Nakatakdang Mag-usap sina Marcos at Trump sa Maynila Habang Haharap ang ASEAN sa mga Desisyon sa Seguridad at Kalakalan

12 min. na pagbasa
Marcos and Trump Set for Manila Talks as ASEAN Faces Security and Trade Decisions

Tampok sa Pulong sa Nobyembre 17 ang Depensa at Kalakalan

Nakatakdang magpulong sa Maynila sa Nobyembre 17 sina Pangulong Ferdinand Marcos Jr. ng Pilipinas at Pangulong Donald Trump ng Estados Unidos, kasabay ng pagtitipon ng ASEAN na tatalakay sa seguridad pandagat, digital na kalakalan at tunggalian sa Myanmar. Ibinangon din ng mga opisyal ng Pilipinas ang posibilidad ng anunsyo hinggil sa mga kagamitang pandepensa at kakayahan ng Amerika.

Mga Nilalaman
  1. Tampok sa Pulong sa Nobyembre 17 ang Depensa at Kalakalan
  2. Maikling Pagbisita sa Gitna ng Siksik na Iskedyul
  3. Maaaring I-anunsyo ang mga Kagamitang Pandepensa
  4. Napapasama sa Talakayan ang mga Isyu sa Taripa at mga Exporter
  5. May Hiwalay na Iskedyul ang mga Pag-uusap sa Pax Silica
  6. Target sa Katapusan ng Taon ang mga Negosasyon sa South China Sea
  7. Magkatuwang sa Adyenda ang Digital na Kalakalan at mga Katuwang sa Asya
  8. Pinalalawak ng Myanmar at mga Panauhing Lider ang mga Pagpupulong
  9. Naghahanda ang Metro Manila para sa mga Lider at Protesta
  10. Mahahalagang Punto

Ayon kay Dominic Imperial, executive director ng ASEAN Office ng Department of Foreign Affairs, inaasahang darating si Trump sa araw na iyon at makikipag-usap kay Marcos. Inaasahan ding dadalo ang pangulo ng Amerika sa ASEAN-US Special Summit, ang pangwakas na diplomatikong kaganapan sa pangunahing programa ng mga lider sa Philippine International Convention Center sa Pasay City.

Kinumpirma ni Imperial, isang opisyal na kasangkot sa paghahanda ng summit, ang nakaplanong pagpupulong ng dalawang pangulo:

"Darating si Pangulong Trump kaya tiyak na magkakaroon ng bilateral na pagpupulong sina Pangulong Trump at Pangulong Marcos," aniya.

Hindi pa inanunsyo ng DFA ang adyenda ng bilateral na pagpupulong. Ipinahiwatig ni Kalihim ng Depensa Gilberto Teodoro na maaaring ianunsyo sa pagbisita ang mga pangakong may kinalaman sa kagamitan, habang nais ni Kalihim ng Kagalingang Panlipunan Rex Gatchalian na talakayin ng mga lider ang epekto ng mas mataas na taripa ng Amerika sa mga Pilipinong exporter.

Nagaganap ang mga pag-uusap habang tinatapos ng Pilipinas ang taon nito bilang tagapangulo ng ASEAN at naghahandang ipasa ang pamumuno sa Singapore. Inaasahan ding makikipagpulong si Marcos sa mga lider ng Australia, Brazil, Japan at South Korea, kaya magiging masinsinang sunod-sunod na negosasyon sa ilang pangunahing katuwang ang summit.

Maikling Pagbisita sa Gitna ng Siksik na Iskedyul

Ayon kay Jose Manuel Romualdez, embahador ng Pilipinas sa Estados Unidos, maikli ang pagbisita ni Trump dahil dadalo rin ang pangulo sa Asia-Pacific Economic Cooperation summit sa Shenzhen, China, sa bandang huli ng Nobyembre. Huling bumisita si Trump sa Pilipinas para sa ASEAN summit noong 2017, sa unang termino niya.

Patalastas

Inilarawan ni Romualdez ang Timog-Silangang Asya bilang isang "napakahalagang pamilihan" para sa Estados Unidos at sinabing mahalaga sa mas malawak na Indo-Pacific ang kapayapaan at seguridad sa rehiyon. Itinatampok ng kanyang mga pahayag ang ugnayang pangkalakalan, kasabay ng mga interes sa seguridad, bilang mga dahilan ng pagdalo ni Trump.

Mula Nobyembre 15 hanggang 17 ang programa ng mga lider ng DFA, na magtatapos sa ASEAN-US Special Summit; inilarawan din ang mas malawak na panahon ng pagdaraos ng summit bilang Nobyembre 15 hanggang 18. Nakatakda ang mga pangunahing kaganapan sa sumusunod na iskedyul:

  • Nobyembre 15: Magdaraos ang mga lider ng ASEAN ng mga sesyon sa plenaryo at retreat, susuriin ang pamumuno ng Pilipinas at tatalakayin ang Myanmar.
  • Nobyembre 16 hanggang 17: Makikipagpulong ang ASEAN sa mga katuwang nito sa diyalogo, kabilang ang Australia, China, India, Japan, South Korea at Estados Unidos.
  • Nobyembre 17: Pangungunahan ni Marcos ang ika-29 na ASEAN Plus Three Summit at ang ika-21 East Asia Summit, saka ipapasa sa Singapore ang pamumuno sa ASEAN bago ang ASEAN-US Special Summit.
  • Nobyembre 16 hanggang 18: Iiral sa buong Metro Manila ang mga espesyal na araw na walang pasok sa trabaho alinsunod sa deklarasyon ng Malacañang na naglalayong magpagaan ng trapiko at tumulong sa mga hakbang sa seguridad.

Maaaring I-anunsyo ang mga Kagamitang Pandepensa

Ipinahiwatig ni Teodoro na maaaring ianunsyo ang mga pangako ng Amerika kaugnay ng isang inisyatiba sa command and control. Tumutukoy ang command and control sa mga sistemang tumutulong sa mga opisyal at yunit ng militar na magpalitan ng impormasyon, magpasya at mag-ugnay ng kanilang mga pagkilos.

Ikinonekta ng kalihim ng depensa ang inisyatiba sa pagprotekta sa mga computer network at pagbabahagi ng sensitibong impormasyon. Ipinaliwanag ni Teodoro noong unang bahagi ng Nobyembre ang layunin nito:

"Mahalaga ang inisyatiba sa command and control para sa ating katatagan sa cyber at IT, at ito ang batayan ng pagbabahagi natin ng classified na impormasyon sa mga kapareho natin ng pananaw na katuwang sa ASEAN at sa loob din natin dahil napakabukas nito sa pagpasok," aniya.

Mahalaga ang ligtas na komunikasyon kapag nagpapalitan ng classified na materyal ang mga pamahalaan, ibig sabihin, impormasyong pinaghihigpitan ang pag-access dahil maaaring makapinsala sa pambansang seguridad ang pagsisiwalat nito. Maaaring malantad sa iba ang impormasyon kapag may kahinaan ang mga computer o network na humahawak dito, hindi lamang sa tanggapang pinagmulan ng kahinaan.

Patalastas

Sinabi ni Teodoro na kagamitan at kakayahan ang anyo ng anumang tulong na tinatalakay niya. Ganito niya inilarawan ang iminungkahing suporta:

Hindi ito mga grant na pera; grant ito ng aktuwal na kagamitan at kakayahan kaya walang perang kasama.

Ipinahihiwatig ng kanyang mga pahayag ang praktikal na suporta para sa komunikasyon at proteksiyon ng impormasyon. Nagbibigay rin ang mga ito ng posibleng resulta sa larangan ng depensa sa bilateral na pagpupulong, kasabay ng mas malawak na mga talakayang panrehiyon.

Napapasama sa Talakayan ang mga Isyu sa Taripa at mga Exporter

Sinabi ni Gatchalian, na siya ring tagapangulo ng ASEAN Socio-Cultural Community Council, na maaaring maging pagkakataon ang mga pulong kasabay ng summit upang talakayin ang mga epekto sa ekonomiya ng mga pagtaas ng taripa ni Trump. Binanggit niya ang mga alalahanin ng mga Pilipinong exporter at iba pang ekonomiyang nagbebenta ng mga produkto sa pamilihan ng Amerika.

Ang taripa ay buwis na ipinapataw kapag pumapasok ang mga produkto sa isang bansa. Ang importer ang nagbabayad nito sa hangganan, ngunit maaaring kumalat ang gastos sa kabuuan ng ugnayang pangkalakalan. Maaaring humiling ang mga mamimili ng mas mababang presyo mula sa mga supplier, tumanggap ng mas maliit na tubo o maningil nang mas mahal sa mga kostumer. Kaya maaaring maapektuhan ang mga Pilipinong exporter kahit sa Estados Unidos kinokolekta ang buwis.

Sinabi ni Gatchalian na patuloy na nagsisikap sina Marcos at Kalihim ng Kalakalan Cristina Roque na makakuha ng mas paborableng mga kondisyon para sa mga exporter. Nagbabala rin siya na maaaring magdulot ng gastos sa ekonomiya ng Estados Unidos ang mga taripang naglalayong protektahan ang mga industriyang Amerikano.

Sinabi ni Gatchalian na kabilang sa mga paksang maaaring talakayin ng mga lider sa bilateral na pagpupulong ang seguridad, kalakalan, pamumuhunan at ugnayan ng mga mamamayan. Iminungkahi niyang makatutulong ang gayong mga pagtitipon sa pagsusulong ng mga kasunduan sa malayang kalakalan, na nagtatakda ng mga tuntunin sa kalakalan at maaaring magbawas ng mga hadlang sa pagitan ng mga ekonomiyang kalahok.

Samantala, sinabi ni Romualdez na nakikinabang ang ugnayan ng Pilipinas sa Washington sa suporta ng dalawang pangunahing partidong pampolitika sa Amerika. Iyon ang batayan niya sa pag-asang magpapatuloy ang patakaran ng Estados Unidos sa Pilipinas sa kabila ng mga pagbabago sa Kongreso.

May Hiwalay na Iskedyul ang mga Pag-uusap sa Pax Silica

Sinabi ni Lee Lipton, embahador ng Estados Unidos sa Pilipinas, noong Nobyembre 7 na walang nakaplanong anunsyo tungkol sa kasunduan sa Pax Silica sa panahon ng ASEAN summit. Nagbibigay ang pahayag niya ng tiyak na iskedyul para sa proyektong pinag-isipan ng ilan na maaaring lagdaan sa pagbisita ni Trump.

Patalastas

Matatagpuan sa New Clark City, Capas, Tarlac ang iminungkahing Pax Silica Economic Security Zone. Layunin ng inisyatiba na palakasin ang mga supply chain para sa mga industriyang kabilang ang semiconductor at advanced manufacturing. Ang mga semiconductor ay mga chip na ginagamit sa iba-ibang produkto, mula sa mga telepono at computer hanggang sa kagamitang pang-industriya.

Sinabi ni Ceferino Rodolfo, undersecretary ng Kalakalan, noong Nobyembre 10 na layon pa rin ng dalawang bansa na lagdaan ang legal na balangkas ng proyekto bago matapos ang 2026. Itatakda ng legal na balangkas ang mga tuntuning mamamahala sa inisyatiba. Sinabi ni Claire Castro, press officer ng Palasyo, na hinihintay ng Pilipinas ang tugon ng Amerika sa burador ng kasunduan.

Nagsumite ang Bases Conversion and Development Authority ng memorandum sa Office of the President upang maging gabay sa mga negosasyon. Sinabi ni Lipton na pagdedesisyunan ang mga hakbang sa pamamagitan ng konsultasyon sa pamahalaan ng Pilipinas at pagsasaalang-alang sa mga epekto sa mga stakeholder.

Nagpahayag ng mga pangamba ang mga grupong pangkapaligiran at pangkomunidad tungkol sa mga magsasaka, katutubong komunidad, suplay ng tubig at kalikasan. Ayon sa BCDA, nagpapatuloy ang mga konsultasyon sa mga lokal na pamahalaan at iba pang stakeholder. Para sa mga komunidad sa paligid ng iminungkahing lugar, may kinalaman ang mga talakayang ito sa lupa, mga likas na yaman at kabuhayan, gayundin sa pamumuhunang pang-industriya.

Target sa Katapusan ng Taon ang mga Negosasyon sa South China Sea

Kabilang sa mga pangunahing isyung panrehiyong pumapalibot sa summit ang mga negosasyon ng ASEAN at China tungkol sa Code of Conduct sa South China Sea. Nagtakda ang mga ministrong panlabas ng ASEAN ng target na matapos ang mga negosasyon bago matapos ang 2026.

Layunin ng panukalang code na makatulong na pigilan ang mga komprontasyon sa dagat, kabilang ang mga engkuwentro sa pagitan ng mga sasakyang pandagat ng China at Pilipinas, na humantong sa armadong tunggalian. Unang nangako ang ASEAN at China na magtatrabaho tungo sa isang code sa deklarasyong nilagdaan noong 2002. Kaya 24 na taon matapos ang unang pangakong iyon ang target na 2026.

Depende sa pinal na pananalita ng anumang kasunduan ang bisa nito, kabilang ang mga obligasyong tatanggapin ng mga pamahalaan at kung paano ipatutupad ang pagsunod. Iba ang mga kahihinatnan ng mga tuntuning kayang ipatupad ng mga pamahalaan sa isang pahayag ng magkakaparehong layunin.

Hindi tiyak kung matatapos ito bago matapos ang pamumuno ng Pilipinas. Magpapatuloy ang mga negosasyon sa ilalim ng Singapore kung hindi maaayos ang mga tuntunin bago ang takdang panahon. Kaya ipapasa ni Marcos kapwa ang pamumuno sa ASEAN at ang pananagutan sa paghawak sa isang mahirap at hindi pa natatapos na negosasyong panrehiyon.

Patalastas

Magkatuwang sa Adyenda ang Digital na Kalakalan at mga Katuwang sa Asya

Inaasahan ng Pilipinas na ihaharap sa summit ang panukalang ASEAN Digital Economy Framework Agreement. Layunin ng inisyatiba na magtakda ng mga umiiral na tuntuning panrehiyon para sa digital na kalakalan at kooperasyon.

Kabilang sa digital na kalakalan ang gawaing pang-ekonomiya sa pamamagitan ng mga digital na sistema, gaya ng mga transaksiyong online at mga serbisyong inihahatid sa elektronikong paraan. Magbibigay ang kasunduang panrehiyon sa mga kalahok na pamahalaan ng iisang balangkas para sa larangan ng komersiyong mabilis na tumatawid sa mga pambansang hangganan.

Pinapasok ng panukala ang isang prayoridad sa ekonomiya sa pagtitipong abala rin sa mga alitang panseguridad. Direktang may interes ang mga negosyong nakikipagkalakalan sa buong ASEAN sa mga tuntuning pag-uusapan ng mga pamahalaan at mga obligasyong tatanggapin nila kalaunan.

Pangungunahan din ni Marcos ang ASEAN Plus Three Summit kasama ang China, Japan at South Korea sa Nobyembre 17. Tatalakayin naman sa East Asia Summit sa araw ding iyon ang mas malawak na mga usaping estratehiko, pampolitika at pang-ekonomiya. Hiwalay na lugar ang mga pagpupulong na ito para sa mga talakayang panrehiyon bago ang inaasahang pagdalo ni Trump sa pagtitipon ng ASEAN-US.

Pinalalawak ng Myanmar at mga Panauhing Lider ang mga Pagpupulong

Kakatawan sa Myanmar ang direktor heneral ng ASEAN Affairs Department ng Ministry of Foreign Affairs nito. Hindi na isinasama ng ASEAN ang mga lider ng bansa sa mga summit nito mula nang patalsikin ng militar noong 2021 ang nahalal na pamahalaan ni Aung San Suu Kyi.

Hindi kinilala ng bloke ang sumunod na halalan na nagluklok kay Min Aung Hlaing, pinuno ng militar, bilang sibilyang pangulo. Ipinagpaliban din ng ASEAN ang pagkakataon ng Myanmar na mamuno sa organisasyon at sa halip ay Pilipinas ang umako sa tungkulin. Nakatakdang talakayin ang sitwasyon ng Myanmar sa mga pambungad na sesyon.

Inaasahan ang mga lider mula sa iba pang miyembro ng ASEAN, kabilang ang Timor-Leste, na sumali bilang ika-11 miyembro ng bloke noong 2025. Makikilahok bilang mga Panauhin ng Tagapangulo sina Pangulong Luiz Inacio Lula da Silva ng Brazil, Punong Ministro Mark Carney ng Canada at isang kinatawan ng International Monetary Fund, at magsasalita sila sa plenaryo.

Hindi inaasahang darating sa Maynila si Pangulong Xi Jinping ng China. Sinabi ng DFA na karaniwang pinamunuan ni Premier Li Qiang ang delegasyon ng China sa mga kamakailang pulong ng ASEAN, bagaman hindi pa kumpirmado ang pagdalo niya noong nakaraang linggo. Inaasahang ipapadala ng New Zealand ang deputy prime minister at ministro ng ugnayang panlabas nito, habang ministro ng ugnayang panlabas naman ang kakatawan sa Russia.

Patalastas

Naghahanda ang Metro Manila para sa mga Lider at Protesta

Agad na mararamdaman ang deklarasyon ng Malacañang na mga espesyal na araw na walang pasok sa trabaho mula Nobyembre 16 hanggang 18, maging sa labas ng mga silid-pulong. Layunin ng hakbang na magpagaan ng trapiko at tulungan ang mga awtoridad na tiyakin ang seguridad ng mga bumibisitang lider at delegado sa buong Metro Manila.

Nag-anunsyo ang mga grupo ng civil society ng mga planong magprotesta sa inaasahang pagbisita ni Trump. Nagdaragdag ang kanilang mga plano ng pampublikong dimensiyong pampolitika sa programang nakasentro sa mga pagpupulong ng mga pamahalaan.

Makikipagpulong din ang mga lider ng ASEAN sa mga mambabatas, grupo ng negosyo at kinatawan ng kabataan. Nagbibigay ang mga sesyong iyon ng mga daluyan para sa pagtitipon bukod sa mga talakayan ng mga pangulo, habang nakasalalay sa mga kasunduan at pahayag na handang aprubahan ng mga pamahalaan ang pangunahing diplomatikong resulta.

Mahahalagang Punto

  • Nakatakdang magpulong sa Maynila sina Marcos at Trump sa inaasahang pagbisita ni Trump sa Nobyembre 17.
  • Inaasahan ding dadalo si Trump sa ASEAN-US Special Summit bago magtungo sa China para sa APEC.
  • Ipinahiwatig ni Teodoro ang posibleng anunsyo tungkol sa mga kagamitang pandepensa at kakayahan; nais ni Gatchalian na talakayin ang mga alalahanin sa taripa.
  • Walang nakaplanong anunsyo tungkol sa Pax Silica sa summit, habang target ng mga negosyador na maihanda ang legal na balangkas bago matapos ang 2026.
  • May target sa katapusan ng taon ang ASEAN para sa mga negosasyon sa code nito para sa South China Sea, at naghahanda ito ng kasunduan sa digital na ekonomiya.
  • Aako ng Singapore ang pamumuno sa ASEAN, at magkakaroon ng mga espesyal na araw na walang pasok sa trabaho sa Metro Manila mula Nobyembre 16 hanggang 18.
Ibahagi ang artikulong ito

Baka magustuhan mo rin