Bumagsak ang Rupiah Lampas 18,000 Bawat Dolyar Habang Nakikialam ang Bank Indonesia at Bumaba ang mga Sapi

Kumalat ang presyur sa salapi sa mga pamilihan ng Indonesia

Humina ang rupiah ng Indonesia at lumampas sa Rp18,000 bawat dolyar ng US noong Biyernes, Oktubre 16, 2026, habang namagitan ang Bank Indonesia sa mga pamilihan ng salapi at bono sa gitna ng matinding pagbagsak ng stock market at pangambang ilabas ng mga dayuhang mamumuhunan ang kanilang pera. Ipinakita ng datos ng Bloomberg na nasa Rp18,054 ang dolyar pagsapit ng 09:28 oras sa Kanlurang Indonesia (WIB), tumaas ng 116 rupiah, o 0.65%.

Ayon sa Bank Indonesia, nagiging mas maingat ang mga pandaigdigang mamumuhunan at lumilipat sila sa dolyar, kaya napipresyur ang mga pamilihang pinansyal sa bansa. Itinuro rin ng mga ekonomista ang isang lokal na usapin: ang konsultasyon ng MSCI kung ililipat ang stock market ng Indonesia mula sa klasipikasyong Emerging Market tungo sa katayuang Standalone Market.

Bumagsak nang humigit-kumulang 8% sa pagbubukas ang Jakarta Composite Index, na kilala bilang IHSG, kaya iniulat na sinuspinde ang kalakalan sa loob ng 30 minuto. Kalaunan, ipinakita ng mga tala sa umaga na lumampas sa 11% ang mga pagkalugi. Napresyur din ang mga bono ng pamahalaan; umakyat sa 7.34% ang yield ng utang na magmamature sa loob ng 10 taon, ayon kay Joshua Pardede, punong ekonomista ng Bank Permata.

Sinabi ni Erwin Gunawan Hutapea, pinuno ng Monetary and Securities Asset Management Department ng Bank Indonesia, na mananatili ang presensiya ng sentral na bangko sa merkado upang suportahan ang katatagan ng rupiah at maayos na kalakalan. Binanggit niya ang $146.3 bilyong reserbang panalapi sa pagtatapos ng Setyembre bilang suporta sa kakayahan ng Indonesia na makayanan ang panlabas na presyur.

Kabilang sa agarang hamon ang magkakaugnay na mga pamilihan. Maaaring bumili ng dolyar ang mga dayuhang mamumuhunang nagbebenta ng mga sapi sa Indonesia upang ilipat sa ibang bansa ang kanilang pera. Maaari nitong pahinain ang rupiah, habang pinatataas naman ng pagbagsak ng mga presyo ng bono ang gastos ng pangungutang ng pamahalaan. Kumilos ang Bank Indonesia sa mga pamilihang ito habang nananawagan ang mga ekonomista ng mga hakbang upang tugunan ang kumpiyansa ng mga mamumuhunan.

Takbo ng kalakalan sa umaga

Ipinakita ng datos ng Refinitiv na nagbukas ang rupiah sa Rp17,980 bawat dolyar, bumaba ng 0.33%, bago umabot sa Rp18,000 pagsapit ng 09:02 WIB, isang pagbaba ng 0.45%. Nanatili ang palitan sa itaas ng antas na iyon sa ilang sumunod na tala sa umaga.

Kabilang sa mahahalagang petsa at tala ng kalakalan ang:

• Setyembre 30, 2026: Nasa $146.3 bilyon ang reserbang panalapi ng Indonesia, ayon sa Bank Indonesia.
• Oktubre 15: Itinala ng datos ng Refinitiv ang pagsasara ng rupiah sa Rp17,920 bawat dolyar, bumaba ng 0.14%, matapos umabot sa Rp17,957 habang nagaganap ang kalakalan.
• Oktubre 16, 09:02 WIB: Umabot sa Rp18,000 bawat dolyar ang rupiah.
• Oktubre 16, 09:28 WIB: Itinala ng datos ng Bloomberg ang dolyar sa Rp18,054, tumaas ng 0.65%.
• Oktubre 16, 10:03 WIB: Nakipagkalakalan ang rupiah sa Rp18,060 habang nasa 5,253 ang IHSG, bumaba ng 10.41%.
• Oktubre 16, 10:40 WIB: Naitala ang rupiah sa Rp18,053 bawat dolyar.
• Abril 30, 2027: Nakatakdang magtapos ang panahon ng konsultasyon ng MSCI.
• Hunyo 30, 2027: Takdang ihayag ang pinal na pasya ng MSCI sa klasipikasyon bago o pagsapit ng petsang ito.

Binanggit ni Joshua ang tala na Rp18,063 ang halaga ng rupiah, bumaba nang humigit-kumulang 0.69% mula sa Rp17,938 noong nakaraang araw; sa ulat ng Refinitiv, Rp17,920 ang pagsasara noong nakaraang araw. Mahalaga ang pagkakaibang ito sa paghahambing ng pang-araw-araw na pagbabago sa porsiyento, bagaman kapwa ipinakikita ng mga bilang na humina ang salapi at lumampas sa Rp18,000.

Mga hakbang ng Bank Indonesia

Kabilang sa tugon ng Bank Indonesia ang mga transaksiyon sa spot currency, mga offshore non-deliverable forward, mga domestic non-deliverable forward at pagbili ng mga security ng pamahalaan sa sekundaryong pamilihan. Sinabi ni Erwin na tuluy-tuloy ang mga interbensiyon.

Sa mga spot transaction, nagpapalitan ng salapi batay sa kasalukuyang halaga nito sa merkado. Ang non-deliverable forward ay kontratang ginagamit upang pamahalaan ang panganib mula sa halaga ng palitan sa hinaharap; cash ang ipinambabayad sa pagkakaiba sa halip na palitan ang buong halaga ng mga salapi. Ipinagpapalit ang mga offshore contract sa labas ng Indonesia, samantalang isinasagawa ang mga domestic contract sa loob ng pamilihan nito.

Ang pagbili ng mga bono ng pamahalaan sa sekundaryong pamilihan ay nangangahulugang pagbili ng mga security na hawak na ng mga mamumuhunan. Makakatulong ang mga pagbiling ito sa pagdaloy ng salapi sa merkado, upang makapangalakal ang mga mamumuhunan kapag matindi ang presyur ng pagbebenta.

Pinananatili rin ng Bank Indonesia ang sapat na likwididad, pinamamahalaan ang mga interest rate sa pamilihan ng salapi at nakikipag-ugnayan sa mga kompanya at kalahok sa merkado. Hindi isiniwalat ng sentral na bangko ang halaga ng mga interbensiyon nito o nag-anunsiyo ng bagong pasya sa policy rate.

Dagdag na presyur mula sa paglakas ng dolyar

Iniugnay ni Erwin ang paghina ng rupiah sa pagtaas ng pag-iwas sa panganib sa buong mundo. Sa madaling salita, mas nag-aatubili ang mga mamumuhunan na humawak ng mga asset na itinuturing nilang mapanganib at mas handa silang humawak ng dolyar. Nagbabala siya na maaaring magpatuloy ang paglalabas ng mga pondo mula sa mga portfolio asset ng Indonesia.

Tumaas nang 0.03% sa 102.081 pagsapit ng 09:00 WIB ang US Dollar Index, o DXY, na sumusubaybay sa dolyar laban sa anim na pangunahing salapi. Naitala noong Setyembre ang pinakamalaking pagtaas sa loob ng apat at kalahating taon sa mga presyo ng mga produktong inilalabas ng mga prodyuser sa US, habang lumampas din sa inaasahan ang retail sales. Maaaring magpahina sa inaasahang pagbaba ng interest rate sa US ang matatag na paggasta at patuloy na presyur sa presyo, na sumusuporta sa pangangailangan para sa dolyar.

Ipinakita ng CME FedWatch na may 73% posibilidad na panatilihing hindi magbabago ng Federal Reserve ang mga interest rate sa pulong nito sa Oktubre 27–28. Naghihintay din ang mga mamumuhunan sa mga pahayag ni Kevin Warsh, tagapangulo ng Federal Reserve, sa taunang mga pulong ng International Monetary Fund at World Bank sa Bangkok.

Hindi pantay ang pagtaas ng dolyar. Umakyat ito nang 0.02% laban sa yen, 0.04% laban sa euro, 0.02% laban sa yuan at 0.05% laban sa dolyar ng Singapore, habang bumaba nang 0.01% laban kapwa sa sterling at dolyar ng Australia. Mas malaki ang iniulat na 0.65% pagtaas nito laban sa rupiah kaysa sa mga paggalaw na iyon, alinsunod sa mga paliwanag ng mga ekonomista tungkol sa dagdag na presyur sa loob ng Indonesia.

Binibigyang-pansin ng konsultasyon ng MSCI ang akses sa merkado

Nagbukas ang MSCI, na ginagamit ng mga pandaigdigang pondo sa pamumuhunan ang mga stock index nito, ng konsultasyon kung ililipat ang Indonesia mula sa klasipikasyong Emerging Market tungo sa Standalone Market. Nasa yugto pa lamang ng konsultasyon ang panukala; tatanggap ng mga puna hanggang Abril 30, 2027, at nakatakdang ilabas ang pinal na pasya pagsapit ng Hunyo 30.

Inilalagay ng klasipikasyong standalone ang isang pamilihan sa labas ng mga pangunahing pangkat ng bansa ng MSCI. Mahalaga ito dahil ginagamit ng mga pondong sumusubaybay sa mga index ng emerging market ang mga pangkat na iyon upang magpasya kung aling mga sapi ang hahawakan. Maaaring magbago ang pangangailangan sa mga sapi ng Indonesia dahil sa pagbabago ng klasipikasyon, habang maaaring hikayatin ng kawalan ng katiyakan ang mga mamumuhunan na bawasan ang kanilang hawak bago ilabas ang pinal na pasya.

Kabilang sa mga alalahaning binanggit ng MSCI ang kakayahang puhunanin ang merkado, aninaw ng pagmamay-ari, pinaghihinalaang magkakaugnay na kalakalan at bisa ng pagpapatupad ng mga patakaran. Tumutukoy ang kakayahang puhunanin sa kung makatotohanang makabibili, makahahawak at makapagtitinda ang mga mamumuhunan ng mga sapi na kinakatawan sa isang index.

Habang nagpapatuloy ang konsultasyon, pinananatili ng MSCI ang mga restriksiyon sa ilang pagbabago sa mga index. Kabilang dito ang pagtaas sa Foreign Inclusion Factor at Number of Shares, pagdaragdag ng mga sapi sa MSCI Indonesia Investable Market Index at pag-angat sa mas malalaking segment ng index. Tinutulungan ng unang dalawang panukat na matukoy kung gaano kalaking bahagi ng isang kompanya ang kinakatawan sa isang index.

Ipinakikita ng mga sapi at bono ang bigat ng presyur

Nasa 5,203.19 ang IHSG pagsapit ng 09:30 WIB, bumaba ng 660.59 puntos, o 11.27%. Nasa bandang 5,200 ito pagsapit ng 09:33 bago makabawi nang kaunti at umabot sa 5,253 pagsapit ng 10:03, nang 10.41% ang ibinaba nito. Binanggit ni Joshua ang isa pang tala sa umaga na 5,271, bumaba ng 10.10%.

Bumagsak nang mahigit 13.9% ang mga sapi sa imprastraktura, bumaba nang humigit-kumulang 11% ang mga stock sa enerhiya at lumiit nang 8.7% ang mga materyales na batayan. Umabot sa 61.6 milyong lot ang dami ng kalakalan, at nagkakahalaga ng Rp1,730.3 bilyon, katumbas ng humigit-kumulang Rp1.73 trilyon, ang mga transaksiyon.

Kabilang sa mga stock na nagpababa sa index ang Barito Renewables Energy, Dian Swastatika Sentosa, Bank Central Asia, Chandra Asri Pacific at VKTR Teknologi Mobilitas. Kabilang naman sa mga sapi na nakapagpigil sa ilang bahagi ng pagbaba ang Amman Mineral Internasional, Bank Mandiri, Bank Rakyat Indonesia, United Tractors at Bank of India Indonesia.

Sinabi ni Joshua na tumaas nang walong batayang punto at umabot sa 7.34% ang yield ng mga bono ng pamahalaan ng Indonesia na magmamature sa loob ng 10 taon. Katumbas ng 0.08 percentage point ang walong batayang punto. Karaniwang tumataas ang yield ng bono kapag bumababa ang presyo nito, nangangahulugang mas mataas na balik ang hinihingi ng mga mamumuhunan upang hawakan ang utang.

Paliwanag ni Joshua, nagdaragdag ng presyur sa rupiah ang mga dayuhang mamumuhunang nagbebenta ng sapi at nagpapalit ng kinita nila tungo sa dolyar. Kapag muling ipinuhunan ng mga mamumuhunan ang kanilang pera sa mga bono ng Indonesia o iba pang lokal na instrumento, nananatili ang pondo sa mga pamilihang pinansyal ng bansa at nagkakaroon ng ibang epekto sa pangangailangan sa salapi.

Nakasalalay ang kumpiyansa sa pagmamay-ari at pagpapatupad ng mga patakaran

Sinabi ni Fakhrul Fulvian, punong ekonomista ng Trimegah Sekuritas Indonesia, na pagsubok sa kumpiyansa sa mga institusyon ng pamilihan ng Indonesia ang konsultasyon ng MSCI. Hindi lamang sa iniulat na free float, o bahaging maaaring ipagbili sa publiko ng mga sapi ng isang kompanya, nakatuon ang kaniyang mga alalahanin.

Ayon kay Fakhrul, kailangan ng mga pandaigdigang mamumuhunan ng maaasahang impormasyon tungkol sa mga taong tunay na nagmamay-ari ng mga sapi, sa bahaging talagang maaaring ipagbili at sa pagkakonsentra ng pagmamay-ari. Kailangan din nilang matiyak nang tuluy-tuloy ang katumpakan ng impormasyong iyon.

Nananawagan si Fakhrul ng mas mahigpit na pagsubaybay sa merkado, pagsisiwalat ng impormasyon, proteksiyon para sa mga minoryang mamumuhunan at pananagutan ng mga kompanyang nakalista sa stock exchange. Aniya, kailangang pare-parehong ipatupad ang mga patakaran sa mga transaksiyong posibleng manipulahin ang merkado at sa mga kaayusan ng pagmamay-ari na hindi malinaw.

Hinimok din ni Joshua ang Financial Services Authority, na kilala bilang OJK, at ang Indonesia Stock Exchange na gumawa ng kapani-paniwalang mga pagpapabuti sa pamamahala ng merkado. Sinabi ni Muhammad Rizal Taufikurrahman, pinuno ng macroeconomics sa INDEF, na dapat sabayan ang interbensiyon sa salapi ng malinaw na impormasyon sa pagmamay-ari, pagkilos laban sa manipulasyon at kapani-paniwalang disiplina sa pananalapi ng pamahalaan.

Epekto ng paghina ng rupiah sa mga negosyo

Ayon kay Rizal, magpapataas ng gastos sa inaangkat na hilaw na materyales at bayad sa utang na denominado sa dayuhang salapi ang matagal na paghina ng rupiah. Kakailanganin ng mga kompanyang karamihan ay rupiah ang kinikita na gumamit ng mas maraming lokal na salapi para mabayaran ang kaparehong halaga sa dolyar, kaya liliit ang kanilang tubo.

Ipinakikita ng isang payak na kuwenta ang pagbabago. Nagkakahalaga ng Rp17.92 bilyon ang bayad na $1 milyon sa palitang Rp17,920 bawat dolyar, at Rp18.054 bilyon naman sa Rp18,054. Dagdag na Rp134 milyon ito, bago isama ang mga bayarin o anumang proteksiyon mula sa mga kontrata sa currency hedging.

Nagdagdag din ng presyur ang presyo ng enerhiya. Umabot sa $105 bawat bariles ang Brent crude at lumampas sa $159 bawat tonelada ang karbon sa gitna ng pangamba sa suplay sa buong mundo. Tinukoy ni Joshua ang mahal na langis, pandaigdigang kawalan ng katiyakan at mga inaasahang mananatiling mataas ang mga interest rate sa US bilang iba pang puwersang nagpapabigat sa rupiah.

Ayon sa Bank Indonesia, 0.28% lamang ang paghina ng salapi mula pa sa simula ng kasalukuyang quarter at sa kabuuan ay kaayon ito ng mga salapi sa rehiyon. Binanggit naman ni Revo Gilang Firdaus, equity analyst ng Mega Capital Sekuritas, ang paghina na mahigit 7% mula pa sa simula ng taon at netong paglabas ng $4.9 bilyon sa mga dayuhang equity fund sa panahong iyon. Magkaibang yugto ng panahon ang sinasaklaw ng mga bilang para sa quarter at taon, kaya ipinakikita ng mga ito ang medyo limitadong kamakailang pagbabago sa gitna ng mas malaking taunang pagbaba.

Depende sa karagdagang paglabas ng pondo ang mga rate at pagtataya

Sinabi ni Joshua na dapat pag-isipan ang pagtataas sa BI-Rate mula sa 5.75% kung sasabayan ng malalaking paglabas ng kapital, pagbaba ng reserbang panalapi at tumataas na panganib sa implasyon ang tuluy-tuloy na paghina ng rupiah. Maaaring sumuporta sa isang salapi ang mas mataas na interest rate dahil nagiging mas kaakit-akit ang mga lokal na pamumuhunan, ngunit pinapataas din nito ang gastos sa pangungutang para sa mga sambahayan at negosyo.

Tinataya ni Revo na kikilos ang rupiah sa pagitan ng Rp17,724 at Rp18,499 bawat dolyar sa susunod na buwan, na may 74.9% posibilidad. Para naman sa susunod na linggo, tinukoy niya ang saklaw na Rp17,889–Rp18,280, na may 77% posibilidad. Mga pagtataya ito ng analyst; ipinahihiwatig ng mga ito na kapwa posible ang karagdagang paghina at bahagyang pagbangon sa loob ng mga saklaw na tinukoy niya.

Ang susunod na nakatakdang hudyat sa patakaran ay ang pulong ng Federal Reserve sa Oktubre 27–28. Umaabot naman hanggang sa takdang pagtatapos ng konsultasyon ng MSCI sa Abril 2027 ang mas mahabang panahon ng mga susunod na hakbang sa Indonesia, at ilalabas ang pinal na pasya nito bago matapos ang Hunyo. Samantala, tinutugunan ng interbensiyon ng Bank Indonesia ang agarang presyur sa kalakalan, habang ang mga iminungkahing reporma sa merkado ay tutugon sa mga alalahanin sa kumpiyansang tinukoy ng mga ekonomista.

Mahahalagang Punto

• Lumampas sa Rp18,000 bawat dolyar ang rupiah noong Oktubre 16 at naitala sa Rp18,054 pagsapit ng 09:28 WIB.
• Nakikialam ang Bank Indonesia sa pamamagitan ng mga transaksiyon sa salapi at pagbili ng mga bono ng pamahalaan.
• May hawak ang Indonesia na $146.3 bilyong reserbang panalapi sa pagtatapos ng Setyembre.
• Bumagsak nang mahigit 11% ang IHSG sa kalakalan sa umaga, habang tumaas ang mga yield ng bono ng pamahalaan.
• Nagsasagawa ang MSCI ng konsultasyon sa posibleng paglipat sa katayuang Standalone Market; nakatakdang ilabas ang pinal na pasya pagsapit ng Hunyo 30, 2027.
• Nananawagan ang mga ekonomista ng malinaw na impormasyon sa pagmamay-ari ng sapi, mas mahigpit na pagpapatupad ng mga patakaran at mga hakbang upang mapanatili ang kumpiyansa ng mamumuhunan.