Mas malaking pondo para sa sakuna habang lumalawak ang banta ng tagtuyot
Nagmumungkahi ang Pilipinas ng pambansang pondong P45.67 bilyon para sa mga sakuna sa 2027, habang nagbabala ang PAGASA na maaaring umabot sa rurok bago matapos ang 2026 ang napakalakas na El Niño at magpatuloy hanggang sa unang kalahati ng susunod na taon. Tutulong ang pondo sa paghahanda, pagtugon sa emerhensiya at pagbangon mula sa iba't ibang uri ng sakuna, kabilang ang tagtuyot.
Mga Nilalaman
- Mas malaking pondo para sa sakuna habang lumalawak ang banta ng tagtuyot
- Inaasahan ng PAGASA hanggang Marso 2027
- Saan mapupunta ang P45.67 bilyon
- Magkano ang pondong pang-emerhensiya sa ngayon?
- Hiwalay na kahilingan ng P45 bilyon para sa agrikultura
- Pagtitiyak ng suplay ng tubig at bigas para sa mga sakahan
- Mahalaga ang mga lokal na pagtataya kahit may pambansang tagtuyot
- Kahandaan sa tubig-inumin, kuryente at mga ospital
- Pagtugon ng mga paaralan sa mapanganib na init
- Nagpapadagdag sa pagkaapurahan ang pinsala at kakulangan sa tulong
- Mahahalagang Punto
Sa panukala nito para sa pondo sa sakuna sa 2027, tinataya ng Department of Budget and Management (DBM) na halos P5.85 bilyon, o 14.68%, ang itataas nito mula sa P39.82 bilyong inilaan sa ilalim ng General Appropriations Act para sa 2026. Ayon sa DBM, bahagi ang mas malaking halaga ng panukalang National Expenditure Program, ang plano ng ehekutibo sa paggasta na isinumite sa Kongreso.
Sinabi ni House Minority Leader Marcelino Libanan na naglalaan ang Kongreso ng humigit-kumulang P45.6 bilyon, kabilang ang dagdag na mga P5.8 bilyon mula sa P39.8 bilyon. Itinatakda ng DBM ang P39.82 bilyon bilang halaga sa pinagtibay na badyet para sa 2026 at ang P45.67 bilyon bilang halaga sa panukalang badyet para sa 2027. Kaya inilalahad ng opisyal na pahayag sa badyet ang mas malaking pondo bilang panukala, hindi bilang halagang naaprubahan na.
Hindi lamang mga sakahan ang nanganganib. Maaaring magpababa ng suplay ng tubig para sa irigasyon at inumin ang kakulangan ng ulan, habang pinalalala naman ng mas mainit na panahon ang mga panganib sa kalusugan at pinatataas ang pangangailangan sa kuryente. Pinagsasama ng tugon ng pamahalaan ang panukalang pambansang pondo para sa sakuna, tulong sa agrikultura, pondong pang-emerhensiya ng mga ahensiya, mga proyektong pangtubig at pagbabago sa mga aktibidad sa paaralan.
Sinabi ni DBM Secretary Kim Robert C. De Leon na kailangang mamuhunan ang bansa bago madaig ng mga emerhensiya ang mga komunidad:
Bilang isa sa mga bansang pinakadalas tamaan ng sakuna sa mundo, hindi na pagpipilian ang pamumuhunan sa katatagan kundi isang pangangailangan,
Inaasahan ng PAGASA hanggang Marso 2027
Ayon sa update ng PAGASA sa monitoring noong Nobyembre 4, 2026, umiiral na sa tropikal na Pasipiko ang napakalakas na El Niño. Inaasahang magpapatuloy ito hanggang sa unang kalahati ng 2027 at posibleng umabot sa rurok bago matapos ang 2026.
Ang El Niño ay pag-init ng bahagi ng gitna at silangang ekwatoryal na Karagatang Pasipiko na nagbabago sa mga padron ng panahon. Sa Pilipinas, karaniwan itong nagdudulot ng mas mainit na panahon at mas kaunting ulan. Nabubuo ang tagtuyot kapag nagpapatuloy nang ilang buwan ang kakulangan ng ulan, kaya nababawasan ang tubig sa lupa, mga ilog at imbakan ng tubig.
Sa pagtatayang binanggit kasabay ng pahayag ni Libanan tungkol sa badyet, nanganganib sa matinding tagtuyot ang Metro Manila at 47 lalawigan bago sumapit ang Enero 2027, at maaaring lumawak ito sa Metro Manila at 82 lalawigan pagsapit ng katapusan ng Marso. Sa mga bilang na inilahad sa isang forum ng PAGASA tungkol sa klima, inaasahang makararanas ng tagtuyot ang 54 lalawigan bago matapos ang taon at 87 lalawigan at highly urbanized cities pagsapit ng Marso. Magkakaiba ang heograpikong pagpapangkat na ginamit sa mga bilang na ito; hindi magkapareho ang mga lalawigan at mga lungsod na hiwalay na binilang.
Nagbabala si Ana Liza S. Solis, pinuno ng climate monitoring ng PAGASA, na maaaring ito na ang pinakamalalang El Niño mula nang magsimula ang makabagong pagsubaybay noong 1950. Siyam na lalawigan na ang nakaranas ng tagtuyot noong Oktubre 19, ibig sabihin, tatlong magkakasunod na buwan nang hindi bababa sa 60% na mas mababa sa normal ang ulan.
- Setyembre 26, 2026: Umabot sa P6.87 bilyon ang pinsala sa tagtuyot, ayon sa mga bilang na binanggit kalaunan ni Senador Francis Pangilinan.
- Oktubre 19, 2026: Naitala ng PAGASA ang mga kondisyon ng tagtuyot sa siyam na lalawigan.
- Nobyembre 4, 2026: Kinumpirma ng PAGASA ang napakalakas na El Niño sa tropikal na Pasipiko.
- Katapusan ng 2026: Posibleng umabot sa rurok ang El Niño.
- Marso 2027: Inaasahang kakalat ang tagtuyot sa malaking bahagi ng bansa.
- Unang kalahati ng 2027: Inaasahang magpapatuloy ang El Niño at mga epekto nito.
Saan mapupunta ang P45.67 bilyon
Hinahati ng DBM sa tatlong bahagi ang panukalang National Disaster Risk Reduction and Management Fund. Ang pinakamalaki, P30 bilyon, ay gagamitin para pondohan ang National Disaster Risk Reduction and Management Program, mula sa P23.49 bilyon noong 2026. Dagdag ito na P6.51 bilyon, o humigit-kumulang 27.7%.
Isa pang P14.67 bilyon ang mapupunta sa Disaster Rehabilitation and Reconstruction Assistance Program for Local Government Units. Tutulong ito sa mga komunidad na muling itayo ang mahahalagang imprastraktura at ibalik ang mga pangunahing serbisyo. Ang natitirang P1 bilyon ay mapupunta sa People's Survival Fund.
Hindi lamang El Niño ang saklaw ng pondo. Alinsunod sa mga itinakda ng batas, maaari itong gamitin para sa mga kuwalipikadong pangangailangang dulot ng mga likas na sakuna, epidemya na idineklara ng Department of Health, armadong tunggalian at iba pang malalaking emerhensiya. Kaya kailangang maghanda ang mga ahensiya para sa tagtuyot habang nagtitira ng pondo para sa mga bagyo, lindol at iba pang pangyayari.
Pinahihintulutan din ng Republic Act No. 10121, o Philippine Disaster Risk Reduction and Management Act of 2010, ang paggasta bago tumama ang sakuna. Ayon sa DBM, kabilang sa mga kuwalipikadong aktibidad ang pag-iwas sa sakuna, paghahanda, pagsasanay, pagbili ng kagamitan at paggasta para sa kapital. Hindi kailangang hintaying masira ang mga pananim o imprastraktura bago simulan ang kuwalipikadong paghahanda.
Magkano ang pondong pang-emerhensiya sa ngayon?
Iniulat ng DBM na naglabas ito ng P17.30 bilyon mula sa pambansang pondo para sa sakuna ng 2026 hanggang Setyembre 25, kaya may natitirang P22.52 bilyon. Nailabas na ang humigit-kumulang 43% ng P39.82 bilyong inilaan para sa taon; nakasalalay sa mga kuwalipikadong pangangailangan ang susunod pang mga paglalabas ng pondo.
May hawak ding Quick Response Funds ang mga ahensiya para sa agarang operasyon sa panahon ng sakuna. Noong Agosto 31, may obligasyon na sa P14.93 bilyon mula sa kabuuang P26.90 bilyong pondong magagamit, ibig sabihin, nakalaan na ito para sa aprubadong paggasta. May natitira pang P11.97 bilyong wala pang obligasyon. Kabilang sa kabuuan ang mga pondong inilaan sa mga ahensiya at ang mga pondong ipinalit mula sa pambansang pondo para sa sakuna, kaya madodoble ang bilang kapag pinagsama ang mga halagang ito.
Mananatiling magagamit sa susunod na taon ng badyet ang hindi nagamit na balanse ng Quick Response Fund sa ilalim ng continuing appropriations. Ayon sa DBM, nagbibigay-daan ito sa mabilis na pagkilos ng mga ahensiya habang nananatiling magagamit ang pambansang pondo para sa mas malalaking pangangailangan. Iniulat nitong nailabas ang 99% ng pambansang laang-gugulin para sa sakuna noong 2023, 100% noong 2024 at 98% noong 2025.
Para sa mga sambahayan, ang mahalagang tanong ay kung paano nagiging gumaganang bomba, suplay ng tubig, tulong sa sakahan at napapanahong ayuda ang mga badyet na ito. Kapag inilabas ang pondo, nagiging magagamit ito ng isang ahensiya; kapag nagkaroon na ito ng obligasyon, nakatalaga na ito sa isang aprubadong paggagamitan. Ang susunod na hakbang ay maihatid ito sa komunidad.
Hiwalay na kahilingan ng P45 bilyon para sa agrikultura
Sinabi ni Agriculture Secretary Francisco Tiu Laurel Jr. na humiling ang Department of Agriculture ng halos P45 bilyon para sa sarili nitong pagtugon sa El Niño, bukod pa sa panukalang National Expenditure Program para sa 2027. Ayon sa kanya, inaprubahan na ito sa prinsipyo, ngunit nakasalalay sa pondong magagamit ang mga paglalabas nito. Hindi pa isiniwalat ang detalyadong laang-gugulin para sa buong pakete.
Kabilang sa ipinanukalang tulong ang subsidiya sa gasolina at pataba, mga bomba ng tubig, sistema ng irigasyon, traktora at harvester. Plano rin ng kagawaran na dagdagan ang pagtatanim ng palay sa mga lugar na hindi gaanong matindi ang epekto at mamahagi ng mga alternatibong pananim at binhing angkop sa tagtuyot sa mga lugar na mas kapos sa tubig.
Tinukoy ni Tiu Laurel ang P6.2 bilyon sa ilalim ng Unified Package for Livelihoods, Industry, Food, and Transport, o UPLIFT, bilang unang tranche ng tulong. Sinabi rin ni Claire Castro, tagapagsalita ng Palasyo, na nakalaan ang P6.2 bilyon para ilabas sa kagawaran ng agrikultura sa 2026 upang tulungan ang mga magsasaka at mangingisdang apektado ng klima at pagtaas ng presyo ng gasolina.
Nakalaan sa pakete ang P2.2 bilyon para sa tulong sa pataba at tig-P1 bilyon para sa tulong sa gasolina ng mga magsasaka, tulong sa gasolina ng mga mangingisda, tulong ng pangulo para sa mga magsasaka at mangingisda, at subsidiya sa gasolina para sa transportasyong pang-agrikultura. Itinuring na kuwalipikadong benepisyaryo ang hindi bababa sa 310,968 magsasaka at mangingisda.
Tinukoy ang humigit-kumulang 196,000 kuwalipikadong magsasaka para sa minsanang bayad na P5,000 na tulong sa gasolina. Binanggit naman ang hindi bababa sa 3,246 tsuper ng mga trak pang-agrikultura na makatatanggap ng P2,000 na lingguhang tulong sa gasolina. Pinag-uusapan kasama ng mga operator ng tollway ang pag-alis ng bayad sa toll para sa mga sasakyang nagdadala ng produktong agrikultural hanggang Disyembre 31.
Hiwalay na binanggit ng Task Force El Niño ang P7.7 bilyong inilaan para sa pagtugon. Hindi pa detalyadong nailalahad sa publiko ang kaugnayan ng halagang ito sa tranche na P6.2 bilyon at sa mas malawak na kahilingan para sa agrikultura. Kaya dapat subaybayan nang magkakahiwalay ang panukalang pambansang pondo at ang mga anunsiyo ng tulong para sa partikular na sektor, pati ang kani-kanilang laang-gugulin at paglalabas ng pondo.
Pagtitiyak ng suplay ng tubig at bigas para sa mga sakahan
Plano ng National Irrigation Administration na kumpunihin ang mga pasilidad ng irigasyon, alisin ang buhangin at mga debris sa mga kanal, at magpadala sa mga komunidad na kapos sa tubig ng mga mobile pump na pinatatakbo ng enerhiyang solar. Tutulong ang mga mapa ng tubig sa ilalim ng lupa mula sa Mines and Geosciences Bureau sa pagtukoy ng mga posibleng mapagkukunan ng tubig na maaaring bombahin.
Nagtayo ang Department of Environment and Natural Resources ng mga imbakan ng tubig at pasilidad para sa pag-aani ng tubig-ulan. Nagsasaayos naman ang Department of Social Welfare and Development ng mga imbakan ng tubig at iba pang pasilidad-pantubig ng komunidad sa pamamagitan ng Project LAWA, o Local Adaptation to Water Access. Layunin ng mga hakbang na ito na mag-imbak ng tubig kapag umuulan at mapabuti ang akses dito habang tumitindi ang tagtuyot.
Nakipagkasundo rin ang kagawaran ng agrikultura sa isang kasunduang magpapahintulot sa Vietnam na maghatid ng 1.5 milyong metriko tonelada ng bigas na DT8 hanggang Abril 2027 sa halagang $450 bawat metriko tonelada. Kung i-multiply ang nakasaad na dami sa nakasaad na presyo, aabot sa $675 milyon ang halaga kung maibibigay ang buong dami sa presyong iyon.
Bahagi rin ng pagtugon ang cloud seeding. Nagsagawa na ang Philippine Air Force ng 38 operasyon hanggang Oktubre 22. Nagpapasok ang paraang ito ng mga partikulo ng asin sa angkop na ulap upang pasiglahin ang pag-ulan. Naglaan ng P30 milyon para sa mga operasyong sumusuporta sa mga tubuhan, habang humiling naman ng karagdagang P270 milyon ang kagawaran ng agrikultura.
Nagbibigay rin sa mga magsasaka ng payong pang-agrikultura na iniangkop sa lugar ang Project SARAI ng Department of Science and Technology. Kailangang iayon sa lokal na mga pagtataya ang iskedyul ng pagtatanim, mga pananim na pipiliin at mga gawain sa irigasyon dahil maaaring magkaiba ang suplay ng tubig sa magkakalapit na komunidad.
Mahalaga ang mga lokal na pagtataya kahit may pambansang tagtuyot
Nagbabala ang payo hinggil sa klima ng DOST-PAGASA tungkol sa mga tuyong panahon na nakaaapekto sa agrikultura at sa mga suplay ng tubig, seguridad sa pagkain, produksiyon ng enerhiya at kalusugan ng publiko. Sinabi rin nitong maaari pa ring magdala ng malakas na ulan ang habagat at mga bagyong tropikal, lalo na sa kanlurang bahagi ng Pilipinas.
Maaaring dumanas ang isang komunidad ng matagal na kakulangan sa ulan at makaranas pa rin ng biglaang buhos ng ulan. Kaya kailangan ng mga lokal na pamahalaan ang mga plano kapwa para sa kakulangan ng tubig at malakas na pag-ulan, sa halip na ituring na magkakapareho ang kondisyon sa bawat bahagi ng bansa.
Hinimok ni Science and Technology Secretary Renato U. Solidum Jr. ang mga opisyal na gamitin ang mga pagtataya habang may panahon pang mag-adjust:
Dapat gamitin ang impormasyon tungkol sa klima bago tumama ang krisis,
Binigyang-diin ni Solidum ang mga pagtataya sa klima na iniangkop sa bawat lugar at ang CliMap, na nagbibigay ng makasaysayang impormasyon at mga pagtataya hanggang sa antas ng munisipalidad. Sinabi ng PAGASA na patuloy nitong susubaybayan ang pangyayari at maglalabas ng mga update para sa mga pambansa at lokal na ahensiya.
Kahandaan sa tubig-inumin, kuryente at mga ospital
Ipinakilala ni Social Welfare Secretary Rex Gatchalian noong Setyembre 28 ang isang Atmospheric Water Generator sa Barangay Gilotongan, Cawayan, Masbate. Kinukuha ng sistema ang halumigmig mula sa hangin at ginagawa itong tubig-inumin upang makatulong sa pagtugon sa kakulangan sa tubig ng komunidad.
Ipinakita rin ni Gatchalian ang mga portable filtration kit sa isang briefing sa Palasyo noong Oktubre 14. Ikinakabit ang mga kit sa mga timba ng tubig. Sinabi niyang pinatunayan ng Food and Drug Administration ang kaligtasan ng sistema at pasok sa pamantayan ng Pilipinas para sa tubig-inumin ang tubig na ginawa nito, batay sa mga parameter na sinuri.
Naghahanda ang Department of Energy ng mga nakahandang generator at sinusuri ang mga baterya, planta ng kuryenteng nakakabit sa mga barko at planta ng diesel, lalo na para sa bulnerableng grid ng Visayas. Inaasahan nitong matatapos sa 2026 ang mga proyektong may kabuuang mahigit 2,700 megawatts, kabilang ang mga pasilidad na solar, wind at hydroelectric.
Naghahanda ang Department of Health ng mga ospital para sa pagkapagod dahil sa init, heat stroke at iba pang kondisyong pinalalala ng matinding init. Kabilang sa mga hakbang nito ang paglilipat ng mga tauhan sa mga lugar na mas malaki ang pangangailangan at pagpaplano ng dagdag na kawani. Isinasaalang-alang din ang mga hiwalay na linya sa emergency room para sa mga pasyenteng may mga karamdamang dulot ng init.
Pinagsasama ng mga programa ng DSWD na LAWA at BINHI ang gawaing pangkomunidad at pansamantalang suporta sa kita para sa mga bulnerableng sambahayan. Itinataguyod ng BINHI ang mga taniman ng gulay sa mga tahanan at komunidad. Nakaantabay rin ang mga food pack para sa pamilya, na may mga hakbang sa pag-iimbak upang maiwasan ang pagkasira ng pagkain.
Pagtugon ng mga paaralan sa mapanganib na init
Naglabas ang Department of Education noong Oktubre 26 ng mga alituntuning gumagamit ng apat na antas bilang gabay sa mga pasya ng paaralan. Dapat sukatin ng mga pinuno ng paaralan ang temperatura at halumigmig sa silid-aralan sa umaga, tanghali at hapon. Pinagsasama ng heat index ang temperatura at halumigmig upang ilarawan kung gaano kainit ang pakiramdam ng katawan.
- Hayo: Mas mababa sa 27°C; nagpapatuloy ang harapang klase sa mga paaralan.
- Hinay: Mula 27°C hanggang 32°C; maaaring paikliin ng mga paaralan ang klase o bahagyang ilipat sa pag-aaral sa bahay.
- Hinga: Mula 33°C hanggang 41°C; suspendido ang mga pisikal na klase at bibigyan ang mga mag-aaral ng mas magaang gawain sa bahay.
- Hinto: 42°C pataas; suspendido ang mga pisikal na klase at aktibidad na ipinagagawa sa bahay.
Maaaring repasuhin ng tanggapan ng dibisyon ng mga paaralan o lokal na pamahalaan ang mga pasya. Nagbibigay ang balangkas ng paraan para tumugon ang mga paaralan sa aktuwal na kondisyon sa silid-aralan, kabilang ang init na maaaring maging mapanganib bago mag-anunsiyo ng mas malawak na suspensiyon sa lugar.
Nagpapadagdag sa pagkaapurahan ang pinsala at kakulangan sa tulong
Binanggit ni Senador Francis Pangilinan ang P6.87 bilyong pinsala sa tagtuyot hanggang Setyembre 26 sa isang pagdinig tungkol sa badyet ng kagawaran ng agrikultura para sa 2027. Sinabi rin niyang umabot ang tulong sa 2.53 milyon sa 11.12 milyong nilalayong benepisyaryo hanggang Oktubre 6, katumbas ng humigit-kumulang 22.8% ng target.
Hinimok ni Pangilinan ang ehekutibo na isaalang-alang ang pagdedeklara ng pambansang state of calamity. Iniulat ng National Disaster Risk Reduction and Management Council na hindi bababa sa 109 lugar ang nasa ilalim ng lokal na deklarasyon ng state of calamity, habang panukala pa lamang ang deklarasyong sasaklaw sa buong bansa ayon sa ulat tungkol sa pagdinig.
Binanggit din ng senador ang pagtataya ng kagawaran ng agrikultura na maaaring umabot sa 700,000 metriko tonelada ang mawawalang palay, o bigas bago kiskisin, sa ikalawang kalahati ng 2027 dahil sa El Niño at iba pang matitinding kondisyon ng panahon. Lampas ang pagtatayang ito sa inaasahang unang kalahati ng tagal ng El Niño, kaya bahagi ng hamon sa pagpaplano ang tulong para sa mga susunod na pagtatanim at anihan.
Tinutugunan ng panukalang badyet, tulong sa agrikultura at lokal na paghahanda ang magkakaibang yugto ng hamong ito. Kailangan na ngayon ng mga sambahayan ang tubig at proteksiyon laban sa init; kailangan ng mga magsasaka ang mga input at irigasyon bago magtanim; at maaaring mangailangan kalaunan ng muling pagtatayo ang mga komunidad na napinsala. Nagbibigay ang nalalapit na katapusan ng 2026 at mga pagtataya para sa Marso 2027 ng tiyak na mga panahong magagamit ng mga ahensiya upang suriin kung nakararating ang tulong sa mga lugar na pinakamapanganib.
Mahahalagang Punto
- Nagmumungkahi ang DBM ng P45.67 bilyon para sa pambansang pondo sa sakuna ng 2027, 14.68% na mas mataas kaysa laang-guguling pinagtibay para sa 2026.
- Ayon sa PAGASA, maaaring umabot sa rurok bago matapos ang 2026 ang napakalakas na El Niño at magpatuloy hanggang sa unang kalahati ng 2027.
- Saklaw ng pondo para sa sakuna ang paghahanda, pagtugon at pagbangon mula sa iba't ibang uri ng emerhensiya.
- May hiwalay na kahilingan para sa agrikultura na halos P45 bilyon at inaprubahan na ito sa prinsipyo; tinukoy ang P6.2 bilyon bilang unang tranche ng tulong.
- Kabilang sa mga hakbang ang pagkukumpuni ng irigasyon, subsidiya para sa mga sakahan, suplay ng bigas, sistema ng tubig-inumin, paghahanda ng mga ospital at mga alituntunin ng paaralan sa matinding init.
- Napipilitan ang mga opisyal na pabilisin ang tulong habang lumalawak ang tagtuyot at tumataas ang pinsala sa agrikultura.






