Lindol sa Tibet, 16 ang Nasawi; Hinahadlangan ng mga Aftershock, Niyebe at Baradong Kalsada ang mga Tagasagip

Libo-libo, napilitang lumikas sa kanilang mga tahanan dahil sa lindol sa gabi

Nasawi ang 16 katao at nasugatan ang 65, kabilang ang 11 na malubha, sa magnitude 7.0 na lindol sa hilagang Tibet. Naghahanap ang mga rescue team sa mga napinsalang nayon habang inilikas ng mga awtoridad sa ligtas na lugar ang mahigit 12,000 residente. Nanganganib na bumagal ang operasyon dahil sa niyebe, malalakas na hangin at mga kalsadang naharangan ng mga gumuhong bato.

Naganap ang lindol alas-10:33 ng gabi noong Huwebes sa Drachen county, na tinatawag ding Baqen o Baqing county, sa lugar ng Nagchu sa awtonomong rehiyon ng Xizang ng China, na karaniwang kilala bilang Tibet. Isinusulat din ang Nagchu bilang Nagqu. Malapit ang episentro sa Maru township, sa isang bulubunduking lugar na kakaunti ang naninirahan, hilagang-silangan ng kabisera ng rehiyon na Lhasa.

Pagsapit ng alas-10 ng umaga noong Biyernes, nagtala ang punong-tanggapan ng lungsod para sa pagtugon sa lindol ng 11 malubhang nasugatan at 54 na may mga hindi gaanong malubhang pinsala. Nanatili sa 16 ang bilang ng mga nasawi habang patuloy na naghahalughog ang mga team sa mga gusali at nagsusuri sa mga komunidad.

Sinabi ng mga awtoridad na 339 kabahayan ang gumuho o napinsala ang mga bahay, at napinsala rin ang 20 kulungan ng mga alagang hayop. Sa iba pang ulat, 339 bahay o gusaling panirahan ang gumuho, kaya hindi malinaw ang eksaktong pagkakahati ng mga tuluyang nawasak at napinsala.

Naputol ang suplay ng kuryente at serbisyo ng telekomunikasyon sa sentro ng county. Magdamag na namalagi sa labas ang mga pamilya, sa mga toldang itinayo sa gilid ng kalsada o sa loob ng mga sasakyan, habang kumikilos sa dilim ang mga bumbero, pulis at lokal na residente.

Ano ang ipinakikita ng mga bilang ng nasawi at nasugatan

Pinakakumpleto ang talaan ng punong-tanggapan para sa pagtugon sa lindol noong Biyernes ng umaga: 65 ang nasugatan, kabilang ang 11 na malubha at 54 na hindi gaanong malubha ang pinsala. Mas mababa ang bilang sa mga naunang ulat habang nagpapatuloy ang pagtatasa.

Malubha ang kalagayan ng humigit-kumulang 17 porsiyento ng mga nasugatan, batay sa bilang ng punong-tanggapan na 11 sa 65. Prayoridad ang paggamot sa kanila, kasabay ng paghahanap sa mga maaaring naipit pa.

Ipinag-utos ni Pangulong Xi Jinping ng China ang mga rescue operation at tulong medikal. Sinabi niyang masalimuot ang emerhensiya dahil sa mataas na lugar at malamig na panahon. Nanawagan din siya na agad ipadala sa lugar ang mga kagamitan at tulong para sa mga apektadong residente.

Ganito itinakda ni Xi ang prayoridad sa pagsagip:

(Dapat) gawin ang lahat upang magsagawa ng paghahanap at pagsagip at ibigay ang pinakamainam na paggamot sa mga nasugatan, upang mabawasan hangga't maaari ang mga nasawi,

Patuloy na sinusuri ng mga rescue team ang mga nayon noong Biyernes. Hindi pa nagbigay ang mga awtoridad ng kumpletong bilang ng mga nawawala o pinal na pagtatasa sa pinsala sa buong apektadong lugar.

Mababaw na lindol sa ilalim ng bulubunduking rehiyon

Itinakda ng China Earthquake Networks Center sa 10 kilometro ang lalim ng lindol. Sa isang pagtatasa, itinakda naman ito ng United States Geological Survey sa 18 kilometro, at tinatayang 190 kilometro sa silangan-hilagang-silangan ng Nagqu at 390 kilometro sa hilagang-silangan ng Lhasa ang episentro.

Kapwa inilalarawan ng mga pagtatantiyang ito ng lalim ang isang mababaw na lindol. Kapag medyo malapit sa ibabaw nangyari ang paggalaw ng fault, mas maikli ang distansiyang tatahakin ng enerhiyang seismiko bago marating ang mga gusali at tao. Nakasalalay din ang pinsala sa tibay ng mga lokal na estruktura, kondisyon ng lupa at layo mula sa fault.

Sinabi ni Lhawang Dagpo, deputy head ng Maru township, na nagbitak ang mga dingding sa tanggapan ng township dahil sa lindol. Malakas din ang pagyanig na naramdaman sa Qamdo at Nyingchi, kaya umabot ang mga nakaranas nito lampas sa mga komunidad na pinakamalapit sa episentro.

Nagtala ang China Earthquake Networks Center ng 413 aftershock pagsapit ng alas-7 ng umaga noong Oktubre 23. Kabilang dito ang 393 na mas mababa sa magnitude 3.0 at 20 na magnitude 3.0 o mas mataas. Sa 20 mas malalakas na aftershock, 15 ang magnitude 3.0 hanggang 3.9 at lima ang magnitude 4.0 hanggang 4.9; walang umabot sa magnitude 5.0 o mas mataas. Magnitude 4.3 ang pinakamalakas na aftershock. Ang mga aftershock ay mga kasunod na lindol habang nag-aayos ang nakapaligid na lupa matapos ang pangunahing paggalaw. Lalong nagpapahirap sa mga team ang paulit-ulit na pagyanig kapag pumapasok sila sa mga napinsalang gusali, gayundin sa mga residenteng naghihintay malaman kung ligtas pa ang kanilang mga tahanan.

Magdamag na naghanap ng mga nakaligtas ang mga tagasagip sa mga nayon

Iniligtas ng mga bumbero ang isang residenteng naipit sa isang nayon bandang alas-2:20 ng madaling-araw noong Biyernes, mga tatlong oras at 47 minuto matapos ang pangunahing lindol. Naghahanap naman ang ibang team sa mga kalapit na pamayanan at nagsusuri ng mga napinsalang gusali.

Nagpakilos ang mga awtoridad sa sunog at pagsagip ng Xizang ng 347 tagasagip, 82 sasakyan at mahigit 4,200 piraso ng kagamitang pangsagip. Iniulat na 350 tauhan at 83 sasakyan ang ipinadala sa pambansang deployment para sa sunog at pagsagip. Magkalapit at bahagyang nagkakapatong ang mga deployment na ito, kaya hindi basta maaaring pagsamahin ang mga bilang.

Pagsapit ng alas-6:30 ng umaga, dumating na sa lugar ang 120 tagasagip at 27 sasakyan mula sa pambansang deployment, habang bumibiyahe pa roon ang iba. Kabilang din sa mga lokal na ipinakilos ang 110 tauhan at 25 sasakyan ng bumbero ng lungsod, gayundin ang 225 pulis at sundalo ng Armed Police na may 18 sasakyan.

Ipinadala ang mahigit 300 pulis sa mga komunidad na pinakamalubhang tinamaan. Sinabi ng pulisya ng Nagqu na sinuri ng mga pulis ang pinsala sa mga bahay at tinulungan ang mga residente na lumipat sa mas ligtas na lugar. Kabilang sa mga inatasan sa operasyon ang mga pulis-trapiko at pulis-pangkomunidad.

Nagpakilos din ang mga awtoridad ng county ng mahigit 1,600 lokal na residente upang tumulong sa relief work. Pinalawak ng kanilang pakikilahok ang operasyon lampas sa mga espesyalisadong rescue team habang sinusuri ng mga awtoridad ang magkakahiwalay na komunidad, naglilipat ng mga suplay at tumutulong sa mga residenteng umalis sa mga napinsalang tahanan.

Ang takbo ng emerhensiya

Naging abala ang mga unang oras sa pagsagip, paghahatid ng mga kagamitang pang-emerhensiya at mas malawak na pagtugon ng pamahalaan. Sabay-sabay na isinagawa ang ilang operasyon: naghahalughog ng mga gusali ang ilang team habang naghahanda naman ng matutuluyan ang ibang tauhan.

• Huwebes, alas-10:33 ng gabi: Tumama ang magnitude 7.0 na lindol sa lugar ng Nagchu.
• Biyernes, bandang alas-2:20 ng madaling-araw: Iniligtas ng mga bumbero ang residenteng naipit sa isang nayon.
• Biyernes, pagsapit ng alas-4:30 ng madaling-araw: Nagsimulang dumating ang mga kagamitang pang-emerhensiya mula sa mga pambansa, panrehiyon, panlungsod at pang-county na awtoridad.
• Biyernes, pagsapit ng alas-6:30 ng umaga: Nasa lugar na ang 120 tagasagip at 27 sasakyan mula sa pambansang deployment para sa sunog at pagsagip.
• Biyernes, alas-10 ng umaga: Nagtala ang punong-tanggapan ng lungsod para sa pagtugon sa lindol ng 16 nasawi at 65 nasugatan, kabilang ang 11 na malubha ang pinsala.

Itinaas ng mga pambansang awtoridad mula Level IV tungong Level III ang kanilang pagtugon sa emerhensiya at nagpadala ng mga grupong tutulong sa mga lokal na rescue at relief operation. Nagpatupad din ang Xizang ng Level III na pagtugon para sa disaster relief.

Nangangahulugan ang pagbabago ng mas pinaigting na pambansang pagtugon habang nagiging malinaw ang lawak ng emerhensiya. Maraming agarang gawain ang kinaharap ng mga team: marating ang mga napinsalang nayon, gamutin ang mga nasugatan at maglaan ng ligtas na matutuluyan para sa mga lumikas.

Agarang pangangailangan ang matutuluyan sa gitna ng lamig

Inilipat sa mas ligtas na lugar ang mahigit 12,000 katao. Nagtayo ng mga tolda ang mga pulis at bumbero habang dinadala ang mga kagamitang pang-emerhensiya sa lugar ng sakuna.

Kabilang sa mga ipinakilos na suplay ang 1,000 prefabricated housing unit, 3,239 tolda, 2,821 natitiklop na kama at 4,280 kubrekama, kasama ang mga damit-pangtaglamig. Binubuo sa magkakahiwalay na bahagi ang mga prefabricated unit; maaari itong dalhin at buuin upang magsilbing pansamantalang matutuluyan.

Kabilang din sa mga ipinadalang kagamitang pang-emerhensiya ang apat na generator at 1,000 flashlight. Dahil naputol ang suplay ng kuryente, mahalaga ang mga portable na pinagmumulan ng kuryente at ilaw para sa trabaho sa gabi at sa mga residenteng sumisilong palayo sa kanilang tahanan.

Ipinakikita ng dami ng kagamitan ang lawak ng operasyon para maglaan ng masisilungan, ngunit magkahiwalay na hakbang ang paghahatid ng mga suplay at ang pagkakaroon ng matutuluyan. Kailangan ng angkop na lugar at pagtayo ng mga tolda, samantalang kailangang dalhin at buuin ang mga housing unit. Hindi pa inihayag ng mga awtoridad kung kailan magkakaroon ng pansamantalang matutuluyan ang lahat ng lumikas.

Nagdagdag ng pangamba sa mga apektadong sambahayan ang mga napinsalang kulungan ng alagang hayop. Bukod sa pagkukumpuni ng mga bahay, kinailangan ding humanap ng ligtas na masisilungan para sa mga hayop sa malamig na panahon ang mga pamilyang nag-aalaga ng mga ito.

Nanganganib ang pagpasok sa lugar dahil sa niyebe at mga baradong kalsada

Nagbabala ang obserbatoryong meteorolohikal ng Nagchu na maaaring makaranas ng panaka-nakang pag-ulan ng niyebe at malalakas na hangin ang lugar ng lindol sa susunod na tatlong araw. Dagdag na panganib sa mga rescue team at sasakyang nagdadala ng mga suplay ang naiipong niyebe at yelo sa mga kalsada.

Nakasara na ang mga kalsada dahil sa pagguho ng mga bato, kaya nahirapan ang mga team na makarating sa mga komunidad sa matataas na lugar. Mahalaga ang mga kalsada sa pagtugon dahil kailangang makarating muna sa mga nayon ang mabibigat na kagamitang pangsagip, prefabricated na matutuluyan at maramihang suplay bago magamit ng mga crew ang mga ito.

Lalo pang nagpahirap sa sitwasyon ang pagkawala ng kuryente at telekomunikasyon. Maaaring magpabagal sa paghingi ng tulong at pagpapalitan ng impormasyon tungkol sa mga nasugatan, baradong ruta at pangangailangan ng masisilungan ang mga sirang koneksiyon.

Dahil sa pinagsamang epekto ng paulit-ulit na pagyanig, naputol na mga serbisyo at lumalalang lagay ng panahon, mas naging mahirap ang operasyon kaysa sa simpleng paghahanap sa mga napinsalang gusali. Kailangan din ng mga rescue team ng mga rutang madaanan at mga lugar kung saan makapamamalagi nang mainit ang mga inilikas na residente.

Umalis ang mga pamilyang nangangambang bumalik sa kanilang tahanan

Ikinuwento ng mga residente na nagising sila sa pagyanig at narinig ang paglangitngit o pag-uga ng kanilang mga bahay. May ilan na tumakas bago pa makapagbihis nang maayos, habang ang iba naman ay nagmaneho papunta sa mga bukas na lugar at natulog sa kanilang mga sasakyan.

Ipinakita sa mga bidyong inilabas ng mga lokal na awtoridad ang mga taong lumalabas ng mga gusali, mga rescue worker na nagsusuri ng mga guho gamit ang mga flashlight at mga suplay na isinasakay sa dilim. Makikita rin sa mga larawan ang mga napinsalang bubong at mga emergency worker na nagbubuhat ng isang tao palabas ng apektadong gusali.

Para sa mga pamilyang lumikas, isa sa mga pinakamahalagang agarang hakbang upang makapagpasya sa susunod na gagawin ang inspeksiyon sa kanilang tahanan. Sinabi ng pulisya ng Nagqu na mahalagang bahagi ng kanilang gawain ang pagsuri sa mga bahay at pagtulong sa mga residente na lumipat.

Ang naiulat na pinsala sa daan-daang bahay ay nangangahulugang hindi matatapos ang emerhensiya kasabay ng paunang operasyon ng pagsagip. Kailangan pa ring masuri ang mga nakatayong gusali bago makapagpasya sa pagkukumpuni, samantalang mas matagal na matutuluyan ang kailangan ng mga pamilyang gumuho ang bahay.

Ipinakikita ng mga naunang sakuna ang panganib sa rehiyon

Nakaranas na rin ng iba pang nakamamatay na lindol ang Tibet at mga karatig na bahagi ng kanlurang China. Noong Enero 2025, hindi bababa sa 126 katao ang nasawi sa lindol sa kanayunang Tingri county, malapit sa Mount Everest.

Noong 2010, tumama sa Yushu sa karatig na lalawigan ng Qinghai ang magnitude 7.1 na lindol. Hindi bababa sa 2,698 katao ang nasawi at halos 300 ang nawawala. Magkakaiba ang mga komunidad at kondisyon ng mga gusali sa mga sakunang iyon, ngunit bahagi ang mga ito ng kamakailang tala ng mapaminsalang mga lindol sa rehiyon.

Nagbabala ang United States Geological Survey na karaniwang mahina laban sa pagyanig ang mga estruktura sa lugar na tinamaan ng pinakahuling lindol. Naglabas ito ng yellow alert para sa tinatayang mga nasawi dahil sa pagyanig at orange alert para sa tinatayang pagkalugi sa ekonomiya, at nagbabala sa posibilidad ng malaking pinsala.

Mabilisang pagtataya ang mga alertong ito na tumutulong sa mga awtoridad na matantiya ang posibleng lawak ng emerhensiya. Para sa mga residente sa Nagchu, mas kongkreto ang mga agarang prayoridad: iligtas ang sinumang naipit pa, gamutin ang mga nasugatan, muling buksan ang mga daanan at bigyan ng masisilungan ang mga pamilyang lumikas bago dumating ang masamang panahon.

Mahahalagang Punto

• Tumama ang magnitude 7.0 na lindol sa lugar ng Nagchu sa Tibet alas-10:33 ng gabi noong Huwebes.
• Pagsapit ng Biyernes ng umaga, 16 ang nasawi at 65 ang nasugatan, kabilang ang 11 na malubha ang pinsala.
• Nagtala ang mga awtoridad ng 339 kabahayan na gumuho o napinsala ang mga bahay, at pinsala sa 20 kulungan ng alagang hayop.
• Inilipat sa ibang lugar ang mahigit 12,000 katao. Nagtala ang China Earthquake Networks Center ng 413 aftershock pagsapit ng alas-7 ng umaga noong Oktubre 23; magnitude 4.3 ang pinakamalakas.
• Daan-daang tagasagip at pulis ang nakiisa sa mahigit 1,600 lokal na residenteng tumutulong sa relief work.
• Nagpakilos ng mga tolda, prefabricated na matutuluyan, kama, kubrekama at generator habang hindi pa bumabalik ang kuryente at telekomunikasyon.
• Nanganganib na mahirapan ang mga rescue team na makarating sa lugar at maihatid ang mga suplay dahil sa pag-ulan ng niyebe, malalakas na hangin, mga kalsadang may yelo at pagguho ng mga bato.