Ipinag-utos ni Marcos ang Pagsisiyasat sa Umano’y P319.33 Milyong Remittance mula China na Iniuugnay sa Asawa ni Duterte

Sinisiyasat Dahil sa mga Usaping Pangseguridad ang P319.33 Milyong mga Paglilipat ng Pondo

Naging pokus ng imbestigasyon ng pamahalaan ng Pilipinas ang umano’y mga remittance na nagkakahalaga ng kabuuang P319.33 milyon mula sa mainland China at Hong Kong patungo sa isang kompanya ng pagkain na iniuugnay sa asawa ni Bise Presidente Sara Duterte. Nagbabala si Pangulong Ferdinand Marcos Jr. na maaaring banta ito sa pinakamataas na antas kung mapatutunayang totoo ang mga paratang.

Lumitaw ang halagang ito sa testimonya ni Anti-Money Laundering Council (AMLC) Executive Director Ronel Buenaventura sa paglilitis sa impeachment laban kay Duterte. Kinilala ang tumanggap na Cale88 Foods Corporation, isang kompanyang may interes sa negosyo ang asawa ni Duterte na si Manases Carpio, isang abogado.

Sa panayam ng Kapihan sa Singapore noong Linggo, sinabi ni Marcos na nararapat siyasatin ang umano’y pagkakasangkot ng salaping mula China, hiwalay sa alitang pampolitika na kinasasangkutan ng bise presidente. Inilarawan niya ang usapin bilang usaping pambansang seguridad, ngunit paulit-ulit niyang nilinaw na nakasalalay sa ebidensiya ang kanyang pagtatasa.

Ipinaliwanag ni Marcos, ang pangulo ng Pilipinas, kung bakit seryoso ang tingin niya sa mga paratang:

Ang pinakanakababahalang bahagi nito ay ang salaping mula China. Isa na itong usapin ng pambansang seguridad.

Kinuwestiyon ni Duterte ang pangangatwirang ito at iginiit na maraming negosyong Pilipino ang nag-aangkat mula sa China o nagluluwas doon. Itinatampok ng kanyang tugon ang mahalagang pagkakaiba: ang ebidensiyang tumanggap ng bayad mula sa ibang bansa ang isang kompanya ay hindi, sa ganang sarili, nagpapatunay ng ilegal na gawain o banta sa estado.

Wala pang napapatunayang maling gawain. Ilang magkakahiwalay na tanong ang nakapaloob ngayon sa alitan: naganap ba ang mga paglilipat ng pondo gaya ng inilarawan, sino ang nagpadala ng mga ito, ano ang layuning pangkomersiyo ng mga ito, at may kaugnayan ba ang mga ito sa di-wastong impluwensiya ng dayuhan. Sinabi ni Marcos na kailangang alamin muna ng mga imbestigador ang katotohanan bago bumuo ng konklusyon.

Ano ang Pinatutunayan ng Testimonya Tungkol sa Pinansiya

Sa kanyang testimonya, sinabi ni Buenaventura na tumanggap ang Cale88 ng P319.33 milyon na mga papasok na remittance mula sa mainland China at Hong Kong. Ang papasok na remittance ay salaping inililipat sa bansa mula sa ibang bansa. Tinutukoy ng termino kung saan nagmula ang bayad, hindi kung legal ito o kung ano ang binili kapalit nito.

Sa isa pang ulat tungkol sa talakayan sa Kongreso, P319 milyon ang halagang binanggit. Mas mababa ito nang P330,000 sa mas eksaktong halagang iniugnay kay Buenaventura at mukhang pinaikling paglalahad lamang ng kabuuang iyon, sa halip na hiwalay na hanay ng mga paglilipat ng pondo.

Naiiba rin ang baybay ng pangalan ng kompanya sa mga ulat: Cale88 Foods Corporation sa ulat tungkol sa testimonya ni Buenaventura, at Calle88 Foods Corp. sa ulat tungkol sa panukalang imbestigasyon ng Kongreso. Parehong tumutukoy ang mga paglalarawang ito sa negosyong pagkain na iniuugnay kay Carpio, ngunit hindi pa nalulutas ang pagkakaiba sa baybay sa pamamagitan ng dokumentong pangkorporasyon na inilabas sa publiko sa mga ulat na ito.

Inilarawan sa talakayan sa Kongreso ang negosyo bilang umano’y kompanya ng banana chips na iniuugnay kina Duterte at Carpio. Sa mas tiyak na paglalarawang kalakip ng testimonya ng AMLC, sinabing may interes sa negosyo si Carpio. Wala sa dalawang paglalarawan ang nagpapatunay na personal na tumanggap si Duterte ng mga remittance.

Tinutukoy ng testimonya ang isang tiyak na halaga at ang pangalan ng kompanyang tumanggap nito. Hindi nito nililinaw ang layunin ng mga bayad, kung sino ang nagmamay-ari sa kompanya noong panahon ng bawat paglilipat ng pondo, o kung may naibigay na produkto o serbisyo kapalit ng mga ito.

Pag-aari ba ng Estado ng China ang mga Nagpadala?

Sinabi ni Senador-Hukom Risa Hontiveros na ipinakita umano ng kanyang imbestigasyon na mga negosyong pag-aari ng estado ng China ang nagpadala ng salapi sa korporasyon. Naiiba ang paratang na ito sa testimonya ng AMLC na nagsasaad na nagmula sa mainland China at Hong Kong ang mga remittance.

Ang negosyong pag-aari ng estado ay kompanyang pag-aari o kontrolado ng pamahalaan. Makakatulong ang pagpapatunay sa katayuang ito para matukoy ang mga nagpadala, ngunit hindi nito awtomatikong mapatutunayan na layunin ng isang partikular na bayad na impluwensiyahan ang isang opisyal ng Pilipinas.

Mahalaga ang pagkakaibang ito dahil posibleng impluwensiya ng dayuhan ang ikinababahala ni Marcos, samantalang karaniwang kalakalan ang tinutukoy ng tugon ni Duterte. Kailangang matukoy kung sino ang nagmamay-ari sa mga kompanyang nagpadala at ano ang layunin ng mga transaksiyon upang masuri ang magkaibang panig na ito. Hindi pa inilalahad bilang pinal na hatol ng maling gawain ang paratang ni Hontiveros.

Sinabi ni Marcos na Dapat Unahin ang Ebidensiya

Kinumpirma ni Marcos na masusing iniimbestigahan ng pamahalaan ang mga paratang at sinabing tungkulin ng Department of National Defense (DND) na suriin ang posibleng epekto ng mga ito sa pambansang seguridad. Hindi siya nagpahayag ng pinal na pagtatasa o tumukoy ng napatunayang banta.

Inilahad ng pangulo ang pagkakasunod-sunod ng mga hakbang na aniya’y dapat sundin ng mga imbestigador:

Ang unang hakbang sa pagharap sa buong sitwasyong ito, sa mga paratang na inihahain, ay hanapin natin ang ebidensiya at alamin kung ano ang katotohanan. Iyan ang mahalaga.

Nang tanungin kung ano ang mga tagubiling ibinigay niya sa DND at kung nakipag-ugnayan siya sa mga opisyal ng China, tumanggi si Marcos na maghaka-haka. Hindi isiniwalat ng kanyang mga sagot ang mga tiyak na tagubilin sa imbestigasyon o pinatunayan kung nagkaroon ng pakikipag-ugnayang diplomatiko.

Sinabi niyang magiging kabilang sa mga pangunahing usaping pangseguridad ng bansa ang mga paratang kapag napatunayan, dahil may kinalaman ang mga ito sa soberanya ng Pilipinas at kaligtasan ng estado. Kasabay nito, sinabi niyang ikatutuwa niya kung may lumabas na ebidensiyang magpapabulaan sa mga ito.

Personal na inilarawan ni Marcos ang posibilidad na iyon:

Wala nang higit na magpapasaya sa akin kaysa sa patunay na hindi totoo iyon. Isang bagay na naman iyon na hindi ko na kailangang ipag-alala.

Kinuwestiyon ni Duterte ang Pangangatwirang Pangseguridad

Sa mga pahayag na iniulat noong Lunes, Oktubre 12, 2026, kinuwestiyon ni Duterte kung itinuturing bang banta sa pambansang seguridad ang pakikipagnegosyo sa China. Binanggit niya ang maraming kompanyang Pilipino na may mga inaangkat mula sa China o iniluluwas doon.

Sinabi rin ni Duterte na nagmukhang itinuring na siyang banta ng administrasyon ni Marcos mula pa noong 2023 dahil sa mga pahayag nito. Interpretasyon niya iyon sa sinabi ni Marcos, hindi pag-amin ng pangulo na nagsagawa ang pamahalaan ng gayong pagtatasa.

Nakatuon ang depensa niya sa posibilidad na pangkomersiyo ang mga transaksiyong may kinalaman sa ibang bansa. Hindi nito nilutas ang mga partikular na tanong tungkol sa mga kompanyang nagpadala ng salapi, sa umano’y pagmamay-ari sa mga ito ng estado, o sa mga saligang transaksiyong inilarawan sa paglilitis sa impeachment.

Hiwalay na iginiit ni Duterte na bumabagsak ang kaso ng impeachment dahil sa kawalan ng ebidensiya at ibinaling umano ng mga nagtataguyod nito ang pansin sa salaping mula China. Inakusahan niya silang nag-imbento ng ebidensiya at pinuna ang umano’y kawalan ng mga kalakip na sumusuporta sa reklamo noong ihain ito. Pinagtatalunang mga paratang ang mga ito at hindi mga hatol ng hukuman sa impeachment.

Inaasahan ang Pagsisiyasat ng Kongreso

Sinabi ni Bukidnon Representative Jonathan Keith Flores, miyembro ng pangkat ng mga tagausig ng Kamara, na inaasahang maghahain sa Kongreso ng resolusyong humihiling na imbestigahan ang umano’y mga pondo. Inilarawan ng kanyang mga pahayag ang planong hakbang, hindi isang resolusyong pinagtibay na o isang imbestigasyong may tiyak nang iskedyul.

Sinabi ni Flores na nalaman ng pangkat ng mga tagausig ang tungkol sa mga pondo sa mga pagdinig ng mga saksi sa Senate Impeachment Court. Ayon sa kanya, hindi nila alam ang tungkol sa mga ito bago nagsimula ang paglilitis sa impeachment.

Mahalaga ang panahong ito sa harap ng paratang ni Duterte na binago ng mga nagtataguyod ng kaso ang kanilang salaysay. Inilarawan ni Flores na lumitaw ang impormasyon sa testimonya; ipinakita naman ni Duterte ang pagtutok sa China bilang tugon sa mga kahinaan ng kaso. Hindi sapat ang alinman sa dalawang salaysay upang matukoy kung balido ang mga paratang na pinansiyal.

Sinabi rin ni Flores na inaasahang kikilos ang Department of Foreign Affairs, Department of Justice at Office of the Ombudsman kaugnay ng usapin sa kompanya. Walang tiyak na petsa ng paghahain, mandato sa imbestigasyon o pasya ng mga ahensiyang ito na inanunsiyo sa mga ulat tungkol sa kanyang mga pahayag.

Kung Paano Umunlad ang Alitan

Si dating Senador Antonio Trillanes IV ang unang naglantad sa publiko ng mga paratang tungkol sa mga transaksiyong kinasasangkutan ng mga entidad na Tsino at ng kompanya, sa isang press conference. Mula roon, umusad ang kontrobersiya sa testimonya tungkol sa pinansiya, panukalang pagsisiyasat ng Kongreso at palitan ng pahayag ng pangulo at bise presidente.

• Naglahad si Trillanes ng mga paratang tungkol sa salaping mula China at sa kompanyang iniuugnay kay Carpio sa isang press conference. Hindi tinukoy ang eksaktong petsa.
• Sa paglilitis sa impeachment noong linggong bago ang Oktubre 12, 2026, tumestigo si Buenaventura tungkol sa P319.33 milyong papasok na remittance mula sa mainland China at Hong Kong.
• Noong Linggo sa Singapore, kinumpirma ni Marcos ang imbestigasyon at sinabing nakasalalay sa pagpapatunay ang posibleng banta sa seguridad.
• Noong Lunes, Oktubre 12, kinuwestiyon ni Duterte ang paglalarawan sa usapin bilang banta sa seguridad at inakusahan ang mga nagtataguyod ng impeachment na binago ang kanilang salaysay.

May hiwalay na palitang pampolitika kaugnay ng paratang ni Duterte na nasa likod ng administrasyon ang mga paratang ni Rodulfo Gracioso Jr., isang tinanggal na pulis. Itinanggi ni Marcos ang pagkakasangkot at humingi ng ebidensiya. Hindi dapat ituring na patunay na iisang usapin ang mga paratang ni Gracioso at ang mga remittance sa kompanya.

Sinabi ni Marcos na higit siyang nababahala sa pagkumpleto sa mga prayoridad ng kanyang administrasyon kaysa sa pagsubaybay sa mga palitang pampolitika. Hindi pa tinutukoy ang mga susunod na kongkretong hakbang: walang ibinigay na petsa para sa panukalang resolusyon ng Kongreso, ulat ng imbestigasyon o pasyang magtatakda kung may maling gawain sa mga remittance.

Mahahalagang Punto

• Sa testimonya ni AMLC Executive Director Ronel Buenaventura, tumanggap ang Cale88 Foods Corporation ng P319.33 milyon mula sa mainland China at Hong Kong.
• Iniuugnay ang kompanya sa interes sa negosyo ng asawa ni Duterte na si Manases Carpio.
• Iginiit ni Hontiveros na mga negosyong pag-aari ng estado ng China ang nagpadala ng salapi; hindi pa ito pinal na hatol.
• Kinumpirma ni Marcos ang imbestigasyon at sinabing dapat nakabatay sa ebidensiya ang anumang pagtatasa sa usaping pangseguridad.
• Kinuwestiyon ni Duterte ang pagtingin sa kalakalan sa China bilang usaping pangseguridad at pinagtalunan niya ang tibay ng kaso ng impeachment.
• Inaasahan ang isang resolusyon ng Kongreso, ngunit walang inanunsiyong petsa ng paghahain o takdang panahon para sa imbestigasyon.
• Wala pang napapatunayang maling gawain o di-wastong impluwensiya ng dayuhan.