Lalong Lumulubog ang Jakarta Habang Lumalala ang Panganib ng Pagbaha Dahil sa Paglubog ng Lupa

Ang Kabisera na Unti-unting Nawawala

Kinakaharap ng kabisera ng Indonesia na Jakarta ang isang banta sa mismong pag-iral nito, na mabagal ngunit walang tigil na sumusulong sa ilalim ng mga paa ng sampung milyong residente. Lumulubog ang lungsod, at nawawala sa ilalim ng lupa ang ilang bahagi ng malawak na kalakhang-lungsod sa nakababahalang bilis. Ayon sa mga kamakailang pagtatasa ng National Research and Innovation Agency (BRIN), lumulubog ang lupa sa Jakarta nang may average na 3.5 sentimetro bawat taon. Lumilikha ang unti-unting paglubog na ito ng mapanganib na sitwasyon: naiipit ang lungsod sa pagitan ng lumulubog na lupa at tumataas na dagat, kaya lalong nalalagay sa panganib ang milyun-milyong tao at imprastrakturang nagkakahalaga ng bilyun-bilyong dolyar.

Hindi pantay ang epekto ng problema sa buong lungsod. Pinakamabigat ang pasanin sa hilagang Jakarta, kung saan nararanasan ang ilan sa pinakamalulubhang epekto ng paglubog ng lupa. Sa nakalipas na apat na dekada, lumubog nang hanggang 4 na metro ang lugar na ito, at humigit-kumulang 40 porsiyento nito ay nasa ibaba na ng antas ng dagat. Dahil sa pisikal na pagbabago sa tanawin, mistulang mangkok na ang hilagang bahagi ng lungsod, ayon sa mga eksperto, at lalo itong nagiging bulnerable sa pag-apaw ng mga ilog, malalakas na pag-ulan, at pagpasok ng tubig-dagat.

Lumulubog ang lupa sa Jakarta. Nagiging parang 'mangkok' at sentro ng pagbaha ang hilagang bahagi nito, na bulnerable sa pag-apaw ng mga ilog, malalakas na pag-ulan at pagpasok ng tubig-dagat.

Nagmula ang babalang ito kay G. Yus Budiyono, isang senior researcher sa BRIN na malawakan nang nagsaliksik sa penomenong ito. Dahil sa anyong-lupa nitong parang mangkok, natural na naiipon ang tubig sa lugar, kaya maaaring mas mapaminsala ang bawat pagbaha kaysa sa nauna. Kapag malakas ang ulan, dumadaloy ang tubig mula sa mas matataas na lugar sa timog papunta sa mababang bahaging ito, kung saan naiipit ito at walang likas na daluyan palabas.

Bahagi rin ng dahilan ng pagiging bulnerable ng Jakarta ang mismong heograpiya nito. Nasa mababang delta ang lungsod, kung saan nagtatagpo ang mga ilog mula sa kabundukan sa timog bago umagos papunta sa Jakarta Bay. Dating nakatutulong ang likas na daloy na ito sa pamamahala ng tubig sa rehiyon. Gayunman, binago ng mga gawain ng tao ang mga likas na sistemang ito at lalo pang pinalala ang mga hamong dulot ng lokasyon ng lungsod.

Ang Bilis ng Paglubog

Naglalahad ng nakababahalang kuwento ang mga bilis ng paglubog ng lupa sa iba’t ibang bahagi ng Jakarta. Bagaman 3.5 sentimetro bawat taon ang average sa buong lungsod, mas mabilis ang paglubog sa ilang lugar. Ayon sa pananaliksik ng IPB University, lumubog ang iba’t ibang bahagi ng Jakarta nang 1.8 hanggang 10.7 sentimetro bawat taon mula 2019 hanggang 2020. Palagiang naitatala sa Hilagang Jakarta ang pinakamataas na bilis ng paglubog, na tinatayang umaabot sa humigit-kumulang 4.9 sentimetro bawat taon.

Mas mauunawaan ang mga bilang na ito kapag inihambing sa mga pandaigdigang average. Lumulubog ang Jakarta nang average na 1 hanggang 15 sentimetro bawat taon, mas mabilis kaysa sa karaniwang bilis sa mga baybaying megacity. Sa ilang bahagi ng Hilagang Jakarta, umaabot sa 25 sentimetro bawat taon ang paglubog ng lupa. Dahil sa bilis na ito, may mga komunidad na lumubog nang 2.5 metro sa loob lamang ng isang dekada. Kitang-kita ng mga residente ang pagbabagong ito, at nasusubaybayan din ito sa pagbabago ng tanawin.

Tahimik na nagaganap ang paglubog ngunit may nakikitang mga epekto. Sa distrito ng Muara Baru sa Hilagang Jakarta, abandonado na ngayon ang isang buong gusali ng opisina. Nagagamit pa ang beranda sa unang palapag, ngunit lubog na lubog na ang ground floor. Mas mataas ang lupa sa paligid ng gusali kaya walang mapagdaluyan ang tubig-baha. Gayunding mga tagpo ang makikita sa hilagang baybayin, kung saan ang mga gusaling dating nasa ibabaw ng antas ng dagat ay nakatayo na ngayon sa pundasyong nasa ibaba ng antas ng tubig sa lupa.

Nasasalarawan ng mga residente ang mga pagbabagong ito sa kongkretong paraan. Ayon sa mga mangingisda, napapansin nilang humigit-kumulang 5 sentimetro ang itinaas ng tubig-dagat tuwing taon. Sa mga pamayanang baybayin, ang mga bahay na dating may tanawin ng dagat ay nakaharap na ngayon sa mga konkretong pader na itinayo sa desperadong pagsisikap na pigilan ang karagatan. Unti-unti ang pisikal na pagbabago ng lungsod kaya maaaring hindi ito mapansin sa araw-araw, ngunit imposibleng ipagwalang-bahala ang naipong epekto nito sa loob ng maraming taon.

Lalong nakababahala ang mga bilang kapag sinipat ang mga pagtataya sa hinaharap. Ipinakikita ng mga pag-aaral na kung walang masigasig na hakbang, maaaring lumubog sa tubig ang humigit-kumulang 25 porsiyento ng kabisera ng Jakarta pagsapit ng 2050. Posibleng dumoble o lalo pang tumaas ang panganib dahil sa pagbabago ng klima. Mas malubha pa ang pagtataya ni Heri Andreas, isang researcher sa Bandung Institute of Technology na dalawang dekada nang nag-aaral sa paglubog ng lupa sa Jakarta.

Ayon sa aming mga modelo, pagsapit ng 2050, humigit-kumulang 95% ng Hilagang Jakarta ang malulubog.

Kaayon ito ng mas malawak na pananaliksik na nagpapakitang lalawak nang 100.5 kilometro kuwadrado pagsapit ng 2050 ang pagbahang dulot ng paglubog ng lupa, at posibleng umabot sa 75 porsiyento ng Hilagang Jakarta. Saklaw ng mga pagtatayang ito ang buhay ng marami sa mga kasalukuyang residente, kaya hindi teoretikal ang banta kundi agarang panganib sa mga henerasyong naninirahan ngayon sa lungsod.

Nasa ilalim ng lupa ang pangunahing sanhi ng paglubog ng Jakarta: ang mga aquifer na matagal nang pinagkukunan ng tubig ng lungsod. Habang lumalago ang Jakarta bilang megacity na may mahigit 10 milyong residente, bukod pa sa milyun-milyong pumapasok araw-araw para magtrabaho, kapansin-pansing tumaas ang pangangailangan sa tubig. Hindi pa naibibigay ng PAM Jaya, ang kompanyang pag-aari ng lungsod na nagpapatakbo ng tubong suplay ng tubig, ang serbisyo sa buong kalakhang-lungsod. Dahil sa kakulangang ito, napipilitang humanap ng ibang mapagkukunan ang mga residente at negosyo.

Lubos na umaasa sa ibinobombang tubig sa ilalim ng lupa ang maraming taga-Jakarta para sa pang-araw-araw na gamit. Naghuhukay ng mga balon ang mga sambahayan upang kumuha ng tubig-tabang sa ilalim ng lupa, at dati namang gumagamit ng tubig sa ilalim ng lupa ang mga industriya bago nilimitahan ng mga regulasyon ng pamahalaan ang gawaing ito. Nag-iiwan ng mga bakanteng espasyo sa ilalim ng lupa ang tuloy-tuloy na pagkuha ng tubig. Kapag inaalis ang tubig mula sa mga aquifer, sumisiksik at lumulubog ang lupang nasa ibabaw, tulad ng lobo na nawawalan ng hangin at hugis.

Ipinakikita ng makasaysayang datos ang laki ng pagkuha ng tubig sa ilalim ng lupa sa Jakarta. Noong 1879, 42 balon lamang ng tubig sa ilalim ng lupa ang mayroon sa lungsod. Pagsapit ng 1968, naging 352 ang bilang nito. Pinakamabilis ang pagdami sa mga sumunod na taon: naitala ang 3,626 rehistradong balon noong 1998. Sampung ulit itong pagtaas sa loob lamang ng tatlong dekada, kasabay ng panahong kinilala ang paglubog ng lupa bilang problema sa Jakarta.

Hindi magkakapantay ang ambag ng lahat ng pagkuha ng tubig sa ilalim ng lupa sa problema. Mas malaki ang naidudulot na paglubog ng malalalim na balon, na malaki ang puhunan sa pagtatayo, kaysa sa mabababaw na balon. Karaniwang itinatayo ang malalalim na balon ng mga sektor na may sapat na puhunan, gaya ng mga hotel, shopping mall at mamahaling pabahay. Karaniwang mabababaw na balon naman ang ginagamit ng mahihirap na komunidad sa lungsod, kaya mas kaunti ang epekto ng mga ito sa malalalim na estrukturang heolohikal.

Nakadadagdag din sa paglubog ang mismong bigat ng mga gusali at iba pang itinayo sa lungsod. Mabilis ang pag-unlad ng Jakarta, lalo na mula dekada 1960. Mula dekada 1770 hanggang dekada 1960, 17.7 porsiyento lamang ang itinaas ng lawak ng mga planadong gusali sa modernong Jakarta. Ngunit pagsapit ng 2014, sinakop na ng mga planadong bahagi ng modernong lungsod ang 83.7 porsiyento ng kabuuang lawak nito. Katumbas ito ng halos 65.5 porsiyentong paglago sa loob ng humigit-kumulang limang dekada.

Nagdaragdag ng malaking bigat sa lupa ang pahalang na paglawak ng mga gusali, kalsada at imprastraktura. Tinatayang may 1.68 trilyong libra ng kongkreto, salamin at bakal na bumabalot sa tanawin ng Jakarta. Maaaring magsiksikan ang lupa dahil sa pinagsama-samang bigat na ito, lalo na sa mga batang alluvial sediment na kinatatayuan ng lungsod. Pinagsasama ng labis na pagkuha ng tubig sa ilalim ng lupa at bigat ng pag-unlad ng lungsod ang dalawang puwersang nagtutulak pababa sa lupa.

Patalastas

Gastos sa Ekonomiya ng Paglubog ng Lupa

Direktang nagiging gastos sa ekonomiya ang pisikal na paglubog ng Jakarta, na tumatama sa lungsod, mga negosyo at mga residente. Tinataya ni G. Yus Budiyono na nalulugi ang Jakarta ng hindi bababa sa US$186 milyon bawat taon dahil sa panganib ng pagbaha. Ipinakikita ng halagang ito ang kasalukuyang epekto sa ekonomiya ngunit hindi pa kasama rito ang posibleng paglala sa hinaharap. Kung magpapatuloy ang paglubog nang walang mabisang hakbang, maaaring umabot sa US$421 milyon pagsapit ng 2030 ang inaasahang taunang pagkalugi.

Sa iba’t ibang paraan nararamdaman ang mga pagkaluging ito. Kumokonsumo ng pondo ng publiko ang pinsala ng baha sa imprastraktura, na maaari sanang gamitin sa mga proyektong pangkaunlaran. Naaantala ang operasyon ng mga negosyo tuwing bumabaha, kaya nababawasan ang produksiyon at kita. Gumagastos ang mga residente para sa pinsala sa ari-arian, paglikas at pansamantalang paglilipat ng tirahan. Pinapabagal ng pinagsama-samang epekto ang paglago ng ekonomiya ng lungsod at binabawasan ang pagiging kaakit-akit nito sa mga mamumuhunan.

Nagsisimula nang kilalanin ng sektor ng seguro ang lumalaking panganib. Mas mataas ang premium ng mga ari-arian sa mga lugar na bulnerable sa paglubog, o tuluyan nang hindi isinasama ang mga ito sa seguro. Maaari nitong pababain ang halaga ng mga ari-arian at lumikha ng siklo kung saan lalo pang napapabayaan ang mga komunidad na bulnerable dahil humihina ang pamumuhunan doon. Kaya hindi lamang agarang pinsala ng baha ang epekto sa ekonomiya; naaapektuhan din nito ang pangmatagalang merkado ng ari-arian at mga padron ng pag-unlad ng lungsod.

Isa pang malaking gastusin ang pagpapanatili ng imprastraktura. Habang lumulubog ang lupa, nagkakaroon ng mga bitak ang pundasyon at dingding ng mga gusali. Mas madalas ayusin ang mga kalsada dahil gumagalaw at nagiging hindi pantay ang mga ibabaw nito. Maaaring malantad o masira ang mga tubo ng mga serbisyong pampubliko na dating nakabaon sa karaniwang lalim habang lumulubog ang lupa sa paligid ng mga ito. Inilarawan ni Fortuna Sophia, residente ng isang marangyang villa sa Hilagang Jakarta na tanaw ang dagat, ang patuloy na pakikipagbuno sa paglubog ng lupa sa kanyang tahanan.

Kailangan lang naming patuloy itong ipaayos. Sabi ng mga maintenance worker, dulot ng paggalaw ng lupa ang mga bitak.

Ayon sa kanya, kapag umuulan, lubog na lubog sa tubig-baha ang swimming pool kaya kailangang ilipat sa mas matataas na palapag ang mga muwebles. Maliit na halimbawa ang paulit-ulit na pagkukumpuni at pansamantalang remedyo sa mas malawak na hamong kinakaharap ng Jakarta. Tinutugunan ng lungsod ang mga sintomas habang patuloy na lumalala ang pinagmumulan ng problema, kaya nagiging walang katapusang siklo ang pinsala at pagtugon dito.

Kabilang din sa gastos sa ekonomiya ang mga di-tuwirang epekto na mas mahirap sukatin ngunit tunay na tunay. Nagdaragdag sa pinsalang pantao ng paglubog ng lupa ang mga epekto nito sa kalusugan dahil sa mas madalas na pagbaha, pagkaantala ng edukasyon kapag hindi mapuntahan ang mga paaralan, at sikolohikal na stress sa pamumuhay sa ilalim ng palagiang banta. Naaapektuhan ng mga ito ang kalidad ng buhay at produktibidad sa paraang hindi lubusang naipakikita ng mga sukatan sa ekonomiya.

Mga Harang na Kongkreto at ang mga Limitasyon Nito

Bilang tugon sa lumalaking banta ng pagbaha, bumaling ang mga awtoridad sa mga solusyong inhinyeriya. Mula 2014, nagtayo ang administrasyon ng Jakarta at ang pambansang pamahalaan ng humigit-kumulang 20 kilometro ng mga konkretong harang bilang bahagi ng 46-kilometrong proyektong National Capital Integrated Coastal Development. Layunin ng mga estrukturang ito na protektahan ang lungsod laban sa pagbaha mula sa baybayin sa pamamagitan ng pisikal na harang sa pagitan ng lupa at tumataas na tubig.

Lalong lumawak ang saklaw ng hakbang na ito kasunod ng mga kamakailang anunsiyo. Inilunsad ni Pangulong Prabowo Subianto ang planong nagkakahalaga ng bilyun-bilyong dolyar para magtayo ng dambuhalang seawall, isang megastrukturang 500 kilometro ang haba sa hilagang baybayin ng Java. Mula Banten hanggang Silangang Java ang saklaw ng ambisyosong proyektong ito, na magsasanggalang sa mga komunidad na bulnerable sa baha sa kahabaan ng malawak na baybayin. Ipinakikita ng lawak ng proyektong ito ang tindi ng banta at pagkilala ng pamahalaan sa pangangailangan ng malawakang pagkilos.

Kabilang sa isa pang malaking proyekto ang Great Garuda, na kinabibilangan ng pagtatayo ng 32-kilometrong panlabas na seawall sa Jakarta Bay at 17 artipisyal na isla. Suportado ng mga pamahalaan ng Netherlands at Timog Korea, lilikha ang proyektong nagkakahalaga ng humigit-kumulang $40 bilyon ng artipisyal na lagoon kung saan maaaring pababain ang antas ng tubig upang maayos na makadaloy ang mga ilog palabas ng lungsod. Layunin ng disenyo nitong tugunan kapwa ang pagbaha mula sa baybayin at ang hamon sa pamamahala ng agos ng mga ilog kapag malakas ang ulan.

Bagaman may naipakita nang bisa ang mga pisikal na hakbang na ito, nagbabala ang mga eksperto na hindi nito tinutugunan ang pangunahing sanhi ng paglubog ng lupa. Nakatulong ang kasalukuyang seawall sa Jakarta na limitahan ang pagpasok ng tubig-dagat kumpara sa mga baybaying walang proteksiyon gaya ng Demak sa Gitnang Java. Gayunman, ayon kay G. Yus Budiyono, walang nagagawa ang gayong mga harang upang pigilan ang paglubog ng lupa. Pansamantala man nilang mapigilan ang tubig, hindi nila mahahadlangan ang paglapit ng lumulubog na lupa rito.

Para kay Jan Jaap Brinkman, isang hydrologist sa Dutch water research institute na Deltares, pansamantalang hakbang lamang ang seawall. Aniya, maaaring magbigay ang proyektong Great Garuda sa Jakarta ng dagdag na 20 hanggang 30 taon upang tugunan ang pangmatagalang problema ng paglubog ng lupa. Mahalaga ngunit may hangganan ang dagdag na panahong ito, at hindi nito binabago ang saligang katotohanang kung hindi mapipigilan ang paglubog, kalaunan ay mananaig din ang tubig sa anumang harang.

Nakaranas din ng sariling mga hamon ang pagtatayo ng mga artipisyal na isla. Kasama sa planong mag-reclaim ng lupa sa pamamagitan ng pagtatayo ng 17 artipisyal na isla sa baybayin ng Jakarta ang disenyong aayusin ang mga ito upang maging hugis agila bilang pambansang simbolo. Gayunman, dahil sa pagtutol ng publiko, kinansela ng bagong halal na gobernador ng Jakarta noon ang plano noong Oktubre 2017. Tatlo na lamang sa 17 artipisyal na islang unang binalak ang kasalukuyang ginagawa o natapos na.

Nararapat ding isaalang-alang ang mga epekto sa lipunan at kapaligiran ng malalaking proyektong pang-imprastraktura. Maaaring maantala ang kabuhayan ng mga pamayanang baybayin na umaasa sa pangingisda at iba pang gawaing pandagat. Maaaring maapektuhan ang mga ekosistema ng pagbabago sa daloy ng tubig at galaw ng latak. Binabago rin mismo ng malalaking estrukturang kongkreto ang kapaligiran sa baybayin sa paraang maaaring magkaroon ng di-inaasahang epekto. Dahil sa mga salik na ito, masalimuot ang pagsusuri sa mga solusyong purong inhinyeriya sa problema ng paglubog ng lupa.

Umuusad ang mga Solusyong Nakabatay sa Kalikasan

Sa gitna ng pagtutok sa mga konkretong harang at malalaking imprastraktura, napapansin ng mga researcher at tagaplano ng lungsod ang mga alternatibong paraang nakabatay sa likas na sistema. Nag-aalok ang Nature-based Solutions, o NbS, ng ibang pamamaraan sa pagtugon sa mga hamon ng pagbaha at paglubog ng lupa sa Jakarta. Nakikipagtulungan ang mga paraang ito sa mga likas na proseso sa halip na labanan ang mga ito, at ginagamit ang mga ekosistema upang magbigay ng proteksiyon at katatagan.

Sa pamamahala ng baha, kinabibilangan ang NbS ng iba’t ibang likas na tungkuling makatutulong magpababa ng mga panganib na may kaugnayan sa tubig. Kabilang dito ang pagsalo ng mga halaman sa tubig-ulan, pagpapalawak ng kakayahang mag-imbak ng tubig-ulan, at paglilimita sa agos ng tubig upang mabawasan ang pagguho ng lupa. Sa mga lungsod, nagbibigay rin ang NbS ng dagdag na pakinabang bukod sa pagkontrol ng baha, gaya ng pagsala sa mga pollutant at pagpapababa ng epekto ng init sa kalunsuran.

Iminumungkahi ng WRI Indonesia ang hybrid na pamamaraan sa imprastraktura na pinagsasama ang kasalukuyang gray infrastructure at green infrastructure. Angkop sa Jakarta ang nababagong solusyong ito dahil magagamit ito hindi lamang sa mga lugar na malapit sa ilog kundi maging sa mga tirahan, upang mapalawak ang kakayahang kontrolin ang agos ng tubig-ulan at maiwasan ang lokal na pagbaha. Sa pinakamaliit na saklaw, kabilang sa hybrid na imprastraktura ang mga butas para sa pagsipsip ng tubig na tinatawag na biopore, mga bubong na may halaman, at mga tangke para sa pag-iipon ng tubig-ulan.

Sa mas malaking saklaw, kabilang sa NbS ang mga Green Open Space na maraming gamit at nagsisilbing imbakan ng tubig, bioswale, at mga sahig na nagpapadaan ng tubig. Nagsisilbi ring pansala ang mga bioswale at sahig na nagpapadaan ng tubig upang hindi makapasok sa mga sistema ng paagusan ang mga pollutant mula sa tubig-ulan. Nagpapababa ng temperatura ng hangin at konsumo ng kuryente para sa air conditioning ang mga halamang nasa bubong at luntiang espasyo, kaya nakatutulong ang mga ito sa klima kasabay ng pagpapagaan sa pagbaha.

Nagsimula nang isama ng pamahalaan ng Jakarta ang mga pamamaraang ito sa pamamagitan ng Instruksiyon ng Gobernador Blg. 52 ng 2020, na naglalahad ng mga planong kinabibilangan ng pagpapalawak sa mga gamit ng luntiang espasyo at pagpapaunlad ng mga balon para sa patayong drainage o pagsipsip ng tubig. Layunin ng pakikipagtulungan sa mga kaugnay na ahensiya na ipatupad sa buong lungsod ang mga estratehiyang ito na nakabatay sa kalikasan.

Isa pang makapangyarihang likas na panangga laban sa pagbaha sa baybayin ang mga ekosistema ng bakawan. Pinapahinahon ng mga punong ito ang mga alon at nababawasan nang mahigit 15 porsiyento bawat taon ang pinsala ng pagbaha dulot ng storm surge. Gayunman, matinding nasira ang mga bakawan sa Jakarta. Sa 291.17 ektaryang bakawan na dating naroon, 272 ektarya ang winasak ng mga pagpapaunlad ng imprastraktura at basurang plastik. Tanging ang ekosistema ng bakawan sa Angke sa kanlurang bahagi ng kabisera ang natitira.

Binigyang-diin sa pananaliksik ng IOP Science na kailangan ang pinagsamang pamamaraan sa buong watershed at basin ng tubig sa ilalim ng lupa upang tugunan ang pagbaha at paglubog ng lupa. Maaaring lalo pang palalain ng mabilisang pagpapaagos ng tubig sa dagat, na pangunahing estratehiya hanggang ngayon, ang paglubog ng lupa. Sa halip, makatutulong na sabay na tugunan ang dalawang problema sa pamamagitan ng pagpaparami ng mga halaman at pagtatayo ng mga estrukturang nagtitipid ng tubig sa mga lugar sa itaas ng agos.

Sa pagpaparami ng suplay ng tubig sa ilalim ng lupa sa pamamagitan ng likas na pagsipsip at pagtitipid nito, maaaring mabawasan ng mga lungsod ang paglubog ng lupa at panganib ng pagbaha. Nakatutulong din ang paraang ito upang maiwasan ang pagpasok ng tubig-dagat at tagtuyot tuwing tag-araw. Kongkretong hakbang tungo sa pinagsamang estratehiyang ito ang pagpapanumbalik ng mga nasirang ekosistema ng bakawan at paglikha ng mga bagong luntiang espasyo.

Hamon sa Pamamahala ng Tubig

Nasa puso ng problema ng paglubog ng Jakarta ang isang saligang hamon sa pamamahala ng tubig. Higit na mas malaki ang pangangailangan sa tubig ng lungsod kaysa sa kayang tugunan ng sistema nito ng tubo ng tubig. Ayon sa pananaliksik, halos 40 porsiyento lamang ng pangangailangan sa tubig ng Jakarta ang natutugunan ng mga awtoridad na nangangasiwa rito sa kasalukuyan. Dahil sa malaking kakulangang ito, napipilitan ang mga residente, negosyo at industriya na kumuha ng tubig sa ilalim ng lupa bilang tanging praktikal na alternatibo para matugunan ang kanilang pangangailangan.

Humigit-kumulang 9 milyong residente sa loob ng mga hangganan ng lungsod at 15 milyong taong araw-araw na pumapasok dito para magtrabaho ang pinagsisilbihan ng Jakarta. Lumilikha ng pangangailangan sa tubig na nagpapabigat sa kasalukuyang imprastraktura ang napakaraming taong ito. Dahil hindi naibibigay sa buong kalakhang-lungsod ang maaasahang suplay ng tubig sa pamamagitan ng tubo, nagkakaroon ng patuloy na dahilan para kumuha ng tubig sa ilalim ng lupa na hindi kayang alisin ng mga regulasyon lamang.

Binigyang-diin ni G. Yus Budiyono ang ugnayang ito at sinabing kailangang ganap na matiyak ang akses sa malinis na tubig upang wala nang dahilan para kumuha ng tubig sa ilalim ng lupa. Nagbabala siya na kung walang mabisang hakbang upang pigilan ang paglubog ng lupa, limitado lamang ang proteksiyong maibibigay kahit ng planong dambuhalang seawall. Pansamantala mang mapigilan ng mga pisikal na harang ang dagat, hindi nito mapupunan ang unti-unting paglubog ng mga pundasyon ng lungsod.

Kailangan ng tumpak at napapanahong impormasyon upang mapahusay ang pamamahala ng imprastraktura sa tubig, masubaybayan at mahulaan ang mga tagas, paglubog ng lupa at antas ng tubig sa ilalim ng lupa. Maaaring suriin ng mga lungsod ang kanilang mga sistema ng suplay ng tubig at tukuyin ang mga alternatibong modelo ng negosyo na tutugon sa pangangailangan ng mga sambahayan at industriya nang hindi labis na inuubos ang mga aquifer. Kabilang sa mga posibleng solusyon ang pagrerecycle ng maruming tubig, pag-iipon ng tubig-ulan, pagtatayo ng mga planta ng desalination, at paglalagay ng mga serbisyo sa tubig sa labas ng mga lugar na apektado.

Makatutulong sa pagpapanumbalik ng antas ng tubig sa ilalim ng lupa ang artipisyal na pagsasakarga sa mga aquifer sa pamamagitan ng pag-iiniksyon ng tubig mula sa ibabaw o ng maruming tubig na naproseso na. Matagumpay na ginamit ng Tokyo ang paraang ito nang humarap ito sa matinding paglubog ng lupa 50 taon na ang nakalipas. Nilimitahan ng pamahalaan ng Japan ang pagkuha ng tubig sa ilalim ng lupa at inatasan ang mga negosyo na gumamit ng ni-reclaim na tubig, kaya napahinto ang paglubog ng lupa. Ipinakikita ng halimbawang ito na malulutas ang problema, bagaman kailangan dito ng malaking puhunan at matatag na pangako sa pagpapatupad ng mga regulasyon.

Ang hamon para sa Jakarta ay makahanap ng mga alternatibong mapagkukunan ng tubig na papalit sa pagkuha nito mula sa ilalim ng lupa. Posibleng pagmulan ng tubig ang mga ilog gaya ng Citarum, ngunit napakarumi ng mga ito sa kasalukuyan. Tinataya ni Heri Andreas na maaaring abutin ng hanggang sampung taon bago malinis nang sapat ang mga ilog, dam at lawa upang maipadaloy ang tubig sa buong lungsod o magamit na pamalit sa pagkuha ng tubig mula sa malalalim na aquifer.

Kinikilala ni Pangulong Joko Widodo na mangangailangan ng maraming taon ng tuloy-tuloy na pagsisikap ang paglilinis sa mga ilog ng Jakarta. Dahil mahaba ang panahong kakailanganin, kailangang humanap ng mga pansamantalang solusyon upang mabawasan ang pagkuha ng tubig sa ilalim ng lupa habang pinagbubuti ang imprastraktura ng tubig. Maaaring makatulong sa pagtugon sa kakulangang ito ang pag-iipon ng tubig-ulan, mas episyenteng paggamit ng tubig, at pansamantalang paglilimita sa pagkuha nito sa mga lugar na pinakabulnerable.

Pampolitikang Dimensiyon ng Paglubog

Hindi lamang tungkol sa heolohiya at inhinyeriya ang paglubog ng lupa sa Jakarta; sangkot din dito ang politika at ugnayang panlipunan. Sinuri sa pananaliksik na inilathala sa Geoforum kung paanong likas na kaugnay ng mga padron ng pag-unlad ng lungsod sa Jakarta mula nang magsimula ang New Order regime noong 1965 ang paglubog ng lupa. Ayon sa pagsusuring ito, nagaganap ang paglubog sa pamamagitan ng magkakaugnay na proseso ng pahalang na konsentrasyon, patayong paglawak at pagkakaiba-iba ng paglago ng lungsod.

Inilalantad ng pananaliksik ng 360info.org ang ugnayan ng paglubog ng lupa, pagdami ng mga balon sa ilalim ng lupa, at paglawak ng modernong bahagi ng lungsod. Kapansin-pansing dumami ang tatlong ito mula dekada 1960, sa kontekstong pampolitika ng Indonesia sa ilalim ng awtoritaryang rehimen ni Pangulong Suharto. Sa panahong ito, niyakap ng Indonesia ang sentralisadong pag-unlad na kapitalista, at naging sentro nito ang Jakarta.

Itinatampok ng pagsusuring ito ang mahalagang aspeto ng problema: hindi nangangahulugang ang mga sanhi nito rin ang pinakanagdurusa sa mga epekto. Malaki ang puhunan sa pagtatayo ng malalalim na balon kaya karaniwang itinatayo lamang ito ng mga sektor na may kakayahang magbayad, gaya ng mga hotel, mall at mamahaling pabahay. Malaki ang idinudulot na paglubog ng mga komersiyal na operasyon, samantalang higit na pasan ng mahihirap na komunidad sa baybayin ang mga epekto nito.

Ayon kay Dr. Bosman Batubara, research fellow sa Asia Research Institute ng National University of Singapore, dulot ng mabilis ngunit hindi pantay na pag-unlad ng lungsod ang paglubog ng lupa sa Jakarta. Karaniwang hindi gaanong lantad sa mga epekto nito ang mga komunidad na nakinabang sa ilang dekadang paglawak ng lungsod. Samantala, higit na mataas ang panganib ng pagbaha, pagkawala ng lupa at banta sa kabuhayan ng mga residente sa baybayin.

Nakatutok ang tugon ng politika sa paglubog ng lupa sa mga solusyong pang-ibabaw, gaya ng mga konkretong seawall, sa halip na tugunan ang mga ugat ng problema. Ayon kay Dr. Bosman, hindi pa natutugunan ng pamahalaan ang mga pangunahing sanhi ng pagkuha ng tubig sa ilalim ng lupa at mga padron ng pag-unlad ng lungsod. Sa halip, napupunta ang mga pondo sa mga nakikitang proyektong pang-imprastraktura na tila tumutugon sa problema ngunit hindi ginagalaw ang mga pinagmumulan nito.

Noong 2021, naglabas si Gobernador Anies Baswedan ng regulasyong nagbabawal sa pagkuha ng tubig sa ilalim ng lupa sa siyam na industriyal na lugar at sa kahabaan ng 12 kalsada sa buong lungsod. Iniulat na planong higpitan pa ng kasalukuyang administrasyon ni Gobernador Pramono Anung ang mga regulasyong ito. Gayunman, malaking hamon pa rin ang pagpapatupad. Sa inspeksiyon noong 2017 sa 80 gusali sa Jalan Thamrin sa Gitnang Jakarta, napag-alamang may sariling bomba ng tubig sa ilalim ng lupa ang 56 sa mga ito at iligal na kumukuha ng tubig ang 33.

Isang posibleng solusyon ang malinaw na pamamahala sa pagkuha ng tubig sa ilalim ng lupa. Mapagbubuti ang pamamahala kung isasapubliko ang impormasyon tungkol sa kabuuang bilang ng malalalim na balon, lalim ng mga ito, dami ng tubig na kinukuha, at mga tagapagtayo o may-ari ng mga balong ito. Kapag isinabay sa pagpapahusay ng mga serbisyo ng tubig sa pamamagitan ng tubo, maaaring maging bahagi ng mas sentralisadong plano sa pag-unlad ng Jakarta ang gayong transparency.

Pandaigdigang Konteksto at mga Aral

Bahagi ng pandaigdigang problema ng mga lumulubog na lungsod ang pakikibaka ng Jakarta sa paglubog ng lupa. Kabilang sa mga lumulubog na lungsod sa buong mundo, ayon sa pananaliksik ng World Economic Forum, ang New York, Venice, Mumbai at iba pa. Nararamdaman sa mga sentrong lungsod sa baybayin sa buong mundo ang epekto ng paglubog ng lupa sa kalunsuran, na dulot ng magkakatulad na salik gaya ng paggamit ng tubig sa ilalim ng lupa at labis na pagtatayo sa ilang uri ng lupa.

Nalaman sa kamakailang pag-aaral sa 99 na lungsod sa baybayin na 33 sa mga ito ang lumulubog nang limang ulit na mas mabilis kaysa sa pagtaas ng antas ng dagat. Lalo itong malubha sa ilang bahagi ng Asya, kung saan lumulubog nang 10 hanggang 20 ulit na mas mabilis kaysa sa pagtaas ng dagat ang mga lungsod gaya ng Maynila sa Pilipinas, Karachi sa Pakistan at Tianjin sa China. Halos kalahati ng mga pangunahing lungsod sa China ang lumulubog dahil sa bigat ng imprastraktura ng mga ito at pagkuha ng tubig sa ilalim ng lupa.

Malaki ang epekto ng paglubog ng lupa sa mga tao sa mga lungsod na ito: pagkawala ng lupa, kawalan ng katiyakan sa suplay ng tubig, pagkasira ng imprastraktura at sapilitang paglikas ng mga tao. Dahil sa laki ng hamon, may ilang pamahalaang nagsagawa ng mararahas na hakbang. Nagpasya ang Indonesia na ilipat ang kabisera nito mula Jakarta patungo sa isla ng Borneo dahil mismo sa mga alalahaning ito. Pagkilala ang napakalaking proyektong ito na maaaring hindi na mapanatili ang ilang lungsod sa kanilang kasalukuyang lokasyon.

May maituturo ang karanasan ng ibang bansa sa pagtugon sa paglubog ng mga lungsod. Pinatutunayan ng tagumpay ng Tokyo sa pagpapatigil ng paglubog sa pamamagitan ng artipisyal na pagsasakarga ng tubig at mga limitasyon sa pagkuha nito sa ilalim ng lupa na malulutas ang problema. Gumamit ang ibang lungsod ng mga makabagong pamamaraan gaya ng pakikipagtulungan ng pamahalaan at pribadong sektor upang pondohan ang pagpapahusay ng imprastraktura, mga kampanyang pang-edukasyon para mabawasan ang pagkonsumo ng tubig, at mga regulasyong mamamahala sa pagkuha ng tubig sa ilalim ng lupa.

Nagmumungkahi ang World Economic Forum ng limang pangunahing hakbang upang matulungan ang mga lumulubog na lungsod: direktang makipag-ugnayan sa mga komunidad, pagbutihin ang pamamahala sa imprastraktura ng tubig, bumuo ng pakikipagtulungan ng pamahalaan at pribadong sektor, ipatupad ang pinakamahuhusay na gawi sa industriya, at magbigay-kaalaman tungkol sa pagtitipid ng tubig. Kinikilala ng mga komprehensibong estratehiyang ito na nangangailangan ang paglubog ng lupa ng iba’t ibang tugon mula sa mga pamahalaan, pribadong sektor, lipunang sibil at akademya.

Mangangailangan ang pagtugon sa paglubog ng lupa sa mga lungsod ng muling pagsusuri sa paggamit ng tubig at imprastraktura, at sinasadyang pagsasama ng katatagan sa pagpaplano at disenyo ng lungsod. Magtatagumpay ang mga lungsod na kikilalanin ang pagkakaugnay-ugnay ng hamong ito at magpapatupad ng magkakaugnay na mga solusyong tumutugon sa mga ugat ng problema sa halip na sa mga sintomas lamang.

Ang Pinakabuod

Masalimuot na hamon ang krisis ng paglubog ng Jakarta kung saan nagtatagpo ang heolohiya, pag-unlad ng lungsod, pamamahala ng tubig at politika. Lumulubog ang lungsod habang tumataas ang dagat, isang mapanganib na pagsasanib na nagbabanta sa milyun-milyong residente at imprastrakturang nagkakahalaga ng bilyun-bilyong dolyar. May mga solusyon, ngunit kailangang tugunan ang mga ugat ng problema sa halip na umasa lamang sa mga nakikitang proyektong pang-imprastraktura na pansamantalang ginhawa lamang ang maibibigay nang hindi nalulutas ang pinagbabatayan nito.

• Lumulubog ang lupa sa Jakarta nang average na 3.5 sentimetro bawat taon, at umaabot sa 25 sentimetro bawat taon ang paglubog sa mga lugar sa hilaga
• Sa nakalipas na 40 taon, lumubog nang hanggang 4 na metro ang hilagang Jakarta, at humigit-kumulang 40 porsiyento nito ay nasa ibaba na ng antas ng dagat
• Kung walang masigasig na pagkilos, maaaring lumubog sa tubig ang 95 porsiyento ng Hilagang Jakarta pagsapit ng 2050, ayon sa mga modelo
• Labis na pagkuha ng tubig sa ilalim ng lupa ang sanhi ng karamihan sa paglubog, at pinakamalaki ang epekto ng malalalim na balong itinatayo ng mga komersiyal na negosyo
• Nalulugi ang Jakarta ng hindi bababa sa US$186 milyon bawat taon dahil sa panganib ng pagbaha, at inaasahang aabot ito sa US$421 milyon pagsapit ng 2030
• Kabilang sa mga solusyong pang-imprastraktura ang 46-kilometrong harang sa baybayin at planong 500-kilometrong dambuhalang seawall sa hilagang baybayin ng Java
• Nagbabala ang mga eksperto na bibili lamang ng 20 hanggang 30 taon ang seawall kung hindi tutugunan ang ugat ng problema, ang pagkuha ng tubig sa ilalim ng lupa
• Nag-aalok ng karagdagang mga pamamaraan ang mga solusyong nakabatay sa kalikasan, gaya ng mga bubong na may halaman, bioswale at pagpapanumbalik ng mga bakawan
• 40 porsiyento lamang ng pangangailangan ng Jakarta ang kayang tugunan ng mga awtoridad sa tubig sa kasalukuyan, kaya napipilitan ang lungsod na umasa sa tubig sa ilalim ng lupa
• Matagumpay na napahinto ng Tokyo ang paglubog sa pamamagitan ng artipisyal na pagsasakarga ng tubig at paglilimita sa pagkuha ng tubig sa ilalim ng lupa, kaya mayroon nang napatunayang modelo