Inakusahan ng Pinunong Etniko ng Myanmar ang Daigdig ng Pagwawalang-bahala sa Nakapamamatay na Digmaang Panghimpapawid ng Junta Habang mga Sibilyan ang Nagdurusa

Panawagan Mula sa Kabundukan: Nagsalita na ang Pinunong Shan

Mula sa nakahiwalay niyang himpilan sa tuktok ng bundok sa Loi Tai Leng, na nasa pagitan ng mga burol na nababalutan ng kagubatan sa hangganan ng Thailand, naghatid si Heneral Yawd Serk ng mariing mensahe sa pandaigdigang komunidad. Inakusahan ng tagapangulo ng Restoration Council of Shan State (RCSS), isa sa mga pinakamaimpluwensiyang hukbong etniko ng Myanmar, ang mga pinuno ng daigdig ng pagpikit habang pinaiigting ng naghaharing junta militar ang kampanya ng nakamamatay na mga airstrike laban sa mga sibilyan. Reuters lamang ang internasyonal na organisasyon ng balita na dumalo sa unang pakikipagpulong ng pinuno sa media sa loob ng maraming taon. Idinaos ang briefing ilang araw matapos patibayin ng militar ang hawak nito sa kapangyarihan sa pamamagitan ng halalang lubhang binatikos at isinagawa lamang sa limitadong mga lugar ng bansang lugmok sa tunggalian.

"Nagdurusa ang mga sibilyan at ayaw kong ipagwalang-bahala ito ng pandaigdigang komunidad," mariing pahayag ni Heneral Yawd Serk. Taglay ng kanyang mga salita ang bigat ng tunggaliang lumalamon sa Myanmar mula nang ibagsak ng kudeta noong Pebrero 2021 ang demokratikong nahalal na pamahalaan ni Aung San Suu Kyi, nagwagi ng Nobel Peace Prize. Mabigat ang datos na sumusuporta sa kanyang akusasyon. Ayon sa Myanmar Peace Monitor, tinamaan ng mga airstrike ang mahigit 1,000 lugar ng mga sibilyan sa loob ng 15 buwang tumitindi ang tunggalian. Mula lamang noong huling bahagi ng 2024, hindi bababa sa 1,728 sibilyan na ang napatay sa mga pag-atakeng ito, ayon sa dokumentasyon ng Human Rights Ministry ng National Unity Government.

Ipinakikita ng timing ng pahayag ni Heneral Yawd Serk ang kritikal na yugto na kinalalagyan ngayon ng Myanmar. Inangkin ng militar-kampong Union Solidarity and Development Party (USDP) ang tagumpay noong Enero, matapos ang halalang isinagawa nang paisa-isang yugto mula huling bahagi ng 2025 hanggang unang bahagi ng 2026. Nakakuha ito ng 739 sa 1,025 puwestong pinag-agawan. Tinuligsa ng United Nations at mga pandaigdigang grupo para sa karapatang pantao ang botohan bilang palabas na idinisenyo upang patibayin ang kapangyarihan ng militar sa likod ng sibilyang anyo ng pamahalaan. Inaasahang uupo sa pagkapangulo si Senior General Min Aung Hlaing. Gayunman, habang nagsasagawa ang junta ng mga pampulitikang maniobrang ito, patuloy namang nagbubuhos ng pagkawasak ang mga sasakyang panghimpapawid nito sa mga nayon, paaralan, gusaling panrelihiyon at kampo ng mga lumikas.

"Sa ngayon, hindi na nga natin alam kung kanino tayo maaaring umasa," dagdag ni Heneral Yawd Serk, na naglarawan sa pakiramdam ng pag-abandona ng marami sa mga rehiyon ng Myanmar na malapit sa hangganan. Kinokontrol ng kanyang RCSS ang estratehikong teritoryo sa pagitan ng China at Thailand, kaya nasa sentro ang mga puwersa nito ng tunggaliang heopolitikal na higit na malawak kaysa sa larangan ng digmaan.

Ang Anyo ng Digmaang Panghimpapawid

Kapwa taktikal na pagbabago at pag-amin sa kabiguan sa digmaang panlupa ang pag-asa ng junta militar sa lakas-panghimpapawid. Habang nakapagtatamo ng teritoryo ang mga puwersang maka-demokrasya at mga organisasyong armadong etniko sa malalawak na bahagi ng Myanmar, higit na umaasa ang Tatmadaw (militar ng Myanmar) sa mga fighter jet, helicopter gunship at maging sa mga eroplanong pang-transportasyong binago upang makapagdala ng armas at magamit sa labanan. Iginiit ng junta na mga terorista ang pinupuntirya nito, ngunit ibang padron ang ipinahihiwatig ng mga lugar na tinamaan. Noong Pebrero 8, binomba ng mga jet ng junta ang isang simbahang Baptist sa nayon ng Chinpiang, Matupi Township, habang nagtitipon ang mga sumasamba para sa mga serbisyo tuwing Linggo. Hindi bababa sa tatlong sibilyan, kabilang ang isang bata, ang napatay at may iba pang nasugatan. Nang araw ding iyon, napinsala sa mga pag-atake ang isang Buddhist Dhamma Hall sa bayan ng Mindat at nawasak ang mga tirahan sa Kanpetlet.

Noong Oktubre 8, 2025, pinuntirya ng airstrike ang isang monasteryo na pinagsisilungan ng mga lumikas na sibilyan sa nayon ng Makyikone, Natogyi Township. Napatay nito si Daw Kyin, 45, at nasugatan ang hindi bababa sa sampu pang iba, kabilang ang mga bata. Kanlungan ang monasteryo ng mga taganayon na tumatakas mula sa mga kolum ng militar na sumusulong sa gitnang Myanmar. Hindi iilang pambihirang insidente lamang ang mga ito kundi bahagi ng sistematikong kampanya. Kahit noong idineklara ang tigil-putukan dahil sa lindol mula Marso 28 hanggang Mayo 9, 2025, nagsagawa ang rehimen ng 372 airstrike sa 13 sa 15 estado at rehiyon ng Myanmar. Ayon sa National Unity Government, 334 katao ang napatay at 552 ang nasugatan.

Nakasalalay sa mga dayuhang supply chain ang pagpapatuloy ng kampanyang panghimpapawid. Natukoy ng Chin Human Rights Organisation (CHRO) na direktang tumutulong ang mga kargamento ng panggatong panghimpapawid mula Iran upang maisagawa ang mga pag-atakeng ito laban sa mga komunidad ng relihiyon. Nanawagan ito ng mga pandaigdigang parusa sa mga supply chain ng panggatong panghimpapawid. Dahil sa panlabas na suportang ito, napapanatili ng junta ang bilis ng mga operasyong militar sa kabila ng dumaraming pagkatalo nito sa lupa. Ipinahihiwatig ng mga pagsusuri ng mga dalubhasa sa militar na ang pagbomba sa mga dating himpilang nabihag ng mga puwersa ng paglaban, gaya ng Strategic Operations Command 15 sa Buthidaung Township o iba’t ibang instalasyon sa Arakan State, ay tanda ng desperasyong estratehiko sa halip na magkakaugnay na pagpaplanong militar. Gaya ng sabi ng isang tagamasid sa militar ng Arakan, "Kung hindi mo makukuha ang karne, buhusan mo ito ng buhangin."

Anino ng China sa Shan State

Sa gitna ng kawalang-kilos ng pandaigdigang komunidad, tinukoy ni Heneral Yawd Serk ang iisang panlabas na puwersang aktibong humuhubog sa kinabukasan ng Myanmar. "May isang bansang nakikialam sa Myanmar: China, at China lamang," sabi niya sa Reuters. Hindi na siya nagbigay ng karagdagang detalye, ngunit itinampok niya ang papel ng Beijing bilang pangunahing tagapamagitan ng kapangyarihan sa tunggalian. Bilang tugon, sinabi ng foreign ministry ng China na "matagal na itong gumaganap ng nakabubuo na papel sa proseso ng panloob na kapayapaan at pagkakasundo" at sinusuportahan nito ang mga panig sa pagpapalakas ng diyalogo. Gayunman, ipinahihiwatig ng aktuwal na kalagayan na pinaglilingkuran ng pakikialam ng Beijing ang mga partikular na estratehikong interes nito sa halip na walang kinikilingang pagsusulong ng kapayapaan.

Malaki at nakapokus sa Shan State at mga karatig na rehiyon ang pang-ekonomiyang interes ng China sa Myanmar. Iniuugnay ng China-Myanmar Economic Corridor, bahagi ng Belt and Road Initiative, ang Yunnan Province sa Timog-Silangang Asya at Karagatang Indian sa pamamagitan ng mga pipeline, kalsada at proyektong hidroelektriko, kabilang ang mga planta ng Upper Yeywa at Shweli-3. Nagbibigay naman sa Beijing ng direktang daan sa Karagatang Indian ang Kyaukphyu Special Economic Zone at daungang malalim ang tubig sa Rakhine State, kaya nababawasan ang pag-asa nito sa Strait of Malacca. Upang maprotektahan ang mga pamumuhunang ito, tinalikuran ng Beijing ang dating suporta nito sa ilang organisasyong armadong etniko at sa halip ay pinipilit ang mga ito na itigil ang mga opensibang nagbabanta sa pananatili ng junta.

Naging mapagpasiya ang presyur na ito. Sa Operation 1027 noong huling bahagi ng 2023 at 2024, nabihag ng Brotherhood Alliance, na binubuo ng mga hukbong etniko kabilang ang Myanmar National Democratic Alliance Army (MNDAA), Ta'ang National Liberation Army (TNLA) at Arakan Army (AA), ang malaking bahagi ng hilagang Shan State, kabilang ang kabisera nitong Lashio. Umusad din sila hanggang 22 kilometro na lamang mula sa lungsod ng Mandalay. Tumakas ang mga pamilya ng mga tauhan ng militar mula sa bayang himpilan ng Pyin Oo Lwin habang tila nakahanda nang bihagin ng mga puwersa ng paglaban ang ikalawang pinakamalaking lungsod ng Myanmar. Ngunit isinara ng Beijing ang mga tarangkahan sa hangganan, kaya naputol ang suplay ng pagkain at gamot sa mga hukbong etniko at napigilan ang pagkuha ng mga armas. Hinarap ng United Wa State Army (UWSA), pinakamalakas na grupong armadong etniko sa Myanmar, ang kumpiskasyon ng mga ari-arian at pagsasara ng hangganan hanggang sa pumayag itong itigil ang tulong-militar sa MNDAA at TNLA.

Pagsapit ng Agosto 2025, iniulat na sinabi ni Shao Guoan, pangalawang tagapangulo ng UWSA, sa mga kaalyadong grupo na nagdulot ang presyur ng China ng "pinakamatinding krisis sa aming 40-taong kasaysayan para manatiling buhay." Dahil sa matinding presyur, napilitang ibalik ng MNDAA ang Lashio sa rehimen noong Abril 2025, matapos ang mga pag-uusap pangkapayapaan sa Kunming na pinangasiwaan ng China, bagaman nanatili sa kontrol nito ang mga kanayunan. Kalaunan, isinuko rin ng TNLA ang Mogoke at Mongmit sa mga negosasyon noong Oktubre 2025, kaya nakasulong ang mga puwersa ng rehimen sa mga teritoryong hawak ng paglaban sa hilagang Mandalay at naputol ang mga linya ng suplay sa mga grupo ng People's Defense Force (PDF). Binaligtad ng pakikialam ng China ang mahahalagang tagumpay ng paglaban at ipinakita kung paanong nagiging tuwirang resulta sa larangan ng digmaan ang mga pang-ekonomiyang prayoridad ng Beijing.

Pagdidisenyo ng Beijing sa Halalan

Hindi lamang pamamagitan sa larangan ng digmaan ang papel ng China; nakikialam din ito sa paghubog ng pulitika. Noong Hulyo 2024, inimbitahan ng Chinese Communist Party sa Beijing ang mga pinuno ng apat na partikular na partidong pampulitika ng Myanmar: ang USDP, People's Party, Arakan Front Party (AFP) at Shan and Ethnic Democratic Party (SEDP). Kapansin-pansing hindi inimbitahan ang National League for Democracy (binuwag ng junta) at ang National Unity Government na nakabase sa pagkatapon, na kumakatawan sa pinatalsik na demokratikong administrasyon. Nakarehistro sa State Administration Council ng junta ang lahat ng apat na inimbitahang partido at may iba’t ibang antas ng pakikipagtulungan sa militar.

Sumasalamin ang piling pakikipag-ugnayang ito sa kagustuhan ng Beijing para sa katatagan sa ilalim ng pamamahala ng militar o ng pamahalaang naiimpluwensiyahan ng militar, sa halip na mga transisyong demokratiko na maaaring maghatid ng kawalang-katiyakan. Kinakatawan ng SEDP ang mga interes ng Shan at praktikal itong nakikipag-ugnayan sa rehimen upang isulong ang mga layuning panrehiyon. Samantala, ipinakita naman ng AFP sa Rakhine State ang kahandaang makipagtulungan sa SAC upang makipagnegosasyon para sa higit na awtonomiya. Sa pagsuporta sa mga partidong ito, tinatangka ng China na tiyaking ligtas para sa kalakalan at pagkuha ng likas na yaman ang mga rehiyon sa hangganan nito, habang pinipigilan ang pag-usbong ng mga estruktura ng pamamahala na maaaring sumalungat sa mga pang-ekonomiyang interes nito. Lumikha ang paraang ito ng tinatawag ng International Crisis Group na "watak-watak na kalagayan," na nanganganib magpalalim ng mga hinaing habang pinatatatag nang sapat ang junta upang maprotektahan ang imprastraktura ng China.

Nag-aatubiling Tagapamayapa: RCSS at ang Tigil-Putukan

Hindi madaling ikahon ang posisyon ni Heneral Yawd Serk sa masalimuot na ugnayang ito. Di-gaya ng maraming organisasyong armadong etniko na lumaban sa junta mula noong kudeta ng 2021, nananatiling sumusunod ang RCSS sa Nationwide Ceasefire Agreement (NCA) na nilagdaan noong Oktubre 2015, kahit hayagan nitong kinokondena ang mga ginagawa ng militar. Sumasalamin ang paninindigang ito kapwa sa estratehikong pagkukuwenta at sa karanasan ng nakaraan. Unang nakilala si Yawd Serk bilang kumander ng Mong Tai Army (MTA) sa ilalim ng maalamat na negosyante ng narkotiko na si Heneral Khun Sa. Idineklara ni Khun Sa ang kasarinlan ng Shan noong 1993 bago sumuko noong 1996. Nang isuko ni Khun Sa ang libo-libong sundalo at armas, tumangging sumuko si Yawd Serk. Muli niyang binuo ang grupo bilang Shan State Army-South at itinatag ang RCSS bilang pakpak nitong pampulitika noong 2000.

Ilang dekada nang nagtatampok ng kapwa matinding pagtutol ang ugnayan nina Yawd Serk at Min Aung Hlaing, bagaman paminsan-minsan silang nakikipagdiplomasya sa isa’t isa. Sa mga pagpupulong ng dalawang pinuno noon, nagkakamayan sila at malawak ang mga ngiti, na taliwas sa inilalarawan ng mga tagamasid na "matinding pagkamuhi" sa pagitan ng dalawang makapangyarihang pinuno. Pagkatapos ng kudeta noong 2021, una nang kinondena ng RCSS ang pag-agaw ng kapangyarihan ngunit di-nagtagal ay nagpatibay ito ng malabong paninindigan at nagpatuloy sa mga usapang pangkapayapaan, habang tinalikuran naman ng ibang lumagda ang NCA. Mula noon, anim sa orihinal na sampung lumagda sa NCA ang muling nag-armas laban sa junta, kabilang ang Karen National Union, Chin National Front at All Burma Students' Democratic Front.

Sa parada militar noong Pebrero 7 bilang paggunita sa Shan National Day, na dinaluhan ng humigit-kumulang 7,000 katao kabilang ang mga kinatawan ng magkaribal na grupo, mariing pinuna ni Heneral Yawd Serk ang pamumuno sa Myanmar. Iniugnay niya ang kaguluhan sa bansa sa "pamumunong pinatatakbo ng labis na ego, kapalaluan at kasakiman, na inuuna ang kagustuhan ng iisang tao kaysa sa hangarin ng publiko." Bagaman pinuri niya ang pinatalsik na administrasyon ni Aung San Suu Kyi, nanawagan siya ng pagbuo ng tiwala sa iba’t ibang armadong paksyon ng Myanmar at iminungkahi ang pagtatatag ng Federal Army upang tiyakin ang pambansang seguridad, isang mahalagang kahilingan ng mga puwersang kumakalaban sa militar. Binigyang-diin niya ang kahalagahan ng 1947 Panglong Agreement, na nagtatag sa Union of Myanmar bilang pederal na sistema na may magkakaibang kaayusang administratibo para sa mga estadong etniko. Aniya, nawalan na ng ugnayan ang mga pinuno ng bansa sa "Gitnang Landas" o Moderation na kailangan upang makamit ang pagkakaisa.

Tumugon si Min Aung Hlaing sa pamamagitan ng pahayag na nananawagan sa mga grupong etniko at "terorista" na talikuran ang armadong pakikibaka at sumali sa usapang pangkapayapaan. Tinawag ito ni Yawd Serk na lumang tugtugin na "walang tumanggap." Gayunman, ipinahiwatig ng pinuno ng RCSS na mas gusto niya ang mga pampulitikang solusyon kaysa panibagong labanan. Ayon sa kanya, huhusgahan ng kanyang hukbo ang bagong pamahalaan batay sa mga kilos nito, hindi sa mga salita nito. Ipinakikita ng maselang pagbabalanse na ito, ang pagpapanatili ng tigil-putukan habang pinupuna ang kalupitan ng rehimen, ang estratehikong kahinaan ng RCSS. Matapos mapaalis ng mga karibal na puwersang sinuportahan ng China sa mga teritoryo nito sa hilagang Shan State, nahaharap ngayon ang RCSS sa pagpasok ng UWSA, na nagbabanta sa Loi Tai Leng at mga posisyon ng RCSS sa hangganan sa pamamagitan ng mga puwersa nito sa timog.

Watak-watak na Kalagayan: Mga Alyansa at Pagtataksil

Lalong naging lantad ang kabiguan ng Nationwide Ceasefire Agreement na maghatid ng kapayapaan ngayong ginugunita ng Myanmar ang ika-10 anibersaryo ng tigil-putukan. Sa halip na maging balangkas para wakasan ang ilang dekada ng tunggaliang etniko, naging paraan ito ng pamamahala sa mga labanan habang nananatili sa militar ang pinakamataas na kapangyarihan. Bumilis ang pagbagsak ng kasunduan matapos mawalan ng bisa ang mga pampulitikang saligan nito dahil sa kudeta noong 2021. Pormal nang umatras ang anim na lumagda, at binanggit ang "lubos na pagwawalang-bahala" ng junta sa mga prinsipyo ng NCA at ang patuloy nitong paggamit ng dahas laban sa mga sibilyan. Tanging ang RCSS, Democratic Karen Benevolent Army, Karen National Union/Karen National Liberation Army Peace Council at Arakan Liberation Party ang nagpapanatili ng mapayapang ugnayan sa rehimen. Sa mga ito, RCSS lamang ang may malaking kakayahang militar.

Ipinakikita ng kalagayan sa Shan State ang kasalimuotan ng mga alyansang nabuo matapos ang kudeta. Bagaman nagkasundo sa prinsipyo ang iba’t ibang grupo ng Shan sa balangkas ng magiging pederal na estado, nananatili ang malalalim na pagkakahati. Hindi lumagda sa NCA ang Shan State Progress Party/Shan State Army-North (SSPP/SSA-North), at nananatiling maigting ang ugnayan nito sa RCSS kahit kapwa nila isinusulong ang mga interes ng Shan. Nagdulot ng matagalang sama ng loob sa mga Ta'ang at iba pang komunidad na hindi Shan ang paglawak ng RCSS sa mga teritoryo sa hilagang Shan matapos ang 2015, na madalas ay may tahimik na pagsang-ayon ng militar. Nagbunga ito ng mga karaniwang sagupaan at tensiyon sa pagitan ng mga komunidad. Kinikilala ng panawagan ni Yawd Serk para sa pagkakaisa ng Shan sa pagtitipon noong Pebrero 7, na dinaluhan ng matagal nang mga karibal, na binago ng kudeta ang balanse ng kapangyarihan sa mga paraang nagbabanta sa lahat ng paksyon ng Shan.

Nagpadala ng liham ang Karen National Union (KNU), isa sa pinakamakapangyarihang grupong lumalaban sa junta, sa seremonya ng Shan National Day sa halip na dumalo nang personal. Inilarawan ni Saw Taw Nee, tagapagsalita ng KNU, ang sandaling ito bilang "kritikal para sa pagkakaisa natin," at sinabing, "Ipinagmamalaki namin na sinisikap ng aming mga kapatid na Shan na maglatag ng daan." Sumasalamin ang pahayag na ito sa lumalawak na pagkilala ng mga organisasyong armadong etniko na pinakikinabangan ng junta ang watak-watak na paglaban bilang bahagi ng estratehiyang pag-awayin at paghariin. Gayunman, hinahadlangan ng hinalang bunga ng ilang dekadang tunggalian sa teritoryo at pabagu-bagong alyansa ang makabuluhang pagtutulungan. Nagdaragdag pa ng kasalimuotan ang paglawak ng UWSA sa silangang Shan State at ang pagpapasulong nito ng mga puwersa sa timog, patungo sa mga posisyon ng RCSS. Nagtatanong tuloy ang ilan kung mapipilitan kalaunan ang Wa na ilagay si Yawd Serk sa katulad na posisyong hinarap ng dati niyang kumander na si Khun Sa noong 1996.

Paghahanap ng Pananagutan

Habang tumitindi ang digmaang panghimpapawid at dumarami ang nasasawi sa mga sibilyan, nahaharap sa malalaking hadlang ang mga pagsisikap na papanagutin ang junta sa pamamagitan ng mga pandaigdigang mekanismong legal. Patuloy na iniimbestigahan ng International Criminal Court (ICC) at International Court of Justice (ICJ) ang mga krimeng may kinalaman sa Rohingya, ngunit mga insidenteng naganap bago ang kudeta noong 2021 ang saklaw ng mga ito. Humiling si Karim Khan, punong tagausig ng ICC, ng warrant of arrest laban kay Min Aung Hlaing noong Nobyembre 2024, ngunit makalipas ang mahigit isang taon ay wala pa ring pasya. Itinatampok nito ang mga pagkaantala sa proseso ng hukuman at ang limitadong kakayahan nitong magpatupad ng mga desisyon.

Sa gitna ng kawalang-kilos na ito, nagsimulang gamitin ng mas maliliit na bansa ang unibersal na hurisdiksiyon upang itaguyod ang katarungan. Nagtalaga ang Timor-Leste, na sumapi sa ASEAN apat na buwan lamang bago nito, ng tagausig noong Pebrero 2026 upang siyasatin ang pananagutan ng militar ng Myanmar sa mga krimen sa digmaan at krimen laban sa sangkatauhan. Ito ang unang pagkakataong nagsagawa ng ganitong hakbang ang isang estado ng ASEAN laban sa kapwa miyembro. Inihain ng Chin Human Rights Organisation ang reklamo batay sa prinsipyong maaaring dinggin ng mga lokal na hukuman ang mga kasong nag-aakusa ng mga pandaigdigang krimen, saanman naganap ang mga ito. Sinubukan din ang mga katulad na hakbang sa Argentina, Turkey at Germany, bagaman nananatili ang mga hamon kaugnay ng pag-aresto, imyunidad diplomatiko at praktikal na hirap sa pangangalap ng ebidensiya at mga saksi mula sa ibang bansa.

Umaalingawngaw sa mga sona ng tunggalian sa Myanmar ang kawalan ng tiwala ni Heneral Yawd Serk sa pandaigdigang komunidad. Habang pangunahing diplomatikong hakbang at mga parusa ang ginagamit ng mga kapangyarihang Kanluranin, napipigilan naman ang ASEAN ng mga prinsipyo nito ng di-pakikialam, at mas inuuna ng mga karatig-bansa ang katatagan sa hangganan kaysa mga demokratikong resulta. Dahil dito, pasan ng mga puwersang lokal ang malaking bahagi ng paglaban. Ipinahihiwatig ng kamakailang pagtatatag ng junta sa Union Consultative Council, na mangangasiwa sa mga administrasyong militar at sibilyan taglay ang "napakalawak" na kapangyarihan, na balak ni Min Aung Hlaing panatilihin ang kontrol anuman ang maging resulta ng halalan. Para sa mga sibilyang sumisilong sa mga monasteryo na nagiging puntirya, at sa mga pamilyang lumikas na tumatakas mula sa isang nayon patungo sa iba, nananatiling napakalawak at napakasakit ng agwat sa pagitan ng pagkondena ng pandaigdigang komunidad at ng aktuwal na proteksiyon.

Mahahalagang Punto

• Inakusahan ni Heneral Yawd Serk, pinuno ng Restoration Council of Shan State, ang mga pinuno ng daigdig ng pagwawalang-bahala sa nakamamatay na mga airstrike ng junta ng Myanmar, na pumatay na sa hindi bababa sa 1,728 sibilyan mula huling bahagi ng 2024.
• Ipinakikita ng datos ng Myanmar Peace Monitor na tinamaan ang mahigit 1,000 lugar ng mga sibilyan sa loob ng 15 buwan, kabilang ang mga gusaling panrelihiyon, paaralan at kampo ng mga lumikas.
• China ang pangunahing panlabas na puwersang nakikialam sa tunggalian. Pinipilit nito ang mga grupong armadong etniko na itigil ang mga opensiba at patatagin ang junta upang maprotektahan ang mga pamumuhunan nito sa imprastraktura ng Belt and Road.
• Dahil sa mga tigil-putukang pinamagitanan ng Beijing, napilitang ibalik ng MNDAA at TNLA ang mahahalagang teritoryo, kabilang ang Lashio, Mogoke at Mongmit. Nabawi ng junta ang mga teritoryong nakuha ng paglaban at nakapagsagawa ito ng mga kontraopensiba.
• Inangkin ng militar-kampong USDP ang tagumpay sa halalang idinaos noong Enero at lubhang binatikos bilang pagtatangkang patibayin ang pamumuno ng militar. Inaasahang magiging pangulo si Senior General Min Aung Hlaing.
• Pinananatili ni Yawd Serk ang Nationwide Ceasefire Agreement ng RCSS sa junta habang pinupuna ang pamumuno ni Min Aung Hlaing na aniya’y inuudyukan ng "ego, kapalaluan at kasakiman." Nanawagan siya ng pagtatatag ng Federal Army at panibagong diyalogong pampulitika.
• Pinasimulan ng Timor-Leste ang unang kasong gumagamit ng unibersal na hurisdiksiyon ng isang estado ng ASEAN laban sa mga pinuno ng militar ng Myanmar kaugnay ng mga krimen sa digmaan at krimen laban sa sangkatauhan.
• Natutukoy ang mga inaangkat na panggatong panghimpapawid mula Iran bilang salik na nagbibigay-daan sa pagpapatuloy ng kampanyang panghimpapawid ng junta sa kabila ng mga pandaigdigang parusa.