Pitong taon ng pagmamanman gamit ang mga kamera, naglantad ng nanganganib na kanlungan
Naitala ng mga camera trap sa 156 na lokasyon sa pinakamalawak na bakawan ng Cambodia ang mga nanganganib na pusang mangingisda, otter, civet at macaque mula 2017 hanggang 2023. Gayunman, bumaba ang bilang ng apat na nanganganib na species sa loob ng pitong taong iyon, kaya kapwa mahalagang kanlungan at prayoridad sa konserbasyon ang Peam Krasop Wildlife Sanctuary at ang katabing Ramsar site ng Koh Kapik.
Mga Nilalaman
- Pitong taon ng pagmamanman gamit ang mga kamera, naglantad ng nanganganib na kanlungan
- Iba't ibang bahagi ng kagubatan ang kailangan ng iba't ibang hayop
- Mga naitala ng mga kamera
- Mahahalagang lugar ng pagpaparami ng pambihirang otter, nasa maliliit na sapa
- May papel ang mga komunidad sa pagprotekta sa mga hayop na malapit sa mga nayon
- Ipinakikita ng mga isda, halaman at insekto ang mas malawak na ugnayan ng buhay
- Pinagmumulan ng presyur mula sa itaas ng ilog ang paghuhukay ng buhangin
- Umaasa sa parehong tirahan ang mga pamilyang mangingisda
- Kailangang mapanatili ang matatandang kagubatan at magkakaugnay na daluyan ng tubig
- Mahahalagang Punto
Nakita ng mga mananaliksik mula sa Fishing Cat Ecological Enterprise (FCEE), isang pribadong kumpanyang nakabase sa Phnom Penh, ang pagbaba ng bilang ng mga nanganganib na long-tailed macaque at large-spotted civet, gayundin ng mga vulnerable na pusang mangingisda at smooth-coated otter. Ang madaling makaangkop na common palm civet lamang ang nagpakita ng mga palatandaan ng pagdami. Nananatiling mahirap matukoy ang mga critically endangered na Sunda pangolin at endangered na hairy-nosed otter.
Ipinakikita ng mga natuklasan ang isang praktikal na hamon: hindi sapat ang pagprotekta sa mga punong nasa baybayin lamang dahil mananatiling lantad sa panganib ang mahahalagang tirahan ng mga hayop. May kanya-kanyang sinusuportahang hayop ang mga latian ng paperbark, maliliit na sapa, mga isla ng bakawan at kagubatan sa kalupaan. May ilang species ding namamalagi malapit sa mga nayon, kaya mahalaga ang mga lokal na komunidad sa pagprotekta sa kanila.
Tinutukoy ng mas malawak na sarbey sa biodiversity ng Fauna & Flora at FCEE ang mahigit 700 natatanging species noong 2023. Inilalarawan ng Mangrove Biodiversity Survey Report ng Fauna & Flora ang pag-aaral bilang pinakamalawak na sarbey sa biodiversity ng mga bakawan sa Cambodia hanggang sa kasalukuyan, at naglalaman ito ng mga detalyadong rekomendasyon para protektahan ang magkakaugnay na mga tirahan.
Umaabot din sa kagubatan sa pamamagitan ng mga daluyan ng tubig ang mga banta. Nagbabala ang mga ulat tungkol sa pinsala sa mga tirahan at palaisdaan matapos maiulat ang pagmimina ng buhangin sa Ilog Trapeang Rung noong 2026, malapit sa protektadong basang-lupa ng Koh Kapik. Ipinakikita ng mga tala ng mga hayop at pangamba ng mga komunidad ng mangingisda kung bakit hindi lang saklaw ng bakawan ang kailangang pangalagaan dito.
Iba't ibang bahagi ng kagubatan ang kailangan ng iba't ibang hayop
Naitala ang mga pusang mangingisda, na may siyentipikong pangalang Prionailurus viverrinus, sa masukal na bakawan na malayo sa baybayin. Natuklasan sa pagmamanman ng FCEE na partikular na mahalaga ang mga isla ng bakawan: iisa lamang ang naitalang pusang mangingisda sa mga lugar sa kalupaan. Pangunahing ginagamit ng mga pusa ang mga bakawang pana-panahong binabaha at iba pang binabahang tirahan sa bakawan.
Mas malawak na mga daluyan ng tubig ang tinitirhan ng mga smooth-coated otter, mula sa mga bakawan sa baybayin hanggang sa Ilog Tatai at mga sapa nito. Gumagamit naman ang mga leopard cat at hairy-nosed otter ng mga bakawan sa tabi ng mga ilog, habang namataan ang mga large-spotted civet sa mga latian ng kagubatan na pinangingibabawan ng Melaleuca, o mga punong paperbark.
Ayon kay Vanessa Herranz Muñoz, direktor ng FCEE at kaukulang awtor ng pag-aaral, kailangang saklawin ng konserbasyon ang buong hanay ng mga tirahang ito. Nanawagan siya ng sama-samang pagkilos ng mga awtoridad, grupo sa konserbasyon at mga residente:
Kailangang magtulungan ang pamahalaan ng Cambodia, mga organisasyon sa konserbasyon at lokal na komunidad upang matiyak na mapoprotektahan ang lahat ng tirahang ito laban sa pagkawala o pagkasira,
Isinasalin ng ulat ang panawagang ito sa mga partikular na prayoridad. Kailangan ng mga large-spotted civet ang magkahalong kagubatan ng bakawan at Melaleuca, samantalang umaasa ang mga hairy-nosed otter sa maliliit na sapa na may magkahalong bakawan. Sinusuportahan din ng mga evergreen na kagubatan sa kalupaan ang mga nanganganib na mammal, kabilang ang mga Sunda pangolin at dhole.
Mga naitala ng mga kamera
Sinimulan ng FCEE ang gawain nito sa mga pusang mangingisda bago pinalawak ang pag-aaral sa iba pang mammal at pagmamapa sa mga tirahan ng mga ito. Nagbibigay ng mas mahabang pananaw sa pagbabago ng mga hayop ang pagmamanman mula 2017 hanggang 2023, samantalang nagbigay naman ng detalyadong tala para sa ulat sa biodiversity ang masinsing sarbey na isinagawa mula Hulyo hanggang Oktubre 2022.
Sa sarbey noong 2022, na isinagawa kasama ng Department of Marine and Coastal Zone Management ng Ministry of Environment, nakakuha ng mga resulta mula sa 57 kamera sa loob ng 4,015 araw ng paggamit ng mga camera trap. Ang isang araw ng camera trap ay nangangahulugang gumana ang isang kamera nang isang araw. Tatlumpu't apat na kamera ang inilagay sa mga bakawan at 23 sa evergreen na kagubatan.
Naitala sa sarbey ang 23 species ng mammal, siyam sa mga ito ay nanganganib: isa ang critically endangered, tatlo ang endangered at lima ang vulnerable. Dalawa pang species ng mammal ang naitala sa naunang pagmamanman ng FCEE noong 2022. Namataan ang mga long-tailed macaque nang 86 na beses sa 25 kamera, karamihan sa mga bakawan, kahit na ipinakita ng mas mahabang tala ng pagmamanman ang matinding pagbaba sa dalas ng pagkakuha ng mga larawan ng mga ito.
Umunlad ang pananaliksik sa ilang yugto:
- 2017: Sinimulan ng FCEE ang pagmamanman sa mga pusang mangingisda at iba pang nanganganib na hayop sa mga bakawan at tirahan sa mababang lupain.
- Marso 2019: Naitala ng mga kamera ang mga hairy-nosed otter na may mga anak, kabilang ang dalawang tuta.
- Mayo 2022: Nakuhanan ng larawan ang isang inang hairy-nosed otter at ang anak nito malapit sa Ilog Tatai.
- Hulyo hanggang Oktubre 2022: Sinuri ng nakatuong sarbey gamit ang mga kamera ang biodiversity at ang pagiging angkop ng mga sona ng pamamahala sa santuwaryo.
- 2023: Naitala ng mas malawak na sarbey sa biodiversity ang mahigit 700 natatanging species.
- Nobyembre 2023: Humiling ang FCEE ng patuloy na pakikipagtulungan ng pamahalaan sa pagpapanumbalik ng basang-lupa at konserbasyon ng mga pusang mangingisda.
Mahahalagang lugar ng pagpaparami ng pambihirang otter, nasa maliliit na sapa
Nakuhanan ng larawan ang mga hairy-nosed otter, Lutra sumatrana, sa tabi ng maliliit na sapa na may magkahalong bakawan malapit sa Ilog Tatai, sa loob ng Sustainable Use Zone ng santuwaryo. Sinusubaybayan sila roon ng FCEE mula pa noong 2017; ipinakikita ng mga tala ng mga tuta noong 2019 at 2022 na nagsisilbing lugar ng pagpaparami ang tirahang ito.
Ayon sa ulat sa biodiversity, hindi naitala ang species na ito sa ibang bahagi ng Peam Krasop. Tinutukoy nito ang mga sapa sa kanlurang pampang ng Ilog Tatai at mga kalapit na daluyan ng tubig sa loob ng Tatai Wildlife Sanctuary bilang posibleng tirahan ng malaking bahagi ng lokal na populasyon. Inirerekomenda nitong gawing prayoridad sa konserbasyon ang Ilog Tatai at ang maliliit na sapa nito.
Mas malalawak na bahagi ng basang-lupa ang ginamit ng mga smooth-coated otter. Nakuhanan ng larawan ang isang lalaking otter, na nakilala dahil nawawala ang isang kamay nito at pinaghinalaan ng mga mananaliksik na napinsala ito ng silo, habang naglalakbay nang mahigit 15 kilometro sa pagitan ng mga tirahan sa bakawan at ilog. Karaniwang may apat hanggang anim na hayop ang mga grupo, ngunit lumalaki ito hanggang 18, kasama ang mga anak, tuwing panahon ng pagpaparami mula Abril hanggang Hunyo.
Umabot din sa magkakaibang tirahan ang mga tala ng Sunda pangolin. Natagpuan sila ng mga kamera sa kagubatang semi-evergreen noong 2022 at sa mababang lupaing may magkahalong bakawan noong 2020, habang nagmula naman sa kagubatan ng Melaleuca ang mga naunang tala. Kaya kailangan ang magkakaugnay na kagubatan at basang-lupa, sa halip na magkakahiwalay na pook, upang maprotektahan ang mga hayop na ito.
May papel ang mga komunidad sa pagprotekta sa mga hayop na malapit sa mga nayon
Madalas makuhanan ng larawan malapit sa mga nayon ang mga pusang mangingisda, smooth-coated otter at long-tailed macaque. Itinuring ni Herranz Muñoz na nakapagpapasiglang palatandaan ng pakikisama ng mga tao at hayop ang presensiya ng mga ito. Mas malamang namang manatili sa malayo sa mga pamayanan ang mga hairy-nosed otter, large-spotted civet at Sunda pangolin.
Ganito inilarawan ni Herranz Muñoz ang mga natuklasan ng mga kamera malapit sa mga nayon:
Nalaman namin na madalas makuhanan ng larawan malapit sa mga nayon ang mga pusang mangingisda, smooth-coated otter at long-tailed macaque, at magandang balita ito,
Gayunman, tinukoy ng mga mananaliksik na banta ang alitan ng mga tao at hayop, pangangaso, sunog at pag-unlad ng mga lungsod. Isang kongkretong halimbawa ng mga pinsalang maaaring maranasan ng mga hayop habang naglalakbay sa kapaligiran ang nawawalang kamay ng smooth-coated otter na naglalakbay sa malalayong lugar.
Mahalaga ang pakikilahok ng mga lokal dahil ginagamit ng mga hayop ang mga lugar kung saan nakatira, nangingisda at naglalakbay ang mga tao. Nanawagan ang ulat ng pakikipagtulungan sa mga stakeholder upang mapangalagaan at maibalik ang mga sapa na may magkahalong bakawan, lalo na sa paligid ng Ilog Tatai. Kailangan ding manatiling buo at hindi nagagambala ang mga tirahang ginagamit ng mga species na umiiwas sa mga pamayanan.
Ipinakikita ng mga isda, halaman at insekto ang mas malawak na ugnayan ng buhay
Higit pa sa mga mammal ang naitala sa gawain sa biodiversity noong 2023. Naitala ng mga mananaliksik ang 62 species ng halaman, kabilang ang mga tunay na bakawan at mga halamang kasamang tumutubo rito. Pinakamayaman sa uri ng halaman ang mga bakawan sa dagat, bakawan sa tabing-ilog at magkahalong bakawan sa mas malayong bahagi ng kalupaan; ibig sabihin, pinakamalaki ang pagkakaiba-iba ng mga halamang tumutubo sa mga lugar na ito.
Nakakolekta ang sarbey sa mga arthropod ng 1,235 indibidwal na kumakatawan sa 352 species o morphospecies sa tinatayang 120 pamilya at 17 order. Kabilang sa mga arthropod ang mga insekto, gagamba at iba pang hayop na may magkakasanib na mga paa. Ang morphospecies ay grupong pinag-iiba batay sa pisikal na katangian kapag hindi pa matukoy ng mga mananaliksik ang eksaktong pangalan ng species.
Sa paunang sarbey sa mga uod at batang isda, na isinagawa mula Hunyo 3 hanggang 7, 2023, natagpuan ang 74 na taxon na kabilang sa 53 genus at 31 pamilya. Ang taxon ay grupong ginagamit sa biyolohikal na pag-uuri ng mga organismo. Ipinakikita ng mga tala ng batang isda kung paano naglalaan ang mga tubig sa bakawan ng kanlungan, lugar na mapagkukunan ng pagkain at pook-pagpaparami para sa mga isda sa estuwaryo at dagat, kabilang ang mga species na mahalaga sa pangingisda.
Inililista rin ng ulat ang 157 species ng ibong naitala sa mga protektadong lugar nitong mga nakaraang taon, kabilang ang 15 species na mula Near Threatened hanggang Endangered sa Red List ng International Union for Conservation of Nature. Ipinahihiwatig ng bilang ng mga kawan ng ibong-pampang ang pagbaba ng populasyon sa loob ng humigit-kumulang dalawang dekada, bagaman nagkakaiba ang panahon, pamamaraan at akses sa mga sarbey.
Isinagawa ang malaking bahagi ng mas malawak na sarbey sa tagtuyot. Inirerekomenda ng ulat ang mas matagal at mas pare-parehong pangongolekta ng datos tuwing tagtuyot at tag-ulan, lalo na para sa mga arthropod. Nagtatatag na ng mayamang batayang datos ang mga naitalang obserbasyon, at magbibigay naman ng mas kumpletong larawan sa mga tagapamahala ang mga pana-panahong sarbey kung paano ginagamit ng mga hayop ang basang-lupa sa buong taon.
Pinagmumulan ng presyur mula sa itaas ng ilog ang paghuhukay ng buhangin
Muling nagsimula ang pagmimina ng buhangin sa Ilog Trapeang Rung noong Hunyo 2026, matapos ang siyam na taong pagbabawal sa pag-eeksport nito sa Singapore. Nagtala ang mga estadistika ng kalakalan ng Cambodia ng mahigit 694,000 metriko toneladang ineksport mula Hunyo hanggang Setyembre 2026, na nagkakahalaga ng $3.47 milyon.
Dumadaloy ang ilog sa apat na protektadong lugar, at mga tatlong kilometro sa ibaba ng lugar ng pagmimina matatagpuan ang hangganan ng Ramsar site ng Koh Kapik. Sinabi ng mga awtoridad panlalawigan na pinahintulutan nila ang Catalyst Marine and Resources na kumuha at mag-eksport ng buhangin.
Nagbabala ang isang conservationist na may kaalaman sa lugar na maaaring makapinsala ang pagmimina sa mga damuhang-dagat, mabuhanging tirahan sa ilog at nakapaligid na mga bakawan. Kabilang sa mga nanganganib na hayop na natukoy sa magkakaugnay na estuwaryo ang mga pusang mangingisda at hairy-nosed otter. Tumutukoy ang mga pangambang ito sa parehong sistema ng mga tirahang naitala sa sarbey sa biodiversity.
Ipinaliwanag ni Chris Hackney, senior lecturer sa Newcastle University, na maaaring makagambala ang paghuhukay ng buhangin sa mga lugar kung saan kumakain at nagpaparami ang mga hayop sa tubig. Sinabi niyang maaari ring magdulot ng pagpasok ng tubig-alat ang pagmimina ng buhangin sa baybayin, na nagbabago sa mga kondisyon ng tirahan at pumapabor sa mga species na nakatatagal sa maalat na tubig.
Hindi pa nasusukat ang lawak ng pinsalang dulot ng muling pagsisimula ng operasyon. Hindi pa tumugon sa mga kahilingan para sa komento sa ulat noong Nobyembre 2026 ang Ministry of Mines and Energy ng Cambodia, Ministry of National Development ng Singapore at mga direktor ng kumpanya.
Umaasa sa parehong tirahan ang mga pamilyang mangingisda
Umaasa sa mga alimango, isda at molusko mula sa mga estuwaryo at ugat ng bakawan ang Koh Sralao, isang nayong may humigit-kumulang 300 pamilya. Sinabi ng mga residente na hinarangan ng mga operasyon sa pagmimina ang daan patungo sa kanilang mga palaisdaan, habang lalo namang nagpapabigat sa kanilang kabuhayan ang bumababang huli at tumataas na presyo ng gasolina.
Sinabi ng isang residente, na tinukoy sa sagisag-panulat na Pich dahil sa pangambang gantihan siya, na bumaba mula $25 hanggang humigit-kumulang $7.50 ang karaniwang kinikita niya bawat araw sa pangingisda sa loob ng ilang taon. Katumbas ito ng pagbaba nang humigit-kumulang 70%. Dati siyang nagtrabaho sa isang pagawaan ng damit bago umuwi noong Setyembre 2026 upang alagaan ang maysakit niyang anak na babae.
Nalaman sa mga sarbey noong 2016 at 2017 ni Furqan Asif, isang siyentistang panlipunan sa larangan ng kapaligiran na nanirahan sa Koh Sralao habang isinasagawa ang kaniyang doktoral na pananaliksik, na may kahit isang miyembrong umalis sa 61% ng mga sambahayan. Ayon sa kaniya, pinalala ng naunang paghuhukay ng sahig-ilog ang mga suliraning nagtutulak na sa mga tao na mangibang-lugar.
Ipinapaliwanag ng ulat sa biodiversity kung bakit magkaugnay dito ang pagprotekta sa mga hayop at kita ng mga sambahayan. Kinakanlungan ng mga bakawan ang mga batang isda, hipon at alimango; pinoprotektahan ng mga ito ang mga baybayin laban sa erosyon at pag-alon dulot ng bagyo, pinabubuti ang kalidad ng tubig at nag-iimbak ng carbon. Maaaring makaapekto sa mga hayop sa kagubatan at sa mga taong nangingisda sa tubig nito ang pagkasira ng mga lugar na pinamumugaran ng mga batang isda.
Kailangang mapanatili ang matatandang kagubatan at magkakaugnay na daluyan ng tubig
Inirerekomenda ng ulat ng Fauna & Flora na panatilihin ang lawak at kondisyon ng kagubatan, protektahan ang matatandang bakawan at magsagawa ng regular na pagpapatrolya. May mga lungga, hungkag na bahagi at siwang ang matatanda at malalaking puno na ginagamit ng mga hayop. Naghihiwalay rin sa angkop na mga tirahan ang paghahati-hati ng matatandang kagubatan sa mas maliliit na bahagi.
Dapat hayaang natural na sumibol muli ang mga bakawang nahawan at napabayaan na may halong iba pang uri ng bakawan, ayon sa ulat, dahil nananatili silang konektado sa mga pinagmumulan ng mga bagong punla. Kaya kabilang sa pagpapanumbalik ang pagprotekta sa mga lugar kung saan kayang makarekober ng kagubatan nang kusa, kasabay ng pagpigil sa panibagong panggagambala.
Nagtala ang Ministry of Environment ng Cambodia ng alok na suporta sa pagpapanumbalik ng bakawan at konserbasyon ng mga pusang mangingisda matapos ang pulong kay Herranz Muñoz noong Nobyembre 10, 2023. Ayon sa pahayag ng ministeryo tungkol sa pulong, sinuportahan ni Environment Minister Eang Sophalleth ang gawain. Humiling ang FCEE ng patuloy na pakikipagtulungan sa Peam Krasop at iba pang target na lugar, kabilang ang Kampong Smach, Boeung Chhmar at Stung Treng.
Mahahalagang Punto
- Nakita sa pagmamanman gamit ang mga kamera sa 156 na lugar mula 2017 hanggang 2023 ang pagbaba ng bilang ng apat na nanganganib na species ng mammal.
- Umaasa ang mga pusang mangingisda, hairy-nosed otter, civet at pangolin sa iba't ibang bahagi ng magkakaugnay na kagubatan at basang-lupa.
- Naitala sa sarbey sa biodiversity noong 2023 ang mahigit 700 natatanging species, kabilang ang mayamang pagkakaiba-iba ng mga halaman, arthropod at isda.
- Dahil sa mga tala ng mga tuta ng hairy-nosed otter, partikular na prayoridad sa konserbasyon ang mga sapa malapit sa Ilog Tatai.
- Nagdulot ng pangamba tungkol sa mga tirahan sa tubig at kabuhayan sa pangingisda ang naiulat na paghuhukay ng buhangin sa itaas ng Koh Kapik noong 2026.
- Kabilang sa mga inirerekomendang hakbang ang pagprotekta sa matatandang kagubatan, pagpayag sa natural na pagsibol muli, regular na pagpapatrolya at pakikipagtulungan sa mga lokal na komunidad.






