Mas malaki ang hamon ng Colombo sa pagpapaalis sa mga ilegal na istruktura
Isinasaalang-alang ng pamahalaan ng Sri Lanka ang mabilisang pagpapaalis sa mga hindi awtorisadong istruktura matapos makatanggap ng impormasyon na may halos 500,000 ganitong gusali sa Colombo at mga karatig nitong suburb. Inilarawan ang hakbang noong Nobyembre 14, 2026, kasabay ng pag-amin ni Propesor Chandana Abeyratne, Ministro ng Pampublikong Administrasyon, mga Konsehong Panlalawigan at Lokal na Pamahalaan, na hindi maayos na gumagana ang sistema ng drainage ng lungsod.
Mga Nilalaman
- Mas malaki ang hamon ng Colombo sa pagpapaalis sa mga ilegal na istruktura
- Ipinakita ng malakas na ulan ang limitasyon ng sistema ng drainage
- Bakit bahagi lamang ng gawain ang paglilinis ng kanal
- Ano ang ibig sabihin ng naunang plano para sa mga pamilyang nakatira sa tabi ng kanal
- Paano umunlad ang mga plano mula 2024 hanggang 2026
- Anong mga proyekto ang magpapadaloy sa tubig?
- Nagdaragdag ng araw-araw na pasanin sa mga daluyan ng tubig ang basura
- Gaano kaliit ang bahaging nare-recycle?
- Sino ang dapat magsakatuparan ng mga inanunsyo?
- Mahahalagang Punto
Kabilang sa mga proyektong nais muling simulan ng pamahalaan gamit ang pondo ng bayan ang natenggang mga proyekto sa Norris Canal at Ingurukade, ayon kay Abeyratne. Aniya, umusbong sa loob ng 30 hanggang 40 taon ang problema ng mga hindi awtorisadong istruktura, samantalang maraming proyektong nakalaang magpalabas ng tubig-ulan at iba pang basura ang natigil bago matapos.
Higit na malawak ang saklaw ng pinakabagong tantiya kumpara sa isang inisyatiba ng munisipyo na inanunsyo noong Enero 2024, nang tukuyin ng Colombo Municipal Council ang 500 hindi awtorisadong gusaling nakaharang sa mga kanal na ililipat. Saklaw ng naunang bilang na iyon ang mga partikular na harang sa mga kanal sa loob ng lungsod; kabilang naman sa pinakabagong tantiya ang iba't ibang uri ng hindi awtorisadong konstruksyon sa Colombo at mga suburb nito.
Para sa mga residente, hindi lamang pagpapaalis sa mga istruktura ang praktikal na hamon. Nakadepende rin ang proteksyon laban sa baha sa pagkumpleto ng mga proyekto sa drainage, pagpapanatiling malinis ng mga daluyan ng tubig, pamamahala sa mahigit 1,000 metriko toneladang basura ng munisipyo bawat araw sa mga nabanggit na urbanong lugar, at paghahanap ng praktikal na solusyon para sa mga sambahayang nakatira sa tabi ng mga kanal.
Wala pang inilalathalang talaan ang pamahalaan na nagpapaliwanag kung paano binuo ang tantiya na halos 500,000 istruktura, kung kailan isasagawa ang pagpapaalis, ilang sambahayan ang maaapektuhan, o kung magkano ang badyet at kailan matatapos ang mga proyektong planong muling simulan. Ang mga detalyeng ito ang magtatakda sa lawak at bilis ng ipinanukalang hakbang.
Ipinakita ng malakas na ulan ang limitasyon ng sistema ng drainage
Bumaha noong Nobyembre 6 sa Pettah, Dematagoda, Orugodawatta, Kollupitiya, Bambalapitiya at Slave Island, kaya naantala ang trapiko at pang-araw-araw na gawain. Bahagyang lumubog ang ilang sasakyan, at pumasok ang tubig sa ilang lugar, kabilang ang Colombo National Hospital.
Ayon kay Colombo Mayor Vraie Cally Balthazaar, idinisenyo ang sistema ng drainage para kayanin ang humigit-kumulang 30 milimetro ng ulan, samantalang umabot sa mga 129 milimetro ang naranasan ng lungsod sa panahong iyon. Iniulat naman ni Ajith Wijemanna, direktor-heneral ng Department of Meteorology, na nakapagtala ng 123.3 milimetro sa punong-tanggapan ng ahensya sa Colombo sa loob ng 24 oras mula 8:30 ng umaga noong Nobyembre 6 hanggang sa parehong oras noong Nobyembre 7.
Ayon kay Wijemanna, umulan nang 80 hanggang 98 milimetro mula 5:40 n.h. hanggang 6:40 n.h. noong Nobyembre 6. Binanggit din ni Municipal Commissioner at inhinyero A.D.S. Rohana ang humigit-kumulang 140 milimetrong naitala sa lugar ng Torrington. Maaaring mag-iba ang dami ng ulan sa iba't ibang bahagi ng lungsod, kaya kailangang isaalang-alang ang lokasyon at panahong saklaw ng bawat sukat.
Ipinapakita ng mga bilang kada oras kung bakit mahalaga ang bilis ng pag-ulan. Kailangang mailabas ng kanal ang tubig habang dumarating ito. Kapag bumuhos sa loob lamang ng isang oras ang malaking bahagi ng ulan sa maghapon, maaaring mapuno ng tubig ang mga lansangan kahit humupa at umagos palayo ang tubig matapos ang buhos.
Bakit bahagi lamang ng gawain ang paglilinis ng kanal
Umaabot sa humigit-kumulang 467 kilometro ang rainwater drainage network ng Colombo, ayon kay Rohana. Wala pang 5% nito ang idinisenyo para kayanin ang pag-ulang 101.7 milimetro sa loob ng isang oras. Batay sa mga bilang na iyon, wala pang 23.35 kilometro ng network ang nakatutugon sa partikular na antas ng disenyong ito.
Ayon kay Rohana, nasa 1.8 hanggang 2.7 metro lamang ang taas ng maraming lugar na binabaha mula sa lebel ng dagat. Sinabi rin niyang tumaas nang humigit-kumulang 1 hanggang 1.5 metro ang tubig sa mga kanal ng Torrington at Sebastian noong umulan noong Nobyembre 6.
Karaniwang umaagos ang tubig mula sa mga kanal sa kalsada papunta sa mga kanal dahil pababa ang daloy nito. Kapag napuno ang kanal, kumikipot ang agwat ng lebel ng tubig sa kanal sa kalsada at sa pangunahing kanal. Dahil dito, bumabagal ang paglabas ng tubig at kung minsan ay bumabalik ito papunta sa kalsada. Nakakatulong ang mga pasilidad sa pagbomba para mailipat ang tubig kapag hindi ito sapat na mabilis na naaalis ng grabidad lamang.
Inirekomenda ni Dr. Panduka Neluwala, senior lecturer sa University of Peradeniya, na idisenyo ang mga kanal para makayanan ang pag-ulang hindi bababa sa 100 milimetro kada oras. Ipinapakita ng rekomendasyong ito na kailangang palakasin ang kapasidad ng drainage kasabay ng pag-aalis ng mga harang bilang praktikal na gawaing pang-inhinyeriya. Tinukoy rin ni Rohana bilang isa pang limitasyon ang pagtanda ng mga panloob na ibabaw ng kanal, na maaaring magpabagal sa daloy ng tubig.
Ano ang ibig sabihin ng naunang plano para sa mga pamilyang nakatira sa tabi ng kanal
Noong Enero 2024, sinabi ni Badrani Jayawardene, commissioner ng Colombo Municipal Council, na layunin ng konseho na ilipat ang 500 hindi awtorisadong gusaling nakaharang sa mga kanal. Karamihan ay mga bahay sa paligid ng Beira Lake, Maradana at Kirulapone. May ilang nakatayo mismo sa ibabaw ng mga daluyan ng tubig, samantalang ang iba ay nasa mga basin ng kanal, mga lugar na dinadaluyan o pinag-iipunan ng tubig.
Nakatukoy ang konseho ng humigit-kumulang 22 lugar na madaling bahain. Nagsisimula ang panukalang tugon nito sa pakikipag-usap sa mga may-ari ng gusali, kasunod ang pakikipag-ugnayan sa Divisional Secretary, Sri Lanka Land Reclamation and Development Corporation at Urban Development Authority.
Ganito ipinaliwanag ni Jayawardene ang paraan ng konseho sa pakikipag-usap sa mga residente at pagbibigay ng alternatibong tirahan:
"Nakipag-usap din kami sa ilang may-ari ng gusali para alamin kung makakahanap kami ng mapayapang solusyon. Ayaw naming magdulot ng problema sa mga may-ari sa pamamagitan ng paggiba sa kanilang mga gusali, kaya tinitingnan namin kung makapagbibigay ng alternatibong solusyon sa tulong ng aming mga inhinyero. Nais din naming simulan ang pakikipag-usap sa Urban Development Authority (UDA) para magbigay ng mga alternatibong lugar para sa mga nakatira sa mga hindi awtorisadong tirahan," aniya.
Ayon sa konseho, may ilang pamilyang ayaw lumipat kahit inalok na ng mga bagong bahay. Dahil dito, mahalagang bahagi ng pagpapatupad ang mga kaayusan sa pabahay: kailangan pa ring pagpasyahan kung saan titira ang mga apektadong residente at kung paano isasaayos ang paglilipat kapag iniutos na linisin ang isang daluyan ng tubig.
Paano umunlad ang mga plano mula 2024 hanggang 2026
Pinagsama sa mga anunsyo ng pamahalaan at munisipyo sa loob ng mahigit dalawang taon ang mga panukalang pagpapaalis at mga pagpapahusay at pagmementena ng drainage. Kabilang sa mahahalagang hakbang ang:
- Enero 16, 2024: Saklaw ng panukala ng munisipyo ang paglilipat ng 500 gusaling nakaharang sa mga kanal, at natukoy ang humigit-kumulang 22 lugar na madaling bahain sa lungsod ng Colombo.
- Hunyo 11, 2024: Sinabi ni W.S. Sathyananda, kalihim ng Ministry of Urban Development and Housing, na maglalabas sa loob ng dalawang linggo ng sirkular na mag-uutos sa mga institusyon ng pamahalaan na alisin ang mga hindi awtorisadong istrukturang nag-aambag sa pagbaha.
- Oktubre 13, 2026: Inatasan ni Punong Ministro Dr. Harini Amarasuriya ang mga opisyal na tapusin sa loob ng dalawang linggo ang agarang paglilinis ng mga kanal at drain at ipagpatuloy ang pagmementena pagkatapos nito.
- Nobyembre 6, 2026: Binaha ng malakas na ulan ang mga kalsada at lugar sa Colombo at mga kalapit na lugar.
- Nobyembre 14, 2026: Pinalawak ng pamahalaan ang pokus nito sa tantiya na may halos 500,000 hindi awtorisadong istruktura sa Colombo at mga suburb nito, kasabay ng mga planong muling simulan ang mga natenggang proyekto.
Nanawagan din ang anunsyo noong Hunyo 2024 na pangalagaan ang mga umiiral na basang lupa at tinukoy ang mga baradong maliliit na daluyan ng tubig at drain bilang pangunahing sanhi ng pagbaha. Nagbibigay ang mga basang lupa ng lugar na pansamantalang mapag-iipunan ng tubig-ulan, kaya nababawasan ang daming kailangang dumaloy agad sa mga drain at kanal.
Anong mga proyekto ang magpapadaloy sa tubig?
Ayon kay Abeyratne, itinigil ng ilang dayuhang institusyon ang pagpopondo sa mga proyekto sa drainage at pagtatapon ng basura, at kumikilos ang pamahalaan para ipagpatuloy ang mga ito gamit ang sarili nitong pondo. Kabilang sa mga pinangalanan niyang natenggang proyekto ang Norris Canal at Ingurukade.
Kabilang sa mas malawak na programang inilarawan noong Hunyo 2024 ang Palangastuduwa Pumping Station, mga pagpapahusay sa drainage sa ilalim ng Piliyandala Master Development Plan, at mga pagpapahusay sa drainage at kapaligiran sa catchment ng Battaramulla, ang lugar sa itaas ng Parlamento. Ang catchment ay lupang dinadaluyan ng ulan papunta sa isang partikular na daluyan ng tubig o lokasyon.
Sinabi ni Hiran Balasuriya, tagapangulo ng Sri Lanka Land Development Corporation, na kabilang sa programang laban sa baha ang Urban Development Authority, Irrigation Department, mga departamento ng irigasyon sa mga lalawigan at mga institusyon ng lokal na pamahalaan. Hinati ang mga plano sa agarang gawain, mga gawaing isasagawa sa katamtamang panahon at mga proyektong mangangailangan ng mas mahabang panahon.
Kabilang din sa mga tinukoy na bahagi ng programa ang pagmementena ng mga istasyon ng pagbomba ng tubig-ulan at mga floodgate, pati na mga pasilidad para sa pinagsamang pamamahala ng baha at mga data center na sumusubaybay sa nagbabagong mga kondisyon. Tinutugunan ng mga proyektong ito ang magkakaugnay na bahagi ng iisang gawain: pag-ipon ng tubig-ulan, pagpapadaloy nito sa lungsod at pagpapalabas nito kapag mataas na ang tubig sa mga tatanggap na daluyan.
Nagdaragdag ng araw-araw na pasanin sa mga daluyan ng tubig ang basura
Umaabot sa 700 hanggang 800 metriko toneladang basura bawat araw ang nalilikha sa sakop ng Colombo Municipal Council. Tinatayang 6% hanggang 10% nito ang plastik at polythene. Kung iaangkop ang mga bahaging ito sa kabuuang dami ng basurang iniulat bawat araw, lalabas na humigit-kumulang 42 hanggang 80 metriko tonelada ng plastik at polythene ang nalilikha kada araw.
Umaabot naman sa 350 hanggang 400 metriko tonelada bawat araw ang pinagsama-samang solidong basura na kinokolekta sa Dehiwala–Mount Lavinia, Kotte, Kolonnawa at Moratuwa. Kapag idinagdag ito sa kabuuan ng Colombo, humigit-kumulang 1,050 hanggang 1,200 metriko tonelada ng basura bawat araw ang nagmumula sa mga urbanong lugar na ito. Malaking bahagi rin ng basura sa mga suburb ang plastik at polythene.
Maaaring maipon ang mga plastik na supot at iba pang kalat sa makikitid na bungad ng mga drain, magkulong ng mas maraming basura at magpaliit sa espasyong magagamit ng tubig. Dahil dito, kailangang paulit-ulit na magmantini kahit nalinis na ang baradong kanal o naalis na ang ilegal na istrukturang nakaharang dito.
Ayon kay Rohana, nagiging partikular na mahirap ang pagtatapon ng basura kapag hindi gumagana ang pasilidad na tumatanggap ng pinaghalong basura para gawing enerhiya. Inilarawan niya ang kawalan ng alternatibong paglalagyan para sa pinaghalong basura at sinabing nakadaragdag sa problema ng pagbaha ang pagtatapon nito sa mga pampang ng kanal at sa mga reserbadong lupa.
Gaano kaliit ang bahaging nare-recycle?
Tinatayang 938 metriko tonelada ng plastik na basura ang nalilikha sa Sri Lanka bawat araw, samantalang 3% hanggang 4% lamang ang pormal na nare-recycle. Katumbas ito ng humigit-kumulang 28 hanggang 38 metriko tonelada na naipapasok sa pormal na proseso ng recycling bawat araw, batay sa pambansang tantiya.
Kailangang pangasiwaan sa ibang paraan ang natitirang humigit-kumulang 900 hanggang 910 metriko tonelada bawat araw. Ipinapakita ng mga bilang ang malaking agwat sa pagitan ng dami ng nalilikhang plastik at ng daming nababawi sa pamamagitan ng pormal na recycling.
Hinimok ni Rohana ang mga sambahayan na magbukod-bukod ng basura bago ito kolektahin. Mas madaling pangasiwaan ang bawat uri ng basura kapag hiwalay ang mga tira-tirang pagkain sa plastik at iba pang materyales; nababawasan din ang pinaghalong basurang limitado ang mapagtatapunan. Kailangan pa rin ang koleksyon at maaasahang kapasidad sa pagtatapon kasabay ng pagsisikap ng mga sambahayan.
Sino ang dapat magsakatuparan ng mga inanunsyo?
Pinamamahalaan ng Colombo Municipal Council ang mga drain ng lungsod, samantalang responsable ang awtoridad sa reclamation at pagpapaunlad ng lupa sa network ng mga kanal, ayon kay Rohana. Ipinakita ng pagbaha noong Nobyembre kung gaano kalapit ang ugnayan ng mga responsibilidad na ito: bumabagal ang drainage sa mga kalsada kapag puno na ang kanal na dinadaluyan nito.
Sinabi ng Ministry of Transport, Highways and Urban Development na natukoy nito ang 60 lugar kung saan nahahadlangan ang daloy ng tubig at nagsimula na itong magsagawa ng inspeksyon at mag-alis ng mga harang. Iba ang sinusukat ng 60 lugar na may harang kumpara sa humigit-kumulang 22 lugar na madaling bahain na tinukoy ng konseho ng munisipyo noong 2024.
Samakatuwid, ilang magkakaugnay na programa ang kinakaharap ng mga residente sa halip na iisang operasyon ng pagpapaalis. Kabilang sa mga tinukoy na gawain ang pag-inspeksyon sa mga harang, pagkumpleto ng mga imprastrakturang hindi natapos, pagmementena ng mga bomba at floodgate, pangangalaga sa mga basang lupa, pangongolekta ng basura at pagsasaayos ng paglilipat kung may mga bahay na nakaharang sa mga daluyan ng tubig.
Dahil inamin ni Abeyratne na may mga proyektong hindi natapos, ang pagsasakatuparan ang sentro ng pinakabagong pangako. Para sa pamilyang nakatira sa tabi ng kanal o negosyong nasa mababang kalsada, makikita ang konkretong resulta sa maayos na daluyan ng tubig-ulan, maaasahang pag-aalis ng basura at, kung kailangan ang relokasyon, praktikal na kaayusan sa pabahay.
Mahahalagang Punto
- Ayon sa pamahalaan, nakatanggap ito ng impormasyon tungkol sa halos 500,000 hindi awtorisadong istruktura sa Colombo at mga suburb nito.
- Saklaw ng panukala ng munisipyo noong Enero 2024 ang 500 gusaling nakaharang sa mga kanal, karamihan ay mga bahay sa tatlong lugar sa lungsod.
- Pinangalanan ni Ministro Chandana Abeyratne ang Norris Canal at Ingurukade bilang ilan sa mga natenggang proyektong planong ipagpatuloy gamit ang pondo ng pamahalaan.
- Wala pang 5% ng 467 kilometro ng drainage network ng Colombo ang idinisenyo para kayanin ang pag-ulang 101.7 milimetro kada oras, ayon sa commissioner ng munisipyo.
- Pinangangasiwaan ng Colombo at ng apat na pinangalanang konseho sa mga suburb ang pinagsamang 1,050 hanggang 1,200 metriko tonelada ng basura bawat araw.
- Pinagsasama sa mga plano laban sa baha ang pag-aalis ng mga harang, pagpapahusay ng drainage, pangangalaga sa mga basang lupa, pamamahala ng basura at mga kaayusan para sa mga apektadong residente.






