Tumama sa Record Low ang Piso ng Pilipinas Habang Pinatindi ng 7.2% na Implasyon ang Pabigat sa mga Sambahayan at sa BSP

Kasabay ng paghina ng piso sa rekord na antas, lumalala ang pagtaas ng mga presyo

Nagsara ang piso ng Pilipinas sa PHP62.90 kada dolyar ng US noong Oktubre 8, 2026, isang rekord, habang umabot sa 7.2% ang implasyon noong Setyembre at mas matindi pa ang 9% na pagtaas ng mga presyo para sa pinakamahihirap na sambahayan. Sa 20.3% na implasyon sa bigas at 14.6% sa transportasyon, hindi lamang kalakalan ng salapi ang naaapektuhan kundi pati badyet sa pagkain, pamasahe at gastusin sa negosyo.

Iniulat ng Philippine Statistics Authority sa ulat sa implasyon noong Setyembre na tumaas ang pambansang antas mula 6.1% noong Agosto at 1.7% noong Setyembre 2025. Umabot sa 5.4% ang karaniwang implasyon mula Enero hanggang Setyembre 2026. Katumbas ng antas noong Abril ang pinakahuling buwanang bilang, at ito ang pinakamabilis mula Marso 2023, nang umabot sa 7.6% ang implasyon.

Nagbabala si ekonomistang Emmanuel Leyco sa isang panayam sa radyo noong Oktubre 9 na kinakain ng pagtaas ng mga presyo ang kakayahang bumili ng mga tao at hindi na gaanong kaakit-akit ang pamumuhunan sa piso. Hinimok niya ang pamahalaan na pag-isipan ang mas malawak na kaluwagan sa buwis sa gasolina at mga tax holiday para sa maliliit na negosyo. Aniya, hindi dapat Bangko Sentral ng Pilipinas lamang ang kumilos.

Nasa 5% ang benchmark interest rate ng sentral na bangko matapos ang tatlong pagtaas ngayong taon. Nakatakda sa Oktubre 22 ang susunod nitong pulong sa patakaran, at inaasahan ng ilang bangko ang isa pang pagtaas na isang-kapat ng isang porsiyentong punto. Hamon dito na maaaring makapagpabagal ng implasyon at sumuporta sa piso ang mas mataas na gastos sa pangungutang, ngunit maaari rin nitong pahinain ang matamlay na pagkonsumo at pamumuhunan.

Ipinakikita ng mga bilang ng palitan ng salapi

Nilampasan ng pagsasara noong Oktubre 8 nang apat na sentimo ang dating rekord na PHP62.86 kada dolyar noong Setyembre 14. Humina ang piso nang 15 sentimo sa sesyon noong Oktubre 8, habang tumaas sa $1.4 bilyon ang dami ng kalakalan mula $1.2 bilyon noong nakaraang sesyon.

May salungatan sa isang ulat sa merkado noong Oktubre 6 na dahilan para hindi mapagkatiwalaan ang pagbasa sa galaw ng palitan noong araw na iyon. Inilalarawan nito ang paghina ng piso nang 15 sentimo, pero sinasabi ring nagsara ito sa PHP61.771 kumpara sa PHP62.621 noong nakaraang araw. Ayon sa mga bilang na iyon, dapat ay lumakas ang piso nang 85 sentimo, dahil mas kaunting piso ang kailangan para makabili ng isang dolyar. Sinasabi rin ng parehong ulat na umabot sa PHP62.84 ang pinakamababang antas nito sa maghapon.

Inilalagay ng mas malawak na kronolohiya ang pinakahuling rekord sa mas mahabang panahon ng paghina ng piso:

• Oktubre 30, 2025: Umabot sa PHP59.20 kada dolyar ang piso at nagsara sa PHP59.13.
• Setyembre 14, 2026: Nagtala ang piso ng pinakamababang pagsasara na PHP62.86, na inilarawan bilang ika-25 rekord na pinakamababang antas nito sa taong iyon.
• Oktubre 8, 2026: Nagsara ang piso sa bagong rekord na PHP62.90.
• Oktubre 9, 2026: Nanawagan si Leyco ng mga hakbang para maprotektahan ang mga mamimili at maliliit na negosyo.

Mula sa rekord noong Oktubre 2025, tumaas mula PHP59.13 tungong PHP62.90 ang halaga sa piso ng pagbili ng isang dolyar, o humigit-kumulang 6.4%. Pagsukat ito ng pagbabago sa halaga ng palitan, hindi ng pagtaas ng presyo sa tingian ng bawat inaangkat na produkto.

Malaking bahagi ng presyon sa implasyon ay mula sa pagkain

Tinukoy ng PSA ang pagkain at mga inuming hindi nakalalasing, pabahay at mga utilidad, at transportasyon bilang pangunahing nag-ambag sa implasyon noong Setyembre. Ang kani-kanilang bahagi sa pambansang antas na 7.2% ay 35.8%, 24.0% at 18.3%. Sama-sama, bumuo ang mga kategoryang ito ng 78.1% ng pangkalahatang implasyon.

Umabot sa 6.7% ang implasyon sa pagkain at mga inuming hindi nakalalasing, mula 4.6% noong Agosto. Tumaas nang 6.8% ang presyo ng pagkain lamang. Umakyat nang 20.3% ang presyo ng bigas kumpara noong nakaraang taon, mula 19.4% noong Agosto. Samantala, mula sa taunang pagbaba na 3.4%, naging 10.7% ang pagtaas ng presyo ng mga gulay, lamang-ugat, saba, saging na pangluto at mga butil.

Tumaas sa 7.4% ang implasyon sa isda at pagkaing-dagat, at umabot sa 8.7% ang implasyon sa prutas at mani. Bumaba pa rin kumpara noong nakaraang taon ang presyo ng karne at ng gatas, mga produktong gawa sa gatas at itlog, bagaman lumiit ang mga ibinaba ng mga ito. Bumagal mula 18.2% tungong 17.3% ang implasyon sa mais, patunay na hindi pare-parehong bumilis ang pagtaas ng presyo ng lahat ng pagkain.

Kailangan ding pag-ibahin ang ambag ng isang kategorya sa antas ng implasyon at ang ambag nito sa pagtaas mula Agosto. Bumuo ng 35.8% ng kabuuang implasyon noong Setyembre ang pagkain at mga inuming hindi nakalalasing, pero ayon sa hiwalay na kalkulasyon, 73.4% ng pagbilis ng implasyon sa buwanang batayan ay mula sa mga ito.

Iba ang paghahati ng ING: tinataya nitong humigit-kumulang 75% ng pagbilis na 1.1 porsiyentong punto ay mula sa pagkain maliban sa bigas, habang tig-10% naman ang ambag ng bigas at transportasyon. Hindi dapat ituring na magkapalit ang mga paghahating ito dahil magkaiba ang mga kategoryang pinagmumulan ng pagtaas sa bawat pagtataya. Pareho namang tinutukoy ng mga ito ang pagkain bilang pangunahing dahilan ng pagbilis ng implasyon noong Setyembre.

Hindi lamang pagkain at gasolina ang nagtataas ng mga presyo

Kumalat sa 11 sa 13 pangkat ng kalakal na sinusubaybayan ng PSA ang pagtaas ng implasyon noong Setyembre. Tanging sa impormasyon at komunikasyon bumagal ang implasyon, sa 0.9%, habang nanatili sa sero ang serbisyong pinansiyal.

Tumaas ang implasyon sa kalusugan mula 5.0% tungong 5.6%, sa mga kagamitan at pagkukumpuni ng sambahayan mula 4.1% tungong 4.7%, at sa libangan, isport at kultura mula 5.1% tungong 5.3%. Umabot sa 7.0% ang implasyon sa mga restawran at serbisyo sa tuluyan. Mahalaga ang lawak ng pagtaas na ito dahil ipinakikita nitong umaabot ang presyon sa mga produkto at serbisyong hindi lamang ang pagkain at enerhiyang unang naapektuhan.

Tumaas mula 4.1% tungong 4.7% ang core inflation, na hindi kasama ang ilang piling pagkain at enerhiya upang makatulong sa pagsubaybay sa pinagbabatayang takbo ng mga presyo. Ito ang pinakamataas na bilang mula Oktubre 2023. Hindi nito itinatakda ang sanhi ng bawat pagtaas ng presyo, pero pinatitindi ng pagbilis nito ang pangamba na kumakalat sa ekonomiya ang pagtaas ng mga gastos sa pagpapatakbo ng negosyo.

Inilarawan ni Leonardo A. Lanzona Jr., ekonomista sa Ateneo de Manila University, kung paano maaaring maging tuluy-tuloy na presyon sa mga lokal na presyo ang isang panlabas na dagok:

"Sinisindihan ng mga dagok mula sa ibang bansa ang apoy, habang patuloy itong pinag-aalab ng paglipat ng epekto sa mga lokal na presyo," aniya.

Tinukoy rin ni Marco C. Agonia, ekonomista sa University of Asia and the Pacific, ang mga umuusbong na di-tuwirang epekto. Nangyayari ang mga ito kapag sinusundan ng iba pang pagsasaayos ng presyo sa iba’t ibang sektor ang unang pagtaas ng gastos sa gasolina o pagkain. Halimbawa, nagtataas ng singil ang mga negosyo para mabawi ang gastos sa transportasyon, materyales o sahod. Nagbabala si John Paolo R. Rivera, senior research fellow sa Philippine Institute for Development Studies, na mas mahirap mabilis na pababain ang implasyon kapag kumalat na ang presyon lampas sa pabagu-bagong presyo ng pagkain at enerhiya.

Mas mataas ang implasyon sa mahihirap na sambahayan at mga lugar sa labas ng Maynila

Tumaas sa 9% noong Setyembre mula 8.2% noong Agosto ang implasyon para sa pinakamababang 30% ng mga sambahayan batay sa kita. Mas mataas ito nang 1.8 porsiyentong punto kaysa sa pambansang pangkalahatang antas. Umabot sa 6.5% ang karaniwang implasyon nila mula Enero hanggang Setyembre, kumpara sa 0.4% na pagbaba ng presyo sa kaparehong panahon noong 2025.

Ipinakikita ng pagkakaiba ang mga presyong sinusubaybayan at ang mga padron ng paggastos na saklaw ng magkahiwalay na panukat para sa mga sambahayan. Ibig sabihin, mas mababa ang 7.2% na pambansang bilang kaysa sa aktuwal na nasukat na pagtaas ng mga presyong kinakaharap ng pinakamahihirap na sambahayan. Nagbabala si Agonia na limitado ang kakayahan ng mga pamilyang bahagyang nasa itaas ng antas ng kahirapan na tiisin ang tuluy-tuloy na pagtaas ng presyo.

Nagdudulot din ng pagkakaiba ang lokasyon. Umabot sa 5.4% ang implasyon sa National Capital Region, habang 7.6% naman sa mga lugar sa labas nito, o agwat na 2.2 porsiyentong punto. Sa labas ng kabisera, 7.0% ang implasyon sa pagkain at mga inuming hindi nakalalasing at 15.2% sa transportasyon, kumpara sa 4.9% at 11.5%, ayon sa pagkakasunod, sa kabisera.

Bumilis ang implasyon sa 16 sa 18 rehiyon ng bansa. Pinakamataas ang 9.7% sa Bangsamoro Autonomous Region in Muslim Mindanao, habang pinakamababa ang 5.9% sa MIMAROPA. Iminungkahi ni Lanzona ang mga naka-target na cash transfer, hakbang para matiyak ang suplay ng bigas at tulong sa pamasahe sa halip na tulong na ibinibigay sa lahat.

Dagdag na pabigat ang langis at paglakas ng dolyar

Itinataas ng paghina ng piso ang halaga sa lokal na salapi ng mga inaangkat na binibili gamit ang dolyar, kabilang ang langis at ilang suplay ng bigas. Maaari pang magpatindi rito ang pagtaas ng mga presyo sa pandaigdigang merkado: maaaring sabay na mas mahal ang produkto at ang dolyar na pambayad dito.

Tinukoy ni Ruben Carlo Asuncion, punong ekonomista ng UnionBank of the Philippines, ang patuloy na lakas ng dolyar, mataas na ani ng US Treasury bonds at presyong mahigit $100 kada bariles ng langis bilang mga pumipiga sa piso. Binanggit naman ni Michael Ricafort, punong ekonomista ng RCBC, ang pag-akyat sa 5.29% ng ani ng Treasury bonds, na maaaring magpalamang sa mga asset na dolyar sa paningin ng mga mamumuhunan.

Ayon sa paghahambing ng presyo ng gasolina ng ING, 63% ang implasyon sa presyo nito sa Pilipinas, kumpara sa 35% sa Indonesia at 33% sa Thailand. Dahil dito, mas mataas nang 28 porsiyentong punto ang bilang ng Pilipinas kaysa sa Indonesia at 30 punto kaysa sa Thailand. Paghahambing ito ng presyo ng gasolina, hindi ng pangkalahatang implasyon sa mga bansang ito.

Ipinaliwanag ni Deepali Bhargava, pinuno ng pananaliksik ng ING sa rehiyong Asia Pacific, ang pagkakaibang ito:

"Kapansin-pansin sa paghahambing ng Pilipinas sa mga karatig-bansa nito sa rehiyon ang higit na malakas na paglipat ng epekto ng pandaigdigang presyo ng langis sa lokal na presyo ng gasolina," aniya.

Lumampas sa $100 kada bariles ang Brent crude noong unang bahagi ng Setyembre kasabay ng panibagong labanan sa Persian Gulf. Nagbabala ang Bank of America na maaaring kailanganing baguhin ang mga pagtataya ng BSP sa implasyon dahil nakabatay ang mga palagay nito sa presyo ng langis na $81 kada bariles para sa 2026 at $75 para sa 2027. Itinataya ng mga pagtatayang iyon ang implasyon sa 6.1% at 5.4%, ayon sa pagkakasunod. Sinabi rin ng bangko na maaaring hindi na kailangan ang pagtataas sa mga pagtataya kung hihina ang presyo ng enerhiya sa mga susunod na linggo.

May kapalit sa paglago ang desisyon sa interest rate sa Oktubre

Itinaas ng BSP ang benchmark rate nang kabuuang 75 basis point sa pamamagitan ng mga pagtaas na tigkapat ng isang porsiyentong punto noong Abril 23, Hunyo 18 at Agosto 27. Ang isang basis point ay katumbas ng isang-daan ng isang porsiyentong punto. Kung tataas pa ito nang 25 basis point, aakyat ang rate mula 5% tungong 5.25%.

Inaasahan ng BPI, Chinabank Research, BMI, ING at Nomura ang pagtaas sa Oktubre. Nakatakdang magdaos ng dalawa pang pulong sa patakaran sa 2026 ang Monetary Board, sa Oktubre 22 at Disyembre 17. Mga pagtataya ang mga inaasahang ito, hindi mga pahayag ng pinal na desisyon.

Pinangangambahan ni Leyco na mas mababa sa kasalukuyang 7.2% na implasyon ang policy rate na 5%. Ang simpleng agwat na 2.2 porsiyentong punto ay nagpapakita ng epekto ng implasyon sa kita kapag sinukat batay sa kakayahang bumili. Hindi ito aktuwal na kita ng isang mamumuhunan, dahil nagkakaiba ang tubo ng mga asset at nakasalalay rin ang mga pasya sa pamumuhunan sa inaasahang implasyon at galaw ng salapi.

Inaasahan ni Emilio Neri Jr., punong ekonomista ng BPI, ang mga pagtaas sa Oktubre at Disyembre, na magtataas sa rate sa 5.50% sa pagtatapos ng 2026. Posible rin aniya ang mas malaking pagtaas na 50 basis point sa isa sa mga natitirang pulong. Inaasahan naman ng UOB ang tatlong sunod-sunod na pagtaas na tigkapat ng isang porsiyentong punto hanggang sa unang quarter ng 2027, na magtutulak sa rate sa 5.75%. Inaasahan ng Goldman Sachs ang mga pagtaas sa dalawang natitirang pulong sa 2026.

Sa kabilang banda, inaasahan ng BMI na titigil ang paghihigpit ng patakaran matapos ang Oktubre dahil nililimitahan ng mahinang paglago ang puwang para taasan ang gastos sa pangungutang. Nasa 3.3% ang pagtataya nitong paglago para sa 2026. Binanggit din nito ang pagliit noong Setyembre ng manufacturing purchasing managers' index, isang panukat mula sa sarbey sa kalagayan ng negosyo. Tinataya ng Bank of America na mas mababa sa 3% ang paglago sa 2026 at 3.5% sa 2027.

Bumaba ang mga reserba at humina rin ang mga sapi

Bumaba nang 8.3% kumpara noong nakaraang taon, sa $99.99 bilyon, ang kabuuang reserbang panlabas ng BSP noong Setyembre. Ito ang pinakamababang antas mula Setyembre 2023. Mga asset ito sa ibang bansa na tumutulong sa pagbabayad ng mga inaangkat na produkto at panlabas na utang, at nagbibigay sa sentral na bangko ng mga mapagkukunan para pamahalaan ang pabagu-bagong halaga ng salapi.

Mas mababa nang $4.01 bilyon ang kabuuan noong Setyembre kaysa sa binagong target ng BSP na $104 bilyon para sa katapusan ng 2026. Ibinaba ang target na ito mula $111 bilyon dahil sa digmaan sa pagitan ng US at Iran. Hindi ipinakikita ng bilang noong Setyembre na mas mababa ito sa target kung magkano ang magiging kabuuan sa Disyembre.

Ayon sa BSP, bahagi ng pagbaba ay dahil sa mas mababang pagtataya sa halaga ng ginto at paminsan-minsang pakikialam sa merkado ng palitan ng salapi. Bumaba nang 7% mula sa nakaraang buwan, sa $17.8 bilyon, ang mga hawak nitong ginto, habang bumaba sa $76.5 bilyon ang mga pamumuhunan sa ibang bansa. Bumaba naman nang 17%, sa $1 bilyon, ang dayuhang salapi at mga deposito.

Sinabi ng sentral na bangko na sapat pa rin ang mga reserba para tustusan ang 6.3 buwang pag-aangkat ng mga produkto at pagbabayad para sa mga serbisyo at pangunahing kita, at katumbas ng humigit-kumulang 3.2 ulit ng panlabas na utang na panandalian batay sa natitirang panahon ng pagbabayad. Inilarawan ni Robert Dan Roces, ekonomista ng grupong SM Investments, ang sitwasyon bilang pamamahala sa pabagu-bagong halaga ng salapi, hindi kawalan ng kakayahang tumupad sa mga panlabas na obligasyon.

Humina rin ang mga sapi noong Oktubre 6. Bumaba nang 1.15%, sa 5,677.12, ang Philippine Stock Exchange index, habang bumagsak nang 0.86%, sa 3,170.73, ang All Shares index. Lumampas sa 536.164 milyong sapi na nagkakahalaga ng PHP5.457 bilyon ang kalakalan. Mas marami ang mga bumaba ang presyo kaysa sa mga tumaas, 120 laban sa 73, at bumaba ang lahat ng sectoral index. Pinakamalaki ang porsiyento ng ibinaba ng mining and oil, sa 2.38%.

Kasama na sa usapan ang kaluwagan sa buwis sa gasolina at tulong sa negosyo

Nanawagan si Leyco na suspindihin ang excise tax sa mga produktong petrolyo. Tinataya niyang posibleng makapagbigay ito ng kaluwagan na PHP6 hanggang PHP10 kada litro. Aniya, hindi kayang kontrolin ng Maynila ang tunggaliang nagtutulak sa pagtaas ng presyo ng enerhiya sa mundo, pero maaari nitong baguhin ang bahagi ng presyo sa bomba na mula sa lokal na buwis.

Sinuspinde ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. noong Setyembre ang excise tax sa kerosene at liquefied petroleum gas. Hindi kabilang dito ang gasolina at diesel dahil sa pangambang mabawasan ang kita ng pamahalaan at mas makinabang sa mas malawak na kaluwagan ang mayayamang sambahayan kaysa sa mahihirap na pamilya.

Iminungkahi rin ni Leyco ang mga tax holiday para sa maliliit na negosyante, na katulad ng ibinibigay sa mga dayuhang mamumuhunan. Pabor siya sa pagtaas ng sahod pero sinabi niyang kailangan ng maliliit na negosyo ng tulong sa tumataas na gastos sa pagpapatakbo. May kapalit ding pasya rito: mapoprotektahan ng kaluwagan ang paggastos ng mga sambahayan at aktibidad ng negosyo, pero mababawasan din ang kita ng pamahalaan sa pagbawas ng buwis maliban kung mababawi ito sa ibang paraan.

Inilarawan ni Arsenio M. Balisacan, kalihim sa pagpaplanong sosyoekonomiko, ang isang tugong nakatuon sa pagpapababa ng gastos sa gasolina, kuryente at logistik habang pinatitibay ang suplay at imbakan ng pagkain. Kabilang sa mga planong hakbang sa agrikultura ang pagpapalawak ng mga pasilidad sa imbakan, paglulunsad ng bakuna laban sa African Swine Fever at paghahanda sa posibleng paglakas ng El Niño.

Tinutugunan ng mga hakbang na ito ang ibang bahagi ng problema kumpara sa interest rate. Maaaring magpabagal ng paggasta at makatulong sa pagpigil sa mga inaasahang panibagong pagtaas ng implasyon ang mas mataas na rate, pero hindi nito direktang pinararami ang ani o pinalalawak ang kapasidad sa imbakan. Layunin naman ng mga hakbang sa suplay na bawasan ang kakulangan at gastos sa pamamahagi. Nakadepende sa pagpapatupad at panahon ng mga ito ang epekto sa mga presyo.

Susubukin ng mga susunod na bilang at pulong ang mga hakbang

Tinukoy ni Claire Dennis S. Mapa, pambansang estadistiko, ang El Niño at kamakailang pagtaas ng pamasahe bilang mga panganib sa huling tatlong buwan ng 2026. Inaasahang mas ganap na makikita sa bilang ng implasyon sa Oktubre ang mga pagbabago sa pamasahe. Inaasahan ng Chinabank Research na aabot sa pinakamataas na antas ang implasyon sa Nobyembre, habang nagbabala ang ING na maaaring mas kapansin-pansin ang mga epekto ng lagay ng panahon sa huling bahagi ng 2026 at unang bahagi ng 2027.

Nagkakaiba ang mga pagtataya kung gaano kabilis hihina ang implasyon. Inaasahan ng Nomura na nasa 7% ang pangkalahatang implasyon sa ikaapat na quarter, na may karaniwang 5.8% sa 2026 bago bumaba sa 3.4% sa 2027. Tinataya naman ng BMI na 5.9% sa 2026 at 5% sa 2027. Nasa 6% ang pagtataya ng UOB para sa 2026.

Nagtakda noong Hulyo ang Development Budget Coordination Committee ng pamahalaan ng saklaw na 6% hanggang 7% para sa implasyon, na mas mataas sa target na 2% hanggang 4% ng BSP. Lumampas sa dalawang saklaw ang bilang na 7.2% noong Setyembre, bagaman magkaibang panukat ang karaniwang 5.4% mula Enero hanggang Setyembre at ang antas sa iisang buwan.

Ang mga susunod na nakatakdang pasya ay sa mga pulong sa patakaran sa Oktubre 22 at Disyembre 17. Pagkatapos nito, ang pangunahing usapin ay kung sapat ang pagbuti ng suplay ng pagkain, presyo ng langis at halaga ng piso para mapabagal ang implasyon nang hindi lalong pinatataas ang gastos sa pangungutang at paggasta. Nagbabala si Leyco na lilitaw sa mga susunod na bilang ng paglago ang paghina ng kakayahang bumili kapag nagbawas ng pagkonsumo ang mga sambahayan. Babala ito tungkol sa mga susunod na datos, hindi kumpirmadong resulta sa paglago.

Mahahalagang Punto

• Nagsara ang piso sa rekord na PHP62.90 kada dolyar noong Oktubre 8, 2026.
• Umabot sa 7.2% ang pangkalahatang implasyon noong Setyembre, mula 6.1% noong Agosto.
• 20.3% ang implasyon sa bigas, 14.6% sa transportasyon at 4.7% ang core inflation.
• Umabot sa 9% ang implasyon para sa pinakamahihirap na 30% ng mga sambahayan.
• Inaasahan ng ilang bangko ang pagtaas ng rate sa Oktubre tungong 5.25%, pero nagkakaiba ang mga pagtataya nila sa mga susunod na hakbang.
• Bumaba sa $99.99 bilyon ang mga reserba noong Setyembre, na sapat pa ring tustusan ang 6.3 buwang pag-aangkat at mga kaugnay na bayarin.
• Iminungkahi ni Leyco ang mas malawak na kaluwagan sa buwis sa gasolina at mga tax holiday para sa maliliit na negosyo.
• Ang mga natitirang pulong ng BSP sa patakaran para sa 2026 ay sa Oktubre 22 at Disyembre 17.