Ipinaglalaban ng mga Pinuno ng mga Lalawigan sa Nepal ang Kapangyarihan sa Pulisya, Pamamahala sa mga Kawani at Mas Makatarungang Pondo sa Biratnagar Summit

Nagtipon ang Anim na Punong Ministro Dahil Nasa Sentro Pa Rin ang mga Kapangyarihan

Nagtipon sa Biratnagar ang anim sa pitong punong ministro ng Nepal upang igiit ang kontrol sa pulisya, mga kawani ng gobyerno at mga pinansiyal na yaman. Ayon kay Punong Ministro ng Gandaki na si Surendra Raj Pandey, nananatiling hindi nareresolba ang 16 sa 17 kahilingan mula sa naunang pagpupulong ng mga lalawigan. Sinabi niyang maging ang bahagyang natugunang kahilingan na pahintulutang mag-imprenta ng mga card ng lisensiya sa pagmamaneho ay nag-iiwan pa ring umaasa ang mga lalawigan sa sentral na departamento ng imprenta.

Nagtipon sa Koshi ang mga punong ministro ng Koshi, Madhesh, Bagmati, Gandaki, Lumbini at Karnali. Hindi dumalo si Punong Ministro ng Sudurpashchim na si Khagaraj Bhatta dahil sa alitan sa badyet ng lalawigan, bagaman kinatawan ito ng punong kalihim nito. Hindi dumalo ang mga kinatawan ng pederal na pamahalaan.

Inaasahang magtatapos ang kumperensya sa Miyerkules sa paglalabas ng Biratnagar Declaration, na tatalakay sa mga hadlang na legal, mga kapangyarihang pinansiyal at pagtutulungan ng mga lalawigan. Sinabi ni Punong Ministro ng Bagmati na si Kiran Thapa Magar na magtatatag ang deklarasyon ng isang forum ng pakikipagtulungan para sa mga punong ministro. Iminungkahi rin ang pinagsamang pondo para sa pagtulong sa mga sakuna at isang rutang panturismo para sa mga relihiyosong pook, kaya lalampas ang adyenda sa mga kahilingang nakatuon sa Kathmandu.

Ang pangunahing reklamo ay ang agwat sa pagitan ng pananagutan at kontrol. Pinamamahalaan ng mga pamahalaang panlalawigan ang mga ministeryo, nag-aapruba ng mga badyet, gumagawa ng mga batas at nagsasagawa ng mga proyektong pangkaunlaran. Gayunman, ayon sa mga pinuno ng lalawigan, nasa pederal na pamahalaan pa rin ang mahahalagang pasiya tungkol sa pagtatalaga ng pulisya, matataas na kawani, lupa at kita.

Hindi magkakapareho ang mga kahilingan ng mga punong ministro. Nais ng Madhesh ng mga yamang naaayon sa populasyon at pangangailangan nito sa serbisyo. Nais naman ng Karnali at Sudurpashchim na higit na isaalang-alang ang mahirap na lupain, kahirapan at mga kakulangan sa kaunlaran. Hamon sa kanilang lahat na gawing maisasagawang kasunduan ang magkakaibang prayoridad na ito, habang ipinapaliwanag kung paano pagagandahin ng mga lalawigan ang sarili nilang pagganap.

Kahulugan ng Alitang Konstitusyonal

Hinahati ng konstitusyon ng Nepal ang pamahalaan sa mga antas na pederal, panlalawigan at lokal. Itinatadhana ng Artikulo 232 na dapat ibatay sa pagtutulungan, magkakasamang pamumuhay at koordinasyon ang ugnayan ng mga ito. Ayon sa mga punong ministro, hindi gagana nang maayos ang kaayusang ito habang nakadepende sa pag-apruba ng sentro ang mga pananagutan ng mga lalawigan dahil sa mga batas at estrukturang administratibo.

Nais ni Punong Ministro ng Koshi na si Hikmat Kumar Karki na mas tiyak na tukuyin sa batas kung aling mga kapangyarihan ang nakatalaga sa bawat antas. Praktikal ang kaniyang alalahanin: maaaring managot ang isang halal na pamahalaang panlalawigan sa isang serbisyo nang walang malinaw na kapangyarihan sa mga kawani, ari-arian o institusyong kailangan upang maibigay ito.

Inilarawan ni Karki, punong ministro ng lalawigang punong-abala, ang pagtitipon bilang forum para pagandahin ang pederalismo, hindi protesta laban sa isang partikular na pamahalaan. Sa mga pahayag na isinalin mula sa Nepali, nanawagan siya para sa mas malinaw na mga hangganang legal:

Dapat malinaw nang itakda ng batas kung aling mga kapangyarihan ang para sa pederal na pamahalaan, sa lalawigan at sa lokal na antas.

Iginiit din ni Thapa Magar ng Bagmati na hindi sapat sa sarili nito ang paglilipat ng kapangyarihan mula Kathmandu patungo sa mga kabisera ng lalawigan upang matugunan ang layunin ng pederalismo. Kailangan ng mga mamamayan ang akses sa pamahalaan, mga patakarang hinubog ng mga lokal na pangangailangan at mga pampublikong institusyong nananagot sa mga pasiya ng mga ito. Tinukoy niyang mga hadlang ang magkakapatong na pananagutan at mahinang koordinasyon, at tinanggihan ang pagsisihan bilang solusyon.

Mahaba Pa Rin ang Listahan ng mga Hindi Natutupad na Naunang Kasunduan

Kasunod ang pagpupulong sa Biratnagar ng ilang taong mga kumperensya ng mga lalawigan at paghahain ng mga mungkahi sa mga pinunong pederal. Sinabi ni Karki na marami pa ring hindi nareresolbang isyung inihain mula pa noong 2075 sa kalendaryong Nepali. Nais ni Pandey na suriin sa bagong kumperensya ang pagpapatupad ng mga naunang kasunduan sa halip na gumawa lamang ng panibagong listahan.

Kabilang sa mga naganap na pagpupulong at nakaplanong hakbang ang mga sumusunod:

• 2075: Nagpulong sa Pokhara ang mga punong ministro, sa isa sa mga unang pagsisikap na iugnay ang mga kahilingan ng mga lalawigan.
• 15 Asar 2080: Naghanda sa isang pagpupulong sa Pokhara ng pinagsamang 17 puntong mungkahi para sa pederal na pamahalaan.
• 16 Asar 2080: Inilahad ng mga pinuno ng lalawigan ang kanilang mga alalahanin sa pulong ng National Coordination Council na dinaluhan ng noo'y Punong Ministro na si Pushpa Kamal Dahal.
• 13 Poush 2080: Naghanda sa isang pagpupulong sa Hetauda ng hiwalay na pinagsamang siyam na puntong mungkahi.
• 27 Asoj 2083: Binuksan ang kumperensya sa Biratnagar, ayon sa petsang inilathala nito.
• Miyerkules kasunod ng pagbubukas: Inaasahang ilalabas ng mga kalahok ang Biratnagar Declaration.

Batay sa pahayag ni Pandey na 16 sa 17 kahilingan ang hindi pa natutugunan, nananatiling nakabinbin ang humigit-kumulang 94 porsiyento ng listahan. Bilang ito ng mga kahilingan, hindi sukatan ng kani-kanilang kahalagahan o halaga. Ipinahihiwatig din ng halimbawang ibinigay niya tungkol sa pag-iimprenta ng mga lisensiya na maaaring hindi kumpleto ang pormal na paglilipat ng kapangyarihan kung wala sa lalawigan ang kakayahang gamitin ito nang mag-isa.

May hindi pagkakatugma sa kronolohiya. Inilalarawan ng mga ulat ang karanasan ng mga lalawigan bilang siyam na taon o halos isang dekada, samantalang may isang ulat na nagtatakda sa kumperensya sa 2083 at nagsasabing nagmula ang konstitusyon noong 2072. Hindi ganap na nagtutugma ang mga paglalarawang ito, kaya hindi dapat ituring na beripikadong sukatan ng pagpapatupad ang panahong lumipas.

Mga Pananagutan sa Pulisya Nang Walang Utos ng Lalawigan

Isa sa pinakamatagal nang kahilingan ang pagsasaayos ng pulisya, ang proseso ng pagtatalaga ng mga tauhan at pananagutan sa pamumuno sa loob ng pederal na estruktura. Ayon sa mga punong ministro, hindi pa rin napapasailalim sa kanilang kontrol ang mga pulis ng lalawigan, kaya hindi nila maiaatas ang gawain ng isang institusyong panseguridad kahit inaasahan silang managot sa kaligtasan ng publiko.

Iniugnay ni Pandey ang usapin ding ito sa pagtugon sa mga sakuna. Sa mga pamahalaang panlalawigan humihingi ng tulong ang mga tao tuwing may baha at pagguho ng lupa, aniya, ngunit wala sa mga pinuno ng lalawigan ang utos sa pulisya, na kadalasan ay unang puwersang kailangan sa pagsagip. Tungkol ang kaniyang kahilingan sa pagprotekta sa mga mamamayan, hindi sa dagdag na escort o personal na seguridad para sa mga punong ministro.

Binanggit ni Arjun Bik, na nag-aaral ng pederalismo sa Nepal, ang tensiyon sa relihiyon sa Kaptangunj, Sunsari, bilang halimbawa ng sitwasyong maaaring napakinabangan ang kaalaman ng lalawigan. Ayon sa kaniya, maaaring mas mabilis na nakatugon ang pamahalaang nakabase sa kalapit na Biratnagar dahil nauunawaan nito ang lokal na kalagayang panlipunan. Pagtataya niya ito kung paano maaaring gumana ang pamumuno ng lalawigan, hindi patunay na tiyak na napigilan o nalutas sana ng ibang estruktura ng pamumuno ang insidente.

Nais ng punong ministro ng Bagmati na talakayin sa kumperensya ang pormal na legal na hakbang laban sa pederal na pamahalaan kaugnay ng pagsasaayos sa pulisya. Walang partikular na paghahain sa korte, pagdinig o may-bisang takdang petsa para sa pagpapatupad na inihayag sa mga ulat tungkol sa pagpupulong.

Umaabot sa mga Ministeryo ng Lalawigan ang mga Pagkaantala sa Pagtatalaga ng Kawani

Sinabi ni Punong Ministro ng Lumbini na si Chet Narayan Acharya na nakabinbin pa sa parlamento ang Federal Civil Service Act. Ayon sa kaniya, nagdulot ng kawalang-katiyakan at nagpahina sa moral ng mga kawani ang pagkaantala, habang pinahina naman ng hindi kumpletong paglilipat ng mga kapangyarihang administratibo ang operasyon ng mga lalawigan.

Tinutukoy ng batas sa serbisyong sibil kung paano kinukuha, itinatalaga, itinataas sa posisyon at pinamamahalaan ang mga kawani ng gobyerno. Para sa mga lalawigan, umaabot ang alitan hanggang sa pang-araw-araw na pamamahala: maaaring may aprubadong programa ang isang ministeryo ngunit wala itong matatag na pamunuan o sapat na kawani para ipatupad ito.

Tinuligsa ni Yadav ang patuloy na kaugalian ng pederal na pamahalaan na magpadala ng mga kalihim sa mga ministeryo ng lalawigan. Sinabi niyang kailangang maging mas malinaw ang hangganan sa pagitan ng awtonomiya ng lalawigan at pakikialam ng pederal na pamahalaan sa administrasyon.

Nagsagawa ang Gandaki ng bahagyang alternatibong hakbang. Sinabi ni Pandey na lumikha ang lalawigan ng hindi bababa sa isang posisyon sa ika-11 antas ng kawani sa bawat ministeryo sa pamamagitan ng pagsusuri sa organisasyon at pamamahala. Layunin nitong tulungan ang nakatataas na kawani ng lalawigan na ipagpatuloy ang gawain kapag hindi pa dumarating ang isang kalihim na pederal. Nagreklamo rin siya na nakagagambala sa pagpapatuloy ng trabaho ang madalas na paglilipat ng mga kalihim kahit naitatalaga na sila.

Ipinakikita ng hakbang na ito kapwa ang pagkukusa ng lalawigan at ang mga limitasyon nito. Mapatitibay ng Gandaki ang hanay ng mga kawani sa ibaba ng posisyon ng kalihim, ngunit ayon kay Pandey, hindi ito makapagtatalaga nang mag-isa ng mga kalihim ng ministeryo sa ilalim ng kasalukuyang kaayusan. Walang ibinigay na petsa sa mga ulat ng kumperensya para sa pagpasa ng pederal na batas sa serbisyong sibil.

Sumasalubong sa mga Pederal na Paghihigpit ang mga Batas ng Lalawigan

Tinukoy ni Pandey ang Police Act of 2012, Education Act of 2028 at Forest Act of 2049, na pawang mga petsa sa kalendaryong Nepali, bilang mga lumang batas na ginagamit upang higpitan ang pagkilos ng mga lalawigan. Binanggit din niya ang mga batas sa pagkuha ng lupa bilang mga hadlang. Paglalarawan niya ang mga ito sa mga hadlang na legal, hindi mga hatol na inilathala ng korte.

Nakapagpatupad na ang Gandaki ng mga hakbang sa mga larangang itinuturing nitong saklaw ng kapangyarihan nito. Sinabi ni Pandey na pinatigil sa korte ang batas nito sa kagubatan dahil sumasalungat ito sa pederal na batas. Hindi tinukoy sa mga ulat ang kaso, utos ng korte o susunod na pagdinig, kaya hindi pa malinaw ang mga tiyak na batayang legal at iskedyul.

Nakaranas din ng katulad na mga suliranin ang iba pang hakbang ng mga lalawigan. Apektado ng mga pederal na probisyon sa excise tax ang mga kaayusan ng Gandaki para sa pagba-brand at pagbebenta ng lokal na alak. Nahaharap din sa mga paghihigpit ng pederal na batas ang batas nito tungkol sa pagtatanim ng cannabis para sa layuning panggamot at pang-industriya, ayon kay Pandey. Samakatuwid, hindi nangangahulugan ang pagpasa ng batas sa lalawigan na maipatutupad na ang mga gawaing ito nang walang karagdagang pagbabago sa batas.

May pinansiyal ding epekto ang mga alitan tungkol sa karapatan sa bato, graba, buhangin at pagmimina. Sinabi ni Pandey na nililimitahan ng magkakapatong na kapangyarihan ng tatlong antas ng pamahalaan ang kakayahan ng lalawigan na mangolekta ng kita. Maaaring hangarin ng lalawigan na pondohan nang lokal ang mas malaking bahagi ng gawain nito, ngunit maaari pa rin itong umasa sa paglilinaw kung sino ang maaaring magbigay ng pahintulot sa paghuhukay at tumanggap ng kikitain dito.

Sinabi ni Pandey na hindi na makapaghihintay nang walang takda ang Gandaki sa batas ng pederal na pamahalaan at magpapatuloy ito sa paggawa ng sarili nitong mga batas. Itinutuon ng kaniyang paninindigan ang pansin sa hindi pa nalulutas na usapin: maaaring subukin ng pagkukusa ng lalawigan ang mga hangganan ng kapangyarihan, ngunit maaaring ipatigil ng pakikialam ng korte ang pagpapatupad sa halip na lutasin ang mas malawak na paghahati ng mga kapangyarihan.

Nagpapahinto sa mga Tiyak na Proyekto ang mga Alitan sa Lupa

Ilan sa pinakamalinaw na halimbawa kung paano naaapektuhan ng kontrol sa administrasyon ang mga proyektong may pondo na o tiyak na layunin ang pagkuha ng lupa. Sinabi ni Pandey na wala ni sariling lupa ang Gandaki maging para sa mga gusali ng asembliya at ministeryo ng lalawigan. Ayon sa kaniya, pag-aari ng dating institusyon para sa pagsasanay sa lokal na kaunlaran ang lugar ng asembliya at ipinagamit lamang ito, sa halip na ilipat ang pagmamay-ari sa lalawigan.

Sa tawiran ng hangganan sa Korala, naglaan ng pera ang lalawigan para sa estrukturang magsisilbing silungan ng mga turista at manlalakbay laban sa hangin at ulan. Ayon kay Pandey, una itong tinanggihan dahil nakarehistro ang lupa sa pederal na tanggapan ng adwana. Kalaunan ay nakipagtulungan ang lalawigan sa lokal na pamahalaan upang itayo ito bilang sentro para sa mga operasyong pangkagipitan.

Sinabi rin niyang hindi naipatupad ang proyektong sona para sa mansanas sa Manang at Mustang, na sinuportahan ng pautang mula sa Asian Development Bank, dahil hindi nakuha ang kinakailangang lupa. Walang binanggit sa mga ulat na halaga ng pautang, badyet ng proyekto o binagong petsa ng pagtatapos.

Ipinakikita ng mga halimbawang ito ang pagkakaiba ng kawalan ng pera at kawalan ng kapangyarihan. Sa Korala, naglaan ng pondo ang lalawigan ngunit hindi nito agad magamit ang lugar. Para naman sa proyekto ng mansanas, hindi nalutas ng suportang pinansiyal ang problema sa pagkuha ng lupa. Maaaring mapatigil ang mga programa bago pa man magsimula ang konstruksyon o produksiyon kung ililipat ang mga pananagutan sa paggasta nang hindi nilulutas ang mga proseso ng pagmamay-ari at pag-apruba.

Nagkakaiba ang mga Kahilingan sa Pondo ng mga Lalawigan

Tinataya ni Karki na umaabot sa humigit-kumulang 4 bilyon hanggang 5 bilyong Nepalese rupee ang taunang kita ng Koshi mula sa loob ng lalawigan, kumpara sa mas mababa sa 1 bilyong rupee sa Karnali. Batay sa mga bilang na ito, mahigit apat na ulit ang panloob na kitang nalilikom ng Koshi kaysa Karnali. Mga pagtataya ito ng punong ministro, at walang tinukoy na iisang taon ng pananalapi o detalyadong paghahati-hati ng kita.

Ayon kay Punong Ministro ng Karnali na si Mangal Bahadur Shahi, hindi sapat na batayan ang populasyon lamang sa pamamahagi ng pondo. Maaaring mataas ang gastos sa isang malawak na teritoryong magkakahiwalay ang mga pamayanan, mahirap ang lupain at limitado ang imprastruktura kahit mas kaunti ang nakatira rito. Nangangailangan ng paggasta ang pagtatayo ng kalsada o paghahatid ng serbisyo sa malalayong lugar na maaaring hindi maisama sa simpleng pagbibilang ng mga residente.

Nais din ni Bhatta ng Sudurpashchim na maging mahahalagang panukat sa paglilipat ng pondo ang hirap ng kalupaan, kahirapan at antas ng kaunlaran ng lalawigan. Bagaman hindi siya dumalo sa Biratnagar, nagpahayag siya ng kaparehong alalahanin na dapat isaalang-alang sa mga alokasyon ang gastos sa pag-abot sa mga komunidad na kulang sa serbisyo.

Iba naman ang suliranin ng Madhesh. Sinabi ni Yadav na hindi katumbas ng malaking populasyon nito ang mga yamang nakukuha at imprastrukturang pangkalusugan nito. Binanggit niya na mas kaunti ang mga kama para sa bentilador kaysa sa Bagmati, ngunit hindi siya nagbigay ng bilang na magagamit sa paghahambing. Hinihiling niyang ibatay ang mga paglilipat ng pondo sa populasyon at pangangailangan sa serbisyong publiko, kasabay ng makatarungang pamamahagi ng mga likas na yaman.

Hindi kailangang magkasalungat ang mga paninindigang ito. Sinusukat ng populasyon ang bilang ng mga taong nangangailangan ng serbisyo; naaapektuhan ng heograpiya ang gastos para maabot sila; ipinakikita naman ng kahirapan at kasalukuyang imprastruktura ang mga hindi natutugunang pangangailangan. Ang mahirap na negosasyon ay kung gaano kalaking bigat ang ibibigay sa bawat salik. Walang napagkasunduang pormula o binagong alokasyon na inihayag sa pagbubukas ng kumperensya.

Nag-aalok ng mga Pinagsamang Proyekto ang Pagtulong sa Sakuna at Turismo

Iminungkahi ni Thapa Magar ang isang pondo para sa pamamahala at pagtulong sa sakuna na lalahukan ng lahat ng pitong lalawigan. Tinukoy niya ang mga kamakailang baha at pagguho ng lupa sa Bagmati at mga karatig na lugar na sumira sa mga lansangan, tulay at pamayanan. Sinabi rin niyang kinailangan sa pagsagip at rehabilitasyon ang mga yunit panseguridad, kawani ng gobyerno at mga boluntaryo.

Sumasalamin ang mungkahi sa isang suliraning hindi humihinto sa mga hangganan ng lalawigan. Maaaring makagambala sa biyahe at suplay sa ibang lugar ang pagkasira ng isang lansangan o tulay sa isang lalawigan. Makapagbibigay ang pinagsamang pondo ng paraan upang mag-ambag sa magkakaugnay na pagtugon, bagaman walang binanggit sa mga ulat na halaga ng mga kontribusyon, tuntunin sa pamamahala o petsa ng pagtatatag nito.

Tinukoy rin ni Karki ang pagbabago ng klima at mga sakunang dulot ng panahon bilang malalaking hamon. Hinimok niya ang mga lalawigan na magsagawa ng pinagsamang pamumuhunan at magbahagi ng mga resulta, kasabay ng pagsisikap na lutasin ang mga alitang legal. Nanawagan si Shahi na patatagin ang ugnayan ng mga pamahalaang panlalawigan at asembliya, at magpalitan ng karanasan ang mga lalawigan.

Nagharap si Yadav ng dalawang burador ng dokumento at nagmungkahi ng rutang panturismo na mag-uugnay sa Janakpurdham, pagdiriwang ng Vivah Panchami at sining ng Mithila sa Barahakshetra at Ramdhuni sa Koshi at sa Lumbini. Pag-uugnayin ng ideyang ito ang mga destinasyon sa ilang lalawigan sa halip na itaguyod ang mga ito nang magkakahiwalay. Hinimok din niya ang pederal na pamahalaan na itigil ang pagtatatag ng mga bagong tanggapan at ilipat sa mga lalawigan ang mga dati nang tanggapan.

Mga panukala o inanunsiyong plano pa lamang ang rutang panturismo, forum ng pakikipagtulungan at pondo para sa pagtulong sa sakuna. Hindi dapat ipagkamali ang alinman sa mga ito na programang may pondo na at kasalukuyang isinasagawa. Nakadepende ang praktikal na pakinabang ng mga ito sa mga napagkasunduang pananagutan, pinansiyal na pangako at kaayusan sa pagpapatupad.

Bahagi ng Pagsubok ang Pagganap ng mga Lalawigan

Kinikilala rin ng mga punong ministro na hindi lahat ng kahinaan ng mga lalawigan ay maipapaliwanag ng mga pederal na paghihigpit. Nanawagan si Karki na suriin ang pamamahala sa badyet, mga naantalang proyekto at pagiging mabisa ng paggasta sa administrasyon. Inamin ni Acharya na may mga pagkukulang din ang mga lalawigan at kailangan nilang itama ang mga ito.

Sinabi ni Pandey na wala pang limang porsiyento ng pinagsamang gastusin sa administrasyon ng tatlong antas ng pamahalaan ang bahagi ng mga lalawigan. Tungkol ang pahayag na ito sa paggasta sa administrasyon, hindi sa bahagi nila sa lahat ng pampublikong paggasta. Walang tinukoy na batayang ulat o panahon ng pananalapi, kaya hindi nito napapatunayan ang paghahambing ng mga gastos ng pamahalaan.

Ayon kay Shahi, umunlad ang kaunlaran at paghahatid ng serbisyo sa ilalim ng pederalismo, ngunit nagdulot ng pag-aalinlangan sa sistema ang hindi pa natutugunang inaasahan ng publiko. Nanawagan siyang magpakita ng mga resulta sa pamamagitan ng trabaho at datos. Walang ibinigay na kabuuang bilang ng mga proyekto o panukat sa serbisyo sa mga ulat ng kumperensya upang masukat ang pahayag na ito.

Ipinaako rin ni Pandey sa mga partidong pampolitika ang pananagutan. Sinabi niyang mga pinuno sa sentro pa rin ang nagpapasiya sa mga kaayusan ng koalisyon sa mga lalawigan, na nagdudulot ng kawalang-katatagan at naglilimita sa kalayaan ng mga lalawigan sa loob ng mga estruktura ng partido. Lahat ng partido ang saklaw ng kaniyang puna, hindi lamang ang kasalukuyang administrasyong pederal.

Sinabi niyang naghain ang mga punong ministro ng nakasulat na mga kahilingan kay Punong Ministro Balendra Shah lima hanggang anim na buwan na ang nakalipas ngunit wala pa ring nakikitang pag-usad sa koordinasyon ng mga kawani o paglilipat ng kapangyarihan. Nais niyang humiling ng panibagong pinagsamang pagpupulong pagkatapos ng kumperensya. Ang agarang hakbang na inanunsiyo ay ang deklarasyon sa Miyerkules; walang ibinigay na petsa ng tugon ng pederal na pamahalaan o iskedyul ng lehislasyon. Masusubok ang resulta kung magtatakda ito ng mga kongkretong gawain at hahantong sa pagkilos, habang pinananagutan ng mga lalawigan ang mga kapangyarihan at pondong nasa kanila na.

Mahahalagang Punto

• Dumadalo sa kumperensya sa Biratnagar ang anim na punong ministro; kinakatawan ang Sudurpashchim ng punong kalihim nito.
• Kabilang sa mga pangunahing kahilingan ang pagsasaayos sa pulisya, batas sa serbisyong sibil, kontrol sa lupa at paglilipat ng pondo.
• Ayon kay Pandey, hindi pa nareresolba ang 16 sa 17 naunang pinagsamang kahilingan.
• Nais ng Madhesh ng pondong nakabatay sa populasyon at mga serbisyo; nais naman ng Karnali at Sudurpashchim na higit na isaalang-alang ang kalupaan, kahirapan at mga pangangailangan sa kaunlaran.
• Iminungkahi ang forum ng pakikipagtulungan ng mga punong ministro, pinagsamang pondo para sa pagtulong sa sakuna at rutang panturismo.
• Inaasahang ilalabas sa Miyerkules ang Biratnagar Declaration, ngunit wala pang inianunsiyong may-bisang iskedyul ng pagpapatupad ng pederal na pamahalaan.
• Kinikilala rin ng mga pinuno ng lalawigan ang pangangailangang pagandahin ang mga badyet, pagpapatupad ng proyekto at pagganap ng administrasyon.