Mga protesta ng manggagawa ng damit sa Bangladesh, nagpahinto ng mga pabrika; nangako ang ministro ng bagong lupon sa pasahod

Lumalaganap sa mga sonang industriyal ang panawagang Tk 30,000

Pansamantalang itinigil ng hindi bababa sa 30 pabrika ng damit sa loob at paligid ng Kathgara sa Ashulia ang operasyon nitong Sabado, habang hinihiling ng mga manggagawa ang minimum na buwanang sahod na Tk 30,000. Samantala, nagdulot ng halos dalawang kilometrong pagsisikip ng trapiko sa Dhaka-Tangail highway ang mga protesta sa Gazipur. Nangako ang pamahalaan na bubuo ito ng lupon sa pasahod sa Linggo at hinimok ang mga manggagawa na bumalik sa kanilang mga pabrika.

Itataas ng hinihinging sahod nang Tk 17,500 ang kasalukuyang minimum na Tk 12,500 kada buwan, ayon sa lider-manggagawang si Khairul Mamun Mintu. Katumbas ito ng pagtaas na 140 porsiyento, kaya magiging 2.4 na ulit ng kasalukuyang halaga ang iminungkahing sahod. Hiniling din ng mga manggagawa na itigil ang umano'y paglalagay sa kanila sa blacklist at ang di-makatwirang pagtanggal sa trabaho, kaya naging usapin din ang seguridad sa hanapbuhay sa hidwaang nakasentro na sa gastos sa pagsuporta sa pamilya.

Kinumpirma ni Mohammad Mominul Islam Bhuiyan, superintendente ng Ashulia Industrial Police-1, na nagsara ang hindi bababa sa 30 pabrika bandang 1:45pm. Sa isa pang ulat, 25 ang bilang ng mga nagsarang pabrika na iniugnay sa parehong superintendente ng pulisya. Pinauuwi ng mga tagapamahala ang mga manggagawa habang lumalawak ang mga demonstrasyon at tumitindi ang pangamba sa pinsala sa mga gusali at sagupaan sa labas ng mga ito.

Sinabi ni Ariful Haque Chowdhury, ministro ng Paggawa at Empleo, na bubuo ang pamahalaan ng lupon para sa minimum na sahod at ilalathala ang anunsiyo sa opisyal na gazette sa Linggo. Kasunod ito ng pakikipag-usap sa mga lider-manggagawa at kinatawan ng mga industriya ng damit at knitwear.

Sisimulan ng bagong lupon ang proseso ng pagsusuri sa mga sahod. Patuloy na naghahanap ang mga manggagawa ng kasunduan sa halagang dapat nilang matanggap, gayundin ng hakbang para sa mga atrasadong sahod at mga gawi sa pagtatrabaho.

Paano lumawak ang pagpapatigil-trabaho sa Ashulia

Nagsimula ang mga manggagawa sa Naim Knitwear sa Kathgara ng pagpapatigil-trabaho sa loob ng kanilang pabrika noong Sabado ng umaga, ayon sa pulisya. Kalaunan, lumabas sila, nagdaos ng demonstrasyon at naghagis ng mga laryo sa ilang kalapit na pabrika. Naghabulan naman sa lugar ang pulisya at mga nagpoprotesta.

Lumawak ang abala sa Kathgara at mga kalapit na bahagi ng sonang industriyal ng Ashulia, kabilang ang Jirab, Narsinghpur at Amtala. Sinabi ng isang opisyal sa isang pabrika ng damit sa Kathgara Amtala na halos lahat ng mga nakapaligid na pabrika, maliban sa dalawa o tatlo, ay nag-anunsiyo ng walang pasok. Susuriin muna ng pamunuan ang sitwasyon bago magpasya sa mga susunod na hakbang.

Kabilang sa mga pabrikang iniulat na napinsala ang Continental, AR Jeans at CWA. Nabasag ang mga bintana sa AR Jeans at Continental. Sinuspinde ng ilang tagapamahala ang operasyon habang nagtitipon ang mga manggagawa sa labas at lumalakas ang panawagan sa mga kalapit na pabrika na ihinto rin ang produksyon.

Sinabi ng mga drayber ng awtorickshaw na bumibiyahe sa Bishmail-Jirabo road na nahinto ang trapiko matapos magsimula ang mga protesta. Lumipat sila sa mas ligtas na mga lugar upang hindi maipit sa mga komprontasyon. Kaya lumampas sa mga tarangkahan ng pabrika ang agarang epekto ng abala, at naapektuhan din ang mga manggagawa, drayber at kalapit na negosyo.

Sinabi ng superintendente ng pulisya na sinisikap ng mga pulis na hikayatin ang mga demonstrador na maghiwa-hiwalay. Nagpahayag din siya ng pangamba na baka makahadlang sa pagtatrabaho ng mga empleyado sa ibang pabrika ang pagtitipon ng mga manggagawa sa iba't ibang lugar.

May nasugatan sa mga sagupaan; nagpakilos ng seguridad

Sinabi ni Mominul Islam Bhuiyan, superintendente ng pulisya sa Ashulia, na naospital ang isang pulis dahil sa pinsala sa ulo mula sa mga batong inihagis ng mga nagpoprotesta. Iniulat din ni Additional Superintendent Syed Faisal Islam na anim na pulis ang nasugatan, bukod pa sa iba pang mga nasaktan.

Kabilang sa mga iniulat na nasaktan sa mga komprontasyon ang mga manggagawa at mga dumaraan. Gumamit ang pulisya ng tear gas at mga pampasabog na lumilikha ng malakas na tunog habang sinusubukang buwagin ang mga nagtitipon sa Nischintapur. Sinabi ni Inspector Abul Kalam Azad ng Industrial Police-1 na nagtalaga ng karagdagang tauhan para sa seguridad at binabantayan ng mga pulis ang sonang industriyal.

Narekober din ng pulisya ang tatlong bagay na kahawig ng mga gawang-bahay na bomba malapit sa isang pabrika sa Nischintapur, sa Baipail-Abdullahpur road. Ayon sa superintendente ng pulisya, narekober ang mga ito sa labas ng pabrika ng Nasa Group at naabisuhan na ang Bangladesh Police Anti Terrorism Unit; sa isa pang paglalarawan, sa labas naman ng New Age narekober ang mga ito at naabisuhan ang pulisya ng Ashulia.

Hindi pa nakukumpirma kung sino ang nagdala o nag-iwan ng mga bagay na ito, o kung may laman ang mga ito na pampasabog. Sinabi ng pulisya na ang mga espesyalistang opisyal ang magsasagawa ng mga susunod na hakbang sa lugar.

Hinarang ng mga protesta sa Gazipur ang isang pangunahing highway

Huminto sa trabaho ang mga manggagawa mula sa ilang pabrika malapit sa Chandra Palli Bidyut sa Kaliakair, Gazipur, at nagtungo sa mga kalsada bandang tanghali nitong Sabado. Kabilang sa kanilang mga kahilingan ang minimum na buwanang sahod na Tk 30,000 na hinihingi rin sa Ashulia, pati ang mas mataas na mga allowance.

Sumama sa demonstrasyon ang mga empleyado ng mga kalapit na pabrika, na gumambala sa daloy ng trapiko sa magkabilang direksiyon ng Dhaka-Tangail highway. Sinabi ni Abdul Karim, inspektor ng Naojor Police Outpost, bandang 4:30pm na halos dalawang kilometro ang haba ng naipong trapiko at nagpapatuloy pa ang protesta.

Sinabi ni Amjad Hossain, superintendente ng Gazipur Industrial Police, bandang 5:30pm na nagsagawa ng magkakahiwalay na demonstrasyon ang mga manggagawa sa 10 hanggang 12 pabrika sa Gazipur. Nagdeklara naman ng walang pasok ang 18 hanggang 20 pabrika sa Kaliakair dahil sa kaguluhan.

Sinabi ni Abdul Karim na sumasama rin sa protesta ang mga manggagawa mula sa mga pabrikang nagsara nang hapon. Dahil dito, nagbago ang galaw ng mga tao sa lugar: dumagdag sa mga nagtitipon na sa highway ang mga empleyadong lumabas mula sa mga pagawaan.

Ganito inilarawan ni Amjad Hossain, ang nakatataas na opisyal ng pulisyang industriyal na nangangasiwa sa pagtugon sa Gazipur, ang pagsisikap ng pulisya:

Sinisikap naming mapakalma ang sitwasyon.

Umabot din sa Dhaka ang mga demonstrasyon, kung saan hinarang ng mga manggagawa ng damit ang sangandaan ng Mirpur 10 nitong Sabado. Kaya naapektuhan ng mga protesta sa sahod sa iisang araw ang isang sangandaan sa lungsod, mga kalsadang nagsisilbi sa mga pabrika sa Ashulia, at isang pangunahing highway sa Gazipur.

Iniuugnay ng mga manggagawa ang mas mataas na sahod sa pagpapanatili ng trabaho

Sinabi ni Khairul Mamun Mintu, kalihim sa mga usaping legal ng Bangladesh Garments and Sweaters Workers Trade Union Centre, na matagal nang hinihingi ng mga manggagawa ang minimum na sahod na Tk 30,000. Itinuro niya ang pagtaas ng presyo ng pagkain, upa, gastusing medikal at iba pang gastusin sa sambahayan bilang mga dahilan kung bakit hindi sapat ang kasalukuyang minimum.

Hinihiling sa usapin ng sahod na itaas ang pinakamababang buwanang bayad na saklaw ng balangkas sa pasahod. Para sa empleyadong tumatanggap ng Tk 12,500, mas malaki pa sa buong kasalukuyang minimum kada buwan ang hinihinging dagdag na Tk 17,500. Ipinakikita nito ang laki ng agwat sa pagitan ng natatanggap ng mga manggagawa at ng hinihingi ng mga nagpoprotesta.

Inakusahan din ng mga manggagawa ang mga pabrika ng di-makatwirang pagtatanggal sa mga may karanasang empleyado at pagpapakalat ng mga blacklist na humahadlang sa kanila na makahanap ng ibang trabaho sa industriya ng damit. Sa kontekstong ito, ang blacklist ay listahan ng mga pangalan ng manggagawa na ipinadadala sa ibang employer upang hindi sila kunin sa trabaho.

Kabilang sa mga kahilingan ng protesta ang pagkansela sa mga naturang listahan, pagpapatigil sa di-makatwirang pagtanggal sa trabaho, pagbibigay ng tulong sa mga natanggal na manggagawa at pagtiyak ng ligtas na kondisyon sa pagtatrabaho. Kaunti ang maitutulong ng mas mataas na sahod sa isang sambahayan kung mawalan naman ng trabaho ang kumikita rito, kaya malapit na magkaugnay ang mga kahilingang ito sa usapin ng pasahod.

Sinabi ni Mintu na inaasahan ng mga manggagawa ang anunsiyo sa pagtatatag ng lupon sa pasahod pagsapit ng Oktubre. Ayon sa kanya, nagbunsod ng galit ang hindi pagtupad sa inaasahang ito. Nagkasundo sa pulong ng ministeryo noong Biyernes ng gabi na sisimulan ang pagbuo ng lupon pagsapit ng Linggo, ngunit sinabi niyang hindi ito naiparating nang maayos sa mga karaniwang manggagawa.

Ano ang gagawin ng ipinangakong lupon sa pasahod

Sinabi ni Labor Minister Ariful Haque Chowdhury nitong Sabado na itatatag ng pamahalaan ang lupon sa Linggo at ilalabas ang pasya sa pamamagitan ng opisyal na gazette. Ang gazette ay pormal na publikasyon ng pamahalaan para sa mga pasya at legal na abiso.

Inanunsiyo ito ng ministro matapos ang mga pulong na nilahukan ng mga employer, kinatawan ng mga manggagawa at mga opisyal ng ministeryo. Sinabi niyang tumagal nang ilang oras ang mga naunang talakayan kasama ang mga lider ng sentral na mga unyon ng manggagawa sa industriya ng damit. Tinanggap umano ng mga kinatawan ng Bangladesh Garment Manufacturers and Exporters Association, o BGMEA, at Bangladesh Knitwear Manufacturers and Exporters Association, o BKMEA, ang kahilingang bumuo ng lupon.

Kabilang sa inilalarawang estruktura ng lupon sa pasahod ang isang tagapangulo, isang independiyenteng miyembro, isang kinatawan ng mga employer at isang kinatawan ng mga manggagawa. Kapag pinag-uusapan ang sahod para sa isang partikular na industriya, nakikilahok sa proseso ang mga kinatawan ng mga employer at manggagawa mula sa industriyang iyon.

Itinatadhana ng Seksyon 139 ng Bangladesh Labour Act na maaaring pag-aralan ng pamahalaan ang pagtatakda ng minimum na sahod para sa isang industriya kapag may kahilingan mula sa mga employer, manggagawa o magkabilang panig. Nagbibigay ang lupon sa mga grupong ito ng pormal na lugar para talakayin ang antas ng sahod.

Inanunsiyo ng ministro ang pagbuo ng lupon, ngunit nanatiling kahilingan lamang ang hinihinging sahod ng mga manggagawa na Tk 30,000 habang hinihintay ang pasya. Walang itinakdang petsa para sa pinal na rekomendasyon sa sahod, pag-apruba o pagsisimula ng anumang binagong bayad.

Nananatili ang praktikal na agwat sa pagitan ng agarang pangako ng pamahalaan at ng pagbabagong nais ng mga manggagawa sa kanilang natatanggap na sahod. Ang ipinangakong gazette sa Linggo ang susunod na hakbang na binanggit sa proseso.

Napag-usapan din ang mga atrasadong sahod

Napag-usapan din ang mga hindi pa nababayarang sahod kasama ang mga kinatawan ng BGMEA at BKMEA, ayon sa ministro. Makikipag-usap ang mga asosasyon sa mga may-ari ng pabrika at magsisikap na mabayaran agad ang mga atraso.

Kasama rin sa mga talakayan ang pagbabayad sa mga manggagawa pagsapit ng ikapitong araw ng bawat buwan. Para sa mga sambahayang umaasa sa regular na sahod, nakaaapekto ang oras ng pagbabayad sa kakayahang bayaran ang upa, pagkain at iba pang singil sa takdang panahon, kahit hindi pa napagpapasyahan ang bagong minimum na sahod.

Hinimok ni Ariful ang mga manggagawa na itigil ang kanilang mga demonstrasyon at bumalik sa trabaho. Nangatuwiran siyang maaaring maantala ang mga paghahatid sa mga mamimili dahil sa pagsasara ng mga pabrika, pinsala at paghinto ng produksyon. Kung hindi makapaghahatid ng mga produkto at makatatanggap ng bayad ang mga may-ari, sinabi niyang maaari ring maging mas mahirap ang pagbabayad ng sahod.

Inakusahan din ng ministro na may mga taong nagmumula sa labas na naghihikayat sa mga manggagawa na magprotesta. Hindi niya tinukoy sa kanyang mga pampublikong pahayag kung sino ang mga ito. Samantala, iniugnay ng mga kinatawan ng manggagawa ang galit sa mga sahod, pagtanggal sa trabaho, umano'y paglalagay sa blacklist at pagkaantala ng anunsiyo tungkol sa lupon sa pasahod.

Kaya ilang magkakaibang gawain ang tugon ng pamahalaan: pagbuo ng lupon sa pasahod, paghikayat sa mga employer na bayaran ang mga atraso at paghikayat sa mga pabrika na ipagpatuloy ang produksyon. Bawat isa ay tumutugon sa magkaibang bahagi ng alitan, at nanatili sa talakayan ang iba pang mga kahilingan kahit ipinangakong bubuuin ang lupon.

Pag-unlad ng alitan

Nauna sa kaguluhan nitong Sabado ang ilang araw na mga protesta sa pasahod sa sonang industriyal ng Gazipur. Narito ang mahahalagang pangyayaring inilarawan ng mga opisyal at kinatawan ng manggagawa:

• Biyernes: Nakipagpulong nang ilang oras ang mga lider-manggagawa sa ministro. Sinabi ni Mintu na nagkasundo sa pulong ng ministeryo nang gabing iyon na simulan pagsapit ng Linggo ang pagbuo ng lupon sa pasahod.
• Sabado ng umaga: Huminto sa trabaho ang mga manggagawa sa Naim Knitwear sa Ashulia bago lumawak ang mga demonstrasyon sa mga kalapit na pabrika.
• Sabado bandang tanghali: Nagtungo sa mga kalsada ang mga manggagawang malapit sa Chandra Palli Bidyut sa Kaliakair at nagdulot ng abala sa Dhaka-Tangail highway.
• Sabado, bandang 1:45pm: Kinumpirma ng superintendente ng pulisyang industriyal sa Ashulia na nagdeklara ng walang pasok ang hindi bababa sa 30 pabrika.
• Sabado, bandang 4:30pm: Sinabi ng pulisya na halos dalawang kilometro ang haba ng pila ng mga sasakyan malapit sa Chandra at nagpapatuloy ang protesta.
• Sabado, bandang 5:30pm: Inilarawan ng superintendente ng pulisyang industriyal sa Gazipur ang magkakahiwalay na protesta ng mga manggagawa sa 10 hanggang 12 pabrika at pagsasara ng 18 hanggang 20 pabrika sa Kaliakair.
• Linggo: Nangako ang ministro na bubuo ng lupon sa pasahod at ilalathala ang anunsiyo sa opisyal na gazette.

Ang agarang hamon sa pamahalaan ay maisagawa ang ipinangakong hakbang na administratibo. Para sa mga manggagawa, nananatiling sentro ng usapin ang magiging halaga ng sahod, pagbabayad sa mga utang na sahod at kung mapananatili o maibabalik nila ang kanilang trabaho nang hindi sila isinasantabi ng ibang mga pabrika.

Mahahalagang Punto

• Humingi ang mga manggagawa ng damit ng minimum na buwanang sahod na Tk 30,000, kumpara sa kasalukuyang minimum na Tk 12,500 na binanggit ng isang lider-manggagawa.
• Iniulat ng pulisya sa Ashulia na hindi bababa sa 30 pabrika ang nagsara; sa isa pang ulat, 25 ang iniugnay na bilang sa parehong superintendente.
• May mga pulis at iba pang nasugatan sa mga sagupaan sa Ashulia, habang tatlong bagay na kahawig ng mga gawang-bahay na bomba ang narekober sa Nischintapur.
• Nagdulot ng halos dalawang kilometrong pagsisikip ng trapiko ang mga protesta sa Kaliakair, at nagdeklara ng walang pasok ang 18 hanggang 20 pabrika roon.
• Nangako ang ministro ng paggawa na bubuo ng lupon sa pasahod at maglalabas ng anunsiyo sa gazette sa Linggo, habang hinihimok ang mga manggagawa na bumalik sa trabaho.
• Humingi rin ang mga manggagawa ng hakbang para sa mga atrasadong sahod, umano'y paglalagay sa blacklist at di-makatwirang pagtanggal sa trabaho. Hindi pa napagpapasyahan ang bagong halaga ng sahod.