Humaharap sa Hamon sa Pagpopondo ang ASEAN Power Grid Habang Tumataas ang Gastos sa Enerhiya at Lumolobo ang Demand mula sa AI

Ibinubunyag ng anim na proyekto sa Indonesia ang agwat sa pagitan ng pag-apruba at aktuwal na pagsasakatuparan

May kondisyong lisensiya ang Singapore sa anim na proyektong mag-aangkat ng malinis na kuryente mula sa Indonesia, ngunit may malaking problema sa pagpopondo sa pagitan ng mga pag-aprubang ito at ng aktuwal na operasyon ng mga koneksiyon sa kuryente: kailangang mag-renew ng mga permit ang mga taga-Indonesia na magluluwas ng kuryente kada limang taon. Kailangan ng mga bangkong tutustos sa mamahaling planta ng kuryente at mga kable ng transmisyon ng katiyakang makapagbebenta ng kuryente ang mga proyekto nang sapat na matagal para mabayaran ang mga utang.

Ang agwat na ito sa pagitan ng ambisyong pampolitika at maaasahang mga patakarang pangkomersiyo ang tumutukoy ngayon sa ASEAN Power Grid (APG). Mahigit 70% ng 514 na regional business decision maker na sinarbey noong Hulyo 2026 ang nagsabing mapalalakas ng makabuluhang pag-unlad ang kahandaan nilang mamuhunan at palawakin ang negosyo sa Timog-Silangang Asya. Samantala, tinataya ng energy think tank na Ember na aabot sa US$2.6 bilyon ang mawawala sa rehiyon kada taon ng pagkaantala lampas sa 2035.

Itinampok ng International Energy Agency (IEA) ang pagpopondo bilang sentro ng hamon sa ulat nito tungkol sa pagpopondo sa APG, na inilathala noong Marso 10, 2026. Nanawagan ito ng malaking pagtaas sa pamumuhunan sa susunod na 15 taon at sinabing hindi nakasabay ang mga paraan ng pagpopondo at modelo ng negosyo sa mas ambisyoso at mas komplikadong mga proyekto ng interkoneksiyon.

Lalong tumindi ang pangangailangang kumilos dahil sa pagtaas ng singil sa enerhiya, mga abalang kaugnay ng digmaan ng US at Iran, at lumalawak na imprastraktura para sa artificial intelligence. Pinagkakalooban ang mga pamahalaan ng tungkuling gawing mas malinis, mas abot-kaya at mas tiyak ang suplay ng kuryente nang sabay-sabay. Para sa mga sambahayan, pabrika at data center, ang praktikal na sukatan ay kung magbubunga ng maaasahang kuryente ang mga kasunduang panrehiyon sa halip na panibagong mga pag-aprubang may kondisyon.

Unti-unting nabubuo ang panrehiyong network, isang koneksiyon sa bawat pagkakataon

Binuo ng ASEAN ang konsepto ng grid noong 1997 sa ilalim ng balangkas na ASEAN Vision 2020. Inilalarawan ng ASEAN Centre for Energy sa pangkalahatang-ideya nito sa power grid ang inisyatiba bilang proyektong umunlad mula sa mga koneksiyon ng dalawang bansa tungo sa mga kaayusan na kinasasangkutan ng mas maliliit na grupo ng mga bansa. Layunin nitong palakasin ang seguridad, katatagan at konektibidad ng enerhiya sa rehiyon.

Saklaw ng update ng sentro sa grid noong 2025, na inilathala noong Nobyembre 27, 2025, ang kapasidad ng interkoneksiyon, mga epekto at pag-unlad sa kalakalan ng kuryente. Pagsapit ng 2025, siyam sa 18 prayoridad na proyekto ng interkoneksiyon ang gumagana, na nagbibigay ng kapasidad na humigit-kumulang 10 gigawatts (GW). May karagdagang 13.7 GW na nakaplanong idagdag pagsapit ng 2040.

Ang interconnector ay kawing ng transmisyon na nagpapadaloy ng kuryente sa pagitan ng magkakahiwalay na sistema ng kuryente. Katumbas ng 1,000 megawatts (MW) ang isang gigawatt. Dahil sa pagkakabit ng mga sistema, maaaring magbenta ng sobrang kuryenteng nalilikha ang isang bansa sa kapitbahay na nangangailangan nito, sa halip na kailangang magtayo ang bawat bansa ng sapat na planta para tugunan nang mag-isa ang bawat posibleng kakulangan.

Dahil sa mga nababagong yaman ng ASEAN, kaakit-akit ang ganitong palitan. May yamang enerhiyang hidroelektriko ang Laos at Vietnam, may enerhiyang heotermal ang Indonesia at Pilipinas, at may potensiyal sa enerhiyang solar ang Malaysia at Thailand. Makakatulong ang pagbabahagi ng mga yamang ito na balansehin ang pabago-bagong lakas ng hangin at sikat ng araw, basta kayang pangasiwaan ng mga network ng transmisyon at tuntunin sa operasyon ang daloy ng kuryente.

Malakas ang interes ng negosyo, ngunit magkakaiba ang antas ng kumpiyansa

Isinagawa ng Kantar ang sarbey noong Hulyo sa Indonesia, Malaysia, Pilipinas, Singapore, Thailand at Vietnam. Saklaw ng mga resulta, na inilabas noong Oktubre 12, ang 514 na negosyo; malalaking kompanya ang humigit-kumulang 60% at maliliit at katamtamang laki ng mga negosyo naman ang 40%. Kabilang sa mga sumagot ang mga may-ari, matataas na ehekutibo at mga tagapagpasya na responsable sa estratehiya sa enerhiya o sustainability.

Pinakapositibo ang mga sumagot mula sa Indonesia tungkol sa mga benepisyong maidudulot sa pamumuhunan: 84% ang nagsabing mapalalakas ng makabuluhang pag-unlad sa APG ang kahandaan nilang mamuhunan at palawakin ang negosyo. 70% naman ang katumbas na bilang sa Pilipinas at Malaysia.

Hindi magkakatulad ang mga inaasahan tungkol sa pagsasakatuparan. Sa Vietnam, 80% ang umaasang magkakaroon ng makabuluhang pag-unlad sa loob ng tatlo hanggang limang taon, kumpara sa 54% sa Pilipinas at Malaysia, o diperensiyang 26 na percentage point. Nakikita ng mga negosyo ang matibay na komersiyal na dahilan para sa grid, pero maingat pa rin sila sa bilis ng paglutas ng mga pamahalaan sa mga praktikal na problema nito.

Bahagyang ipinapaliwanag ng gastos sa enerhiya kung bakit ito pinag-uukulan ng pansin. Nalaman sa sarbey na 79% ang nakaranas ng pagtaas ng gastos sa enerhiya mula nang magsimula ang 2026, at pinakakaraniwan ang pagtaas na 10% hanggang 29%. May 53% na nagpaliban o nagbawas ng prayoridad sa mga plano sa decarbonisation, samantalang 26% ang nagpabilis sa mga ito. Sa kabuuan ng mga sinarbey, 87% ang sumusubaybay sa mga pag-unlad sa APG, kabilang ang 49% na mahigpit na nagmamasid sa mga ito.

Bakit hindi sapat para sa mga nagpapautang ang lisensiya sa kuryente

Ipinakikita ng kahingian sa Indonesia na mag-renew ng permit kada limang taon kung ano ang ibig sabihin ng mga mamumuhunan kapag sinasabi nilang dapat maging kayang pondohan ang mga proyekto. Kayang pondohan ang isang proyekto kapag sapat na maaasahan ang mga pahintulot, kostumer at kita nito para makahikayat ng pagpopondo. Maaaring magtagal nang ilang dekada ang isang planta ng kuryente o kable sa ilalim ng dagat, kaya nakaaapekto sa kagustuhang magpautang sa simula pa lang ang kawalang-katiyakan sa paulit-ulit na pag-renew ng mga permit.

May mga kakulangan din sa mga proyektong mag-aangkat ng kuryente mula Indonesia ang Singapore, kabilang ang mga kasunduang pangkalakalan ng kuryente sa pagitan ng mga pamahalaan na maipatutupad sa batas at ang pagkilala sa mga sertipiko ng nababagong enerhiya sa mga hangganan ng bansa. Itinatala ng mga sertipikong ito ang mga katangian ng kuryenteng nagmula sa nababagong enerhiya, at tinutulungan ang mga kompanyang isama sa kanilang talaan ang malinis na enerhiyang binibili nila.

Kailangan ding magkasundo ang mga pamahalaan tungkol sa paggamit ng mga network ng transmisyon, mga bayad sa pagpapadaloy ng kuryente, pagpepresyo, at pananagutan kapag naputol ang suplay. Karaniwang tinatawag na wheeling ang pagpapadaan ng kuryente ng ibang bansa sa isang lokal na network. Kailangang malaman ng mga nagluluwas, kompanya ng transmisyon at mamimili kung sino ang magbabayad sa serbisyong ito at ano ang mangyayari kapag nagkulang ang suplay.

Tinitingnan ng ulat ng IEA noong Marso ang mga problemang ito mula sa pananaw ng mamumuhunan: kung paano aktuwal na pinopondohan ang mga interconnector at ano ang kailangang baguhin para makahikayat ng mas malawak na hanay ng mga mamumuhunan. Sa ika-44 na ASEAN Ministers on Energy Meeting sa Maynila, nanawagan ang mga ministro na pabilisin ang paghahanda ng proyekto at linawin ang mga regulasyon upang maabot ng mga proyekto ang financial close, ang yugto kung kailan nakukumpleto ang mga kasunduan sa pagpopondo at nagiging handa nang ilabas ang pondo.

Ipinakikita ng ruta sa Laos kung bakit mahalaga ang mga bansang dinaraanan

Ipinakikita ng Laos-Thailand-Malaysia-Singapore Power Integration Project kapwa ang posibilidad ng kalakalan ng kuryente sa ilang bansa at ang hirap na panatilihin itong tuluy-tuloy. Umaabot sa Singapore ang enerhiyang hidroelektrikong nalilikha sa Laos sa pamamagitan ng mga network ng Thailand at Malaysia, kaya mahalaga ang papel ng dalawang bansang dinaraanan.

Nagsimula ang proyekto bilang pilot initiative noong 2014 at nag-operasyon noong 2022. Nauwi sa hindi pagkakasundo tungkol sa mga kaayusan sa transmisyon sa Thailand at Malaysia ang pagre-renew nito noong 2024; nalutas ang mga ito noong Enero 2026.

Ipinakikita ng mahahalagang pangyayari kung gaano katagal mabuo kahit ang isang matagal nang itinatag na koridor:

• 1997: Binuo ng ASEAN ang konsepto ng panrehiyong grid sa ilalim ng ASEAN Vision 2020.
• 2014: Nagsimula ang pilot initiative ng Laos-Thailand-Malaysia-Singapore.
• 2022: Nagsimula ang kalakalan ng kuryente sa apat na bansa.
• 2024: Nagkaroon ng hindi pagkakasundo sa mga kaayusan sa bansang dinaraanan sa pagre-renew ng proyekto.
• 2025: Tumaas ang kapasidad ng paglilipat mula 100 MW tungo sa 200 MW.
• Enero 2026: Nalutas ang mga hindi pagkakasundo sa transmisyon.

Sa naunang mga plano, inaasahang tataas sa 300 MW ang orihinal na kalakalan na 100 MW; 200 MW ang kapasidad sa kalaunang bilang. Itinatampok ng karanasan ng koridor ang isang kongkretong gawain para sa mga susunod na proyekto: kailangang saklawin ng mga kasunduan ang bawat network na dinaraanan ng kuryente, pati ang mga tuntunin sa pagre-renew.

Ang Singapore ang agarang pagsubok sa pagsasakatuparan

Layunin ng Singapore na mag-angkat ng humigit-kumulang 6 GW ng kuryenteng nalilikha nang may mababang emisyon ng carbon pagsapit ng 2035, mula sa naunang target na 4 GW. Dahil limitado ang lupain at mga yamang nababagong enerhiya nito, mahalaga ang mga inaangkat upang mabawasan ang pag-asa sa natural gas, na pinagmumulan ng humigit-kumulang 95% ng kuryenteng nalilikha nito.

Lumawak ang mga nakapilang proyekto sa ilang bansa. Kabilang sa mga kasunduang may kondisyon na inanunsiyo noong 2023 ang hanggang 2,000 MW na enerhiyang solar mula Indonesia, 1,200 MW na enerhiyang hangin mula sa malayong pampang ng Vietnam, at 1,000 MW na kuryente mula Cambodia na magmumula sa enerhiyang solar, hangin at hidroelektrikong imbakan na pinapagana ng pagbomba. Gumagamit ang pumped storage ng kuryente para itaas ang tubig paakyat, saka ito pinakakawalan sa mga turbina kapag kailangan ng kuryente.

Tinataya ng Wood Mackenzie na hindi maaabot ng Singapore ang target na 6 GW sa kabila ng mga pag-apruba at lisensiyang may kondisyon. Kabilang sa natitira pang gawain ang pagpopondo, pagtatayo ng mga pasilidad sa paglikha ng kuryente, imprastraktura ng transmisyon at mga tuntuning pangkomersiyo na namamahala sa paghahatid.

Tinataya ng Ember na maaaring matugunan ng mga nababagong enerhiya ang halos kalahati ng demand sa kuryente ng Singapore pagsapit ng 2035 kung makukumpleto ang mga nakaplanong interconnector. Ipinakikita ng pagmomodelo nito na kakailanganin ng Singapore ng karagdagang 300 MW na kuryenteng mula sa gas pagsapit ng taong iyon kung wala ang APG.

Para kay Nevi Cahya Winofa, analyst ng pananaliksik sa nababagong enerhiya at kuryente sa Rystad Energy, praktikal na pagkakataon ang mga proyektong mag-aangkat ng kuryente sa Singapore para maipakita ang pagsasakatuparan at masuportahan ang iba pang koridor, kabilang ang Brunei-Indonesia-Malaysia-Philippines Power Integration Project.

"Makapagpapatibay ng kumpiyansa ng mga mamumuhunan at makapagbibigay ng modelo para sa iba pang proyektong tumatawid sa mga hangganan ang matagumpay na pagsasakatuparan," aniya.

Dahil sa mga data center sa Malaysia, hamon sa grid ang mga pagtataya

Ipinakikita ng Malaysia kung gaano kabilis mabago ng bagong demand ang pagpaplano sa kuryente. Pagsapit ng Setyembre 2025, lumagda na sa mga kasunduan sa suplay ng kuryente sa Tenaga Nasional ang 49 na data center, na may potensiyal na pinakamataas na demand na humigit-kumulang 7.1 GW. Umabot na sa halos 710 MW ang aktuwal na konsumo, mula sa 405 MW sa katapusan ng 2024, o pagtaas na humigit-kumulang 75%.

Tinataya ng pamahalaan ng Malaysia na maaaring umabot sa 12.9 GW ang demand ng mga data center pagsapit ng 2030 at 20.9 GW pagsapit ng 2040. Humigit-kumulang sangkailoan lamang ng 7.1 GW na saklaw ng mga kasunduan sa suplay ang 710 MW na aktuwal na ginagamit noong Setyembre 2025, kaya kailangang magplano ang mga kompanya ng kuryente para sa posibleng malaking pagtaas habang itinatayo ang mga pasilidad.

Kapaki-pakinabang din ang puwesto ng Malaysia sa panrehiyong kalakalan. Nakakonekta ang Peninsular Malaysia sa Thailand at Singapore, samantalang nakakonekta ang Sarawak sa Kanlurang Kalimantan sa Indonesia. Ito lamang ang ekonomiya sa ASEAN na sumasaklaw sa dalawa sa tatlong pangunahing subsystem ng APG. Nagbibigay ang Energy Exchange Malaysia ng panimulang daan para sa pagbebenta ng kuryenteng mula sa nababagong enerhiya sa Singapore.

Tinataya ng IEA na higit sa doble ang demand sa kuryente ng mga data center sa buong Timog-Silangang Asya mula 2024 hanggang 2030. Makakatulong ang malalaking kostumer na pondohan ang bagong paglikha ng kuryente sa pamamagitan ng pangakong bibili sila ng kuryente sa loob ng maraming taon. Sa Malaysia, nagsimula noong Hulyo 2026 ang komersiyal na operasyon ng isang proyektong solar na may pinakamataas na output na 29.99 MW sa grid, na sinuportahan ng virtual power purchase agreement sa pagitan ng operator ng data center na AirTrunk at developer na ib vogt. Nagbibigay ng suportang pampinansiya sa paglikha ng kuryente ang ganitong kasunduan nang hindi nangangailangan ng nakalaang pisikal na linya ng kuryente papunta sa mamimili.

Ayon kay Ann Margret Francisco, direktor para sa Asia Pacific sa Global Wind Energy Council, kailangang tumbasan ng mga patakaran, imprastraktura at makatwirang presyo ng kuryente ang bagong demand mula sa industriya.

"Nagdudulot ng dagdag na demand ang AI at mga bagong industriya, at dapat itong matugunan ng nababagong enerhiya. Pero hindi sapat ang demand lamang para makapagtayo ng mga proyekto," ani Francisco.

Kailangan ding makinabang ang mga lokal na mamimili sa pagluluwas

Mahaharap ang Laos sa mahirap na pagbabalanse sa pagitan ng pagluluwas ng enerhiyang hidroelektriko at mga madalas na brownout na nakaaapekto sa sarili nitong mamamayan. Sinabi ng Indonesia noong Setyembre na ipagpapaliban nito ang kasunduan sa APG hangga't hindi napakikinabangan ng magkabilang panig ang mga tuntunin. Kailangan ng mga pamahalaan ng mga kaayusang magiging kaakit-akit sa komersiyo ang pagluluwas habang napapanatili ang maaasahan at abot-kayang lokal na suplay.

Bahagi rin ng kasunduang ito ang mga pamantayang pangkapaligiran. Maaaring makagambala sa mga ilog ang enerhiyang hidroelektriko, at magdulot naman ng kompetisyon sa paggamit ng lupa ang malalaking pasilidad ng enerhiyang solar. Nanawagan si Courtney Weatherby, deputy director at fellow sa Stimson Center, para sa magkakatugmang sertipikasyon ng nababagong enerhiya at mga pamantayang pangkapaligiran upang isaalang-alang sa pagbili ng kuryente ang mga epektong ito.

Tinataya ng DNV na makakatipid ang ASEAN ng US$800 bilyon pagsapit ng 2050 sa pamamagitan ng multilateral na kalakalan ng kuryente at mababawasan nang 13% ang lupang kailangan ng mga proyekto sa kuryente, bahagya sa pamamagitan ng pag-iwas sa hindi kailangang pagtatayo ng pasilidad sa paglikha at pag-iimbak ng kuryente sa bawat bansa. Nakadepende ang mga tinatayang matitipid na ito sa magkakaugnay na pagpapaunlad sa iba't ibang bansa.

Sinabi ni Andrew Smith, pangulo ng trading and supply ng Shell, noong Oktubre 9 na kailangan ang pagpapalawak ng grid kasabay ng paglago ng paggamit ng kuryente, at idiniin din niya ang pagiging maaasahan at kooperasyon ng mga pamahalaan. Inaasahan din ng Shell na tataas nang humigit-kumulang 65% pagsapit ng 2050 ang pandaigdigang demand sa liquefied natural gas. Kaya pinag-iisipan ng mga pamahalaan ang pamumuhunan sa malinis na kuryente kasabay ng patuloy na pangangailangan sa inaangkat na panggatong at reserbang suplay.

Kailangan nang sundan ng pagpopondo at mga takdang petsa ang mga kasunduan sa Maynila

Isinulong ng mga ministro ng enerhiya ng ASEAN sa Maynila ang pinahusay na balangkas sa pagpaplano ng APG, iniulat na malaki na ang naisakatuparan sa mga plano sa trabaho ng mga task force at sinuportahan ang mga hakbang para maisakatuparan ang mga kaayusan sa pagpopondo sa grid. Nag-anunsiyo ang Asian Development Bank at World Bank ng nakalaang inisyatiba sa pagpopondo noong 2025. Nakatakdang pabilisin sa 2027 ang mga talakayan tungkol sa balangkas sa pagpapaunlad ng mga kable ng kuryente sa ilalim ng dagat.

Mas malawak pa sa mga internasyonal na kable ang laki ng kailangang pamumuhunan. Tinataya ng IEA na nangangailangan ng US$27 bilyon pagsapit ng 2040 ang mga interkoneksiyon na tumatawid sa mga hangganan. Tinataya naman sa ikasiyam na ASEAN Energy Outlook na aabot sa humigit-kumulang US$400 bilyon kada taon ang pangangailangan sa pamumuhunan para sa magkakaugnay na transisyon ng rehiyon sa enerhiya, na sumasaklaw sa mas malawak na hanay ng imprastraktura at teknolohiya sa enerhiya.

May mga masusukat ding target ang ASEAN na papalapit na sa 2030. Nanggaling sa mga nababagong enerhiya ang 14.1% ng kabuuang pangunahing enerhiya noong 2024, kumpara sa target na 30%, at bumuo ang mga ito ng 33.7% ng naka-install na kapasidad sa kuryente, kumpara sa target na 45%. Sinusukat ng naka-install na kapasidad ang pinakamataas na output na maibibigay ng mga kagamitan; tumutukoy naman ang pangunahing enerhiya sa enerhiya bago ito gawing kuryente o iba pang nagagamit na anyo.

May ilang takdang panahon na isinasaalang-alang ang mga opisyal. Ginagamit ng taunang pagtataya ng Ember sa epekto ng pagkaantala ang 2035 bilang batayan, samantalang hanggang 2045 naman ang saklaw ng mas malawak na pagpaplano sa grid. Tinalakay ng mga ministro ang pagpapabilis ng pagsasakatuparan, ngunit wala pang inanunsiyong iisang petsa para sa mas maagang pagkumpleto. Nakatakdang idaos sa Pilipinas ang ika-49 na ASEAN Summit mula Nobyembre 16 hanggang 18, 2026, na magbibigay sa mga lider ng susunod na pagkakataong isulong ang mga pangako.

Pinag-aaralan ng India ang isa pang koneksiyon: isang iminumungkahing koridor na 3,000 kilometro na magdadala ng 2,000 MW mula Imphal hanggang Singapore sa Myanmar, Thailand at Malaysia. Saklaw din ng mga talakayan ang posibleng interkoneksiyon ng Pilipinas at Indonesia. Pinalalawak ng bawat iminumungkahing ruta ang posibleng merkado, pero nadaragdagan din ang mga pamahalaan at network na kailangang magkasundo sa mga tuntunin sa paghahatid.

Makakatulong ang mas maliliit na kasunduan sa pagbuo ng mas malaking merkado

Para kay Mike Ng, punong opisyal para sa sustainability ng grupo ng OCBC, mga hakbang tungo sa panrehiyong sistema ang mga kasunduan ng dalawang bansa, sa halip na hintaying sabay-sabay kumilos ang lahat ng kasapi.

"Habang inuulit natin ang prosesong ito, proyekto sa bawat proyekto at koridor sa bawat koridor, naniniwala ako na kusang mabubuo ang APG," ani Ng.

Dahil sa ganitong paraan, inaasahang magtatakda ang mga unang proyekto ng mga tuntuning maaaring gamitin muli para sa mga permit, bayad sa pagdaan, sertipiko at pagkaantala ng suplay. Kailangan din ng mas mahusay na impormasyon. Nanawagan si Monalisa Dimalanta, dating regulator sa enerhiya ng Pilipinas, para sa mga pambansang data portal na sasabay sa ASEAN Energy Database System upang matulungan ang mga mamumuhunan at publiko na maunawaan ang demand, suplay at pagpapaunlad ng mga proyekto.

Inilarawan ni Dimalanta, dating tagapangulo ng Energy Regulatory Commission at National Renewable Energy Board ng Pilipinas, sa praktikal na paraan ang agarang gawain.

"Kailangang maisakatuparan ang ASEAN Power Grid mula sa mga guhit sa mapa tungo sa mga proyektong mapopondohan at maitatayo," aniya.

May gumaganang mga koneksiyon na ang rehiyon, pati mga mamimiling interesado at malaking yamang nababagong enerhiya. Nakadepende ang mga susunod na pakinabang sa paggawa sa mga ito ng matitibay na kontrata at ganap na imprastraktura, habang tinitiyak sa mga lokal na mamimili ang maaasahang pagkakaroon ng kuryenteng nalilikha ng kanilang mga bansa.

Mahahalagang Punto

• Mahigit 70% ng 514 na sinarbey na negosyo ang nagsabing mapalalakas ng pag-unlad sa APG ang kahandaan nilang mamuhunan at palawakin ang negosyo.
• Problema sa pagpopondo para sa inaangkat na malinis na kuryente ng Singapore ang pagre-renew ng permit sa pagluluwas ng Indonesia kada limang taon.
• Pagsapit ng 2025, gumagana na ang siyam sa 18 prayoridad na proyekto ng interkoneksiyon, na kumakatawan sa humigit-kumulang 10 GW.
• Target ng Singapore na umangkat ng 6 GW ng kuryenteng may mababang emisyon ng carbon pagsapit ng 2035, ngunit tinataya ng Wood Mackenzie na hindi nito maaabot ang target.
• Tinataya ng Ember na aabot sa US$2.6 bilyon ang taunang pagkalugi sa rehiyon sa bawat taon ng pagkaantala lampas sa 2035.
• Kabilang sa mga susunod na mahalagang hakbang ang ASEAN Summit sa Nobyembre 2026 at pagpapatuloy ng mga talakayan tungkol sa balangkas ng mga kable sa ilalim ng dagat sa 2027.