Agwat sa Pagitan ng Kalunsuran at Kanayunan sa Bhutan: Mga Natuklasan mula sa 2025 Household Consumption and Expenditure Survey

Agwat sa Pagitan ng Kalunsuran at Kanayunan sa Bhutan: Mga Pangunahing Natuklasan mula sa 2025 Household Consumption and Expenditure Survey

Nagbibigay ang pinakabagong Household Consumption and Expenditure Survey (HCES) 2025, na inilabas ng National Statistics Bureau (NSB) ng Bhutan, ng malinaw na larawan kung paano ginagastos ng mga sambahayang Bhutanese ang kanilang pera, at itinatampok nito ang lumalawak na agwat sa pagitan ng mga komunidad sa kalunsuran at kanayunan. Ang survey, na kauna-unahan sa Bhutan at nakabatay sa pandaigdigang balangkas na COICOP 2018, ay nagbibigay ng mahahalagang datos para sa mga tagapagpatupad ng patakaran, ekonomista, at publiko habang tinatahak ng bansa ang landas tungo sa pagiging ekonomiyang may mataas na kita at nakasandig sa Gross National Happiness (GNH) pagsapit ng 2034.

Batay sa mga tugon mula sa 5,883 sambahayan sa lahat ng 20 dzongkhag (distrito), kinakatawan ng HCES 2025 ang 159,808 sambahayan at populasyong 592,598. Binibigyang-diin ng mga natuklasan hindi lamang ang pagkakaiba sa ekonomiya ng kalunsuran at kanayunan sa Bhutan, kundi pati ang nagbabagong mga padron sa pagkonsumo, pabahay, at pag-access sa mga serbisyo na humuhubog muli sa panlipunang kalagayan ng bansa.

Magkano ang Ginagastos ng mga Sambahayan sa Bhutan?

Isa sa mga pinakakapansin-pansing natuklasan ng HCES 2025 ang malaking pagkakaiba ng paggasta ng mga sambahayan sa kalunsuran at kanayunan. Sa karaniwan, gumagastos ang mga sambahayang Bhutanese ng Nu 54,387 kada buwan. Gayunman, halos 46% na mas malaki ang ginagastos ng mga sambahayan sa kalunsuran kaysa sa mga nasa kanayunan: Nu 67,616 ang karaniwang buwanang gastos kumpara sa Nu 46,331 sa kanayunan. Lalong malinaw ang agwat kapag tiningnan ang paggasta kada tao: Nu 22,168 kada tao kada buwan ang ginagastos ng mga taga-kalunsuran, samantalang Nu 14,550 naman sa mga taga-kanayunan.

Sa antas ng distrito, nangunguna ang Thimphu sa pinakamataas na karaniwang paggasta ng sambahayan (Nu 73,632), habang pinakamababa naman ang naitala sa Trashiyangtse (Nu 26,934). Kada tao, halos magkapantay sa pangunguna ang Paro at Thimphu, na may paggastang lampas lamang nang kaunti sa Nu 24,000, samantalang malayong nahuhuli ang Trashiyangtse sa Nu 9,025.

Hindi lamang pagkakaiba sa kita at halaga ng pamumuhay ang ipinakikita ng mga agwat na ito, kundi pati ang mas malawak na pagbabagong pang-ekonomiya na nagaganap sa mga sentrong urban ng Bhutan.

Ano ang Nagpapalawak sa Agwat ng Paggasta sa Kalunsuran at Kanayunan?

Hinuhubog ng masalimuot na ugnayan ng iba’t ibang salik ang pagkakaiba ng kalunsuran at kanayunan sa Bhutan, kabilang ang kita, laki ng sambahayan, pag-access sa mga serbisyo, at mga pagkakaiba sa pamumuhay. Ipinakikita ng HCES 2025 na karaniwang mas maliit ang mga sambahayan sa kalunsuran (karaniwang 3.6 katao) kaysa sa mga nasa kanayunan (3.8 katao), at mas maliit pa ang mga sambahayang mas maykaya (2.6 katao sa pinakamataas na pangkat ng kita kumpara sa 4.8 sa pinakamababa). Nangangahulugan ito na mas malaki ang nagagamit na kita kada tao ng mga sambahayan sa kalunsuran at ng mga maykaya, kaya lalo pang lumalaki ang agwat sa paggasta kada tao.

Malaki rin ang hindi pagkakapantay-pantay ng kita. Gumagastos ang pinakamayamang 20% ng mga sambahayan ng Nu 96,998 kada buwan sa karaniwan—halos apat na beses ng Nu 25,862 na ginagastos ng pinakamababang 20%. Batay sa paggasta kada tao, lampas Nu 40,000 ang ginagastos ng pinakamayaman, kumpara sa Nu 5,545 lamang ng pinakamahihirap. Mahalagang ikinababahala ng mga tagapagpatupad ng patakaran ang lumalalang hindi pagkakapantay-pantay na ito, dahil may epekto ito sa pagkakaisa ng lipunan at pantay na pag-unlad.

Pagkain at Iba Pang Gastusin: Mga Prayoridad sa Badyet ng mga Bhutanese

Nananatiling malaking bahagi ng paggasta ng mga sambahayan sa Bhutan ang pagkain, na bumubuo sa 40.5% ng kabuuang gastos (Nu 7,069 kada tao kada buwan). Gayunman, habang tumataas ang kita, bumababa ang bahagdan ng paggasta para sa pagkain—isang padron na nakikita sa buong mundo at ipinaliliwanag ng Batas ni Engel, na nagsasaad na habang tumataas ang kita ng sambahayan, bumababa ang bahagdan nito na ginagastos sa pagkain, kahit tumataas ang aktuwal na halaga ng ginagastos sa pagkain.

Mas malaki ang aktuwal na ginagastos ng mga sambahayan sa kalunsuran sa pagkain (Nu 23,728 bawat sambahayan; Nu 9,126 kada tao) kaysa sa mga sambahayan sa kanayunan (Nu 17,194 bawat sambahayan; Nu 5,816 kada tao), ngunit mas maliit na bahagi ito ng kabuuang badyet nila. 34.9% lamang ng kanilang paggasta ang inilalaan ng mas mayayamang sambahayan sa pagkain, kumpara sa 49.1% ng pinakamahihirap.

Sa paggasta sa pagkain, pinakamalaki ang bahagi ng mga butil at produktong gawa sa butil (21.4%), kasunod ang mga produktong gatas at mantika (19.5%), gulay (15.5%), at karne/isda (12.9%). Mas malaking bahagi ng badyet ng mga sambahayan sa kanayunan ang napupunta sa mga pangunahing pagkain gaya ng mga butil, samantalang mas malaki ang ginagastos ng mga taga-kalunsuran sa mga pagkaing mayaman sa protina, gaya ng karne at produktong gatas. May epekto rin ang mga panrehiyong kagustuhan sa pagkain at kalagayang pang-ekonomiya: halimbawa, malaki ang pagkakaiba ng gastos sa mga butil sa bawat distrito, mula Nu 10,371 sa Trongsa hanggang Nu 2,811 sa Samdrupjongkhar.

Bumubuo naman sa 59.5% ng kabuuang gastos ang mga gastusing hindi para sa pagkain, kabilang ang pabahay, mga bayarin sa serbisyo, transportasyon, edukasyon, at kalusugan (Nu 10,365 kada tao kada buwan). Malaki ang lamang ng mga sambahayan sa kalunsuran sa paggasta para sa mga ito (Nu 40,299 bawat sambahayan; Nu 13,042 kada tao) kumpara sa mga sambahayan sa kanayunan (Nu 27,583; Nu 8,735 kada tao). Sumasalamin ito sa mga pagkakaiba sa pamumuhay, pag-access sa mga serbisyo, at mga prayoridad sa pagkonsumo.

Pabahay, mga Serbisyo, at ang Agwat sa Digital

Malaki ang ambag ng pabahay sa mga gastusing hindi para sa pagkain, lalo na sa kalunsuran. Halos 67% ng mga sambahayan sa kalunsuran ang nakatira sa mga apartment, kumpara sa mahigit 82% ng mga sambahayan sa kanayunan na nakatira sa mga hiwalay na bahay. Mas mataas ang pagmamay-ari ng sariling bahay sa kanayunan (75.8%) kaysa sa mga sentrong urban (16%), na sumasalamin kapwa sa mga tradisyong pangkultura at sa kalagayan ng pamilihan ng pabahay sa kalunsuran.

Malaki ang itinaas ng gastos sa pabahay sa kalunsuran, na may karaniwang halaga na Nu 9,283 kada buwan; pinakamataas ang naitalang gastos sa Thimphu at Phuentsholing. Sa kabilang banda, mas malaki ang gastos ng mga sambahayan sa kanayunan sa pagpapanatili ng ari-arian, ngunit mas marami sa kanila ang may sariling bahay.

Halos lahat ay may access sa kuryente (99.6%), at kuryente at LPG ang pangunahing panggatong sa pagluluto sa buong bansa. Gayunman, mas malaki ang ginagastos ng mga sambahayan sa kalunsuran sa kuryente, samantalang mas umaasa sa panggatong na kahoy ang mga pamilyang nasa kanayunan, na nagpapakita ng patuloy na kakulangan sa imprastraktura.

Nakababahala rin ang agwat sa digital. Halos doble ng karaniwang gastos sa kanayunan ang ginagastos ng mga sambahayan sa kalunsuran sa teknolohiya ng impormasyon at komunikasyon (ICT), kabilang ang software at mobile data. May epekto sa edukasyon, trabaho, at panlipunang pagsasama ang agwat na ito sa digital na pag-access at paggasta, lalo na habang patuloy na nagmo-modernisa ang Bhutan.

Transportasyon, Edukasyon, at Kalusugan: Nangunguna ang Pamumuhay sa Kalunsuran

Lumalaking gastusin ang transportasyon, lalo na sa kalunsuran. Mas malaki ang ginagastos ng mga sambahayan sa kalunsuran sa pagbili ng sasakyan at pampublikong transportasyon; umaabot sa Nu 73,035 kada buwan ang naitalang gastos sa transportasyon sa Thimphu Thromde. Sa kabilang banda, mas malaki ang ginagastos ng mga pamilyang nasa kanayunan sa pagpapanatili at pagpapatakbo ng kanilang mga sasakyan, na sumasalamin sa pagkakaiba ng pangangailangan sa pagbiyahe at imprastraktura.

Halos doble ang gastos sa edukasyon ng mga sambahayan sa kalunsuran kumpara sa mga nasa kanayunan, at halos kalahati ng lahat ng gastusing may kaugnayan sa edukasyon ay para sa tersiyaryang edukasyon. Sumasalamin ito kapwa sa mas malawak na pag-access sa mga institusyong pang-edukasyon sa mga sentrong urban at sa mas mataas na mithiin ng mga pamilyang taga-kalunsuran.

Mas mataas din ang gastos sa pangangalagang pangkalusugan sa kalunsuran, kung saan mas madaling makagamit ang mga sambahayan ng mga pasilidad at serbisyo medikal. Mas umaasa naman sa mga gamot at tradisyonal na panggagamot ang mga sambahayan sa kanayunan. Kapansin-pansin na mas malaki ang ginagastos ng mga sambahayang pinamumunuan ng kababaihan sa kalusugan, edukasyon, ICT, at personal na pangangalaga, na nagpapakita ng papel ng kasarian sa paghubog ng mga prayoridad sa pagkonsumo.

Mga Natatanging Okasyon, Kultura, at Espirituwalidad

Naglalaan din ang mga sambahayang Bhutanese ng malaking yaman para sa mga natatanging okasyon ng pamilya, gawaing pangkultura, at mga paglalakbay na espirituwal (neykor). Nu 4,072 ang pambansang karaniwang buwanang gastos para sa neykor, at nangunguna ang mga sambahayang pinamumunuan ng kababaihan sa mga paglalakbay pangkultura at panrelihiyon. Mas malaki ang ginagastos ng mga pamilyang nasa kanayunan sa pangangalaga ng hardin at alagang hayop, samantalang mas malaki ang inilalaan ng mga sambahayan sa kalunsuran sa mga serbisyong panglibangan.

Ipinakikita ng mga padron ng paggastang ito ang patuloy na kahalagahan ng tradisyon, komunidad, at espirituwalidad sa buhay ng mga Bhutanese, kahit mabilis na nagbabago ang ekonomiya at lipunan ng bansa.

Epekto sa Patakaran at Pag-unlad

Higit pa sa simpleng gawaing pang-estadistika ang HCES 2025—mahalaga itong kasangkapan sa paggawa ng mga patakarang nakabatay sa ebidensiya. Sa pagbibigay ng detalyadong datos kung paano inilalaan ng mga sambahayang Bhutanese ang kanilang yaman, nagsisilbing batayan ang survey sa pagkalkula ng GDP, pag-update ng Consumer Price Index (CPI), at pagdidisenyo ng pamahalaan ng mga nakatuong hakbang upang tugunan ang hindi pagkakapantay-pantay at itaguyod ang inklusibong paglago.

Binigyang-diin ni Sonam Tobgay, Deputy Chief Statistical Officer ng NSB, ang kahalagahan ng regular na mga survey:

Ang regular na survey sa pagkonsumo at paggasta ng mga sambahayan ay magbibigay-daan sa mas mahusay na pagtataya sa pagkonsumo ng mga sambahayan at, dahil dito, sa mas mahusay na GDP. Isa ito sa mga pangunahing bahagi ng GDP batay sa paggasta.

Habang nagsisikap ang Bhutan na maging ekonomiyang may mataas na kita at nakasandig sa GNH pagsapit ng 2034, magiging mahalaga ang pagsubaybay sa mga pagbabago sa pagkonsumo at paggasta ng mga sambahayan upang masukat ang pag-unlad at matiyak na mapapakinabangan ng lahat ng bahagi ng lipunan ang paglago.

Buod

• Halos 46% na mas malaki ang buwanang gastos ng mga sambahayan sa kalunsuran ng Bhutan kaysa sa mga sambahayan sa kanayunan, at malaki ang pagkakaiba sa kabuuang paggasta at paggasta kada tao.
• Lumalawak ang hindi pagkakapantay-pantay ng kita; hanggang pitong beses na mas malaki ang nagagastos kada tao ng pinakamayayamang sambahayan kaysa sa pinakamahihirap.
• 40.5% ng paggasta ng mga sambahayan ay para sa pagkain, ngunit bumababa ang bahaging ito habang tumataas ang kita; mas malaki ang ginagastos ng mga sambahayan sa kalunsuran sa mga pagkaing mayaman sa protina, samantalang pangunahing pagkain ang prayoridad ng mga sambahayan sa kanayunan.
• Mas mataas sa kalunsuran ang mga gastusing hindi para sa pagkain, lalo na sa pabahay, mga serbisyo, transportasyon, at ICT, na sumasalamin sa pagkakaiba ng pamumuhay at pag-access sa mga serbisyo.
• Higit na karaniwan ang pagmamay-ari ng sariling bahay sa kanayunan, samantalang mas mataas ang gastos sa pabahay ng mga sambahayan sa kalunsuran at mas malamang na nakatira sila sa mga apartment.
• Nananatili ang agwat sa digital, kung saan mas malaki ang ginagastos ng mga sambahayan sa kalunsuran sa teknolohiya at koneksiyon.
• Mas mataas sa kalunsuran ang gastos sa edukasyon at pangangalagang pangkalusugan, at inuuna ng mga sambahayang pinamumunuan ng kababaihan ang kalusugan, edukasyon, at personal na pangangalaga.
• Nananatiling malaki ang paggasta para sa mga gawaing pangkultura at espirituwal, na sumasalamin sa natatanging pagpapahalagang panlipunan ng Bhutan.
• Mahahalagang datos para sa mga tagapagpatupad ng patakaran ang HCES 2025 habang isinusulong ng Bhutan ang inklusibo at nakabatay sa ebidensiyang pag-unlad.