Nagbabala ang Pakistan sa India: Anumang paglabag sa Indus Waters Treaty ay ituturing na akto ng digmaan

Inulit ni Sharif ang babala sa usapin ng tubig sa pagbisita sa Maldives

Nagbabala noong Miyerkules, Oktubre 21, 2026, si Shehbaz Sharif, punong ministro ng Pakistan, na ituturing ng kanyang bansa bilang akto ng digmaan ang anumang paglabag ng India sa Indus Waters Treaty. Muli nitong pinasiklab ang alitan tungkol sa mga ilog na nagsusuplay ng tubig sa karamihan ng mga pananim sa Pakistan. Binigkas niya ang mga pahayag na ito sa Islamabad matapos makipag-usap kay Dr Mohamed Muizzu, pangulo ng Maldives.

Inanunsyo ng India noong Abril 2025 na isinasantabi muna nito ang kasunduan matapos ang pag-atake ng mga militante malapit sa Pahalgam sa Kashmir na pinamamahalaan ng India, kung saan hindi bababa sa 26 katao ang napatay. Sinisi ng New Delhi ang Pakistan, na itinangging may kinalaman ito. Iginiit ng Islamabad na hindi maaaring suspindihin ng India ang kasunduan nang mag-isa.

Sa magkasamang pagharap sa media kasama si Muizzu, inilarawan ni Sharif ang tubig bilang isang pulang linya para sa Pakistan. Inulit niya ang paninindigang sinabi niyang inilahad niya sa mga pandaigdigang forum, kabilang ang United Nations General Assembly noong nakaraang buwan.

Malinaw ang aming paninindigan. Buhay ang tubig para sa sangkatauhan, lalo na para sa mga bansang nasa ibabang bahagi ng daluyan ng ilog," sabi ng punong ministro. "Dapat malaman ng lahat na ituturing ng Pakistan bilang akto ng digmaan ang anumang paglabag kaugnay nito.

Ang Pakistan ang bansang nasa ibabang bahagi ng daluyan ng ilog sa sigalot na ito. Ibig sabihin, natatanggap nito ang tubig ng ilog matapos itong dumaloy sa teritoryo ng India na nasa itaas na bahagi ng daluyan. Dahil sa heograpiyang ito, mahalaga sa seguridad ng suplay ng tubig ng Pakistan ang oras ng pagpapakawala ng tubig, operasyon ng mga imbakan at impormasyon tungkol sa paparating na daloy.

Hindi agad tumugon ang New Delhi sa mga pahayag ni Sharif. Pinagsasama ng sigalot ang tatlong magkakaibang usapin: ang mga legal na hinihingi ng kasunduan, ang aktuwal na kayang gawin ng mga dam ng India, at ang antas ng pagdepende ng Pakistan sa tiyak at maaasahang suplay ng tubig.

Ano talaga ang itinatakda ng kasunduan

Namagitan ang World Bank sa kasunduan, na nilagdaan sa Karachi noong Setyembre 19, 1960. Inilathala ng United Nations Treaty Series ang Indus Waters Treaty at ang mga detalyadong kalakip nito. Itinatakda ng Artikulo XII na magkakabisa ito nang pabalik sa Abril 1, 1960.

Hinahati ng kasunduan ang anim na pangunahing ilog sa dalawang pangkat. Pangunahing nakalaan sa India ang paggamit sa mga ilog sa silangan: Ravi, Beas at Sutlej. Nakalaan naman sa Pakistan ang tubig ng mga ilog sa kanluran: Indus, Jhelum at Chenab, alinsunod sa mga itinakdang paggamit ng India.

Inaatasan ng Artikulo III ang India na hayaang dumaloy ang tubig ng mga ilog sa kanluran, habang pinahihintulutan ang paggamit nito sa tahanan, mga gamit na hindi umuubos sa tubig, itinakdang paggamit sa agrikultura at paglikha ng hydroelectric power sa ilalim ng mga kalakip. Nililimitahan din ng Artikulo III ang pag-iimbak ng tubig at pagtatayo ng mga pasilidad para rito, maliban sa mga eksepsiyong itinakda sa Annexure D at E.

Ipinaliwanag ni David Michel, senior fellow para sa seguridad sa tubig sa Center for Strategic and International Studies, sa kanyang pagsusuri noong Mayo 2025 na nagdadala ang mga ilog sa kanluran ng humigit-kumulang 80 porsiyento ng karaniwang taunang daloy ng tubig sa sistema ng Indus. Kaya mas malaking bahagi ng tubig sa buong basin ang tinutukoy ng alokasyon, sa halip na pantay na paghahati sa anim na ilog.

Maaari bang suspendihin ng alinmang bansa ang kasunduan nang mag-isa?

Ayon sa Artikulo XII, maaaring baguhin ang mga probisyon ng kasunduan sa pamamagitan ng isang kasunduang naratipikahan nang wasto ng dalawang pamahalaan. Nakasaad din dito na mananatiling may bisa ang kasunduan hangga't hindi ito winawakasan sa pamamagitan ng isa pang kasunduang naratipikahan nang wasto ng dalawang panig. Mahalaga ang mga probisyong ito sa pagtutol ng Pakistan sa unilateral na anunsiyo ng India.

Inilarawan ng India ang pasya nito noong Abril 2025 bilang pagsasantabi muna sa kasunduan, o pagpapatigil sa bisa nito. Itinala sa pagsusuri ni Michel ang kundisyong inilatag ng New Delhi: kailangang kapani-paniwala at hindi na mababawi ng Pakistan ang pagtalikod nito sa pagsuporta sa terorismo sa kabilang panig ng hangganan. Itinatanggi ng Pakistan ang paratang na pinagbabatayan nito.

Sinabi ni Sharif, punong ministro ng Pakistan, sa pagharap sa Islamabad na dapat maprotektahan laban sa pampulitikang panggigipit ang mga obligasyon sa kasunduan at ang pinagsasaluhang mga likas na yaman.

"Malinaw na malinaw ang paninindigan ng Pakistan, walang anumang pag-aalinlangan: dapat igalang ang mga kasunduang may bisa sa batas, at hindi dapat gawing sandata o gamitin bilang paraan ng pampulitikang panggigipit o pamba-blackmail ang pinagsasaluhang mga pinagkukunan ng tubig," sabi niya.

Unang beses na nagdeklara ng pagsuspinde ang alinman sa dalawang bansa nang mag-anunsiyo ang India noong Abril. Iniuugnay na ngayon ng babala ng Pakistan ang alitan sa kasunduan sa pambansang seguridad, samantalang nagtatakda naman ang kasunduan ng mga proseso para lutasin ang mga hindi pagkakaunawaan sa interpretasyon at pagpapatupad nito.

Paano umigting ang sigalot

Kasunod ang pinakahuling babala ng alitang lumala noong Abril 2025. Ipinakikita ng mahahalagang petsa kung paano naging matagalang hindi pagkakasundo tungkol sa mga karapatan sa tubig at mga obligasyon sa kasunduan ang pagtugon sa isang pag-atake.

• Abril 1, 1960: Petsa kung kailan magkakabisa nang pabalik ang kasunduan.
• Setyembre 19, 1960: Nilagdaan ng India at Pakistan ang kasunduan sa Karachi matapos mamagitan ang World Bank.
• Abril 22, 2025: Inatake ng mga militante ang mga turista malapit sa Pahalgam at hindi bababa sa 26 katao ang napatay. Tinukoy sa pagsusuri ni Michel ang Resistance Front bilang may kagagawan.
• Abril 2025: Inanunsyo ng India na isinasantabi muna nito ang kasunduan. Tinanggihan ng Pakistan ang pasya at itinangging may kinalaman ito sa pag-atake.
• Setyembre 2026: Sinabi ni Sharif na inilahad niya ang paninindigan ng Pakistan sa usapin ng tubig sa United Nations General Assembly.
• Oktubre 21, 2026: Inulit ni Sharif ang babala tungkol sa akto ng digmaan kasama si Muizzu sa Islamabad.

Inakusahan din ng Pakistan ang India na nagsasagawa ng mga proyektong nagpapalawak ng mga imbakan at naglilihis ng tubig na lumalabag sa kasunduan. Ayon sa mga opisyal ng Pakistan, nakapansin sila ng mga di-pangkaraniwang pagbabago sa daloy ng mga ilog nitong mga nakaraang buwan. Walang ibinigay na sukat, pangalan ng mga proyekto o rekord ng operasyon sa pinakahuling mga pahayag para ipaliwanag ang mga pagbabagong iyon.

Bakit bulnerable ang Pakistan

Umaabot sa 94 porsiyento ng kinukuhang tubig ng Pakistan ang ginagamit sa agrikultura, at dinidiligan ng sistema ng Indus ang mahigit 90 porsiyento ng mga pananim nito, ayon sa pagsusuri ni Michel noong Mayo 2025. Ang pagkuha ng tubig ay tubig na kinukuha mula sa ilog, imbakan o suplay sa ilalim ng lupa para gamitin sa mga sakahan, tahanan o industriya.

Ayon din sa pagsusuri, bumubuo ang agrikultura ng 22.9 porsiyento ng gross domestic product ng Pakistan at nagbibigay ng 37.4 porsiyento ng mga trabaho. Iniuugnay ng mga bilang na ito ang pamamahala sa ilog sa kita ng mga magsasaka, trabaho at produksyon ng pagkain. Maaaring makaapekto sa maraming bagay, hindi lamang sa mga sakahang dinidiligan, ang pagbabago sa suplay ng tubig.

Umaasa rin ang Karachi at Lahore sa Indus o sa mga reserbang tubig sa ilalim ng lupa na napupunan ng sistema ng ilog. Tinataya ni Michel na siyam sa bawat sampung mamamayan ng Pakistan ang nakatira sa Indus Basin, at mahigit tatlong-kapat ng taunang nababagong tubig na makukuha ng bansa ay nagmumula sa labas ng mga hangganan nito, halos lahat ay sa pamamagitan ng Indus.

Limitado ang mga reserbang magagamit ng Pakistan sakaling magtagal ang kakulangan ng tubig. Ayon kay Michel, kayang mag-imbak ng pinagsama-samang mga imbakan sa Indus Basin ng wala pang 10 porsiyento ng taunang daloy ng ilog. Dahil dito, lubos na nakadepende ang bansa sa patuloy na pagdating ng tubig kapag kailangan ito ng mga sambahayan, magsasaka at nagpapatakbo ng kuryente.

Gaano karaming tubig ang kayang pigilan ng India?

Sa pagtataya ni Michel na inilathala noong Mayo 1, 2025, kulang ang imprastraktura ng India para pigilang makarating sa Pakistan sa malapit na panahon ang daloy ng Indus. Aabutin ng maraming taon ang pagtatayo ng mga dam, imbakan at kanal na kayang maglihis ng malalaking bolyum ng tubig. Ang mga proyektong hydroelectric na itinatayo noon ay may mga takdang tapusin sa 2032 o mas huli pa.

Ayon sa pagsusuri niya, nasa humigit-kumulang 182 kubikong kilometro ang karaniwang taunang daloy mula India patungong Pakistan sa pamamagitan ng anim na ilog, kabilang ang mahigit 170 kubikong kilometro mula sa mga ilog sa kanluran. Itinatakda naman nito sa 3.6 milyong acre-foot, o humigit-kumulang 4.4 kubikong kilometro, ang pinahihintulutang imbakan ng India sa mga ilog sa kanluran.

Katumbas ang pinahihintulutang imbakan ng humigit-kumulang 2.4 porsiyento ng 182 kubikong kilometro na dumadaloy taun-taon. Inihahambing dito ang pinakamataas na kapasidad ng imbakan at kabuuang daloy sa loob ng isang taon: nag-iimbak ng tubig ang isang reservoir sa isang partikular na panahon, samantalang patuloy na may bagong tubig na dumadaloy sa ilog sa buong taon. Ipinakikita nito kung gaano kalaking imprastraktura ang kailangan para makontrol ang ganito kalawak na sistema ng ilog.

Inilarawan ni Himanshu Thakkar, eksperto sa yamang-tubig sa rehiyon at kasapi ng South Asia Network on Dams, Rivers and People, ang limitasyon ng imprastraktura noong Abril 2025.

"Karamihan sa mga pasilidad ng India ay mga hydroelectric plant na gumagamit ng natural na agos ng ilog at hindi nangangailangan ng malalaking imbakan," sabi niya.

Pangunahing lumilikha ng kuryente ang mga ganitong planta sa pamamagitan ng pagpapadaloy ng tubig sa mga turbina, sa halip na tipunin ito sa malalawak na imbakan. Pinahihintulutan din ng kasunduan ang ilang itinakdang pasilidad ng imbakan sa ilalim ng Annexure E, na may mga limitasyon sa kapasidad, disenyo at operasyon ng mga ito.

Bakit mahalaga ang oras at datos ng babala

Mas agarang ikinababahala ng Pakistan kung kailan dumarating ang tubig, lalo na sa mga panahong tuyo. Mas mabigat ang epekto ng pagkaantala sa pagpapakawala ng tubig kapag mababa na ang likas na daloy at kakaunti ang sobrang tubig na magagamit ng mga magsasaka sa irigasyon.

Itinuro ni Hassan F Khan, assistant professor ng Urban Environmental Policy at Environmental Studies sa Tufts University, ang panganib na ito sa pana-panahong daloy sa isang pagtatasa noong Abril 2025.

"Mas agarang ikinababahala ang nangyayari sa tagtuyot, kapag mas mababa ang daloy sa buong basin, higit na mahalaga ang imbakan at mas kritikal ang oras," sulat niya.

Isa pang posibleng pagmulan ng panggigipit ang impormasyon. Inaatasan ng kasunduan ang pagpapalitan ng datos tungkol sa mga ilog at proyekto para sa pagtaya sa baha at pamamahala ng tubig. Sinabi ni Pradeep Kumar Saxena, dating komisyoner ng India para sa Indus Waters Treaty, matapos ang anunsiyo noong Abril na maaaring ihinto ng India ang pagbabahagi ng datos tungkol sa baha. Sinabi naman ni Shiraz Memon, dating karagdagang komisyoner ng Pakistan para sa kasunduan, na humigit-kumulang 40 porsiyento lamang ng datos ang dating ibinabahagi ng India.

Nagbabala rin si Michel na maaaring mapahina ng pagkaantala sa pagpapalitan ng impormasyon ang mga babala ng Pakistan sa baha at ang pamamahala nito sa tubig. Isa pang posibleng panganib ang pagpapalabas ng naipong latak sa mga imbakan: maaaring magbago ang daloy sa ibabang bahagi at magdala ng mapaminsalang latak kapag inilabas ito at saka muling pinuno ang imbakan. Binanggit sa pagsusuri niya na maaari ring maapektuhan ng ganitong operasyon ang mga gumagamit ng tubig sa India.

Ano ang mga hinihingi ng mga tuntunin para sa dam

Nagtatakda ang Annexure D ng mga detalyadong limitasyon para sa mga bagong planta na gumagamit ng umaagos na tubig-ilog. Maliban sa mga itinakdang eksepsiyon, hindi maaaring lumampas sa dalawang ulit ng daming kailangan para sa tiyak na suplay ng kuryente ang pondage, o ang maliit na imbakan para mapamahalaan ang paglikha ng kuryente.

Itinatakda rin ng annexure ang mga tuntunin sa pagpapakawala ng tubig. Ayon sa pangkalahatang tuntunin sa operasyon nito, kailangang mailabas sa ibabang bahagi sa loob ng pitong magkakasunod na araw ang dami ng tubig na natanggap sa itaas na bahagi sa panahong iyon, alinsunod sa mga probisyon ng annexure. Karaniwan ding dapat nasa pagitan ng 30 at 130 porsiyento ng daming pumasok sa araw na iyon ang inilalabas bawat araw.

Iba ang mga tuntunin para sa pangunahing daluyan ng Chenab. Sa ibaba ng Ramban, kailangang mailabas sa loob ng 24 na oras ang daming natanggap sa panahong iyon. Sa itaas ng Ramban, karaniwang dapat nasa pagitan ng 50 at 130 porsiyento ng daming pumasok ang inilalabas bawat araw. Dahil sa mga numerikal na limitasyong ito, bahagi ng pagsunod sa kasunduan ang tamang oras ng pagpapakawala ng tubig.

Inaatasan ng Artikulo VII ang isang bansa na magbigay ng abiso at impormasyong makukuha nito kapag nagpaplano ito ng mga gawaing inhinyeriya na sa palagay nito ay may malaking epekto sa kabilang bansa. Hiwalay na inaatasan ng Annexure E ang India na magbigay ng impormasyon tungkol sa disenyo ng mga saklaw na pasilidad ng imbakan nang hindi bababa sa anim na buwan bago ang pagtatayo. Karaniwang may tatlong buwan ang Pakistan para tumutol sa disenyo, ngunit dalawang buwan lamang para sa isang partikular na kategorya.

Nananatiling bahagi ng sigalot ang mga legal na proseso

Ayon sa Artikulo IX, dapat munang idaan sa Permanent Indus Commission ang mga tanong tungkol sa interpretasyon, pagpapatupad o posibleng paglabag sa kasunduan. Maaaring dalhin sa isang Neutral Expert ang ilang teknikal na pagkakaiba. Maaari namang idulog sa Court of Arbitration ang iba pang sigalot, alinsunod sa mga kundisyong itinakda sa kasunduan.

Itinatakda ng Annexure F na pinal at may-bisang desisyon ang pasya ng Neutral Expert sa mga usaping saklaw ng kanyang awtoridad. Ayon sa Annexure G, pinal at may-bisa para sa partikular na sigalot ang hatol ng lupon ng arbitrasyon, at maaaring humiling ang isang panig ng pansamantalang mga hakbang habang pinag-iisipan ng lupon ang pasya nito.

Binigkas ang babala ni Sharif sa gitna ng mas malawak na diplomatikong pagbisita sa pagitan ng Pakistan at Maldives. Ito ang unang pagbisita ng isang pangulo ng Maldives sa Pakistan sa loob ng 11 taon. Ipinagdiriwang din ng dalawang bansa ang 60 taon ng diplomatikong ugnayang itinatag noong 1966.

Nilagdaan ng dalawang pamahalaan ang 20 memorandum of understanding at nagtakda ng layuning itaas ang kalakalan sa pagitan nila mula $13.9 milyon tungong $200 milyon sa loob ng dalawang taon, o humigit-kumulang 14.4 na ulit ng panimulang halaga. Kabilang din sa pagbisita ang mga talakayan sa depensa kasama si Field Marshal Asim Munir, pinuno ng mga puwersang pandepensa ng Pakistan at hepe ng hukbo. Inilagay ng pahayag tungkol sa tubig ang sigalot ng Pakistan sa India sa konteksto ng mas malawak na diplomasyang panrehiyon.

Mahahalagang Punto

• Sinabi ni Sharif noong Oktubre 21, 2026, na ituturing ng Pakistan bilang akto ng digmaan ang anumang paglabag ng India sa kasunduan.
• Isinantabi muna ng India ang kasunduan matapos ang pag-atake sa Pahalgam noong Abril 2025. Itinanggi ng Pakistan ang pagkakasangkot nito at tinanggihan ang pasya.
• Pangunahing inilalaan ng kasunduan sa Pakistan ang mga ilog sa kanluran, habang pinahihintulutan ang ilang itinakdang paggamit at pag-iimbak ng tubig ng India.
• Itinatakda ng Artikulo XII na maaaring baguhin o wakasan ang kasunduan sa pamamagitan ng kasunduang naratipikahan nang wasto ng dalawang pamahalaan.
• Sa pagtatasa ni Michel noong Mayo 2025, limitado ang kapasidad ng India sa pag-iimbak ng tubig; mas agarang panganib naman ang pagbabahagi ng datos at ang pana-panahong pagtiyak sa oras ng daloy.
• Nagsusuplay ng tubig ang sistema ng Indus sa mahigit 90 porsiyento ng mga pananim sa Pakistan, kaya mahalaga sa kabuhayan at produksyon ng pagkain ang maaasahang daloy.