Naitala ng Sri Lanka ang 455 pagkamatay ng ligaw na elepante noong 2025, umabot sa 160 ang nasawi sa mga tao

Tumaas nang 67 sa loob ng isang taon ang pagkamatay ng mga elepante

Naitala sa Sri Lanka ang 455 pagkamatay ng ligaw na elepante noong 2025, mula sa 388 noong 2024, ayon sa dokumentong iniharap sa Parlamento ni Environment Minister Dhammika Patabendi. Napatay din ng mga pag-atake ng elepante ang 160 katao at nasugatan ang 221 noong 2025, kaya’t kasabay ng tumitinding pinsala sa mga ligaw na hayop ang mabigat na kapalit nito sa buhay ng tao.

Nadagdagan ng 67 ang bilang ng mga namatay na elepante, o humigit-kumulang 17.3%, kumpara sa nakaraang taon. Inilabas ang mga bilang bilang tugon sa tanong ni MP L.M. Abeywickrama, kasabay ng detalye tungkol sa paggasta ng pamahalaan sa mga bakod na de-kuryente na nilayong mabawasan ang pagtatagpo ng mga tao at elepante.

Naitala sa dokumentong iniharap sa Parlamento ang kabuuang 5,787.89 kilometro ng mga bakod na de-kuryenteng itinayo sa buong bansa. Umabot sa 618.89 milyong Sri Lankan rupee ang ginastos sa pagtatayo ng mga bakod noong 2025.

Pinagsasama ng mga bilang na ito ang tatlong magkakaugnay na bahagi ng iisang problema: pagkamatay ng mga elepante, pagkamatay o pagkasugat ng mga tao, at paggamit ng pondo ng bayan sa mga harang na nilayong magprotekta sa kanila. Tinutukoy rin sa mga naunang pahayag ng pamahalaan at pananaliksik sa wildlife ang mga mapanganib na pribadong bakod, pagsalakay sa mga pananim, sugat ng bala, at mga pagkukulang sa pagkakalagay at pagpapanatili ng mga bakod.

Humarap ang mga pamilya sa pagkamatay, pagkasugat at pagkasira ng pananim

Ibig sabihin ng 160 pagkamatay at 221 pagkasugat, 381 katao ang napatay o nasugatan sa mga pag-atake ng elepante noong 2025. Umabot sa humigit-kumulang 58% ng kabuuan ang mga nasugatan. Para sa mga komunidad na naninirahan malapit sa tirahan ng mga elepante, kasabay ng panganib na ito ang banta sa mga pananim na pinagkukunan nila ng pagkain at kita.

Tumutukoy ang sigalot ng tao at elepante sa mga pagtatagpong napipinsala ang mga tao o elepante, kadalasan kapag pumapasok ang mga elepante sa mga sinasakang lupa. Iniugnay ni Ranjan Marasinghe, director general ng Department of Wildlife Conservation, ang tindi ng mga pagtatagpong ito sa lagay ng panahon at pagkakaroon ng pagkain.

Ipinaliwanag ni Marasinghe kung paanong naitutulak ng tagtuyot ang mga elepante sa mga sakahan:

Sa matagal na tagtuyot, mas malamang na manalanta ng mga pananim ang mga elepante dahil kumakaunti ang pagkain sa kanilang likas na tirahan.

Ayon sa mga bilang ng pamahalaan na binanggit noong Agosto, 3,477 ligaw na elepante at 1,190 katao ang namatay dahil sa sigalot ng tao at elepante mula 2015 hanggang 2024. Kung hahatiin sa 10 taon, katumbas ito ng taunang average na humigit-kumulang 348 elepante at 119 katao. Ipinakikita ng mga bilang kung bakit magkaugnay na responsibilidad ang pagprotekta sa mga sakahan at mga elepante.

Paano nabuo ang mga bilang noong 2025

Sinundan ng taunang bilang na iniharap sa Parlamento ang ilang pagtataya noong 2025, nang tumindi ang atensiyon ng publiko matapos ang nakamamatay na mga banggaan ng tren at pagkamatay ng kilalang pangil na elepanteng si Bhahiya. Mabilis na kumalat ang mga larawan ng mga sugatang elepante, habang pinagtatalunan ng mga opisyal at conservationist kung di-pangkaraniwang bilis ang itinaas ng mga pagkamatay.

Iniulat ng pamahalaan noong Agosto na 198 elepante ang namatay sa iba’t ibang sanhi sa unang pitong buwan ng 2025. Sa pagsusuri sa mga rekord ng Department of Wildlife Conservation, umabot sa 245 ang bilang sa katapusan ng Hulyo. Naitala rin sa pagsusuring iyon ang 257 pagkamatay sa kaparehong panahon, Enero hanggang Hulyo, noong 2022 at 260 noong 2023.

Kabilang sa mahahalagang pangyayari ang:

• 2020: Bumuo ng estratehiya para tugunan ang sigalot ng tao at elepante ang isang task force ng pangulo na pinamunuan nina Prithviraj Fernando at Sumith Pilapitiya.
• 2024: Naitala sa Sri Lanka ang 388 pagkamatay ng ligaw na elepante.
• Enero hanggang Hulyo 2025: Nabilang sa pagsusuri sa mga rekord ng wildlife department noong taon ang 245 pagkamatay ng elepante, mas mababa sa katumbas na bilang noong 2022 at 2023.
• Agosto 8, 2025: Ipinahayag ni Patabendi na kikilos laban sa mga ilegal o hindi maayos ang pagkakagawa na pribadong bakod na de-kuryente.
• Buong 2025: Iniulat sa dokumentong iniharap sa Parlamento ang 455 pagkamatay ng elepante, at 160 kataong napatay at 221 nasugatan ng mga elepante.

Inaasahan na ni Marasinghe na maaaring lumampas sa bilang noong 2024 ang pagkamatay ng mga elepante sa 2025. Kinumpirma ng taunang bilang ang pagtaas nang mahigit isang ikaanim, habang ipinakikita ng mga naunang paghahambing kung bakit nakadepende sa panahong sinusukat ang mga pagtatayang ginawa sa loob ng taon.

Mga imbestigasyon at magkakaibang paliwanag

Inatasan ni Patabendi ang Criminal Investigations Department na imbestigahan ang pagpatay sa mga elepante matapos niyang sabihing maaaring may organisadong aktibidad sa likod ng ilan sa mga pagkamatay. Nag-anunsiyo rin ng imbestigasyon ang Department of Wildlife Conservation. Hindi inilakip sa mga bilang na iniharap sa Parlamento ang mga resulta ng mga imbestigasyong ito.

Nagbigay si Sameera Weerathunga, mananaliksik ng elepante at aktibista, ng paliwanag sa ilan sa mga sugat sa binti ng mga elepante: maaaring tamaan sa ibaba ng tuhod ng mga trap gun na nakalaan para sa mas maliliit na hayop gaya ng baboy-ramo at usa ang mga elepante. Pumuputok ang trap gun kapag natapakan o na-trigger ito ng hayop, kaya nalalagay sa panganib ang mga hayop na hindi naman nilalayong puntiryahin.

Inilarawan ni Pathum Bandara, isang wildlife photographer na sumusubaybay sa mga kawan ng elepante sa paligid ng Galgamuwa sa hilagang-kanluran ng Sri Lanka, ang patuloy na mataas na bilang ng mga pagkamatay na higit na napapansin ngayon ng publiko. Tinukoy rin niya ang isang partikular na panganib sa mga elepanteng may pangil: ginagamit ng ilan ang kanilang mga pangil para makalusot sa mga bakod na de-kuryente at makapasok sa mga sinasakang lupa, na naglalagay sa kanila sa alitan sa mga taong nagpoprotekta sa mga pananim.

Walang pagkakahati-hati ayon sa sanhi ng pagkamatay sa taunang mga bilang na iniharap sa Parlamento. Makakatulong sa mga awtoridad na ituon ang mga hakbang sa pag-iwas sa mga lugar at panganib na nagdudulot ng pinakamalaking pagkalugi kung hiwalay na bibilangin ang mga namatay dahil sa pagkakuryente, tama ng bala, patibong, banggaan ng tren at iba pang sanhi.

Mas mahigpit na susuriin ang mga pribadong bakod

Sinabi ni Patabendi noong Agosto 8 na pangunahing sanhi ng pagkamatay ng mga elepante ang mga pribadong bakod na de-kuryente na hindi pasok sa pamantayan. Inatasan niya ang mga opisyal ng Department of Wildlife Conservation na imbestigahan ang mga ilegal o hindi maayos ang pagkakagawa na bakod at magsagawa ng legal na aksiyon kung nararapat.

Plano rin ng pamahalaan na higpitan ang pangangasiwa sa mga pamantayan sa kaligtasan. Para sa mga magsasaka, bahagi ng pagtugon sa sigalot ang wastong pagtatayo at pagpapatakbo ng bakod, bukod pa sa pagpapasyang maglagay nito.

Gumagamit ng kontroladong mga pulso ng kuryente ang bakod na de-kuryenteng idinisenyo nang maayos upang pigilan ang hayop na tumawid. Maaaring makuryente nang nakamamatay ang elepante kung hindi ligtas ang pagkakabit nito. Samakatuwid, tutugunan ng iminungkahing pagpapatupad ng batas ng ministro ang panganib na nalilikha kapag nagiging sanhi ng pagkamatay ang harang na nilayong ilayo ang mga hayop.

Magkaiba ang mga hamong kinakaharap sa pamamahala sa pampublikong network at sa mga bakod na ikinabit ng mga pribadong may-ari. Kailangang pumili ng angkop na lokasyon at patuloy na magpanatili ng mga bakod ang pamahalaan, samantalang nangangailangan naman ng inspeksiyon, pagsunod sa mga panuntunan sa kaligtasan at legal na hakbang kung makatuwiran ang pagkilos laban sa mga mapanganib na pribadong bakod.

Kailangang pangalagaan ang halos 5,800 kilometro ng mga bakod

Ang 5,787.89 kilometro sa dokumentong iniharap sa Parlamento ang pinagsama-samang haba ng mga bakod na itinayo sa buong bansa. Sumasaklaw naman ang halagang 618.89 milyong rupee sa ginastos sa pagtatayo noong 2025. Hindi tinukoy kung gaano kahabang bagong bakod ang natapos sa taong iyon.

Kumuha ang Department of Wildlife Conservation ng humigit-kumulang 3,000 tauhan para magpanatili ng mga bakod na de-kuryente. Mahalaga ang pagpapanatili dahil maaaring magkaroon ng butas dahil sa pagkasira at pagpapabaya, na nagiging daan para makapasok ang mga elepante sa mga sakahan at pamayanan.

Tinukoy ni Devaka Weerakoon, mananaliksik ng elepante at tagapag-ugnay ng seksiyon ng fauna ng National Red List, ang mas malalalim na problema sa network. Ayon sa kanya, mali ang pagkakalagay ng maraming bakod, hindi maayos ang disenyo ng mga ito at kulang ang pagpapanatili. Sa kanyang pagtataya, hindi malulutas ng pagkukumpuni ng bakod ang sigalot na dulot ng maling lokasyon nito.

Inilarawan ni Weerakoon ang pagpapatuloy ng mga problemang ito:

Ilang taon na silang kumakapit sa bigong estratehiya at binabalewala ang ebidensiya, kaya hindi malulutas ang problema sa pagpapanatili ng mga bakod na mali ang lokasyon at hindi maayos ang disenyo.

Itinutuon ng kanyang pagtataya ang pansin sa lokasyon at paggana ng mga harang, bukod pa sa haba ng mga bakod na itinatayo ng pamahalaan. Para sa isang nayon o lugar ng pagsasaka, ang mahalagang sukatan ay kung nababawasan ng bakod ang mga mapanganib na pagtatagpo at pagkasira ng pananim nang hindi nagdudulot ng bagong panganib sa mga elepante.

Nagiging usaping pampolitika ang tauhan at proteksiyon sa sakahan

Nagdulot ng panibagong tanong sa debate ang mga panukalang magtalaga ng Civil Defence Force: anong pagsasanay ang kailangan ng mga tauhan para mapamahalaan ang mga pagtatagpo sa mga elepante. Itinuro ni Weerakoon ang naunang pagsisikap na isangkot ang puwersa sa pagpapanatili ng mga bakod at nagbabala na kailangan ng mga tauhan ang wastong gabay.

Sinabi ni Weerakoon:

Kung walang wastong pagsasanay at gabay, hindi nila mauunawaan ang problema.

Tinutulan din ng mga environmentalist, na nababahala sa pagkamatay ng mga elepante, ang pagtatangka ng pamahalaan na mamahagi ng mas maraming baril sa mga komunidad ng magsasaka. Nilinaw ni Agriculture Minister K.D. Lalkantha na ang mga komento niya bilang pagtatanggol sa karapatan ng mga magsasaka na protektahan ang kanilang pananim ay tumutukoy sa mga hayop gaya ng unggoy, baboy-ramo at paboreal, hindi sa mga elepante.

Nagbabala si Weerathunga na maaaring mahikayat ang mga tao na barilin ang mga elepante ng malawakang pananalitang pumapabor sa paggamit ng puwersa para protektahan ang pananim. Ipinakikita ng alitan ang mahihirap na pagpiling kinakaharap ng mga awtoridad: kailangan ng mga magsasaka ng proteksiyon para sa kanilang kabuhayan, samantalang maaari namang magpalaki ng panganib sa wildlife ang mga armas at hindi ligtas na mga harang.

Mayroon nang estratehiya

Bumuo ng estratehiya para sa sigalot ng tao at elepante ang task force ng pangulo na itinatag noong 2020 sa pamumuno nina Prithviraj Fernando at Sumith Pilapitiya. Tinukoy ng mga conservationist ang paraang ito bilang praktikal na batayan para sa mga hakbang na nakasalig sa pananaliksik.

Tumutukoy sa mga kongkretong gawain ang mga alalahaning inilahad noong 2025: imbestigahan ang mga pagkamatay, siyasatin ang mga mapanganib na pribadong bakod, repasuhin ang lokasyon at disenyo ng mga pampublikong harang, at sanayin ang mga taong responsable sa pagpapanatili ng mga ito. Iniuugnay ng mga gawaing ito ang mga bilang ng paggasta na iniharap sa Parlamento sa mga kalagayang kinakaharap ng mga komunidad at elepante.

Malinaw na ipinakikita ng taunang mga bilang ng Sri Lanka ang laki ng problema. Tumaas mula 388 tungo sa 455 ang pagkamatay ng mga elepante sa loob ng isang taon, habang 160 katao ang namatay at 221 ang nasugatan sa mga pag-atake. Nangangailangan ng epektibong proteksiyon sa mga lugar kung saan nagtatanim ng pagkain ang mga tao at gumagalaw ang mga elepante upang mabawasan ang mga pagkaluging ito.

Mahahalagang Punto

• Naitala sa Sri Lanka ang 455 pagkamatay ng ligaw na elepante noong 2025, dagdag na 67, o humigit-kumulang 17.3%, kumpara noong 2024.
• Napatay ng mga pag-atake ng elepante ang 160 katao at nasugatan ang 221 noong 2025.
• Iniharap ni Environment Minister Dhammika Patabendi ang mga bilang bilang tugon kay MP L.M. Abeywickrama.
• Nakapagtayo ang bansa ng 5,787.89 kilometro ng mga bakod na de-kuryente, at gumastos ng 618.89 milyong rupee sa pagtatayo noong 2025.
• Nag-anunsiyo ang mga awtoridad ng mga hakbang laban sa mga hindi ligtas na pribadong bakod, habang binigyang-pansin naman ng mga mananaliksik ang lokasyon, disenyo at pagpapanatili ng mga bakod, gayundin ang pagsasanay sa mga tauhan.