Kinasuhan si Yoon Suk Yeol sa Umano’y mga Provokasyon gamit ang Drone upang Pangatwiranan ang Batas Militar

Umano’y mga provokasyon gamit ang drone at nabigong pagtatangka sa batas militar

Kinasuhan ang napatalsik na pangulo ng South Korea na si Yoon Suk Yeol ng pagtulong sa isang kaaway na estado at pang-aabuso sa kapangyarihan kaugnay ng umano’y planong magpadala ng mga drone ng militar sa North Korea noong huling bahagi ng 2024. Ayon sa isang espesyal na tagausig, layunin ng mga pagpapalipad na udyukan ang Pyongyang at palabasing may krisis sa pambansang seguridad na maaaring maging pangangatwiran ni Yoon sa pagdedeklara ng batas militar sa emerhensiya noong Disyembre 3. Bumagsak ang kautusan sa batas militar makalipas ang ilang oras, matapos ang maigting na komprontasyon sa Pambansang Asamblea. Sumunod dito ang impeachment, pag-aresto, at pagpapatalsik sa puwesto noong Abril.

Ayon sa mga tagausig, nakasalalay ngayon ang kaso sa mga tala tungkol sa pagpaplano na narekober mula sa cellphone ng dating pinuno ng kontraespiya, kasama ang testimonya ng mga whistleblower sa yunit ng mga drone ng militar. Inilalarawan sa mga memo ang planong lumikha ng kawalang-katatagan sa pamamagitan ng mga provokasyon, kabilang ang pagpapalipad ng mga drone sa Pyongyang at iba pang sensitibong lugar. Inakusahan ng North Korea ang South ng tatlong beses na pagpapalaglag ng mga polyeto gamit ang drone noong Oktubre, at inilathala nito ang mga larawan ng bumagsak na unmanned aircraft na ayon dito ay pag-aari ng South. Ayon sa mga imbestigador, kaayon ng mga pahayag na ito ang mga dokumento at ipinakikita ng mga ito ang layuning udyukan si Kim Jong Un na gumanti.

Ayon sa mga tagausig, ito ang nangyari

Inakusahan ng espesyal na tagausig, na itinalaga matapos mapatalsik si Yoon, na sinikap niya at ng matataas niyang katuwang na pasiklabin ang paulit-ulit ngunit mababang antas ng komprontasyon upang magmukhang kailangan ang batas militar. Binabanggit sa isang memo na may petsang Oktubre ang paglikha ng kawalang-katatagan at tinutukoy ang mga puntiryang halos tiyak na mag-uudyok ng tugon mula sa North Korea, kabilang ang sentro ng Pyongyang at ang daungang lungsod ng Wonsan. Nakatala naman sa isa pang bahagi ang mga uri ng provokasyon, at naka-highlight sa mga opsyon ang mga salitang drone at tumpak na pag-atake.

Ang memo na sentro ng kaso

Ayon sa mga tagausig, mula sa cellphone ni Yeo In hyung, ang noo’y pinuno ng Defense Counterintelligence Command, nakuha ang memo. Nakalahad dito ang konseptong piliting mapahiya ang Pyongyang at samantalahin ang anumang pagkakataong maaaring idulot ng pagtaas ng tensiyon.

Ayon sa mga imbestigador, nakasaad sa mga tala ang panawagang “lumikha ng hindi matatag na sitwasyon” at pumili ng “mga puntirya gaya ng Pyongyang... upang hindi maiwasan ang isang tugon.”

Natunton din ng mga imbestigador ang paghahanda para sa isang pambansang emerhensiya sa pagbabago sa hanay ng militar noong Oktubre 2023. Ayon sa espesyal na tagausig, kapag pinagsama ang mga rekord na ito at ang impormasyong tungkol sa mga pagpapalipad na ibinigay ng mga whistleblower sa Drone Operations Command, lumilitaw ang padron na nag-uugnay sa mga pagpasok ng drone noong Oktubre at Nobyembre 2024 sa pagpaplano ng batas militar.

Sinabi ng retiradong heneral at mambabatas na si Kim Byung joo sa mga kasamahan niya na sinabihan siyang tumawid ang mga drone papasok sa North Korea noong Oktubre 3, muli noong Oktubre 8 hanggang 9, at noong Nobyembre 13. Ayon sa kanya, sinabi ng mga whistleblower na layunin nitong mag-udyok ng paghihiganti na maaaring maging pangangatwiran sa pagpapatupad ng batas militar sa emerhensiya. Una nang itinanggi ng pamunuan ng depensa ng South Korea ang paratang ng North, ngunit kalaunan ay sinabing hindi makumpirma ng militar kung naganap ang gayong mga pagpapalipad. Karaniwan ang ganitong tugon kapag sensitibong pagmamanman ang pinag-uusapan.

Ang nangyari sa pagtatangka sa batas militar noong Disyembre

Noong gabi ng Disyembre 3, inanunsyo ni Yoon ang batas militar sa emerhensiya, sinabing nakapasok sa gobyerno ang mga puwersang kontra-estado, at inutusang pumuwesto ang mga sundalo sa paligid ng Pambansang Asamblea. Pumuwesto ang mga nakabaluting sasakyan at sundalo sa mahahalagang lugar habang sinikap ng matataas na opisyal na ihinto ang mga aktibidad ng parlamento.

Nagpulong ang mga mambabatas buong gabi at bumoto silang tanggihan ang kautusan. Nagtipon sa labas ng lehislatura ang mga grupo ng lipunang sibil. Hindi itinuloy ng mga yunit ng militar na nakapuwesto sa paligid ng gusali ang pag-aresto sa mga nasa loob. Pagsapit ng umaga, binawi ng gobyerno ang kautusan. Makalipas ang ilang linggo, sinimulan ng mga tagausig ang pagsasampa ng kaso laban sa matataas na katuwang ni Yoon. Noong Enero, kinasuhan si Yoon ng pamumuno sa isang rebelyon. Noong Abril, pinagtibay ng Constitutional Court ang kanyang impeachment at inalis siya sa puwesto.

Ipinanindigan ni Yoon na hindi niya kailanman nilayong magpatupad ng pamamahalang militar. Ipinangatwiran niyang kumilos siya upang protektahan ang demokrasya at ilantad ang mga tinatawag niyang elementong kontra-estado sa hanay ng oposisyon. Tinawag ng pahayag ng kanyang mga abogado na may kinikilingan ang bagong sakdal at sinabing walang ipinaalam kay Yoon tungkol sa anumang pagpapalipad ng drone. Nahaharap din sa kaugnay na mga kaso ang dating ministro ng depensa na si Kim. Sinabi naman ni Yeo na pinagsisisihan niyang hindi niya hinamon ang kautusan.

Ang kahalagahan ng mga drone sa tensiyon sa pagitan ng dalawang Korea

Mapanganib ang pagpasok ng mga drone sa kabila ng hangganan ng dalawang Korea dahil mahirap matukoy at madaling itanggi ang mga ito. Nakalulusot sa radar ang mga unmanned aircraft na mababa ang lipad at maaari itong gamitin sa pagmamanman, elektronikong pakikidigma o paghuhulog ng maliliit na kargamento gaya ng mga polyeto. Ituturing ng North na malubhang paglabag sa soberanya ang pagpasok sa himpapawid sa sentro ng Pyongyang.

Nagtatag ang armistice na nagwakas sa aktibong labanan noong 1953 ng demilitarisadong sona at nagtakda ng mga tuntuning kapwa panig ay regular na sinusubok. Wala pa ring kasunduang pangkapayapaan. Sa ilalim ng armistice, mahigpit na nililimitahan ang paglipad ng mga sasakyang panghimpapawid ng militar malapit sa hangganan. Kung pinahintulutan ng mga puwersa ng South Korea ang mga drone na lumipad sa ibabaw ng Pyongyang, lalabag iyon sa diwa ng kasunduan at maaaring ituring ng North na isang pagkilos ng digmaan.

Lumala ang tensiyon sa paggamit ng drone matapos magpadala ang mga yunit ng North Korea ng ilang drone sa himpapawid ng South Korea noong Disyembre 2022, kabilang ang isang maliit na sasakyang umabot sa labas ng Seoul. Tumugon ang South Korea sa pamamagitan ng mga babalang putok, pagpapalipad ng mga fighter jet, at sarili nitong mga pagpapalipad para sa pagmamanman sa hilaga ng hangganan. Bihira ang pampublikong pagkilala sa gayong mga operasyon, kaya umasa ang mga imbestigador sa pagsusuri ng mga digital na kagamitan at salaysay ng mga whistleblower upang mabuo ang nangyari noong Oktubre 2024.

Nagbabala si Kim Byung joo, ang retiradong heneral na miyembro ng Pambansang Asamblea, tungkol sa panganib ng maling pagtaya sa sitwasyon.

“Mabuti na lamang at hindi gumanti sa militar ang North Korea. Maaari sana itong mauwi sa labanan,” aniya.

Ayon sa mga analyst, ipinahiwatig ng pasya ng Pyongyang na putulin ang mga ugnayang daan at riles at pasabugin ang dalawang kalsada matapos ang umano’y mga pagpapalipad noong Oktubre ang galit nito nang hindi naman ito naghahanap ng sagupaan. May ilang naniniwalang maaaring nakapigil sa tugon ng North ang pagpapadala nito ng mga sundalo sa Russia at iba pang prayoridad sa operasyon. Nanganganib ang magkabilang panig sa mabilis na siklo ng pagganti mula sa pagpapalipad ng drone, na maaaring mahirapang kontrolin ng mga lider.

Ang mga kaso at ang mga nahaharap dito

Inaakusahan ng bagong sakdal si Yoon ng pagtulong sa isang kaaway na estado, pang-aabuso sa kapangyarihan, at pagkapinsala sa interes ng militar ng South Korea. Isinampa rin ng mga tagausig ang parehong mga kaso laban kina Kim Yong hyun, ang dating ministro ng depensa, at Yeo In hyung, ang dating pinuno ng kontraespiya ng militar. Nakadetine na ang dalawang lalaki kaugnay ng kaso sa batas militar.

Kinasuhan si Kim Yong dae, na namuno sa Drone Operations Command, ng mga kaugnay na paglabag kabilang ang paghadlang sa mga opisyal na tungkulin at pamemeke, ngunit hindi siya inaresto. Ayon sa mga imbestigador, nilimitahan nila ang mga kasong sabwatan sa mga opisyal na malinaw ang intensiyon, at wala silang nakitang ebidensiyang nauunawaan ng mga opisyal na mababa ang ranggo ang anumang ugnayan ng mga pagpapalipad ng drone at ng planong magpatupad ng batas militar.

Sinabi ni Park Ji young, tagapagsalita ng espesyal na tagausig, na pinalaki ng umano’y estratehiya ang panganib ng armadong labanan at pininsala ang mga interes ng bansa. Binanggit din ni Park na nananatiling kumpidensiyal ang ilang detalye dahil naglalaman ng mga lihim ng militar ang mga memo at dokumento ng operasyon.

Sinabi ni Park na “nagkasabwat ang mga nasasakdal upang lumikha ng mga kondisyong magbibigay-daan sa pagdedeklara ng batas militar, na nagpapataas sa panganib ng armadong labanan at sumisira sa mga interes ng pambansang militar.”

Mga legal na tanong na kailangang pagpasyahan ng hukuman

Upang mahatulan ang isang tao sa pagtulong sa isang kaaway na estado, kailangang patunayan ng mga tagausig na nakinabang ang North Korea sa mga partikular na pagkilos o nilayon itong makinabang. Inaasahang ipangangatuwiran ng depensa na layunin ng mga umano’y provokasyon na palakasin ang seguridad ng South Korea, hindi bigyan ng bentahe ang Pyongyang, at hindi kailanman nag-utos si Yoon ng pagpasok ng drone.

Nakatuon ang kasong paghihimagsik sa intensiyon at pamumuno sa pagtatangkang agawin ang kapangyarihan noong Disyembre 3. Susuriin ng mga hukom kung pinag-ugnay ni Yoon at ng kanyang mga katuwang ang pagpapakilos sa mga sundalo laban sa mga institusyong itinakda ng konstitusyon, at kung maituturing na pag-atake sa sistemang demokratiko ang kautusan. Pinahihintulutan ng batas ng South Korea ang batas militar sa panahon ng digmaan o biglaang kaguluhan, ngunit inaatasan ng konstitusyon na abisuhan ang Pambansang Asamblea at binibigyan nito ang mga mambabatas ng kapangyarihang kanselahin ang kautusan. Iyon ang nangyari noong gabi ng Disyembre 3.

Kung mahatulan sa pinakamabibigat na kaso, maaaring maharap si Yoon sa habambuhay na pagkakakulong o parusang kamatayan. Nananatili sa batas ng South Korea ang parusang kamatayan, bagaman walang naisasagawang bitay mula pa noong 1997. Magdedepende ang hatol sa mga pasya ng hukuman tungkol sa intensiyon, pananagutan sa pamumuno, at antas ng pagpaplanong ipinakikita ng mga nakumpiskang tala.

Epekto sa mga kaalyado at seguridad ng rehiyon

Nakasandig ang alyansa ng Seoul sa Estados Unidos sa malapit na koordinasyong militar at mahigpit na kontrol ng mga sibilyan sa sandatahang lakas. Kung mapatunayang may nagtangkang lumikha ng krisis sa seguridad para sa pakinabang sa politika sa loob ng bansa, ikababahala ito ng Washington at Tokyo kapwa dahil sa panganib ng paglala ng tensiyon at sa paglabo ng hangganan sa pagitan ng pagpaplano sa depensa at politika.

Naganap din ang kaso sa panahong mabilis ang pagbabago sa teknolohiyang militar sa rehiyon. Pinaikli ng mga drone, murang sensor at mga sandatang tumpak tumama ang panahong mayroon ang mga lider upang magpasya sa panahon ng krisis. Maaaring magpasiklab ng sunod-sunod na pagpapakilos at kontra-hakbang ang mga maling palagay tungkol sa isang maliit na unmanned aircraft. Lalong mapanganib ito sa Tangway ng Korea, kung saan magkaaway pa rin sa papel ang dalawang pamahalaan at pana-panahong nakararanas ng komprontasyon ang publiko.

Sa Buod

• Sinakdal ng espesyal na tagausig ang dating pangulong si Yoon Suk Yeol sa pagtulong sa isang kaaway na estado at pang-aabuso sa kapangyarihan kaugnay ng umano’y mga provokasyon gamit ang drone
• Binanggit ng mga tagausig ang mga memo sa cellphone at salaysay ng mga whistleblower na naglalarawan ng mga planong lumikha ng kawalang-katatagan at puntiryahin ang Pyongyang
• Nagdeklara si Yoon ng batas militar sa emerhensiya noong Disyembre 3, 2024, ngunit pinawalang-bisa ito ng mga mambabatas makalipas ang ilang oras
• Ini-impeach si Yoon at inalis sa puwesto ng Constitutional Court noong Abril 2025; nililitis pa rin siya sa kasong paghihimagsik
• Sinakdal sa kaparehong mga bagong kaso ang dating ministro ng depensa na si Kim Yong hyun at ang dating pinuno ng kontraespiya na si Yeo In hyung
• Ayon sa mga imbestigador, hindi inaakusahan ang mga opisyal na mababa ang ranggo na sumali sa anumang sabwatan
• Maaaring mahatulan ng habambuhay na pagkakakulong o parusang kamatayan sa ilalim ng batas ng South Korea