Inakusahan ng Pilipinas ang Tsina ng Pagsabotahe sa Kapaligiran Gamit ang Cyanide sa South China Sea

Mga Nakalalasong Paratang sa Pinagtatalunang Karagatan

Naghain ang Pilipinas ng mabibigat na paratang laban sa Beijing, at inakusahan ang mga mangingisdang Tsino ng paggamit ng cyanide bilang sandata sa pagsabotahe sa kapaligiran sa pinagtatalunang South China Sea. Inihayag ng Maynila nitong Lunes na kinumpirma ng mga pagsusuri sa laboratoryo ng National Bureau of Investigation ang presensya ng nakamamatay na kemikal sa mga boteng nasamsam mula sa maliliit na bangkang kahoy na naglalayag malapit sa Second Thomas Shoal, isang lubog na bahura kung saan nagpapanatili ng delikadong himpilan ang mga sundalong Pilipino sakay ng kinakalawang na barkong pandigma mula pa noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig.

Inilarawan ni Cornelio Valencia, assistant director-general ng Philippine National Security Council, ang umano'y paglalason bilang planadong pagsabotahe na naglalayong wasakin ang mga ekosistemang pandagat at gutumin ang mga tauhan ng hukbong-dagat ng Pilipinas sa pangunahing pinagkukunan nila ng pagkain. Lalong nagpaigting ang mga paratang sa matagal nang alitan sa teritoryo at nagdagdag ng pangamba hinggil sa pakikidigma gamit ang kapaligiran sa isang marahas nang sigalot sa dagat, kung saan nagkaroon na ng mararahas na sagupaan ang mga barko ng magkaribal na coast guard.

Ayon sa mga opisyal ng militar ng Pilipinas, higit pa sa banta sa ekolohiya ang pagkakatuklas sa cyanide. Nagbabala si Valencia na direktang panganib sa kalusugan ng mga sundalong nakatalaga sa BRP Sierra Madre ang nakalalasong sangkap. Sadyang isinadsad ang barko noong 1999 upang igiit ng Maynila ang soberanya nito sa atoll. Maaaring makontamina ng lason ang suplay ng tubig at ang mga isdang pinagkukunan ng pagkain ng mga sundalo sa matagal nilang pananatili sa liblib na bahaging ito ng Spratly Islands.

Isiniwalat ni Rear Admiral Roy Vincent Trinidad, tagapagsalita ng Philippine Navy, na nasamsam ng mga sundalo ang sampung dilaw na boteng plastik na may cyanide sa tatlong magkakahiwalay na operasyon noong Pebrero, Hulyo, at Oktubre ng nakaraang taon. Narekober ang mga bote mula sa mga bangkang sampan na ipinadala ng mas malalaking barko ng Chinese Maritime Militia na nag-ooperate sa loob ng exclusive economic zone ng Pilipinas. Sa isang partikular na nakababahalang pangyayari, namataan noong nakaraang buwan ng mga sundalo ang isa pang tripulanteng Tsino na naglalason sa katubigan malapit sa himpilan; nagpositibo sa kemikal ang mga sumunod na pagsusuri sa mga sample ng tubig.

Lumitaw ang mga pagbubunyag sa isang mahalagang press conference sa Maynila, kung saan iniharap ng mga opisyal sa seguridad ang itinuring nilang hindi mapasusubaliang ebidensya ng sadyang pagsira sa kapaligiran. Kasabay ito ng paghahanda para sa taunang magkasanib na pagsasanay militar ng Estados Unidos, Australia, at Japan, na nagpapakita ng lumalawak na internasyonal na dimensyon ng komprontasyong ito ng dalawang bansa.

Ang Lason at ang Pinag-aagawan

Isa ang pangingisda gamit ang cyanide sa pinakamapaminsalang paraan ng pag-aani ng yamang-dagat. Kabilang sa pamamaraang ito ang pagtatapon ng sodium cyanide malapit sa mga bahura upang mataranta ang mga isda at madali silang mahuli para sa kalakalan ng buhay na isda mula sa bahura o sa mga pamilihan ng aquarium. Bagaman ilang dekada nang ginagamit ang paraang ito sa mga pamayanang mangingisda sa Timog-Silangang Asya, malawakan na itong ipinagbawal sa rehiyon dahil sa matinding pinsala nito sa ekolohiya. Walang pinipiling pinapatay ng lason ang mga lamang-dagat, sinisira nito ang mga polip ng korales, at maaari nitong gawing tigang ang buong sistema ng bahura sa loob ng maraming taon.

Gayunman, sa konteksto ng Second Thomas Shoal, iginiit ng mga opisyal ng Pilipinas na mas madilim na estratehikong layunin ang pinagsisilbihan ng kemikal. Binigyang-diin ni Valencia na layunin ng sadyang pagkontamina sa Ayungin Shoal (ang tawag ng Pilipinas sa atoll) na pagkaitan ng isda ang mga tauhan ng hukbong-dagat na sakay ng BRP Sierra Madre. Mahalagang pinagkukunan ng protina ang mga ito para sa nakabukod na garison. Karaniwang dinaragdagan ng mga sundalong nakatalaga sa sirang-sirang barko ang mga rasyong ipinadadala sa kanila sa pamamagitan ng paghuli ng sariwang isda sa kalapit na katubigan, kaya mahalaga sa kanilang kaligtasan ang mga lamang-dagat sa lugar.

Hindi lamang pagkakait ng pagkain ang banta. Bilang isang nakapipinsalang sangkap, maaaring unti-unting pahinain ng cyanide ang istruktura ng bahura na sumusuporta sa mga pundasyon ng Sierra Madre. Bahagya ring umaasa ang barko, na lalo nang nasira matapos ang ilang dekadang pagkabilad sa alat at araw, sa bahura upang manatili sa puwesto. Kapag gumuho ang mga pundasyon ng korales, maaaring umusog o magkawatak-watak ang barko, na posibleng magpilit sa pag-abandona sa estratehikong himpilang ito.

Itinala ng mga opisyal ng Pilipinas ang apat na partikular na insidente mula Pebrero 2025 hanggang Marso 2026 kung kailan nagpadala ang mga barko ng Chinese Maritime Militia ng mga sampan malapit sa barkong pandigma. Sa bawat insidente, lumapit ang mas maliliit na bangka sa layong isang nautical mile mula sa Sierra Madre, at namataan ang mga tripulanteng nagsasagawa ng pagsisisid bago sila harangin ng mga pangkat ng Pilipinas na sumampa sa mga bangka. Kinumpirma ng pagsusuri sa laboratoryo ang presensya ng cyanide sa mga boteng nasamsam sa mga operasyon noong Pebrero at Oktubre 2025, samantalang sinusuri pa ang mga katulad na lalagyang narekober noong Hulyo.

Ibinasura ng Beijing ang mga Paratang ng Maynila

Mariing itinanggi ng mga opisyal ng Tsina ang mga paratang hinggil sa cyanide at inilarawan ang mga ito bilang artipisyal na krisis na layuning siraan ang Beijing. Ibinasura ng tagapagsalita ng Foreign Ministry na si Guo Jiakun ang presentasyon ng Pilipinas bilang palabas na walang kredibilidad. Sa isang regular na press briefing, inakusahan niya ang Maynila ng ilegal na panggigipit sa mga bangkang pangisda ng Tsina na nagsasagawa umano ng lehitimong mga aktibidad sa dagat, at ng pagtatanghal ng aniya'y palabas upang bigyang-katwiran ang higit na pakikialam ng ibang bansa.

Tinukoy sa tugon ang ulat noong Nobyembre 2025 ng Ministry of Ecology and Environment ng Tsina hinggil sa Scarborough Shoal (Huangyan Island ang tawag dito sa Tsina), na walang nakitang bakas ng cyanide sa mga sample ng tubig-dagat, latak, o isda. Ginamit ng Beijing ang naunang pag-aaral na ito upang ipahiwatig na nakagawian na umano ng Maynila ang pag-iimbento ng mga paratang sa kapaligiran laban sa mga operasyon pandagat ng Tsina. Iginiit ni Guo na ilegal na inagaw ng mga puwersa ng Pilipinas ang mga kagamitan sa pangingisda mula sa mga bangkang Tsino, at ipinahiwatig na itinanim ang mga bote ng cyanide bilang ebidensya o mali ang pagkakakilala sa laman ng mga ito.

Ipinahiwatig ng mga estratehikong analistang kaugnay ng media ng estado ng Tsina na may layuning pampulitika sa loob ng bansa ang tiyempo ng mga paratang. Inilarawan ni Ding Duo, mananaliksik sa National Institute for South China Sea Studies, ang usapin ng cyanide bilang lumang kuwento na muling inilabas upang ilihis ang pansin mula sa matitinding suliranin sa loob ng bansa, kabilang ang kakulangan sa enerhiya na nagpapahirap sa Pilipinas. Inilalarawan ng ganitong pananaw ang mga paratang hinggil sa kapaligiran bilang mapangutyang hakbang upang makakuha ng suporta ng publiko para sa mas komprontasyonal na patakarang pandagat habang inililihis ang pansin sa mga pagkukulang sa pamamahala.

Nagaganap ang palitan ng mga pahayag habang muling binubuksan ang diyalogo. Noong huling bahagi ng Marso, pinangunahan ni Vice Foreign Minister Sun Weidong ang pakikipagpulong kay Philippine Undersecretary Leo Herrera-Lim sa Quanzhou para sa ika-24 na round ng bilateral consultations. Tinalakay ng dalawang panig ang posibleng kooperasyon sa langis at gas at mga hakbang para mapalakas ang tiwala, kabilang ang mga protocol sa komunikasyon ng mga coast guard. Gayunman, nilinaw kalaunan ng Philippine Foreign Ministry na hindi saklaw ng naturang kooperasyon ang mga sensitibong lugar ng operasyon, na nagpapahiwatig na mahigpit na limitado pa rin ang pagluwag ng tensyon sa ugnayan.

Isang Kinakalawang na Barkong Pandigma sa Sentro ng Sigalot

Marahil ang BRP Sierra Madre ang pinakanatatanging instalasyong militar sa Pasipiko. Sadyang isinadsad sa Second Thomas Shoal noong 1999, nagsisilbing pansamantalang tanggulan ng maliit na pangkat ng mga marino ng Pilipinas ang dating barkong pangsahod ng tanke ng Hukbong-Dagat ng Estados Unidos. Isinadsad ng Maynila ang barko bilang tugon sa pagtatatag ng presensya ng Tsina sa kalapit na Mischief Reef, na ginawa na mula noon na artipisyal na pulo na may mga paliparan at pasilidad pandagat para sa militar. Dahil nananatili roon ang Sierra Madre, hindi lubusang naigigiit ng Tsina ang soberanya sa buong sistema ng bahura.

Sa loob ng dalawampu't anim na taon, kinailangang tuluy-tuloy na dalhan ng mga suplay ang kinakalawang na barko upang manatili itong matitirhan. Lalong naging mapanganib ang mga misyon ng Pilipinas sa paghahatid ng suplay habang nagsasagawa ng agresibong pagharang ang mga barko ng Chinese Coast Guard at Maritime Militia. Noong Hunyo 2024, humantong ang tensyon sa marahas na sagupaan nang sumampa sa mga bangka ng hukbong-dagat ng Pilipinas ang mga tauhan ng Tsina na may dalang kutsilyo, pamalo, at palakol. Nasugatan ang ilang marinong Pilipino, kabilang ang isa na naputulan ng daliri, at pansamantalang napigilan ang paghahatid ng mahahalagang suplay gaya ng pagkain at gamot.

Nagdulot ang insidente ng mga negosasyon para sa pansamantalang pagkakaunawaan hinggil sa mga misyon ng paghahatid ng suplay, bagaman nananatiling marupok ang kasunduan. Iginiit ng mga opisyal ng Pilipinas na patuloy na dinadagsa ng mga barko ng Chinese Maritime Militia ang lugar at nagsisilbing pandagdag-puwersa sa opisyal na coast guard ng Beijing. Dahil sa ganitong mga taktika sa gray zone, napapanatili ng Tsina ang panggigipit sa himpilang Pilipino nang hindi nauudyok ang tuwirang sagupaan ng militar na maaaring magpagana sa mga kasunduan sa kapwa pagtatanggol ng Estados Unidos at Pilipinas.

Lalong tumindi nitong mga nakaraang linggo ang pakikilahok ng ibang bansa sa rehiyon. Nagsagawa ang Pilipinas ng magkasanib na pagsasanay pandagat kasama ang Estados Unidos at Australia bago ang taunang Balikatan war games na nakatakda sa huling bahagi ng Abril. Unang beses na ganap na katuwang sa mga pagsasanay ang Japan, na nagpapahiwatig ng lumalawak na kooperasyong panseguridad ng mga bansang nababahala sa pagpapalawak ng impluwensya ng Tsina. Binatikos ni Senior Captain Zhai Shichen, tagapagsalita ng Southern Theater Command ng People's Liberation Army, ang mga pagpapatrulyang ito bilang mga mapanulsol na hakbang na nagpapahina sa kapayapaan sa rehiyon.

Internasyonal na Batas at Ekolohikal na Panganib

Nasa loob ng exclusive economic zone ng Pilipinas ang Second Thomas Shoal, na umaabot nang dalawang daang nautical mile mula sa saligang guhit ng kapuluan. Sa ilalim ng United Nations Convention on the Law of the Sea (UNCLOS), may karapatan ang Maynila bilang soberanya na magsaliksik at magsamantala ng yamang-dagat sa mga katubigang ito. Tahasang pinawalang-bisa ng pasya noong 2016 ng Permanent Court of Arbitration sa The Hague ang malawak na makasaysayang pag-aangkin ng Tsina sa South China Sea, kabilang ang nine-dash line na sumasaklaw sa halos buong karagatan. Tumanggi ang Beijing na kilalanin ang pasyang ito.

Lalo pang nagpapakomplika sa mga estratehikong kalkulasyon ang mga usaping pangkapaligiran. Mahalagang pangisdaan ang South China Sea na pinagkukunan ng kabuhayan ng milyun-milyong tao sa buong Timog-Silangang Asya, at mahigit kalahati ng mga bangkang pangisda sa mundo ay nag-ooperate sa mga katubigang ito. Naroon din ang mga rutang pandagat na dinaraanan ng kalakalang nagkakahalaga ng mahigit tatlong trilyong dolyar kada taon. Hindi lamang ang kalapit na ekosistema ng bahura ang nanganganib sa kontaminasyon ng cyanide; maaari rin nitong guluhin ang seguridad sa pagkain ng mga pamayanang baybayin sa buong rehiyon.

Binanggit ng mga eksperto sa seguridad pandagat na bagong antas ng paglala sa pakikidigma sa gray zone ang paggamit ng cyanide sa pinagtatalunang katubigan. Di-gaya ng tradisyonal na pagbabara o tuwirang sagupaang militar, nagbibigay ng kapani-paniwalang pagkakaila ang pagsabotahe sa kapaligiran habang nakakamit ang mga estratehikong layunin sa pamamagitan ng pagkakait ng yaman. Kung mapatutunayan ang ganitong mga taktika, maaari itong magtakda ng mapanganib na huwaran sa mga alitang pandagat sa buong mundo at gawing karaniwang kasangkapan ng pamimilit sa teritoryo ang mga sandatang ekolohikal.

Kumikilos ang Maynila sa Diplomatikong at Militar na Tugon

Bilang tugon sa kumpirmadong pagkakatuklas ng cyanide, iniutos ng mga awtoridad ng Pilipinas ang mas maigting na pagpapatrulya ng hukbong-dagat at coast guard sa buong Spratly Islands. Layunin ng pinaigting na pagmamanman na pigilan ang karagdagang pinsala sa kapaligiran at protektahan ang mga misyon ng paghahatid ng suplay sa Sierra Madre. Inatasan din ang mga opisyal ng militar na itala ang anumang karagdagang insidente ng kontaminasyong kemikal upang magamit bilang posibleng ebidensya sa internasyonal na arbitrasyon.

Pinaigting ng Estados Unidos ang suporta nito sa mga operasyong pandagat ng Pilipinas at ibinunyag ang pagkakaroon ng Task Force Ayungin (ipinangalan sa tawag ng Pilipinas sa shoal), na nakatuon sa pagtulong sa Maynila sa South China Sea. Nagkaloob ang Washington ng mga unmanned surface vessel, pagbabahagi ng paniktik, at espesyalisadong pagsasanay upang matulungan ang mga puwersa ng Pilipinas na kumilos sa mahirap na kapaligiran ng operasyon. Ipinakikita ng tulong na ito ang estratehikong kahalagahang ikinakabit ng Washington sa pagpapanatili ng kontrol ng Pilipinas sa himpilan bilang panangga sa pagpapalawak ng Tsina.

Habang nananatiling mainit ang tensyon, nananatiling nasa maselang balanse ang dalawang bansa sa pagitan ng diplomatikong pakikipag-ugnayan at komprontasyon sa dagat. Ipapakita ng nalalapit na Balikatan exercises ang lumalawak na pakikipagtambalan ng Pilipinas sa seguridad, habang patuloy na nagpapanatili ng presensya sa palibot ng pinagtatalunang shoal ang mga barko ng Tsina. Kung mauuwi sa pormal na paglilitis sa internasyonal na hukuman ang mga paratang hinggil sa cyanide o magiging isa na naman itong talababa sa mahabang kasaysayan ng mga alitan sa South China Sea, nakasalalay sa mga susunod na hakbang diplomatiko ng Maynila at sa tugon ng Beijing sa tumitinding pagsusuri ng ibang bansa.

Mahahalagang Punto

• Kinumpirma ng mga awtoridad ng Pilipinas ang presensya ng cyanide sa mga boteng nasamsam mula sa mga bangkang Tsino malapit sa Second Thomas Shoal sa mga operasyong isinagawa noong Pebrero at Oktubre 2025
• Ayon sa Maynila, ginagamit ang nakalalasong kemikal bilang sandata sa pagsabotahe upang puksain ang mga isda, pagkaitan ng pagkain ang mga sundalong Pilipino at pahinain ang bahurang sumusuporta sa himpilan ng BRP Sierra Madre
• Ibinasura ng Chinese Foreign Ministry ang mga paratang bilang palabas na itinanghal at inakusahan ang mga puwersa ng Pilipinas ng panggigipit sa mga lehitimong operasyon ng pangingisda
• Nagsisilbing pansamantalang himpilang militar ng Pilipinas ang BRP Sierra Madre, isang barkong pandigma noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig na sadyang isinadsad upang igiit ang soberanya sa pinagtatalunang atoll
• Kabilang sa mga naunang marahas na sagupaan ang insidente noong Hunyo 2024, kung saan nasugatan ang mga marinong Pilipino matapos silang atakihin ng mga tauhan ng Tsina na may dalang mga sandatang pangmalapitan
• Iniutos ng Pilipinas ang mas maigting na pagpapatrulya ng hukbong-dagat at maaari itong magsampa ng pormal na protesta diplomatiko o magsagawa ng legal na aksyon sa internasyonal na hukuman kaugnay ng mga paratang hinggil sa kapaligiran