Inaprubahan ng Indonesia ang Batas sa Proteksiyon sa Paggawa, na may Apat na Taong Limitasyon sa Kontrata at Mas Mahihigpit na Patakaran sa Pagtanggal sa Trabaho

Inaprubahan ng parlamento ang 313 artikulo, ngunit kailangang maghintay ang pagpapatupad

Inaprubahan ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Indonesia ang Batas sa Proteksiyon sa Paggawa noong Oktubre 6, 2026, na nagtatakda ng mas mahihigpit na tuntunin sa pagtanggal sa trabaho, apat na taong pinakamahabang panahon para sa mga pansamantalang kontrata, at proteksiyon para sa mga manggagawa sa mga digital platform. Binubuo ang batas ng 23 kabanata at 313 artikulo, ngunit hindi nangangahulugan ang pag-apruba nito na agad magkakabisa ang mga probisyon.

Inilarawan ng pamahalaan ang isang isang taong transisyon mula sa pagsasabatas at pagpapalaganap nito, at target ang ganap na pagpapatupad sa Oktubre 6, 2027. Inaasahang gagabay ang mga bagong probisyon sa sahod sa pagtatakda ng minimum na sahod para sa 2028. Ang eksaktong petsa ng pagsisimula ay nakadepende sa pagpapalaganap ng batas, hindi lamang sa botohan sa parlamento.

May isang malaking kawalang-katiyakan sa iba’t ibang pagbabago: hindi pa inilalabas sa publiko ang pinal na teksto nang magbigay ng komento ang ilang unyon at kinatawan ng mga employer mula Oktubre 6 hanggang Oktubre 8. Kaya maaaring nakabatay sa mga umiikot na burador o paglalarawan ng mga kalahok ang ilang detalyadong pahayag, sa halip na sa inilathalang pinal na batas.

Inilarawan ni Yassierli, ministro ng lakas-paggawa, ang batas bilang pagtatangkang protektahan ang trabaho nang hindi pinahihina ang kakayahan ng mga kumpanya na magpatakbo. Matapos ang botohan, sinabi niya sa parlamento:

Ipinakikita ng panukalang-batas na ito ang balanse sa pagitan ng pagprotekta sa mga pangunahing karapatan ng mga manggagawa at pagpapanatili ng kakayahang magpatuloy ng mga negosyo.

Hindi lamang mas mataas na kompensasyon ang magiging praktikal na pagsubok. Nakadepende ito sa kung aling mga pagtanggal sa trabaho ang mananatiling pinapayagan, kung mapipigilan ng mga paghihigpit sa kontrata at outsourcing ang pag-iwas sa mga tuntunin, at kung maipatutupad ng mga inspektor at hukuman ang pinalawak na mga karapatan.

Takdang-panahon ng hukuman ang nagtakda sa iskedyul ng pagsasabatas

Naganap ang botohan sa ikasiyam na plenaryong pulong ng Kapulungan sa unang sesyon ng taong parlamentaryo 2026–2027 sa Jakarta. Inaprubahan ng walong paksyon sa parlamento ang panukalang-batas, mga tatlong linggo bago ang takdang-panahong itinakda ng Desisyon Blg. 168/PUU-XXI/2023 ng Korte Konstitusyonal.

Ipinahayag noong Oktubre 31, 2024, iniatas ng desisyong iyon sa mga mambabatas na ihiwalay ang mga probisyon sa paggawa mula sa Batas Blg. 6 ng 2023 sa Paglikha ng Trabaho at magpatibay ng hiwalay na batas sa paggawa sa loob ng dalawang taon. Binago rin ng korte ang 21 probisyon tungkol sa mga kontrata, outsourcing, sahod, oras ng trabaho, pagtanggal sa trabaho at iba pang usapin sa paggawa.

Ipinakikita ng mahahalagang petsa kung gaano kabilis umusad ang proseso sa parlamento:

• Oktubre 31, 2024: Iniatas ng Korte Konstitusyonal ang pagpapatibay ng hiwalay na batas sa paggawa sa loob ng dalawang taon.
• Agosto 27, 2026: Pinagtibay ng Kapulungan ang panukalang-batas bilang sarili nitong inisyatiba.
• Setyembre 1, 2026: Naglabas si Pangulong Prabowo Subianto ng liham na nagtatalaga sa pangkat ng pamahalaan para sa negosasyon.
• Setyembre 14–Oktubre 4, 2026: Naganap ang magkasanib na deliberasyon, na nagtapos sa kasunduan sa Komisyon IX.
• Oktubre 6, 2026: Inaprubahan ng Kapulungan ang batas sa plenaryo.
• Oktubre 6, 2027: Target ang ganap na pagpapatupad, depende sa petsa ng pagpapalaganap ng batas.
• 2028: Inaasahang ilalapat ang mga bagong tuntunin sa sahod sa pagtatakda ng minimum na sahod.

Isang salaysay tungkol sa presentasyon ng ministro ang nagbanggit ng Oktubre 5, hindi Oktubre 6 gaya ng palagiang nakasaad sa iba pang ulat bilang petsa ng pag-apruba. Magkaiba rin ang pag-apruba ng parlamento sa batas at ang kasunod na paglalathala ng pinal na tekstong naisabatas.

Maaaring umabot sa apat na taon ang mga pansamantalang kontrata, hindi dalawa

Ayon sa iniulat na iskedyul ng kontrata, maaaring magkaroon ng unang dalawang-taong nakapirming kontrata sa trabaho, na kilala bilang PKWT, na susundan ng hindi hihigit sa dalawang pagpapalawig na tig-isang taon. Kaya apat na taon ang pinakamahabang pinagsama-samang panahon. Hindi isinasaalang-alang ng paglalarawan sa limitasyon bilang dalawang taon lamang ang mga pagpapalawig.

Mas maikli ito nang isang taon kaysa limang taong limitasyon sa ilalim ng balangkas ng Paglikha ng Trabaho, o pagbawas na 20 porsiyento. Gayunman, mas mahaba pa rin ito nang isang taon kaysa sa kabuuang tatlong taong itinakda sa Batas Blg. 13 ng 2003, na nagpapahintulot ng unang dalawang taon at isang pagpapalawig na hanggang isang taon.

Sinabi ni Andi Gani Nena Wea, pangulo ng Kumpederasyon ng mga Unyon ng Manggagawa sa Buong Indonesia, na hindi sapat ang apat na taong limitasyon kumpara sa isang taong hinihingi ng mga unyon. Sinabi naman ni Said Iqbal, pangulo ng Kumpederasyon ng mga Unyon ng Manggagawa ng Indonesia at ng Partido ng Manggagawa, na dapat gawing permanenteng empleyado ang mga manggagawang kailangan pa rin matapos ang apat na taon.

Nagmula ang mga detalye sa pagsusuri ng AHP sa burador, na tumalakay sa burador noong Agosto 27 batay sa kalagayan nito noong Oktubre 2. Inilarawan nito ang apat na taong kabuuang limitasyon, hiwalay na dalawang taong limitasyon para sa trabahong inaasahang matatapos sa relatibong maikling panahon, nakasulat na abiso sa pagpapalawig nang hindi bababa sa pitong araw bago mag-expire ang kontrata, at awtomatikong pagiging permanenteng empleyado kapag hindi natugunan ng kontrata ang mga rekisito. Tungkol ang mga detalyeng ito sa burador at kailangan pang tiyakin sa pinal na batas.

Magkakaiba ang interpretasyon sa mga paghihigpit sa outsourcing

Nililimitahan ng pangunahing paglalarawan ang outsourcing sa limang kategorya ng serbisyong pantulong: paglilinis, paghahanda ng pagkain para sa mga manggagawa, seguridad, mga serbisyong pantulong sa pagmimina at petrolyo, at transportasyon ng mga manggagawa. Layunin nitong higpitan ang paggamit ng mga panlabas na manggagawa sa mga gawaing tuwirang kaugnay ng proseso ng produksiyon ng kumpanya.

Tinukoy sa pagsusuri ng burador ang isang mahalagang eksepsiyon. Pinahihintulutan ng hiwalay na probisyon ang outsourcing ng mga trabahong hindi tuwirang kaugnay ng produksiyon, na nagpapahiwatig na maaaring hindi kumpleto ang listahan ng limang kategorya. Malalaman sa inilathalang pinal na teksto kung nanatili ang mas malawak na pahintulot na iyon.

Magkakaiba rin ang mga ulat sa pagbibilang ng mga kategorya. Inilarawan ni Said Iqbal ang apat na pangkalahatang kategorya, na may hiwalay na mga kaayusan para sa pagmimina, petrolyo at mga negosyong pag-aari ng estado. Aniya, mangangailangan ang mga apektadong kumpanya ng mga subsidiary o maihahambing na entidad ng negosyo para pangasiwaan ang mga na-outsource na serbisyong pantulong. Inilarawan din ni Yassierli ang mga kaayusan sa pamamagitan ng subsidiary para sa outsourcing sa mga negosyong pag-aari ng estado.

Dapat pag-ibahin ang dalawang ugnayang pangtrabaho. Sinabi ni Andi Gani na magiging permanenteng empleyado ng kumpanyang nag-o-outsource ang mga manggagawang outsourced. Hiwalay namang itinakda sa burador na magiging empleyado ng kumpanyang gumagamit sa kanilang serbisyo ang mga manggagawang nagsasagawa ng mga gawaing tuwirang kaugnay ng produksiyon. Magkaibang sitwasyon ang inilalarawan ng mga ito, kaya hindi kinakailangang magkasalungat ang mga pangakong ito.

Sa ilalim ng burador, maaaring humiling ng pagsusuri sa inspektor sa paggawa ang manggagawang tumututol sa kaayusan ng outsourcing matapos mabigo ang negosasyon, at hilingin sa Hukuman ng Distrito na pagtibayin ang mga natuklasan. Kabilang din sa mga umiiral na tuntunin sa outsourcing ang Regulasyon Blg. 7 ng 2026 ng Ministro ng Lakas-Paggawa, na nagkabisa noong Abril 30, 2026.

Lilimitahan ang mga batayan sa pagtanggal at tataas ang severance

Nagtala ang burador noong Agosto ng 14 na batayan sa pagtanggal sa trabaho, ngunit hindi isinama ang dalawang batayan na may kaugnayan sa kahusayan: aktuwal na pagkalugi sa pananalapi at pagpigil sa inaasahang pagkalugi. Mas tiyak ito kaysa sa sabihing hindi maaaring magtanggal ng manggagawa ang mga kumpanya dahil sa mga kadahilanang pang-ekonomiya. Nanatili sa burador ang pagsasara, pagkabangkarote at iba pang tinukoy na sitwasyon.

Magiging legal na kondisyon ang pagsasagawa ng mga hakbang na pang-iwas bago ang negosasyon ng employer at manggagawa. Kabilang dito ang pagbabawas ng overtime o oras ng trabaho, pansamantalang pagpapahinto sa trabaho ng mga manggagawa, pagpapalipas sa mga pansamantalang kontrata nang hindi nire-renew, at pag-aalok ng maagang pagreretiro. Hindi nilinaw sa burador kung kailangang subukan ang bawat hakbang nang sunod-sunod.

Tataas ang ilang multiplier ng severance. Para sa mga tinukoy na batayan, kabilang ang pagsasara matapos ang matagal na pagkalugi, force majeure, pagkabangkarote at mga paglabag matapos ang mga liham ng babala, tataas ang bayad mula 0.5 ulit ng batayang karapatan tungo sa isang ulit. Para sa ilang kaso ng pagsasanib ng kumpanya at maling asal ng employer, tataas ito mula isang ulit tungo sa dalawang ulit.

Tataas ang multiplier sa pagreretiro mula 1.75 tungo sa dalawa, o mga 14.3 porsiyento. Para lamang sa bahagi ng severance ang mga multiplier na ito at hindi awtomatikong para sa lahat ng bayaring dapat ibigay kapag natapos ang trabaho. Ayon sa pagsusuri sa burador, hindi mababago ng mga pagbabagong ito ang hiwalay na bayad batay sa tagal ng serbisyo.

Inilalarawan sa ilang ulat ang pinakamababang multiplier na isa bilang kapalit ng dating 0.5. Iniuugnay ng pagsusuri sa burador ang mga pagtaas sa mga partikular na batayan ng pagtanggal, kaya hindi dapat ipagpalagay na pangkalahatan ang karapatang ito hangga’t wala ang pinal na teksto. Binanggit din ni Aloysius Uwiyono, espesyalista sa batas-paggawa sa Unibersidad ng Trisakti, ang kahilingan ng Korte Konstitusyonal na hintayin ang may-bisang desisyon ng institusyong lumulutas sa mga alitan sa industriya para sa mga pinagtatalunang pagtanggal matapos mabigo ang negosasyon.

Binabago ng pondo para sa severance ang paraan ng pagpopondo sa mga obligasyon

Mag-aatas ang iminungkahing garantiya sa severance, o jaminan pesangon, sa mga employer na mag-ambag sa pondo para sa mga bayaring dapat ibigay sa hinaharap. Sa burador, mananatiling responsable ang mga employer sa anumang kakulangan sa pagitan ng ibabayad ng pondo at ng karapatang itinakda ng batas para sa manggagawa. Ibabalik naman sa employer ang anumang sobrang halaga.

Pangunahin itong mekanismo sa pagpopondo at hiwalay sa pagpapasya kung magkano ang dapat matanggap ng manggagawang tinanggal sa trabaho. Ipinauubaya sa isang regulasyon ng pamahalaan ang antas ng kontribusyon at mga kaayusan sa pagpapatakbo nito. Iba pang proteksiyon ang Insurance sa Pagkawala ng Trabaho, na kilala bilang JKP, kaya hindi ito dapat ipagkamali sa bagong programa para sa severance.

Inilarawan ni Said Iqbal ang isa pang karapatan para sa mga manggagawang kontraktuwal at outsourced: sahod na katumbas ng isang buwan para sa bawat taon ng serbisyo, hanggang apat na buwan matapos ang apat na taon. Inihambing niya ito sa batayang severance ng permanenteng empleyado na umaabot sa siyam na buwan matapos ang siyam o higit pang taon. Mga paglalarawan pa lamang niya ang mga ito habang hinihintay ang paglalathala ng pinal na teksto, pati ang paglilinaw kung paano ito nauugnay sa umiiral na kompensasyon para sa mga kontraktuwal na manggagawa.

Hindi gaanong positibo ang ilang ibang pagtatasa. Sinabi ni Timboel Siregar, pangkalahatang kalihim ng Organisasyon ng mga Unyon ng Manggagawa ng Indonesia, na inaalis ng batas ang dating kompensasyon para sa pabahay at pagpapagamot na kinukuwenta bilang 15 porsiyento. Kailangan ding beripikahin ang pahayag na iyon batay sa mga pinal na probisyon at sa dating batayang legal ng mga ito.

Iniuugnay ng mga pagbabago sa sahod ang pagtatakda ng bayad sa gastusin sa pamumuhay

Tinutugunan ng batas ang minimum na sahod, mga istruktura at iskala ng sahod sa mga kumpanya, overtime, mga bayad sa mga tinukoy na sitwasyon at mga kaltas. Sinabi ni Indah Anggoro Putri, direktor heneral ng ugnayang industriyal at seguridad panlipunan sa Ministri ng Lakas-Paggawa, na magsasagawa ang Statistics Indonesia, o BPS, ng bagong sarbey sa Makatarungang Pangangailangan sa Pamumuhay matapos sumangguni sa mga konseho sa sahod.

Sinusukat ng Makatarungang Pangangailangan sa Pamumuhay, na pinaikli bilang KHL, ang mga gastusing ginagamit upang tasahin kung sapat ang kita para masuportahan ang makatwirang antas ng pamumuhay. Hindi nito awtomatikong itinatakda ang magiging pagtaas ng sahod. Sinabi ni Ristadi, pangulo ng Kumpederasyon ng Pambansang Unyon ng mga Manggagawa, na gumagamit pa rin ang pormula ng implasyon, paglago ng ekonomiya at mga indeks, habang isinasaalang-alang din ang KHL.

Binanggit ni Nabiyla Risfa Izzati, lektor sa batas-paggawa sa Unibersidad ng Gadjah Mada at mananaliksik sa Sentro ng mga Pag-aaral sa Ekonomiya at Batas, ang paghahambing kung saan mas mataas sa KHL ang minimum na sahod para sa 2026 sa lima sa 36 na probinsiya, at mas mababa rito sa 31. Katumbas iyon ng humigit-kumulang 14 porsiyentong mas mataas at 86 porsiyentong mas mababa. Binanggit din niya ang saklaw na 0.5–0.9 para sa indeks sa Regulasyon Blg. 49 ng 2025 ng Pamahalaan.

Inaatasan ng burador noong Agosto ang pagtatakda ng sahod na sektoral nang hindi bababa sa 5 porsiyentong mas mataas sa katumbas na minimum na sahod sa rehiyon, gayundin ang taunang pagsusuri. Inaatasan din nito ang pakikipag-usap sa mga kinatawan ng manggagawa tungkol sa mga istruktura ng sahod sa kumpanya. Hindi dapat ituring na kumpirmadong pinal na obligasyon ang mga probisyon sa burador na ito.

Magkakaiba ang ninanais ng mga manggagawa at employer. Nanawagan ang Kumpederasyon ng mga Unyon ng Manggagawa ng Indonesia ng mga pagtaas na 7.5–9.5 porsiyento, habang iminungkahi ng Asosasyon ng mga Employer ng Indonesia ang pagsasaayos ng sahod kada dalawang taon. Hindi pinatutunayan ng alinman sa mga kahilingang ito kung gaano kalaki ang pinagtibay na pagtaas. Inaasahan ng pamahalaan sa ngayon na gagabay ang bagong balangkas sa minimum na sahod para sa 2028.

Binibigyang-pansin ang leave, mga karapatan ng may kapansanan at apprenticeship

Pinananatili umano ng mga probisyon ang 40-oras na linggo ng trabaho, na maaaring ayusin bilang walong oras kada araw sa loob ng limang araw o pitong oras kada araw sa anim na araw na iskedyul. Kinuwestiyon ni Jumisih, tagapangulo ng Pambansang Konseho ng mga Manggagawa ng Kumpederasyon ng Nagkakaisang Manggagawa ng Indonesia, ang iminungkahing 45-oras na linggo sa panahon ng debate. Hindi patunay ang pag-aalalang iyon na naging pinagtibay na pamantayan ang 45 oras.

Magkakaroon ang mga babaeng manggagawa ng hanggang dalawang araw na leave sa panahon ng regla at tatlong buwang maternity leave, na maaaring pahabain nang tatlong buwan pa sa mga natatanging sitwasyon. Tinutugunan din ng batas ang proteksiyon sa sahod habang naka-leave at mga proteksiyong may kaugnayan sa pagkalaglag.

Saklaw ng mga probisyon para sa may kapansanan ang pagpasok sa trabaho, pagiging naa-access, makatwirang akomodasyon at pantay na pagtrato. Ipagbabawal sa mga kumpanya ang pagpigil sa mga diploma o iba pang personal na dokumento. Kabilang sa proteksiyong panlipunan ang pambansang saklaw ng segurong pangkalusugan, mga benepisyo sa aksidente sa trabaho at pagkamatay, ipon sa pagtanda, pensiyon, JKP at ang garantiya sa severance.

Magkakaroon ang mga apprenticeship ng mga limitasyon sa tagal, allowance, proteksiyon sa kaligtasan, saklaw para sa aksidente sa trabaho at pagkamatay, at mga sertipiko. Ayon kay Andi Gani, maaaring lumahok ang mga estudyante at bagong graduate, at anim na buwan ang panahon para sa mga bagong graduate; mas malawak naman ang inilalarawan ng isa pang ulat sa anim na buwang panahon. Kailangan pang kumpirmahin ang eksaktong saklaw.

Nagbabala si Said Iqbal na maaaring gamitin ng mga kumpanya ang hindi malinaw na oras ng trabaho ng mga apprentice para palitan ang mga regular na trabaho ng mas murang mga kaayusan sa pagsasanay. Sinabi ni Yassierli noong Oktubre 7 na hindi nilayon ang mga apprenticeship na palitan ang mga manggagawa ng murang lakas-paggawa. Pinatitibay rin ng batas ang sertipikasyon ng kakayahan sa pamamagitan ng BNSP, na inilarawan bilang isang malayang katawan na direktang nag-uulat sa pangulo.

Hindi pa malinaw sa mga proteksiyon sa platform ang katayuan bilang empleyado

Magkakaroon ang mga manggagawa sa digital platform, kabilang ang mga drayber at freelancer, ng makatwirang kita, proteksiyon sa kaligtasan sa trabaho, pananggalang laban sa unilateral na pagwawakas ng pakikipagsosyo o pag-deactivate ng account, at mekanismo para tumutol. Kasama rin sa burador noong Agosto ang seguridad panlipunan, mga karapatan sa unyon at pagiging malinaw tungkol sa mga algorithm na namamahala sa paglalaan ng gawain, pagganap at bayad.

Mahalaga ang pagiging malinaw tungkol sa mga algorithm dahil maaaring magpasya ang isang aplikasyon sa mga bagay na nakaaapekto sa kita ng manggagawa o sa pagpasok niya sa trabaho. Gayunman, hindi nangangahulugang empleyado ang bawat manggagawa sa platform dahil lamang kinikilala ang mga proteksiyong ito.

Tinukoy ni Donna Priadi, managing director ng American Chamber of Commerce sa Indonesia, ang klasipikasyon bilang isang usaping hindi pa nareresolba, at itinuro ang mga drayber ng Grab at Gojek na nagtatrabaho bilang mga katuwang. Ipinahiwatig ng pagtukoy sa pakikipagsosyo sa burador na maaaring magpatuloy ang modelong iyon, ngunit hindi nito nilinaw kung sino ang legal na mananagot sa bawat obligasyon.

Tahasang kinikilala rin ang mga manggagawa sa impormal na sektor. Malugod na tinanggap ni Nabiyla ang pagpapalawak na ito ngunit kinuwestiyon kung lumilikha ng maipatutupad na pamantayang maihahambing sa sahod ang makatarungan at angkop na kompensasyon. Iminungkahi ng burador na isaalang-alang ang oras ng trabaho, panganib sa trabaho at mga gastusin sa pagpapatakbo, at maglaan ang pamahalaan ng tulong sa kontribusyon para sa mga bulnerableng manggagawa upang masaklaw man lamang ang mga benepisyo sa aksidente at pagkamatay.

Pinaghahati ng pakikilahok at pagpapatupad ang mga unyon

Sinabi ni Putih Sari, pangalawang tagapangulo ng Komisyon IX, na nakaambag sa batas ang mga konsultasyon at pagdinig. Inilarawan ni Ristadi ang mas maraming pagkakataon para sa pakikilahok ng mga unyon kumpara sa mga naunang reporma sa paggawa. Kabaligtaran naman ang salaysay ni Jumisih: aniya, sarado ang mga talakayan at hindi nakatanggap ng burador ang kanyang kumpederasyon, sa kabila ng mga tuntuning nakaaapekto umano sa 135 milyong manggagawa.

Sinabi ni Andi Gani na natugunan ang humigit-kumulang 90 porsiyento ng mga kahilingan ng mga unyon at hindi hahamon sa batas sa Korte Konstitusyonal ang kanyang koalisyon. Noong una, malugod na tinanggap ni Mirah Sumirat, pangulo ng Samahan ng mga Manggagawa ng Indonesia, ang pag-apruba ngunit sinabi niyang susuriin ng kanyang organisasyon ang mga probisyon at susubaybayan ang mga regulasyon sa pagpapatupad. Noong Oktubre 8, nagbabala siya laban sa mga kaayusan sa outsourcing na nag-iiwan sa mga manggagawa na mababa ang sahod at walang katiyakan.

Iminumungkahi ng batas ang pagdaragdag ng mga inspektor, mga ratio ng kawani batay sa bilang ng mga manggagawa o kumpanya, isang komite sa pangangasiwa, pagsusuri ng parlamento, mas mahihigpit na parusa at pinagsamang pambansa at panrehiyong datos sa paggawa. Ipinaliwanag ni Ristadi kung bakit mahalaga ang kakayahang magpatupad:

Sa ngayon, nahahadlangan ang bisa ng pangangasiwa sa paggawa dahil sa kakulangan ng tauhan, awtoridad at pasilidad.

Nagbabala si Aloysius na maaaring gipitin ng mga kumpanya ang mga manggagawa na magbitiw kunwari nang kusang-loob upang makaiwas sa mga obligasyon sa pagtanggal sa trabaho. Ibinukod niya ang mga reklamong tungkol sa paglabag sa mga pamantayan sa paggawa, na maaaring ihain sa mga lokal na awtoridad sa paggawa sa pamamagitan ng LAPOR MENAKER alinsunod sa Regulasyon Blg. 11 ng 2026 ng Ministro, mula sa mga alitan sa bayad na nangangailangan ng negosasyon, pamamagitan o pagkakasundo, at posibleng pagdinig sa Hukuman sa Ugnayang Industriyal.

Marami pa ring nakadepende sa mga tuntunin ng sangay na tagapagpaganap. Nagtala si Nabiyla at ang Sentro ng mga Pag-aaral sa Ekonomiya at Batas ng delegasyon sa mga regulasyon ng pamahalaan sa hindi bababa sa 47 artikulo at sa mga regulasyon ng ministro sa 15 artikulo. Tinukoy rin sa pagsusuri sa burador ang mga hindi pa nareresolbang usapin tungkol sa mga umiiral na kontrata, kaayusan sa outsourcing at mga kasong nagsimula na ng proseso ng pagtanggal.

Gusto ng mga employer ng kalinawan bago tasahin ang mga gastos

Sinabi ni Shinta Kamdani, tagapangulo ng Asosasyon ng mga Employer ng Indonesia, noong Oktubre 8 na hindi niya matatasan ang batas nang wala ang kumpletong teksto nito. Inamin din ni Bob Azam, tagapangulo para sa usapin ng trabaho, na hindi niya pa lubos na kabisado ang batas, habang sinabi ni Erwin Aksa, pangalawang tagapangulo ng Kamara ng Komersiyo at Industriya ng Indonesia, na binabawasan ng mga pagbabago ang kakayahang umangkop na ipinagkakaloob ng balangkas ng Paglikha ng Trabaho.

Ayon sa mga paghahambing ng Apindo, katumbas ng walong buwang sahod ang severance sa Indonesia para sa manggagawang may limang taong serbisyo, kumpara sa anim na buwan sa Thailand at 3.3 buwan sa Malaysia. Tinataya nito ang buwanang gastos sa paggawa sa US$413 sa Indonesia, US$414 sa Malaysia at US$245 sa Vietnam. Mga pagtataya ito ng asosasyon ng mga employer, hindi kuwenta ng mga epekto ng bagong batas. Mas mataas nang US$168, o humigit-kumulang 69 porsiyento, ang pagtataya nito para sa Indonesia kumpara sa Vietnam.

Tinataya rin ng Apindo na 18.6 porsiyento ng sahod ang karagdagang gastos ng employer sa Indonesia, mas mababa kaysa 21.5 porsiyento sa Vietnam ngunit mas mataas kaysa 14.95 porsiyento sa Malaysia at 5 porsiyento sa Thailand. Pagtataya, hindi tiyak na kalalabasan, ang pahayag nitong maaaring lumikha ng hanggang 22 milyong pormal na trabaho ang mga prayoridad sa patakaran.

Sinabi ni Jemmy Kartiwa Sastraatmaja, tagapangulo ng Asosasyon ng mga Tela ng Indonesia, na kailangan ng anim hanggang siyam na buwang pagsasanay ng mga bagong manggagawa sa industriya ng tela. Inilarawan din niya ang kakulangan sa suplay: isa lamang sa tatlong tagapagtustos ng mga hilaw na materyales sa upstream ang gumagana habang sumasailalim sa malawakang pagkukumpuni ang dalawa pa. Dahil sa mga kondisyong ito, mahirap iugnay lamang sa batas sa paggawa ang mga pagbabago sa pagkuha ng manggagawa o produksiyon.

Sa ngayon, nananatiling sanggunian sa panahon ng transisyon ang Regulasyon Blg. 35 ng 2021 ng Pamahalaan habang hinihintay ang mga kapalit na tuntunin. Hinihimok ang mga kumpanya na repasuhin ang mga kasunduan sa trabaho, panloob na regulasyon at kolektibong kasunduan, ngunit nililimitahan ng kawalan ng pinal na teksto, hindi pa tinutukoy na mga antas ng kontribusyon at hindi pa nareresolbang mga kaayusan sa transisyon ang matitibay na konklusyon tungkol sa mga gastos sa pagsunod sa batas.

Mga dapat malaman

• Inaprubahan ng parlamento ang batas na may 23 kabanata at 313 artikulo noong Oktubre 6, 2026.
• Inilalarawan ang mga pansamantalang kontrata bilang may apat na taong limitasyon, kasama ang dalawang pagpapalawig.
• Hihigpitan ang mga tuntunin sa pagtanggal sa trabaho, tataas ang severance para sa mga tinukoy na batayan at magkakaroon ng garantiyang popondohan ng employer.
• Kailangan pang linawin sa pinal na teksto ang mga paghihigpit sa outsourcing, limitasyon sa apprenticeship at katayuan ng mga manggagawa sa platform.
• Target ang pagpapatupad sa Oktubre 2027, at inaasahang gagamitin ang mga bagong tuntunin sa minimum na sahod para sa 2028.
• Iniulat ng mga unyon at employer na wala pa sa kanila ang pinal na inilathalang teksto, habang marami pang detalye ang nakasalalay sa mga regulasyon sa pagpapatupad.