Nagdulot ng pagtatalo sa kasaysayan, seguridad at kalayaang akademiko ang pagsusuri sa mga aklat sa Kashmir

Umabot sa lahat ng antas ng edukasyon ang malawakang pagsusuri

Inatasan ng mga awtoridad sa Kashmir na pinangangasiwaan ng India ang mga paaralan, kolehiyo, unibersidad, coaching center at pampublikong aklatan na siyasatin ang kanilang buong koleksiyon para sa mga itinuturing nilang hindi angkop o kwestiyonableng nilalaman. Saklaw ng pagsusuri ang mga nakalimbag na aklat, journal, papel-pananaliksik, disertasyon, tesis ng doktorado at digital na materyal na nakaimbak sa mga website ng unibersidad o elektronikong repositoryo.

Dapat tukuyin at iulat ng mga institusyon ang mga publikasyong maaaring lumabag sa damdaming panrelihiyon, batas ng India, mga pagpapahalagang pang-edukasyon o kinikilalang pamantayan. Inililista rin sa utos ang mga materyal na pinaniniwalaan ng mga awtoridad na nagtataguyod, dumadakila, nagbibigay-katwiran o nangangatwiran sa terorismo, marahas na ekstremismo, separatismo, radikalisasyon, alitan ng mga komunidad o gawaing nakapipinsala sa soberanya at seguridad ng India.

Walang ibinigay na tiyak na depinisyon sa direktiba kung ano ang maituturing na kwestiyonableng materyal. Ito ang kawalang-katiyakang naging sentro ng pagtatalo. Sinabi ni Naseer Ahmad Wani, direktor ng Edukasyong Pangpaaralan, na susuriin ng isang komite ang mga aklat sa mga paaralan at aklatan. Inatasan naman ng mga opisyal ang mga pinuno ng institusyon na magsumite ng detalye tungkol sa anumang publikasyong kanilang itatala, kabilang ang pamagat, may-akda, tagapaglathala, taon ng publikasyon at bilang ng kopya.

Nagpatupad din ang mga kagawaran ng edukasyon ng mga daluyan ng pag-uulat at pananagutan ng mga pinuno ng institusyon. Sa mga kolehiyo, itinakda ang mga takdang panahon para sa pagsusuri; inaasahang ipapasa ang mga ulat mula sa mga departamento patungo sa mga tanggapan ng distrito at saka sa matataas na opisyal. Inaasahang pana-panahong uulitin ang proseso.

Paano nagpasiklab ng mas malawak na imbestigasyon ang dalawang aklat?

Nagsimula ang kontrobersiya sa dalawang aklat na ipinamahagi sa mga aklatan ng mga pampublikong paaralan sa ilalim ng programang pang-edukasyong Samagra Shiksha. Naglalaman ang mga pamagat na Personalities and Legends of J&K at Great Personalities of Jammu and Kashmir ng mga talambuhay ng mga politiko, manunulat, aktibista, makata at historyador. May mga tala rin tungkol sa mga personalidad na iniuugnay sa kilusang separatista ng Kashmir.

Tinutulan ng mga kritiko mula sa Bharatiya Janata Party (BJP), na namamahala sa India sa pambansang antas, ang mga paglalarawang tumawag sa ilang personalidad na separatista bilang mahahalagang tao o martir. Ginamit din sa mga aklat ang mga katawagang India Held Kashmir at India Occupied Kashmir, mga salitang kumukuwestiyon sa paglalarawan ng New Delhi sa teritoryo bilang mahalagang bahagi ng India. Sinabi ng mga kinatawan ng BJP na maaaring impluwensiyahan ng mga aklat ang kabataan na pumanig sa separatismo at marahas na militansiya.

Inaprubahan ang mga aklat bilang bahagi ng mas malawak na proseso ng pagbili. Ayon sa mga ulat, pumili ang mga opisyal ng daan-daang pamagat mula sa daan-daang tagapaglathala para ipamahagi sa libo-libong pampublikong paaralan. Kasunod ng pagkakatuklas sa dalawang pinagtatalunang aklat, binawi ang mga ito, nagkaroon ng imbestigasyon sa proseso ng pagbili at sinuspinde ang walong opisyal ng edukasyon. Inaresto rin ng pulisya ang tatlong taong may kaugnayan sa mga aklat, ayon sa mga awtoridad at mga ulat tungkol sa imbestigasyon.

Nang maglaon, inatasan ni Manoj Sinha, tenyente gobernador ng Jammu at Kashmir, ang mga opisyal na bumuo ng permanenteng sistema para suriin ang mga aklat bago ipasok ang mga ito sa mga institusyong pang-edukasyon. Ipinagbawal ng Unibersidad ng Jammu ang mga pinagtatalunang pamagat at inilagay sa blacklist ang mga may-akda at tagapaglathala ng mga ito. Inatasan din ang ilang institusyon na siyasatin ang mga online na materyal at alisin ang mga file na itinuturing ng mga opisyal na kwestiyonable.

Ano raw ang layuning pigilan ng pamahalaan?

Ayon sa mga opisyal ng pamahalaan, hakbang ito para sa seguridad, hindi pangkalahatang paghihigpit sa pagbabasa. Nakabatay ang kanilang pangangatwiran sa kasaysayan ng armadong tunggalian sa Kashmir at sa paniniwalang maaaring gamitin ang mga materyal na pang-edukasyon para dakilain ang mga militanteng grupo o mag-udyok ng karahasang pampolitika.

Sinabi ni Sunil Sethi, tagapagsalita ng BJP, na hindi dapat pahintulutan ang mga tagasuporta ng separatismo na purihin ang mga pinunong separatista sa ngalan ng kalayaang akademiko. Ikinatwiran niyang mahirap na naibalik ang kapayapaan at maaaring magbanta sa katatagang iyon ang mga kontrobersiyal na materyal sa pagtuturo.

Sinabi naman ni Imran Nabi Dar, tagapagsalita ng naghaharing National Conference sa Jammu at Kashmir, na layunin nitong ilayo sa mga silid-aralan ang mga di-kinakailangang pagtatalo, hindi pigilan ang mga tao na magkaroon ng akses sa mga aklat nang pribado. Sinabi rin ng administrasyon na dapat tumpak sa katotohanan, angkop sa edad ng mga mag-aaral at naaayon sa mga pagpapahalagang konstitusyonal ang mga materyal na ginagamit sa mga paaralan.

May makabuluhang pagkakaiba ang publikasyong tuwirang naghihikayat ng karahasan at akdang iskolar na sumusuri kung bakit naganap ang karahasan. Ang usapin sa Kashmir ay kung saan iginuguhit ng mga opisyal ang hangganang iyon, kung sino ang magpapasya at kung pantay na ipatutupad ang mga patakaran sa lahat ng pananaw pampolitika o panrelihiyon.

Pinahihintulutan ng batas ng India ang mga paghihigpit sa kalayaan sa pagpapahayag sa mga larangan gaya ng pambansang seguridad, kaayusan ng publiko at pang-uudyok. Ayon sa mga grupo para sa karapatang pantao, dapat tiyak, kinakailangan at proporsiyonal ang mga paghihigpit na iyon. Anila, nanganganib na ituring na paglabag sa seguridad ang mga talakayan sa kasaysayan sa malawakang paghahalughog sa lahat ng aklatan, kahit walang ipinakikitang tuwirang kaugnayan ang mga ito sa karahasan.

Bakit ikinababahala ng mga akademiko ang pagkakasulat ng utos?

Maaaring sumaklaw sa napakaraming uri ng materyal ang pariralang kwestiyonableng nilalaman. Maaaring tumukoy ito sa tuwirang panawagan sa karahasan, pagkakamali sa katotohanan, pinagtatalunang interpretasyon sa kasaysayan, pagpuna sa patakaran ng pamahalaan o pananalitang nakasasakit sa isang relihiyosong komunidad. Kung walang malinaw na pamantayan, maaaring mag-alis ng mga aklat ang mga librarian at guro dahil lamang sa takot maparusahan.

Sinabi ng isang guro ng pag-aaral sa Kashmir, na hindi nagpabanggit ng pangalan, na matindi ang pagtatalo sa kasaysayan, edukasyon at identidad ng rehiyon. Ayon sa guro, nagdudulot ng lehitimong pangamba sa kalayaang akademiko at sa papel ng estado sa pagpapasya kung aling mga salaysay ang katanggap-tanggap ang pagsusuri.

Sinabi ng siyentistang pampolitika na si Noor Ahmad Baba na salungat sa konstitusyonal na proteksiyon sa pagsasalita at pagpapahayag ang ganitong mga paghihigpit. Nagbabala rin siya na maaaring maging kontraproduktibo ang malawakang pagbabawal dahil kadalasang nananatiling makukuha online o sa labas ng teritoryo ang mga materyal na inalis sa mga pisikal na aklatan.

Tinawag ni Anuradha Bhasin, manunulat at mamamahayag na kabilang ang akda sa 25 aklat na ipinagbawal noong 2025, ang pinakahuling hakbang na tangkang sindakin ang mga mambabasa at manunulat. Sinabi niyang hindi dapat ituring na mga sandata ang mga aklat, at kinuwestiyon niya kung paano masusuri ng mga opisyal ang libo-libong publikasyon at mapagkakatiwalaang mahuhusgahan ang konteksto ng mga ito.

Kahit may kwestiyonableng nilalaman dito at doon, ano naman? Kung tutuusin, hindi bomba ang mga aklat.

Tinawag namang di-makatuwiran ni Sumantra Bose, siyentistang pampolitika na kasama rin ang mga aklat sa naunang pagbabawal, ang bagong proseso. Sinabi niyang maaaring gumugol ng napakaraming oras ang isang awtoridad sa paghahalughog sa napakaraming aklat nang hindi nakapagbibigay ng matibay na batayan para pagpasyahan kung aling mga salaysay sa kasaysayan ang dapat manatiling mababasa.

Ano ang nangyari sa naunang pagbabawal sa 25 aklat?

Kasunod ng pinakahuling pagsusuri ang hiwalay na utos na inilabas noong Agosto 2025, na nagdedeklara na kinukumpiska ng pamahalaan ang 25 aklat. Kabilang sa listahan ang mga akda nina Arundhati Roy, A.G. Noorani, Sumantra Bose, Victoria Schofield at iba pang iskolar, mamamahayag at manunulat. Inakusahan ng mga awtoridad ang mga aklat na nagpapakalat ng mga maling salaysay, naghihikayat ng separatismo o naglalarawan sa terorismo sa positibong paraan. Kinukuwestiyon sa korte ang pagbabawal.

Tinalakay sa mga aklat ang mga paksang kabilang ang kasaysayan ng alitan sa Kashmir, sapilitang pagkawala, panunupil sa politika, paglaban ng mga peminista, pamamahala matapos alisin ang Artikulo 370 at mga karanasan ng mga sibilyan. Sinabi ng International Federation for Human Rights at World Organisation Against Torture na nilabag ng utos ang kalayaan sa pagpapahayag, akses sa impormasyon at kalayaang akademiko. Ikinatwiran nilang walang ipinakitang ebidensiya ang mga awtoridad na nagdulot ng tuwiran at agarang banta ang mga publikasyon.

Binigyang-diin din ng mga grupo ang mga obligasyon ng India sa ilalim ng International Covenant on Civil and Political Rights at International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights. Pinoprotektahan ng mga kasunduang iyon ang karapatang maghanap, tumanggap at magbahagi ng impormasyon, kabilang ang mga pananaw na kumukuwestiyon sa mga pamahalaan. Karaniwang saklaw ng kalayaang akademiko ang kakayahang magsagawa ng pananaliksik, maglathala ng mga natuklasan at sumuri sa mga opisyal na salaysay.

Kabilang sa pagpapatupad ng utos noong 2025 ang mga pagsalakay sa mga tindahan ng aklat sa Srinagar at pagkumpiska sa mga pamagat. Sa isang operasyon, kinumpiska ng pulisya ang mahigit 600 aklat na may kaugnayan sa Jamaat e Islami at sa mga isinulat ng iskolar na Islamiko na si Abul Ala Maududi. Sinabi ng mga awtoridad na itinataguyod ng mga aklat ang ideolohiya ng isang organisasyong ipinagbawal sa Kashmir. Ayon sa mga nagtitinda ng aklat, marami sa mga pamagat ang legal na nailathala at matagal nang mabibili sa India.

Sinabi ng ilang may-ari ng tindahan na dahil sa mga pagsalakay, ibinalik nila sa mga supplier ang mga aklat at inalis sa kanilang mga estante ang sensitibong materyal na pampolitika. Kahit hindi malinaw ang isang pormal na pagbabawal, maaaring humantong sa pagpipigil sa sarili ang takot na maaresto, makumpiskahan o maimbestigahan.

Paano naaapektuhan ng pagtatalo ang pinagtatalunang kasaysayan ng Kashmir?

Inaangkin ng India at Pakistan ang buong Kashmir, ngunit magkaibang bahagi ng rehiyon ang kontrolado ng bawat isa. Mula huling bahagi ng dekada 1980, nakaranas ng armadong insurhensiyang separatista ang bahaging pinangangasiwaan ng India. Inakusahan ng India ang Pakistan ng pagsuporta sa mga militanteng grupo, ngunit itinatanggi ito ng Pakistan. Sampu-sampung libong tao ang nasawi sa tunggalian, at nag-iwan ito ng malawak na tala tungkol sa sapilitang paglikas, pagkakakulong, pagkawala at karahasang pampolitika na dinanas ng mga sibilyan.

Hindi madaling ihiwalay ang kasaysayang iyon sa itinuturo sa silid-aralan. Maaaring kailanganing talakayin sa pag-aaral ng Kashmir ang pagkakahati ng India noong 1947, pamumuno ni Maharaja Hari Singh, magkatunggaling pag-aangkin ng India at Pakistan, United Nations, insurhensiya, mga operasyong militar, mga alegasyon sa paglabag sa karapatang pantao at mga hangaring pampolitika ng iba’t ibang komunidad.

Ayon sa mga tagasuporta ng pamahalaan, propaganda pampolitika sa halip na edukasyon ang mga salaysay na pumupuri sa mga armadong grupo o naglalarawan sa India bilang mananakop. Tugon naman ng mga kritiko, hindi mauunawaan ng mga mag-aaral ang alitan kung opisyal na pambansang salaysay lamang ang ipapakita sa kanila. Anila, hindi nangangahulugang pagsang-ayon ang pag-aaral sa isang pahayag.

Sinabi ni Syed Agha Ruhullah Mehdi, kasapi ng parlamento mula sa Srinagar, na dapat mag-ingat ng kaalaman ang mga aklatan sa halip na magsilbing kasangkapan para sa kuwentong pampolitika na pinapaboran ng pamahalaan.

Hindi nangangahulugang sinasang-ayunan ang nilalaman ng isang aklat dahil nasa aklatan ito. Kinikilala lamang nito na kailangan ng iskolarship ang akses, talakayan at mapanuring pagsisiyasat.

Sinabi ni Rao Farman Ali, may-akda at mamamahayag na nakabase sa Kashmir, na maaaring magmukhang mapanganib sa pananaw ng seguridad ang materyal tungkol sa paglaban at separatismo, ngunit kailangan pa rin ito para maunawaan ang nakaraan ng rehiyon. Ayon sa kanya, kailangan ng pananaliksik sa unibersidad ang akses sa mga primaryang sanggunian, sekundaryang sanggunian at magkakaibang interpretasyon.

Bakit mahalaga ang pagbabagong konstitusyonal noong 2019?

Noong Agosto 2019, inalis ng New Delhi ang espesyal na katayuang konstitusyonal ng Jammu at Kashmir at hinati ang dating estado sa mga teritoryong pinangangasiwaan ng pederal na pamahalaan. Dahil dito, napasailalim ang rehiyon sa mas direktang kontrol ng sentral na pamahalaan. Naibalik na mula noon ang inihalal na lokal na pamahalaan, bagaman nananatiling malawak ang kapangyarihan ng tenyente gobernador sa administrasyon at seguridad.

Ayon sa mga kritiko, nagkaroon ng mas mahihigpit na paghihigpit mula 2019 sa mga mamamahayag, aktibista, organisasyon ng lipunang sibil at institusyong pang-edukasyon. Para sa kanila, bahagi ang pagsusuri sa mga aklat ng mas malawak na pagsisikap na kontrolin ang talakayan ng publiko habang inilalarawan ang rehiyon bilang matatag at normal.

Tinatanggihan ng mga tagasuporta ng pamahalaan ang interpretasyong iyon. Sinasabi nilang sensitibo pa rin ang sitwasyon sa seguridad at dapat pigilan ng mga institusyon ang mga materyal na maaaring mag-udyok ng karahasan. Inilarawan ng administrasyon ang mga paaralan at unibersidad bilang mga lugar para sa pagtatatag ng bansa at pagtuturo ng mga pagpapahalagang konstitusyonal, na walang pagpapahintulot sa mga salaysay na separatista.

Bahagi ang hindi pagkakasundo ng mas malawak na debate sa India tungkol sa kalayaang akademiko. Nahaharap ang mga mananaliksik sa panggigipit dahil sa mga protesta sa kampus, pampublikong pagpuna, paksa ng pananaliksik at mga materyal sa pagtuturo. Itinala ng mga indeks ng kalayaang akademiko ang matinding pagbaba ng marka ng India mula kalagitnaan ng nakaraang dekada, bagaman pinagtatalunan ang mga sanhi at interpretasyon ng mga ranggong ito.

Maaari bang katahimikan sa halip na seguridad ang idulot ng pagsusuri?

Kahit layunin ng pagsusuri na pigilan ang pang-uudyok, maaari itong magkaroon ng mas malawak na epekto kapag malabo ang mga pamantayan. Maaaring umiwas ang mga librarian sa pagbili ng mga aklat tungkol sa Kashmir. Maaaring laktawan ng mga guro ang mga paksang posibleng makatawag ng pansin ng mga opisyal. Maaaring mag-atubiling magtanong ang mga mag-aaral tungkol sa kasaysayang pampolitika. Maaaring magpasya ang mga may-akda na napakamapanganib ilathala ang pananaliksik tungkol sa rehiyon.

Sinabi ni Victoria Schofield, historyador na Briton na kabilang ang aklat na Kashmir in Conflict sa 25 ipinagbawal na pamagat, na madalas gamitin ng mga pamahalaan ang pagbabawal sa aklat para higpitan ang akses sa impormasyon. Ikinatwiran niyang kailangan para sa diyalogo at pagkakasundo ang pag-unawa sa lahat ng panig ng isang tunggalian.

Hindi mo malulutas ang isang tunggalian kung hindi mo alam nang lubos ang mga katotohanan.

Nagbabala rin ang mga kritiko na hindi nawawala ang pag-uusisa kapag inalis ang mga aklat sa mga aklatan. Maraming pamagat ang mahahanap ng mga mag-aaral sa internet, sa mga pribadong koleksiyon o sa labas ng Jammu at Kashmir. Maaaring lalo pang makaakit ng mambabasa ang pagbabawal sa isang aklat, habang pinagkakaitan naman nito ng pagkakataong masusing pag-aralan iyon ang mga mag-aaral na walang maaasahang akses sa internet.

Tugon ng mga tagasuporta ng pagsusuri na hindi sapat ang pagkakaroon ng akses para maging angkop ang isang aklat sa aklatan ng paaralan. Sinasabi nilang kailangan ng mga nakababatang mag-aaral ang mga materyal na angkop sa kanilang edad at hindi dapat asahan sa mga guro na ituro bilang napatunayang katotohanan ang propaganda. Para sa kanila, ang higit na mahigpit na pagbili ng aklat at pagsusuri ng mga kwalipikadong edukador ang nararapat na solusyon.

Iminungkahi ng ilang akademiko na suriin ng mga independiyenteng komite na binubuo ng mga historyador, librarian, guro sa unibersidad at espesyalista sa larangan ang mga pinagtatalunang akda. Anila, dapat may nakasulat na dahilan at proseso ng pag-apela sa bawat pag-aalis, at dapat pag-ibahin ang pagsusuri, pagtataguyod at pang-uudyok.

Ano ang nakataya para sa mga mag-aaral at aklatan?

Tradisyonal na nagsisilbing lugar ang mga aklatan kung saan nakatatagpo ang mga mambabasa ng magkakasalungat na ideya. Iba ang papel ng mga ito sa isang tanggapan ng komunikasyon ng pamahalaan. Maaaring maglaman ang aklatan ng aklat na may pinagtatalunang mga pahayag habang tinutulungan ng mga guro ang mga mag-aaral na ihambing ang mga pahayag na iyon sa iba pang ebidensiya.

Inilalagay ng kasalukuyang proseso sa mahirap na kalagayan ang mga librarian at pinuno ng mga institusyon. Kailangan nilang siyasatin ang malalaking koleksiyon sa loob ng itinakdang panahon, habang nanganganib na maharap sa legal na aksiyon kung hindi nila matukoy ang materyal na ituturing kalaunan ng mga awtoridad na labag sa batas. Maaaring mas mahubog tuloy ang koleksiyon ng takot sa reaksiyon ng mga opisyal kaysa sa halaga nito sa iskolarship.

Higit pa sa listahan ng babasahin ang maaapektuhan para sa mga mag-aaral sa Kashmir. Kailangang magkaroon ng akses ang mga mag-aaral ng kasaysayan at agham pampolitika sa mga sangguniang humubog sa magkakaibang salaysay tungkol sa alitan. Kailangang mabasa ng mga mag-aaral ng panitikan ang mga manunulat na naglalarawan sa sapilitang paglikas, dalamhati at paglaban. Kailangang masuri ng mga mag-aaral ng batas ang mga argumento tungkol sa konstitusyon at batas sa seguridad. Kapag inalis ang mga materyal na iyon, maaaring lumiit ang saklaw ng mga tanong na maitatanong ng mga mag-aaral.

Hindi pa sinabi ng pamahalaan kung ilang aklat ang tuluyang aalisin matapos ang bagong pagsusuri o kung ilalathala ng mga institusyon ang kanilang mga natuklasan. Maaari ring matukoy ng hamong legal sa naunang pagbabawal kung gaano kalawak magagamit ng mga awtoridad ang mga batas sa seguridad laban sa mga akdang pang-iskolar at pamamahayag.

Ang Buod

• Inatasan ang mga institusyong pang-edukasyon sa buong Kashmir na pinangangasiwaan ng India na siyasatin ang mga aklat, pananaliksik at digital na materyal.
• Sinundan ng pagsusuri ang kontrobersiya tungkol sa dalawang aklat na naglalaman ng mga talambuhay ng mga personalidad na separatista at pinagtatalunang paglalarawan sa Kashmir.
• Ayon sa pamahalaan, pinipigilan nito ang pang-uudyok, radikalisasyon at ipinagbabawal na propaganda sa mga silid-aralan.
• Ayon sa mga akademiko at pinuno ng oposisyon, maaaring maghikayat ng pagpipigil sa sarili at magbura sa pinagtatalunang kasaysayan ang malalabong pamantayan.
• Sa hiwalay na utos noong 2025, ipinagbawal ang 25 aklat ng mga kilalang manunulat at iskolar; kinukuwestiyon sa korte ang hakbang na iyon.
• Ang ubod ng pagtatalo ay kung dapat bang alisin ng mga aklatan ang mga materyal na sensitibo sa politika o panatilihin ang mga ito para sa mapanuring pag-aaral.