ng District 6 ng Kabul noong gabing Huwebes dahil sa mga pagsabog na yumanig sa kanilang mga tahanan at bumasag sa mga bintana sa buong kapitbahayan. Nagmamadali silang lumabas sa mga lansangan, kung saan narinig nila ang ugong ng mga jet sa himpapawid at nasaksihan ang paglamon ng apoy sa isang depot ng mga sandatang militar sa kanlurang labas ng lungsod. Nagdulot ito ng sunod-sunod na pagsabog sa loob ng ilang oras na nagliwanag sa kalangitan hanggang madaling-araw. Nagmarka ang mga pag-atake ng matinding paglala sa matagal nang namumuong sigalot sa pagitan ng Afghanistan at Pakistan, at ginawang tinatawag ng mga opisyal ng Pakistan na "lantad na digmaan" ang isang tensiyong hindi pa tuluyang sumisiklab sa hangganan.

Ang pambobomba sa Kabul ang pinakaseryosong yugto ng labanan sa pagitan ng magkapitbahay na bansa mula nang bumalik sa kapangyarihan ang Taliban sa Afghanistan noong 2021. Kinumpirma ng militar ng Pakistan na nagsagawa ito ng mga airstrike hindi lamang sa kabisera ng Afghanistan kundi maging sa mga lalawigan ng Kandahar at Paktia, na pinuntirya ang tinawag nitong imprastrakturang militar ng Taliban. Bilang tugon, sinabi ng pamahalaang Taliban sa Afghanistan na naglunsad ito ng mga drone strike sa kailaliman ng teritoryo ng Pakistan at tinamaan ang mga instalasyong militar malapit sa Abbottabad at Nowshehra, mga lugar na daan-daang kilometro ang layo sa hangganan at dating itinuturing na ligtas.

Mabilis na Lumalalang Krisis

Sumunod ang karahasan sa sunod-sunod at papalalang mga pangyayaring nagsimula ilang araw bago nito. Noong Linggo, Pebrero 22, naglunsad ang Pakistan ng mga airstrike sa magdamag laban sa mga target sa silangang mga lalawigan ng Nangarhar at Paktika sa Afghanistan. Ayon sa Islamabad, napatay sa mga pag-atakeng ito ang hindi bababa sa 70 miyembro ng Tehreek-i-Taliban Pakistan (TTP), isang grupong militante na kilala rin bilang Pakistani Taliban o Fitna al Khawarij. Iniulat ng United Nations na may kapani-paniwalang ebidensiyang 13 sibilyang Afghan, kabilang ang mga babae at bata, ang nasawi sa mga strike.

Inilarawan ng pamahalaang Taliban ang mga pag-atake noong Linggo bilang mga paglabag sa soberanya na walang anumang pagpukaw. Noong Huwebes ng gabi, naglunsad ang mga puwersang Afghan ng tinawag nilang "mga operasyong pagganti" laban sa mga puwestong militar ng Pakistan sa kahabaan ng 2,611-kilometrong hangganan ng Durand Line. Ayon sa mga opisyal ng Afghanistan, nabihag ng kanilang mga puwersa ang ilang puwesto ng Pakistan sa hangganan at nagdulot ng matitinding kaswalti. Makalipas ang ilang oras, tumugon ang Pakistan sa pamamagitan ng mga airstrike sa Kabul at iba pang lungsod, kasabay ng deklarasyong "umapaw na" ang pagtitimpi nito.

Pagsapit ng Biyernes ng umaga, magkaibang-magkaiba ang inilalabas na bilang ng mga nasawi ng magkabilang panig. Ayon sa militar ng Pakistan, napatay nito ang 274 mandirigmang Taliban ng Afghanistan at nawasak ang 83 puwesto, habang kinilala nitong 12 sundalo ng Pakistan ang nasawi. Iginiit naman ng pamahalaang Taliban na napatay nito ang 55 sundalong Pakistani, may iba pang nadakip nang buhay, at nawasak ang 19 na puwesto ng Pakistan. Walo lamang umano sa sarili nitong mga puwersa ang namatay. Hindi pa rin mabeberipika nang independiyente ang mga pahayag na ito dahil nililimitahan ng dalawang bansa ang pagpasok sa mga lugar ng labanan at mahigpit na kinokontrol ang daloy ng impormasyon.

Magkakasalungat na Salaysay at ang Tanong Kung Sino ang Unang Umatake

Lubos na nakasalalay sa kung aling salaysay ng pamahalaan ang paniniwalaan kung sino ang dapat managot sa pagsisimula ng labanan. Iginiit ng Pakistan na kinakailangang pagtatanggol sa sarili ang mga hakbang nito laban sa terorismong tumatawid sa hangganan. Inakusahan ng Islamabad ang Taliban ng Afghanistan na nagbibigay-kanlungan sa TTP, na sinisisi nito sa sunod-sunod na nakamamatay na pag-atake sa Pakistan. Kabilang dito ang pambobomba ng isang suicide bomber sa isang moske ng mga Shia sa Islamabad na ikinamatay ng mahigit 30 katao noong Pebrero, at ang pag-atake sa Bajaur na ikinamatay ng 11 sundalo. Ayon sa mga opisyal ng Pakistan, mayroon silang "mapagpasyang ebidensiya" na kumikilos ang pamunuan ng TTP mula sa lupain ng Afghanistan sa kaalaman at suporta ng pamahalaang Taliban.

Lubos na itinanggi ng pamahalaang Taliban ang mga akusasyong ito at iginiit na hindi ginagamit ang teritoryo ng Afghanistan para pagbantaan ang alinmang karatig-bansa. Inilarawan ni Zabihullah Mujahid, tagapagsalita ng Taliban, ang mga airstrike ng Pakistan bilang pananalakay laban sa mga sibilyan at pook-panrelihiyon. Itinampok ng mga awtoridad ng Afghanistan ang pambobomba sa bahay ng isang magsasaka sa Jalalabad, na iniulat na ikinamatay ng karamihan sa kanyang pamilya, at ang pag-atake sa isang paaralang panrelihiyon sa Paktika bilang patunay na mga sibilyan ang pinupuntirya ng Pakistan. Itinuring ng Taliban ang opensiba nito noong Huwebes ng gabi bilang lehitimong pagganti sa mga naunang pagpasok ng puwersa ng Pakistan na ikinasawi ng mga sibilyan.

Umapaw na ang aming pagtitimpi. Lantad na ang digmaan sa pagitan natin. Naging proxy ng India ang Taliban at nagsimulang magluwas ng terorismo.

Inilabas ni Khawaja Muhammad Asif, ministro ng depensa ng Pakistan, ang pahayag na ito noong Biyernes bilang paliwanag sa pasiya nitong palalain ang labanan. Ipinahihiwatig ng pagtukoy niya sa India ang lumalaking pangamba sa Islamabad na muling pumapanig ang pamahalaang Taliban sa pinakamatinding karibal ng Pakistan. Lalo nitong pinasasalimuot ang dati nang pabagu-bagong kalagayang panseguridad.

Kanlungan ng TTP, Sentro ng Alitan

Nakasentro ang sigalot sa katayuan ng Tehreek-i-Taliban Pakistan, isang organisasyong militante na itinatag noong 2007 bilang payong-grupo ng iba't ibang organisasyong terorista na kumikilos sa mga tribong rehiyon sa hilagang-kanluran ng Pakistan. Bagaman hiwalay ito sa Taliban ng Afghanistan, malalim ang ugnayang ideolohikal ng dalawang grupo, magkapareho sila ng pagkakakilanlang etnikong Pashtun, at ilang taon silang magkasamang nakipaglaban sa mga puwersang Kanluranin at sa dating pamahalaan ng Afghanistan. Noong dalawang dekadang digmaan sa Afghanistan, naging dagdag-puwersa ang mga mandirigma ng TTP para sa Taliban ng Afghanistan, at naglaan sila ng tauhan at suportang taktikal.

Nang bumalik sa kapangyarihan ang Taliban sa Kabul noong Agosto 2021, una itong tinanggap ng mga lider ng Pakistan, na umaasang makikipagtulungan ang matagal na nilang kaalyado laban sa mga militanteng kontra-Pakistan. Sa halip, pinili ng Taliban ang sadyang malabong paninindigan. Paminsan-minsan nitong inililipat palayo sa hangganan ang mga miyembro ng TTP bilang simbolikong hakbang para payapain ang Islamabad, ngunit tumanggi ang pamahalaang Afghan na putulin ang ugnayan nito sa grupo o gumawa ng mapagpasyang hakbang laban sa pamunuan nito. Nagdulot ito ng suliraning panseguridad para sa Pakistan: kinakanlong na ngayon ng dating estratehikong kaalyado nito sa Afghanistan ang pinakamapanganib nitong banta sa loob ng bansa.

Bilang tugon, bumuo ang Pakistan ng estratehiyang inilalarawan ng mga analyst bilang "pamimilit na may halong iba't ibang taktika," na pinagsasama ang limitadong mga pag-atakeng militar, panggigipit sa ekonomiya at diplomatikong paghihiwalay. Isinara ng Islamabad ang mahahalagang tawiran sa hangganan, nagpataw ng taripa sa mga produktong dinaraan sa Afghanistan, at pinaalis ang daan-daang libong Afghanong refugee. Layunin ng mga hakbang na ito na pataasin ang kapalit para sa Taliban ng patuloy na pagkupkop sa mga tauhan ng TTP, nang hindi isinasapanganib ang gastos at panganib ng malawakang pananakop. Gayunman, ipinapalagay ng estratehiyang ito na uunahin ng Taliban ang mga interes sa ekonomiya kaysa pakikiisa sa ideolohiya sa TTP, isang palagay na tila kaduda-duda.

Di-pantay na Labanan at ang Papel ng mga Drone

Malaki ang agwat ng kapangyarihang militar ng dalawang bansa. Taglay ng Pakistan ang isa sa pinakamalalaking militar sa Asia, na may daan-daang tangke, mga fighter jet na F-16 at makabagong mga kagamitang pandigma na may kakayahang tumama nang tumpak. Samantala, pangunahing umaasa ang Taliban ng Afghanistan sa mga kagamitang iniwan ng mga puwersang Kanluranin noong 2021 at sa mga binibili sa black market. Wala itong kilalang kakayahang magpakilos ng mga eroplanong may piloto o magsagawa ng mga kumbensiyonal na operasyon sa kailaliman ng teritoryo ng Pakistan.

Gayunman, dala ng Taliban ang dalawang dekadang karanasan sa gerilyang pakikidigma laban sa pinakamakabagong mga kapangyarihang militar sa mundo. Sa kasalukuyang sigalot, nagpakilala ito ng bago at nakababahalang kakayahan: mga drone strike. Gumamit ang mga puwersa ng Taliban ng mga drone na mabibili sa merkado at nilagyan ng mga improbisadong pampasabog para puntiryahin ang tatlong lugar sa Pakistan noong Biyernes. Kabilang dito ang mga lugar malapit sa Pakistan Military Academy sa Abbottabad at isang paaralan ng artilerya sa Nowshehra. Bagaman sinabi ng mga opisyal ng Pakistan na winasak nila ang mga drone gamit ang mga sistemang panlaban sa drone, ipinakita ng mga pag-atake ang hindi pa nagagawang abot ng mga ito na maaaring magpabago sa takbo ng sigalot.

Ayon sa mga analyst, dahil mura at madaling makuha ang teknolohiya ng drone, nagagawa ng mga grupong hindi estadong aktor at mga militar na kulang sa kagamitan na magpakita ng puwersa sa mga lugar na hindi nila maaabot gamit ang karaniwang kakayahan. Para sa Pakistan, malaking paglala ng panganib ang posibilidad na umatake ang mga drone ng Taliban sa mga instalasyong militar o maging sa mga sibilyang target sa malalaking lungsod, kahit nananatiling higit na makapangyarihan ang Islamabad sa tradisyonal na mga panukat ng digmaan.

Pagbagsak ng Diplomasya

Palatandaan ang kasalukuyang karahasan ng pagbagsak ng mga pagsisikap na mamagitan at pumigil sa paglala ng sigalot. Noong Oktubre 2025, matapos ang ilang araw na sagupaan sa hangganan na ikinamatay ng mahigit 70 katao, namagitan ang Qatar at Turkey at nagkasundo ang dalawang panig sa isang marupok na tigil-putukan. Bumuo ang mga negosyador ng mga mekanismo para sa pamamahala sa hangganan at nagkasundo sa mga pamamaraang beripikasyon. Tumagal nang ilang buwan ang tigil-putukan, ngunit hindi nito tuluyang nalutas ang pangunahing alitan tungkol sa mga kanlungan ng TTP.

Maraming pandaigdigang aktor ang nakialam na upang pigilan ang higit pang paglala. Nag-alok ang Iran, na may hangganan sa dalawang bansa, na mamagitan. Binanggit ni Foreign Minister Abbas Araqchi na nagaganap ang sigalot sa panahon ng Ramadan. Nanawagan naman ang China, na may mabuting ugnayan sa dalawang pamahalaan at malalaking interes sa ekonomiya sa rehiyon, ng agarang pagpipigil at pagbabalik sa diyalogo. Hinimok ni António Guterres, Kalihim-Pangkalahatan ng United Nations, ang magkabilang panig na protektahan ang mga sibilyan at lutasin ang mga hindi pagkakaunawaan sa pamamagitan ng diplomasya sa halip na puwersa.

Inilarawan ni Zalmay Khalilzad, dating embahador ng Estados Unidos sa Afghanistan, ang palitan ng mga pag-atake bilang "kakila-kilabot na siklong dapat itigil." Iminungkahi niyang subaybayan ng isang mapagkakatiwalaang ikatlong panig gaya ng Turkey ang isang bagong kasunduan, kung saan hindi pahihintulutan ng alinmang bansa na gamitin ang teritoryo nito sa mga pag-atake laban sa kabila. Gayunman, nabigo ang mga naunang inisyatibang diplomatiko dahil tumanggi ang Taliban na limitahan ang ugnayan nito sa TTP, samantalang iginiit ng Pakistan na hindi nangangahulugan ang soberanya ng Afghanistan na bawal itong magsagawa ng mga pag-atake sa hangganan laban sa mga banta na nakikita nito.

Muling Pagkahanay sa Heopolitika at mga Implikasyon sa Rehiyon

Naganap ang sigalot habang nagbabago ang mga alyansa sa rehiyon, na ikinababahala ng mga estratehista ng Pakistan. Noong Oktubre 2025, bumisita sa India si Amir Khan Muttaqi, ministro ng ugnayang panlabas ng Taliban, sa kauna-unahang pagkakataon. Pangunahing karibal ng Pakistan sa rehiyon ang India. Sa pagbisitang iyon, inanunsiyo ng India na iaangat nito sa ganap na embahada ang diplomatikong misyon nito sa Kabul, tanda ng kahandaan ng New Delhi na makipag-ugnayan sa pamahalaang Taliban sa kabila ng matagal na nilang pagtutol dito. Tahasang inakusahan ni Asif, ministro ng depensa ng Pakistan, ang Taliban na naging "kolonya ng India," na nagpapahiwatig na hindi na lamang tinitingnan ng Islamabad ang pamahalaan sa Kabul bilang bigong karatig-bansa kundi posibleng karibal sa estratehiya.

Nanganganib dahil sa pagbabagong ito ang matagal nang patakaran ng Pakistan na hangaring magkaroon ng "estratehikong lalim" sa Afghanistan. Nakabatay ang konseptong ito sa pagkakaroon ng mapagkaibigan at madaling impluwensiyahang pamahalaan sa Kabul na magbibigay ng seguridad sakaling magkaroon ng sigalot sa India. Sa halip, nahaharap ngayon ang Pakistan sa posibilidad na magkaroon ng pamahalaang Taliban na igigiit ang sariling kalayaan sa pagpapasiya, magpapatibay ng ugnayan sa India, at kumukupkop sa mga militanteng umaatake sa mga puwersa ng Pakistan. Matindi ang kabalintunaan: sinuportahan ng Islamabad ang Taliban sa loob ng ilang dekada upang pigilan ang impluwensiya ng India sa Afghanistan, ngunit lumakas ang impluwensiyang iyon dahil mismo sa pagbabalik ng Taliban sa kapangyarihan.

Para sa Estados Unidos at iba pang kapangyarihang Kanluranin, nagdudulot ang sigalot ng masalimuot na mga hamon sa paglaban sa terorismo. Kailangang timbangin ng Washington ang panganib ng pakikipag-ugnayan sa Taliban at ang panganib na makakilos nang walang kaparusahan ang TTP mula sa lupain ng Afghanistan. Anumang panghihimasok ay maaaring hindi sinasadyang magpatibay sa pakikipanig ng Taliban sa mga kapangyarihang panrehiyon gaya ng Russia at China, o magpalala sa krisis panseguridad ng Pakistan nang hindi nalulutas ang ugat ng banta ng mga militante.

Epekto sa mga Sibilyan at Pagsikil sa Ekonomiya

Bukod sa sagupaan ng mga militar, nagdulot ang sigalot ng matinding paghihirap sa mga sibilyan sa dalawang bansa. Sarado pa rin mula Oktubre 2025 ang kalakalan sa pagitan ng Afghanistan at Pakistan, ang pinakamatagal na pagkaantala nito sa loob ng ilang dekada. Apektado nito ang maliliit na negosyo sa Afghanistan at nagdudulot ng kakulangan sa mahahalagang gamot at suplay sa bansang nahaharap na sa matinding gutom at kahirapan matapos bumagsak ang tulong internasyonal kasunod ng 2021.

Sa Pakistan, nagsagawa ang mga awtoridad ng malawakang pagpapaalis sa mga Afghanong refugee at pinalayas ang daan-daang libong taong ilang dekada nang naninirahan sa bansa. Inilikas ang mga sibilyan sa mga rehiyon sa magkabilang panig ng hangganan, at pinaputukan ang mga kampo ng refugee malapit sa tawiran ng Torkham. Sa Kabul, ipinahayag ng mga residente ang kanilang panghihina ng loob dahil naglaho na ang relatibong kapanatagang tinamasa nila mula nang maagaw ng Taliban ang kapangyarihan.

Inilarawan ni Tamim, isang drayber ng taxi na nakatira malapit sa depot ng mga sandatang pinuntirya sa Kabul, ang sindak nang magsimula ang pambobomba pagkaraan lamang ng hatinggabi. "Lahat ay nagtakbuhan pababa mula sa ikalawang palapag ng bahay," aniya. "Patuloy na kusang sumasabog ang mga bala sa loob ng depot." Para sa mga ordinaryong Afghanong nagtiis ng apat na dekadang digmaan, napakasakit na pagbabalikwas ng pagsiklab muli ng mga airstrike sa kanilang kabisera. Nawawala ang nag-iisang katamtamang pagbuti sa kanilang buhay mula noong 2021: ang hindi na pagbagsak ng mga bomba mula sa langit.

Mga Dapat Malaman

• Ipinahayag ng Pakistan ang "lantad na digmaan" laban sa Afghanistan kasunod ng mga drone strike ng Taliban at mga pag-atake sa lupa laban sa mga puwesto ng Pakistan. Tumugon ito sa pamamagitan ng mga airstrike sa Kabul, Kandahar at Paktia.
• Nagsimula ang agarang pangyayari sa mga pag-atake ng Pakistan noong Pebrero 22 laban sa mga pinaghihinalaang militanteng TTP. Sinundan ito ng pagganti ng Afghanistan noong Pebrero 26 at ng kasunod na deklarasyon ng digmaan ng Pakistan.
• Inakusahan ng Pakistan ang Taliban ng Afghanistan na kumukupkop sa Tehreek-i-Taliban Pakistan (TTP), na sinisisi ng Islamabad sa mga kamakailang nakamamatay na pag-atake, kabilang ang pambobomba sa isang moske sa Islamabad.
• Itinanggi ng pamahalaang Taliban na sinusuportahan nito ang TTP at iginiit na pagganti ang mga kilos nito sa mga paglabag ng Pakistan sa soberanya ng Afghanistan at pagkamatay ng mga sibilyan.
• Ipinakita ng mga puwersa ng Taliban ang bago nilang kakayahang magsagawa ng digmaang gumagamit ng drone sa pamamagitan ng pagtama sa mga target malapit sa Abbottabad at Nowshehra sa Pakistan, bagaman sinasabi ng Pakistan na naharang nito ang mga drone.
• Bumagsak na ang tigil-putukang pinamagitan ng Qatar noong Oktubre 2025. Nag-alok na ngayong mamagitan ang Turkey, Iran, China at Saudi Arabia sa lumalalang sigalot.
• Iginiit ng Pakistan na naging proxy ng India ang pamahalaang Taliban, na lalong nagpapasalimuot sa panseguridad na dinamika sa rehiyon kung saan matagal nang itinuring ang Afghanistan bilang estratehikong likuran ng Pakistan.
• Sarado pa rin mula Oktubre 2025 ang kalakalan ng dalawang bansa. Pinapalala nito ang mga krisis na pantao sa magkabilang panig ng hangganan at naaapektuhan ang milyun-milyong Afghanong refugee sa Pakistan.