Mga Pagpatay Gamit ang Cyanide sa Thailand: Ebidensiya, mga Hatol at mga Kaso Laban kay Sararat Rangsiwuthaporn na Hindi Pa Nareresolba

Isang pagkamatay sa tabing-ilog ang nagbunyag ng mas malawak na imbestigasyon

Noong 20 Nobyembre 2024, hinatulan ng Criminal Court ng Thailand ng kamatayan si Sararat Rangsiwuthaporn dahil sa pagpatay kay Siriporn Khanwong, isang 32 taong gulang na kaibigan na bumagsak habang nagsasagawa ng ritwal ng pagpapakawala ng isda sa tabi ng Mae Klong River sa distrito ng Ban Pong, Ratchaburi. Napatunayang nagkasala si Sararat ng planadong pagpatay, pagnanakaw at paglalagay ng lason sa pagkain. Tinatayang 150,000 baht ang halaga ng mga gamit ni Siriporn na ninakaw.

Ang hatol ang unang pasya sa sunod-sunod na 15 kasong kriminal na may kaugnayan sa 14 na pagkamatay at isang tangkang pagpatay. Iniugnay ng pulisya ang mga kaso sa pamamagitan ng pagkakaibigan, mga pautang at mga grupong nag-iipon, habang iniimbestigahan ang mga pagkamatay sa ilang probinsiya na nagbalik-tanaw hanggang 2015. Itinanggi ni Sararat, na kilala rin bilang Aem o Am, ang mga paratang.

Ang nagsimula bilang pagkamatay na unang inakalang dulot ng atake sa puso ay nauwi sa imbestigasyong kinasangkutan ng ikalawang autopsy, kuha ng surveillance camera, mga paglilipat ng pera sa bangko at larawan ng isang delivery na ayon sa mga imbestigador ay nakatulong sa pagtunton ng cyanide kay Sararat. Lumapit ang mga pamilyang kumuwestiyon sa mga naunang pagkamatay matapos siyang arestuhin noong 25 Abril 2023.

Hindi magkakapareho ang mga naging resulta sa mga kasong legal. Bukod sa mga sentensiyang kamatayan at habambuhay na pagkakakulong, pinawalang-sala rin ng mga korte si Sararat sa ilang kaso dahil hindi sapat ang ebidensiya upang patunayang nagkasala siya. May mga ulat ding nagkakasalungat sa mga petsa at detalye ng mga sentensiya, kaya kailangang ibukod ang unang napatunayang hatol sa mga sumunod na ulat tungkol sa magkakahiwalay na paglilitis.

Mahalagang ibukod ang teorya ng pulisya na nag-uugnay sa 15 katao at ang ebidensiyang kailangan upang patunayan ang bawat hiwalay na paratang. Itinatag ng kaso ni Siriporn ang pananagutang kriminal ni Sararat sa pagpatay sa kaniya. Hindi nito awtomatikong pinatutunayan na may pananagutan siya sa lahat ng iba pang pagkamatay na iniimbestigahan.

Bakit hindi tinanggap ng pamilya ni Siriporn ang paliwanag na atake sa puso

Noong 14 Abril 2023, sinabi ni Siriporn, na kilala ng pamilya niya bilang Koy, sa kaniyang ina na uuwi siya nang gabing iyon at isasama ito sa pamimili. Sa halip, namatay siya sa tabi ng ilog, mga 80 kilometro sa kanluran ng Bangkok, matapos magtungo roon kasama si Sararat upang magpakawala ng isda bilang bahagi ng ritwal ng paggawa ng kabutihang-loob sa Budismo.

Hindi lamang ang biglaang pagkamatay ng isang malusog na dalaga ang ikinabahala ng kaniyang pamilya. Naka-off ang dalawa niyang telepono, at nawawala ang kaniyang bag at iba pang gamit. Sinabi ng kapatid niyang si Nipawan Khanwong na nahirapan ang pamilya sa simula na hikayatin ang lokal na pulisya na magsiyasat pa.

Tumulong si Rapee Chamnanrua, isang independiyenteng imbestigador at kaibigan ni Siriporn, na maiparating ang mga alalahanin ng pamilya kay Surachate Hakparn, na nagsilbi bilang deputy national police chief mula 2022 hanggang 2024. Ipinaliwanag ni Rapee kung bakit hindi sapat ang unang paliwanag, lalo't nawawala ang mga gamit ni Siriporn.

Hindi nawawala ang mga gamit dahil lang sa atake sa puso.

Natuklasan sa ikalawa at mas masusing autopsy ang cyanide. Ipinakita rin ng kuha ng surveillance camera na kasama ni Siriporn si Sararat sa pantalan. Ayon sa salaysay ng prosekusyon, kumain at uminom si Siriporn ng may cyanide, bumagsak siya, at hindi siya tinulungan ni Sararat, na kumuha naman sa kaniyang mga gamit.

Matapos ang hatol noong Nobyembre 2024, hawak ng ina ni Siriporn na si Thongpin Kiatchanasiri ang larawan ng anak niya sa labas ng korte at nagpahayag tungkol sa hatol.

Nakamit mo na ang katarungan, anak ko. May katarungan sa mundong ito ngayon.

Ang nakaligtas na nakilala ang sarili niyang mga sintomas

Nakaligtas si Kantima Paesaard, na kilala bilang Pla, sa isang insidenteng inimbestigahan kalaunan ng pulisya bilang tangkang pagpatay. Mga isang dekada na niyang kilala si Sararat. Nagkaklase sa iisang klase sa akademya ng pulisya ang mga asawa nila, o dating asawa sa kaso ni Sararat, at regular na nagbibisita ang kanilang mga pamilya sa isa't isa.

Ayon kay Pla, nagkasakit siya nang malubha wala pang 10 minuto matapos inumin ang halamang gamot na ibinigay sa kaniya ni Sararat para sa ubo. Hirap siyang huminga, tumawag siya ng ambulansiya, at unti-unting nanigas ang mga kamay niya bago siya nawalan ng malay. Nang magkamalay siya sa ospital, nalaman niya sa asawa na tumigil ang tibok ng puso niya.

Inilarawan ni Pla, ang nag-iisang nakaligtas sa 15 kataong kinilala ng pulisya, ang hirap niyang huminga.

Pero kahit anong pilit kong huminga, hindi pa rin ako makahinga.

Noong panahong iyon, inakala niyang nagkaroon siya ng reaksiyong alerhiya. Dinalaw siya ni Sararat sa ospital at waring nag-aalala. Pagkalipas ng dalawang buwan, noong Nobyembre 2022, nagdala si Sararat ng mga pampapayat sa bahay ni Pla matapos mapag-usapan ng pamilya ang pagbabawas ng timbang. Hindi iyon ininom ni Pla.

Nang lumabas lamang ang balita tungkol sa pagkalason kay Siriporn saka iniugnay ni Pla ang sarili niyang karamdaman sa mga sintomas ng exposure sa cyanide. Inilarawan din niya ang ugnayang pinansiyal nila: nagpautang siya kay Sararat ng 250,000 baht sa loob ng isang buwan, at kalaunan ay hiningi niya nang buo ang pera dahil kailangan niyang magbayad para sa kotse niya.

Dahil nakaligtas siya, nagkaroon ang mga imbestigador ng salaysay mula sa isang taong kayang maglarawan kapwa sa karamdaman at sa relasyong nauna rito. Kinailangan pa ring suriin nang hiwalay ang testimonya niya sa ebidensiyang may kinalaman sa mga pagkamatay.

Iniugnay ng mga pautang at samahan sa pag-iipon ang mga kaso

Natukoy ng mga imbestigador ang ilang uri ng ugnayang pinansiyal: mga kasapi ng mga grupong nag-iipon na inorganisa ni Sararat, mga kaibigang nagpautang mismo sa kaniya, at mga taong nagbigay sa kaniya ng pera upang ipautang o ipuhunan sa ibang lugar. Naglipat si Siriporn ng 300,000 baht kay Sararat para ipuhunan, ayon sa kapatid niya.

Nag-aambag nang regular ng pera ang mga kasapi sa ganitong mga samahan sa pag-iipon. Maaaring umutang ang mga kalahok mula sa pondo, magbayad ng napagkasunduang interes at patuloy na maghulog ng karaniwang ambag habang nagbabayad ng utang. Para sa ilang kasapi, dagdag-kita ang interes. Malaki ang pag-asa ng ganitong kaayusan sa tiwalang tutuparin ng ibang kalahok ang kanilang mga obligasyon.

Inilarawan ni Piriya Pholphirul, propesor ng ekonomiks sa National Institute of Development Administration, ang lawak ng paglahok dito sa Thailand.

Tinatayang milyon-milyong Thai ang sumasali sa mga samahan sa pag-iipon, at bilyun-bilyong baht ang tinatayang umiikot dito.

Iginiit ng pulisya na utang at pagsusugal ang nagtulak sa mga ginawa ni Sararat. Noong Mayo 2023, sinabi ni Surachate na malaki ang utang niya sa mga credit card. Ikinuwento rin niya kalaunan ang isang insidente kung saan umano'y natalo si Sararat ng 10 milyong baht sa isang sugalan habang bumibiyahe sa pagitan ng Kanchanaburi at Nakhon Pathom.

Ipinakikita ng mga halagang ito ang magkakaibang laki ng mga ugnayang pinansiyal. Nagpautang si Surat Toraphap, isa pang hinihinalang biktima, kay Sararat ng 50,000 baht at pagkatapos ay 10,000 baht, na may kabuuang 60,000 baht. Limang ulit nito ang 300,000 baht na ipinaglipat ni Siriporn. Mas malaki ang iniulat na talo sa sugal kaysa sa alinman sa mga pautang, bagaman hindi sapat ang mga halagang iyon lamang upang matukoy kung paano ginamit ang alinmang bayad.

Maaaring ipaliwanag ng suliraning pinansiyal ang motibong ibinibintang ng pulisya, pero hindi nito mismo pinatutunayan ang pagpatay. Kailangan sa bawat pag-uusig ang ebidensiyang nag-uugnay sa nasasakdal sa pagkalason at sa partikular na biktima.

Kinuwestiyon ng mga pamilya ang mga pagkamatay na itinuring na likas

Sa Mukdahan, namatay si Sawitree Budsrirak, na kilala bilang Nim, noong Nobyembre 2020, ilang sandali matapos manganak. Nagtatrabaho sa Bangkok si Nitipon Nuchit, asawa niya, mga 650 kilometro ang layo, nang hindi masagot ang mga tawag niya at kontakin niya sa video ang kanilang limang taong gulang na anak.

Itinapat ng bata ang kamera sa kaniyang ina, na nakadapa sa kutson. Inakala muna ni Nitipon na natutulog ito. Nang makita niya sa isa pang tawag na ganoon pa rin ang posisyon nito, pinapunta niya ang isang kapitbahay upang tingnan ito. Naroon sa malapit ang bagong silang nilang anak na babae.

Naalala ni Nitipon, habang inilalarawan ang pagkakatuklas sa pagkamatay ng asawa niya, kung gaano kalapit ang sanggol sa ina nito.

Natagpuang patay si Nim sa kama habang ilang talampakan lang ang layo ng anak naming babae na natutulog.

Sumali si Nim sa isang online na samahan sa pag-iipon kasama si Sararat upang kumita ng dagdag na pera. Nagkakaiba ang mga ulat sa edad niya: 40 o 41. Noong una, itinuring na likas ang sanhi ng pagkamatay niya.

Si Surat, na kilala bilang Bee, ay 35 taong gulang at naging kaklase ni Sararat. Kinuwestiyon ng kapatid niya ang biglaang pagkamatay nito sa Kanchanaburi at nakakita ng mga mensahe tungkol sa perang ipinahiram nito kay Sararat. Itinuring ding likas ang pagkamatay na iyon.

Nagkakaiba ang pagkakasunod-sunod ng mga pangyayari sa mga ulat: inilalagay ng salaysay ng pamilya ang pagkamatay ni Surat noong Enero 2021, samantalang 6 Marso 2021 ang nakasaad sa mas huling talaan ng mga kaso. Hindi malulutas ang pagkakaibang ito nang walang orihinal na rekord ng kaso. Inilalarawan ng parehong salaysay ang biglaang pagkamatay at ang parehong ugnayang pinansiyal.

Isa pang imbestigasyon ang may kinalaman kay Monthathip Khao-in, na namatay matapos bumalik sa Thailand mula sa ibang bansa. Ayon sa ina niya, sinundo siya ni Sararat sa paliparan at namatay siya makalipas ang ilang oras. Inilarawan sa ulat noong Mayo 2023 na nangyari ang pagkamatay pitong taon na ang nakalilipas, samantalang 7 Hulyo 2015 ang nakasaad sa mas huling talaan. Hindi rin eksaktong nagtutugma ang mga petsang iyon.

Paano binuo ng mga imbestigador ang ebidensiya

Pinagsama sa imbestigasyon ang mga pagsusuri sa lason, kuha ng surveillance camera, mga rekord pinansiyal at testimonya. Noong Mayo 2023, sinabi ni Damrongsak Kittiprapas, hepe ng pambansang pulisya, na walang saksing nakakita kay Sararat na naglagay ng cyanide sa pagkain o tubig, ngunit naniniwala ang mga imbestigador na sapat ang ebidensiyang di-tuwiran at forensiko upang magsampa ng kaso.

Hindi direktang naitatala ng di-tuwirang ebidensiya ang diumano'y ginawa. Sa halip, maaari nitong pag-ugnayin ang mga pangyayari sa pamamagitan ng mga katotohanan gaya ng mga binili, komunikasyon, paglilipat ng pera at paggalaw ng mga tao. Nakabatay ang halaga nito sa kung mapagkakatiwalaang naitatatag ng mga katotohanang iyon ang pananagutan sa bawat indibidwal na kaso.

Ikinuwento ni Rapee na may larawan ng isang delivery kung saan iniaabot ang cyanide sa Toyota Fortuner ni Sararat. Makikita sa tabi ng kambyo ang isang maliit na kulay rosas na bag na Hello Kitty. Kalaunan, kinuha ng mga imbestigador ang bag at nakakita roon ng boteng may rehistrasyon na tumukoy sa nag-angkat nito, ayon sa kaniya. Sinabi rin ng pulisya na ibang tao ang ginamit ni Sararat sa pag-order ng cyanide sa halip na bilhin ito sa sarili niyang pangalan.

Pinipigilan ng cyanide ang mga selula na magamit nang maayos ang oxygen, na maaaring magdulot ng mabilis na hirap sa paghinga, pagkawala ng malay at paghinto ng puso. May lehitimo rin itong gamit sa industriya, kabilang ang paglalagay ng metal coating at pagproseso ng ginto. Kaya kailangang maiugnay ang ebidensiya ng pag-iingat nito sa labag sa batas na paggamit.

Ipinakikita ng kaso ni Siriporn na matutukoy ang cyanide sa pamamagitan ng partikular na forensikong pagsusuri. Inilarawan ng unang paliwanag na atake sa puso ang nakikitang pangyayaring medikal; nagbigay naman ang sumunod na resulta ng pagsusuri sa lason ng ebidensiya kung ano talaga ang sanhi nito. Nakatulong ang pagkakaibang ito sa muling pagsisiyasat sa mga pagkamatay na dati'y nagmukhang walang kaugnayan sa isa't isa.

Ano ang ipinasiya sa unang hatol

Sa hatol noong 20 Nobyembre 2024, sinentensiyahan si Sararat ng kamatayan dahil sa pagpatay kay Siriporn. Sinentensiyahan din ang dating asawa niyang si Vitoon Rangsiwuthaporn, isang dating police lieutenant colonel, at ang abogadong si Thannicha Aeksuwanwat dahil sa pagtulong magtago ng ebidensiya o tumulong kay Sararat na makaiwas sa parusa.

Nagkakasundo ang mga ulat na sinentensiyahan si Vitoon ng isang taon at apat na buwang pagkakakulong. Nagkakaiba naman ang mga ito sa sentensiya ni Thannicha. Ayon sa isang ulat, unang sinentensiyahan silang dalawa ng dalawang taon, ngunit ibinaba ito sa isang taon at apat na buwan dahil sa kapaki-pakinabang na testimonya. Dalawang taon naman ang ibinibigay na sentensiya sa abogado sa ibang mga ulat, kabilang ang mga ulat tungkol sa sumunod na paglilitis.

Nagkakaiba rin ang mga halagang ipinag-utos bilang danyos. Ayon sa isang ulat, inatasan ang tatlong nasasakdal na magbayad nang pinagsama-samang 2.4 milyong baht sa pamilya ni Siriporn. Sinasabi naman sa isa pa na inatasan si Sararat na magbayad ng dalawang milyong baht. Maaaring tumukoy ang mga ito sa magkakaibang pananagutan, ngunit hindi ito napatunayan, kaya hindi dapat ituring na magkakatumbas ang mga halaga.

Nagbago ang katayuan ni Vitoon habang umuusad ang mga paglilitis. Noong Mayo 2023, pansamantalang pinalaya siya ng Nakhon Pathom Provincial Court dahil hindi pa nakapagtatatag ang mga imbestigador ng ebidensiyang nag-uugnay sa kaniya sa mga diumano'y krimen. Noon, sinabi ng pulisya na may mga kasong may kinalaman sa ninakaw na ari-arian at mga pekeng opisyal na dokumento. Hindi pinal na pasiya tungkol sa mas huling kaso ng pagtatago ng ebidensiya ang naunang pagpapalayang iyon.

Noong 26 Nobyembre 2024, naghain si Thannicha ng kahilingan na umatras bilang abogado ni Sararat. Binanggit niya ang hindi pagkakasundo sa paraan ng pagtatanggol at ang pagkumpleto ng trabaho niya sa paglilitis sa unang hukuman. Bago ang unang hatol, kinuwestiyon niya ang teorya ng pulisya at pinagdudahan kung pinatutunayan nga ng ebidensiya ng pagkalason sa cyanide na si Sararat ang nagbigay ng lason.

14 pang kaso at magkakasalungat na kronolohiya

Noong 26 Nobyembre 2024, isinumite ng mga imbestigador sa mga piskal ang 14 pang karagdagang case file. Pinangunahan ni Thanayut Wutthichatthamrong, assistant national police chief, ang pagsumite, kasama ang mga imbestigador mula sa sentral at panlalawigang pulisya. Sinabi ni Anek Taosupap, deputy commander ng Crime Suppression Division, na naniniwala siyang sapat ang ebidensiya upang magsampa ng kaso.

Malaki ang pagkakaiba-iba ng kapal ng mga file. Ang file tungkol kay Pla ay may 2,821 pahina sa anim na folder. Ang file tungkol kay Pusadee Samboonmee ay may 3,479 pahina sa walong folder. Bagaman inilalarawan ng isang ulat ang pagsumite bilang may kinalaman sa 14 na pagkamatay, kabilang sa sarili nitong talaan si Pla, na nakaligtas.

Sinabi ni Sanchai Chanphong, direktor heneral ng Office of Criminal Litigation, na hiwa-hiwalay na itatalaga at susuriin ng mga piskal ang mga file. Nagbabala siya na kailangang hiwalay na isaalang-alang ang epekto ng unang hatol sa iba pang mga kaso.

• 14 Abril 2023: Namatay si Siriporn matapos magtungo kasama si Sararat sa Mae Klong River sa Ratchaburi.
• 25 Abril 2023: Inaresto ng pulisya si Sararat sa Bangkok.
• 4 Mayo 2023: Ibinunyag ng pulisya sa publiko na may 15 hinihinalang biktima, kabilang ang 14 na namatay at isang nakaligtas.
• 20 Nobyembre 2024: Ipinataw ng Criminal Court ang unang sentensiyang kamatayan dahil sa pagpatay kay Siriporn.
• 26 Nobyembre 2024: Nagsumite ang mga imbestigador ng 14 pang case file sa mga piskal.

Hindi maaaring pagsamahin sa iisang maaasahang salaysay ang mga sumunod na ulat. Nakatala sa isang ulat na may petsang Setyembre 22 ngunit walang tahasang taon na tatlong sentensiyang kamatayan, dalawang habambuhay na pagkakakulong at tatlong pagpapawalang-sala. Inilalarawan naman sa hiwalay na pagbabalik-tanaw na tahasang may petsang 25 Agosto 2026 ang pitong hatol: dalawang sentensiyang kamatayan, dalawang habambuhay na pagkakakulong at tatlong pagpapawalang-sala. Itinutukoy nito ang sentensiyang kamatayan sa kaso ni Darinee Thepthawee bilang ikapitong hatol.

Inilalagay ng huling pagbabalik-tanaw sa 2026 ang ilang pasya, samantalang ibang kabuuang bilang naman ang binabanggit sa ulat noong Setyembre. Dapat manatiling magkahiwalay ang mga petsa at bilang sa halip na tahimik na pag-isahin.

Ipinakikita ng mga pagpapawalang-sala kung bakit magkakahiwalay ang bawat kaso

Inilalarawan sa pagbabalik-tanaw na may petsa ang mga pagpapawalang-sala sa mga kasong kinasasangkutan nina Nittaya Kaewbuppa, Rosjarin Nilhoi at Monthathip Khao-in. Ayon dito, nagkaroon ng mga puwang sa ebidensiyang nag-uugnay kay Sararat sa diumano'y pagkalason, pag-iingat ng cyanide o motibong pinansiyal. Sa kaso ni Rosjarin, sinasabi rin nitong nabayaran na ng namatay ang utang at nabawi ang sasakyang isinangla niya.

Ipinakikita ng mga resultang ito ang pagkakaiba ng hinala ng imbestigador at ng patunay na sapat para sa hatol ng pagkakasala. Hindi mapapalitan ng paniniwala ng pulisya sa paulit-ulit na padron ang ebidensiyang magpapatunay sa pananagutan ng nasasakdal sa bawat pag-uusig.

Nagbabala rin si Winyoo Chanakul, deputy director ng Somdet Chaopraya Institute of Psychiatry, laban sa pagtingin sa utang bilang kumpletong paliwanag sa paulit-ulit na karahasan. Mahigit 20 taon na siyang nag-aalaga ng mga pasyenteng saykayatriko na gumawa ng mararahas na gawain, kabilang ang pagpatay.

Hindi sapat na ipaliwanag ng suliraning pinansiyal lamang ang isang taong may problemang pinansiyal at nagagawa nang pumatay ng iba, at paulit-ulit pa itong ginagawa. Kung pera lang ang dahilan, papatay na sana ang lahat ng may utang.

Hindi nagtatatag ng diyagnosis kay Sararat ang mga pahayag niya. Kinukuwestiyon ng mga ito ang palagay na sapat na paliwanag lamang ang suliraning pinansiyal sa asal na ibinibintang ng mga imbestigador.

Sinasabi sa ulat noong Setyembre 22 na hindi pa nililitis ang mga kaso nina Nim at Surat at itinatakda nito ang Nobyembre 25 bilang susunod na petsa sa kaso ng tangkang pagpatay kay Pla, ngunit walang tinutukoy na taon. Hindi itinatatag ng ulat na iyon o ng sumunod na pagbabalik-tanaw ang resulta ng paglilitis kay Pla o ang kumpletong kasaysayan ng mga apela. Hindi rin nangangahulugan ang sentensiyang kamatayan na naisagawa na ang pagbitay: iniulat na isang beses pa lamang nagsagawa ng pagbitay ang Thailand mula nang matapos ang 2009, noong 2018.

Mahahalagang punto

• Unang sinentensiyahan ng kamatayan si Sararat Rangsiwuthaporn noong 20 Nobyembre 2024 dahil sa pagpatay kay Siriporn Khanwong.
• Tinukoy ng pulisya ang 15 hinihinalang biktima: 14 na namatay at isang nakaligtas, si Kantima Paesaard.
• Nakatulong sa pagpapalawak ng imbestigasyon ang pagkakatuklas ng cyanide sa ikalawang autopsy, mga kuha ng surveillance camera, rekord pinansiyal at ebidensiya ng delivery.
• Nagsumite ang mga imbestigador ng 14 pang case file sa mga piskal noong 26 Nobyembre 2024.
• Nagresulta sa mga paghatol at pagpapawalang-sala ang iba pang paglilitis, at nangangailangan ang bawat kaso ng hiwalay na patunay.
• Nagkakaiba ang mga ulat sa kabuuang bilang ng mga sumunod na hatol, ilang petsa, sentensiya sa abogado at mga halagang ipinag-utos na danyos.
• Walang tahasang taon ang iniulat na petsang Nobyembre 25 para sa kaso ng nakaligtas, at hindi itinatatag rito ang naging resulta nito.