Nakaaalarmang Nagiging Karaniwan ang Karahasan ng mga Mandurumog sa Bangladesh: Mga Sanhi, Bunga, at Panawagang Kumilos

Karahasan ng mga Mandurumog sa Bangladesh: Nakababahalang Bagong Normal

Umabot na sa di pa nararanasang antas ang karahasan ng mga mandurumog sa Bangladesh nitong nakaraang taon. Naging nakababahalang karaniwan ang mga pag-atake, at madalas pa itong nagaganap sa harap mismo ng mga tagapagpatupad ng batas. Nagbabala ang mga grupong pangkarapatang pantao, eksperto sa batas, at mga organisasyon ng lipunang sibil tungkol sa pagkanormal ng hustisyang vigilante, tila kawalan ng pananagutan ng mga salarin, at mas malawak na epekto nito sa paghahari ng batas at katatagan ng lipunan sa bansa.

Ayon sa datos ng Ain o Salish Kendra (ASK), isang nangungunang organisasyong pangkarapatang pantao sa Bangladesh, hindi bababa sa 179 katao ang napatay sa mga pag-atake ng mga mandurumog mula Agosto 2024 hanggang Hunyo 2025. Ito ang pinakamataas na buwanang karaniwang bilang ng mga nasawi sa loob ng isang dekada, na may 17.9 na pagkamatay bawat buwan—malayong mas mataas kaysa sa mga nagdaang taon. Iniuugnay ang pagdami ng karahasan sa kaguluhang pampolitika, paghina ng makinarya ng estado, at lumalakas na pakiramdam ng kawalan ng batas matapos bumagsak ang pamahalaan ng Awami League noong Agosto 2024.

Paano Lumaganap nang Husto ang Karahasan ng mga Mandurumog?

Mahigpit na kaugnay ng kamakailang kaguluhang pampolitika sa bansa ang paglala ng karahasan ng mga mandurumog sa Bangladesh. Nag-iwan ng vacuum sa kapangyarihan ang pagpapatalsik sa rehimen ng Awami League noong Agosto 2024, at halos dalawang linggong wala ang kapulisan. Sa panahong ito, dumami ang mga pag-atake ng mga mandurumog, na hindi lamang nagpuntirya sa mga pinaghihinalaang kriminal kundi pati sa mga kalaban sa politika, minoryang panrelihiyon, at maging sa mga napadaan lamang.

Tinutukoy ng mga grupong pangkarapatang pantao at mga analyst ang ilang salik na nagpapasiklab sa kalakarang ito:

• Naantala o Di-Epektibong Pagpupulis: Sa maraming pagkakataon, huli nang nakikialam ang pulisya para maiwasan ang pinsala, at kung minsan ay kumikilos lamang matapos mapilitan ng galit na ipinahayag sa social media. May mga naitalang pagkakataong nanatili lamang ang mga alagad ng batas habang sinasalakay ng mga mandurumog ang mga tao o ari-arian.
• Kawalang-Katatagang Pampolitika: Pinahina ng pagbagsak ng dating pamahalaan at kawalang-katiyakan sa administrasyong pansamantala ang tiwala ng publiko sa mga institusyon ng estado, kaya may ilang mamamayang kumikilos sa labas ng batas.
• Social Media at Maling Impormasyon: Mabilis na kumakalat online ang mga anunsyo at tsismis, at madalas na nauudyukan nito ang mga tao na magtipon at kumilos batay sa mga paratang na hindi pa nabeberipika.
• Mga Naunang Pangyayari sa Kasaysayan: Hindi bago sa Bangladesh ang hustisya ng mga mandurumog, ngunit kapansin-pansing tumaas ang lawak at dalas nito. Nagbabala ang ilang tagamasid na nagiging manhid na ang lipunan sa ganitong karahasan.

Binigyang-diin ni Barrister Jyotirmoy Barua, nakatataas na abogado ng Korte Suprema, ang panganib ng pagkanormal nito:

Ang patuloy na pagpapalampas sa sunod-sunod na mga insidente ang nagbunga ng ganitong sitwasyon ngayon.

Mga Kapansin-pansing Insidente at Padron ng Karahasan

Nasaksihan nitong mga nakaraang buwan ang sunod-sunod na malalaking pag-atake ng mga mandurumog na nagpapakita sa lawak at lupit ng problema:

• Pag-atake sa Dating Punong Komisyoner sa Halalan: Noong Hunyo 22, 2025, pinasok ng isang grupo ng mga lalaki ang tahanan ni KM Nurul Huda, dating Punong Komisyoner sa Halalan, sa kapitbahayan ng Uttara sa Dhaka. Sinaktan nila siya, isinabit sa leeg niya ang isang kuwintas na yari sa mga sapatos, at sinuntok sa mukha bago siya ipinasa sa pulisya. Nakuha sa video ang insidente at malawak itong kumalat online, na nagpasiklab ng galit ng publiko.
• Pagpuntirya sa mga Politiko: Matapos bumagsak ang Awami League, dumami ang mga pag-atakeng paghihiganti laban sa mga miyembro ng dating naghaharing partido. Halimbawa, binugbog hanggang mamatay noong Setyembre 2024 si Abdullah Al Masud, isang dating lider-estudyante. Ikinuwento ng asawa niyang si Beauty Ara ang naranasang trauma:

  Kakapanganak ko pa lang, pero nagmadali akong pumunta sa morge para makita ang asawa ko.

• Mga Pag-atake sa mga Pook Panrelihiyon at Pangkultura: Mahigit 70 dambana at akhra (mga lugar ng pagtitipong panrelihiyon) ang sinalakay, sinira, o ninakawan noong Agosto at Setyembre 2024. Iniulat ng Press Wing ng Punong Tagapayo na 23 katao ang inaresto kaugnay ng mga pag-atake sa hindi bababa sa 40 dambana.
• Pagsupil sa Palakasan ng Kababaihan: Ginambala ng mga grupong nagsasabing labag sa mga pamantayang panrelihiyon ang mga laban ng football ng kababaihan sa Rangpur, Dinajpur, at Joypurhat. Idinaos lamang ang mga laban matapos makialam ang mga awtoridad upang matiyak ang kaligtasan.
• Araw-araw na Pagiging Vigilante: Maraming kaso ang kinasasangkutan ng mga mandurumog na umaatake sa mga taong inakusahan ng pagnanakaw, paglapastangan sa relihiyon, o iba pang krimen—madalas nang walang ebidensiya o wastong proseso ng batas. Sa isang kaso, binugbog hanggang mamatay ng mga estudyante sa unibersidad si Tofazzal Hossain, isang lalaking may kapansanan sa pag-iisip, dahil pinaghinalaan nila siyang magnanakaw.

Hindi magkakahiwalay na pangyayari ang mga insidenteng ito. Bahagi ang mga ito ng mas malawak na padron kung saan ginagamit ang karahasan ng mga mandurumog upang maghiganti, magpatupad ng mga pamantayang panlipunan, o basta ibuhos ang sama-samang galit—na madalas ay nauuwi sa pagkamatay.

Bakit Bihirang Panagutin ang mga Salarin?

Isa sa mga pinakanakababahalang aspekto ng kasalukuyang bugso ng karahasan ng mga mandurumog ang kawalan ng pananagutan ng mga sangkot. Ayon sa mga grupong pangkarapatang pantao at eksperto sa batas, pinatapang ng kabiguan ng estado na kumilos kaagad at tiyak ang mga mandurumog at pinalala nito ang kalagayang halos walang napaparusahan.

Kritikal si Sara Hossain, isang kilalang tagapagtanggol ng karapatang pantao at abogado, sa tugon ng pamahalaan:

Nakikita natin ang kawalan ng pagkilos ng pamahalaan sa bawat kaso. Sinasabi nilang hindi nila ito kukunsintihin. Pero ano ba talaga ang ibig sabihin ng hindi pagkunsinti? Dapat magsagawa ng natatanging hakbang ang ministeryo ng tahanan, lalo't 179 katao na ang binugbog hanggang mamatay ng mga mandurumog. Dapat tukuyin ang mga sangkot sa mga insidenteng ito. Dapat kumilos na ang pamahalaan ngayon. Kung hindi, hindi ito titigil.

Paulit-ulit nang kinondena ng mga opisyal ng pansamantalang pamahalaan ang karahasan ng mga mandurumog at nangakong kikilos sila. Sinabi ni Jahangir Alam Chowdhury, Tagapayo sa Tahanan, sa mga mamamahayag na bagaman hindi napigilan ng pamahalaan ang karahasan ng mga mandurumog, nabawasan naman ang dalas ng mga insidente at parurusahan ang mga miyembro ng mga tagapagpatupad ng batas kung mapatunayang nagpabaya sila. Gayunman, nang tanungin siya tungkol sa mga kasong isinasampa, inamin niya:

Hindi ko alam ang eksaktong bilang… Pero may mga hakbang nang ginawa laban sa maraming tao.

Sa kabila ng mga pangakong ito, iniulat ng mga organisasyong pangkarapatang pantao na kakaunti lamang ang naaaresto sa mga salarin, at mas kakaunti pa ang nililitis o nahahatulang nagkasala. Sa ilang kaso, pinalalaya ang mga suspek matapos mangakong hindi na uulit, o tahimik na ibinabasura ang mga kaso kapag humupa na ang atensiyon ng publiko.

Mga Bunga sa Lipunan at Politika

Malawak ang mga epekto sa lipunang Bangladeshi ng pagkanormal ng karahasan ng mga mandurumog. Pinahihina nito ang paghahari ng batas, winawasak ang tiwala sa mga pampublikong institusyon, at lumilikha ng kapaligirang puno ng takot at kawalang-katiyakan. Nanganganib din itong magpalalim sa mga pagkakahating pampolitika at panlipunan, dahil madalas na pinupuntirya ng mga mandurumog ang mga tao batay sa kanilang kinabibilangang partido, pagkakakilanlang panrelihiyon, o katayuan sa lipunan.

Nagbabala si Abu Ahmed Faijul Kabir, nakatataas na miyembro ng ASK:

Salamin ng lumalalang kawalan ng pagpaparaya at radikalismo sa lipunan ang mga lynching at pambubugbog ng mga mandurumog.

Nagpahayag din ng pagkabahala ang mga pandaigdigang tagamasid. Iniulat ng France 24 na naitala ng mga grupong pangkarapatang pantao noong 2024 ang tatlong ulit na dami ng mga pagpatay ng mga mandurumog kumpara sa karaniwang bilang sa nakaraang limang taon. Kapwa nakapagtala ang Manabadhikar Songskriti Foundation at Human Rights Support Society ng mahigit 140 pagkamatay na may kaugnayan sa mga mandurumog noong 2024 lamang.

May mga analyst na nagsasabing ginagamit ng ilang grupo ang pagdami ng karahasan ng mga mandurumog upang guluhin ang pansamantalang pamahalaan o maghiganti sa mga dating kaaway dahil walang matatag na sentral na awtoridad. Itinuturo naman ng iba ang panganib na maging manhid ang publiko, kung saan dahil sa paulit-ulit na pagkakalantad sa ganitong karahasan ay itinuturing na itong normal na bahagi ng buhay.

Ano ang Maaaring Gawin Upang Matigil ang Siklo?

Sumasang-ayon ang mga eksperto at tagapagtanggol ng karapatang pantao na kailangan ang agarang pagkilos upang putulin ang siklo ng karahasan ng mga mandurumog at maibalik ang tiwala ng publiko sa sistema ng hustisya. Kabilang sa mahahalagang rekomendasyon ang:

• Mabilis at Malinaw na mga Imbestigasyon: Dapat masusing imbestigahan ng mga awtoridad ang lahat ng insidente ng karahasan ng mga mandurumog, tukuyin ang mga salarin, at papanagutin sila sa pamamagitan ng patas at malinaw na mga prosesong legal.
• Reporma at Pananagutan sa Pulisya: Dapat bigyan ng kapangyarihan ang pulisya at papanagutin ito sa pagprotekta sa mga mamamayan at pagpapanatili ng paghahari ng batas. Hindi pa pinapansin ang mga panawagan para magtatag ng komisyon para sa pulisya at magsagawa ng makabuluhang mga reporma.
• Mga Kampanya para sa Kamalayan ng Publiko: Kailangan ang edukasyon at pakikipag-ugnayan sa publiko upang labanan ang maling impormasyon, itaguyod ang pagpaparaya, at hikayatin ang mga mamamayan na iulat sa mga awtoridad ang mga krimen sa halip na sila mismo ang kumilos.
• Pamumunong Pampolitika: Dapat magpadala ang pamahalaan at mga lider sa politika ng malinaw at tuluy-tuloy na mensaheng hindi kukunsintihin ang karahasan ng mga mandurumog sa anumang pagkakataon, at may karapatan ang lahat ng mamamayan sa wastong proseso ng batas at proteksiyon nito.
• Suporta sa mga Biktima: Kailangang magkaroon ng tulong legal, medikal, at sikolohikal ang mga biktima at kanilang pamilya upang makabangon mula sa trauma ng mga pag-atake ng mga mandurumog.

Gaya ng idiniin ni Barrister Barua:

Malubhang krimeng kriminal ang karahasan ng mga mandurumog, anuman ang anyo nito. Itinutuon man ito sa isang taong pinaghihinalaang miyembro ng Shibir, miyembro ng Awami League, o magnanakaw at tulisan, krimen pa rin ito.

Buod

• Mula Agosto 2024, tumaas ang karahasan ng mga mandurumog sa Bangladesh; hindi bababa sa 179 katao ang napatay sa loob ng wala pang isang taon.
• Nakatulong sa pagkanormal ng hustisyang vigilante ang kawalang-katatagang pampolitika, di-epektibong pagpupulis, at mga tsismis na pinalaganap sa social media.
• Pinuntirya ng mga kapansin-pansing pag-atake ang mga politiko, pook panrelihiyon, at ordinaryong mamamayan; madalas ay kakaunti o walang napapanagot na salarin.
• Nagbabala ang mga grupong pangkarapatang pantao at eksperto sa batas na pinatatapang ng kawalan ng tiyak na pagkilos ng estado ang mga mandurumog at pinahihina nito ang paghahari ng batas.
• Kailangan ang agarang mga reporma upang maibalik ang tiwala ng publiko, mabigyan ng hustisya ang mga biktima, at mapigilan ang higit pang paglala ng karahasan.