Binabago ng pagkahumaling ng China sa durian ang dating bayang minahan ng ginto sa Malaysia at ginagawa itong “Kabisera ng Durian”

Mula sa Pagmimina ng Ginto Tungo sa Imperyo ng Durian

Minsang nakatawag-pansin sa buong Malaysia noong unang bahagi ng dekada 1900 ang tahimik na bayan ng Raub sa estado ng Pahang dahil sa ginto nito. Sinasala ng mga minero mula sa mga tray ang mumunting piraso ng metal mula sa bagong hukay na buhangin. Ngayon, ibang uri ng “ginto” na ang nagpapaandar sa ekonomiya ng Raub. Tinatayang 150,000 puno ng durian ang tumutubo sa mga gilid ng burol nito, na sumasaklaw sa humigit-kumulang 2,000 ektarya ng lupa. Udyok ang pagbabagong ito ng napakalaking pagkahilig ng China sa duriang Musang King, isang uri na labis na pinahahalagahan kaya tinawag ito ng mga mamimiling Tsino na “Hermès ng mga durian.”

Matagal nang pinagtatalunan ang durian: pinupuri ito ng ilan bilang “hari ng mga prutas” dahil sa tamis at malinamnam na tekstura, samantalang iniiwasan naman ito ng iba dahil sa matapang na amoy. Gayunman, marami itong sabik na mamimili sa China, kung saan tila walang hanggan ang demand. Nitong mga nakaraang taon, lalo rin itong naging patok doon: kinakain hindi lamang nang sariwa kundi ginagawang panghimagas, inilalagay sa milk tea, at maging sa hot pot.

Habang nagmamaneho sa Raub, imposibleng hindi mapansin ang matinik na bungang ito na nagpapasigla sa ekonomiya ng bayan. Maaamoy mo ito sa tuluy-tuloy na hanay ng mga trak na dumaraan sa paliku-likong kalsada sa kabundukan. Makikita mo rin ito: ang berdeng tinik sa isang dambuhalang eskultura, ang mga mural na buong pagmamahal na ipininta sa mabababang pader, at ang mga karatula sa kalsadang nagsasabing: “Maligayang pagdating sa tahanan ng mga duriang Musang King.”

Bayan ng pagmimina ng ginto noong ika-19 na siglo, nagkaroon ng bagong kulay-dilaw na pinagkukunan ng kabuhayan ang Raub nitong mga nakaraang taon. Mas kilala na ito ngayon bilang lupain ng Musang King, isang uri na malasang parang mantikilya at may mapait-tamis na lasa, na nasa sentro ng pandaigdigang pagsiklab ng pagkahumaling sa durian.

“Kahit 2% lang ng mga Tsino ang gustong bumili ng durian, sapat na iyon para maging malaking negosyo,” sabi ni Chee Seng Wong, tagapamahala ng pabrika ng Fresco Green, isang tagaluwas ng durian sa Raub.

Naalala ni Wong kung paanong pinutol ng mga magsasaka ang mga puno ng durian para bigyang-daan ang mga oil palm, ang pangunahing pananim na pinagkukunan ng kita sa bansa, noong pagbagsak ng ekonomiya noong dekada 1990. “Ngayon, kabaligtaran na. Pinuputol nila ang mga oil palm para magtanim muli ng durian.”

Ang Penomenon ng Musang King

Sa maraming uri ng durian, namumukod-tangi ang Musang King dahil sa kakaiba nitong mapait-tamis na lasa at mataas na katayuan sa merkado. Dahil sa teksturang parang mantikilya at masalimuot na lasa, ito ang pinakahinahangad na uri ng durian sa China. Hindi eksaherado ang paghahambing dito sa marangyang French fashion house na Hermès. Gaya ng Birkin bag, mataas ang presyong nakukuha sa tunay na Musang King at nagsisilbi itong simbolo ng katayuan sa mga mayayamang mamimili sa China.

Maaaring umabot sa $14 hanggang $100 ang presyo ng isang Musang King, depende sa kalidad at panahon, kumpara sa wala pang $2 para sa karaniwang mga uri sa Timog-Silangang Asya. Sumasalamin ang agwat sa presyo kapwa sa hirap ng pagtatanim at sa higit na masarap na katangian ng bunga. Sa Raub, lumilikha ng mainam na kondisyon para sa pagtatanim ng pinahahalagahang uri ang mga heograpikong salik, lalo na ang komposisyon ng lupa at klima.

“Napakaangkop ng lupa sa Raub para sa pagtatanim ng durian. Maganda rin ang klima,” sabi ni Lu Yuee Thing, may-ari ng lokal na bukiring Uncle Thing Durian Leisure Farm. “Ang lokasyon ng bayan ay mainam din para sa pagtatanim ng marangyang uri na siyang nagpapakilala rito.”

Lalong nagiging pihikan ang panlasa ng mga mamimiling Tsino sa durian. “Marahil noong una, gusto lang namin ang matatamis na durian. Pero ngayon, naghahanap na kami ng bango, lagkit at masalimuot na lasa,” sabi ni Xu Xin, 33, na nagtitinda ng prutas sa sariling bayan sa hilagang-silangang China.

“Sa ngayon, mas marami nang pumapasok sa tindahan at nagtatanong, ‘May mapapait ba sa batch na ito?’”

Kamakailan ay nagtungo si Xu sa Raub kasama ang dalawa pang tagaluwas ng durian mula sa timog China upang tumikim ng mga durian. “Napakarami pang hindi nakakatikim nito. Napakalaki ng potensiyal ng merkado,” sabi ng isa niyang kasama.

Dumadagsa sa kanayunan ng Malaysia ang mga sabik na turistang Tsino para matikman ang prutas. Nakaupo sa isang tindahan ng durian, kinakain nila ang mga pinggang maingat na inayos mula sa pinakabanayad hanggang sa pinakamasagana ang lasa. Kapag kinain sa tamang pagkakasunod-sunod, sabi ng mga lokal, dapat lumitaw sa bawat subo ang sari-saring lasa: karamelo, krema ng custard, at sa huli, halos alak na pait na palatandaan ng Musang King.

Pagbabago ng Ekonomiya at Bagong Yaman

Maraming residente ng Raub ang yumaman dahil sa paglaganap ng pagtatanim ng durian, na nagbago sa takbo ng ekonomiya ng dating antuking bayan. Ang mga magsasakang dating hirap kumita ay nagkaroon na ngayon ng malaking yaman: napalitan nila ng mga bahay na ladrilyo ang mga bahay na kahoy at naipag-aral sa ibang bansa ang kanilang mga anak.

Isa sa mga matagumpay na negosyante ng durian sa Raub si Eric Chan. Iniwan niya ang pagsusulat ng code para sa mga satellite at robot at nagsimula ng kumpanyang nagsusuplay ng durian paste para sa iba’t ibang putahe. Kalaunan, ibinenta niya ang mayoryang bahagi ng kompanya sa halagang humigit-kumulang $4.5 milyon, mga 50 ulit ng una niyang ipinuhunan.

“Malaki ang kinikita ng lahat,” sinabi ni Chan sa The New York Times. “Mula sa kahoy ay ginawa nilang ladrilyo ang mga bahay nila. At kaya na nilang pag-aralin sa ibang bansa ang mga anak nila.”

Ayon sa may-ari ng bukid ng durian na si Jovi Kong, nakaipon siya ng mga ari-arian, kabilang ang mga mamahaling kotse at dalawang pag-aari, isa sa Raub at isa pa sa Kuala Lumpur. “Ibang-iba ang Raub sa iba pang bayan sa Malaysia; mayayaman ang mga taong nakatira rito,” sinabi ni Kong sa Channel News Asia noong 2019.

Isa ring kuwento ng tagumpay si Uncle Thing. Itinuturo niya sa bukid ang mga pickup truck na gawa sa Japan na pumalit sa mga sirang jeep na dati niyang ginagamit sa pagdadala ng mga kahon ng prutas. Sa mga negosyong pampamilya tulad ng sa kanya, madalas tumulong ang mga anak na lalaki sa pagdadala ng durian, samantalang ang mga anak na babae ang nangangasiwa sa accounting at pananalapi.

“Malaki ang naitulong ng durian sa ekonomiya rito,” sabi ni Uncle Thing. Hindi lamang mga indibidwal na magsasaka ang nakinabang sa pagbabago ng ekonomiya. Lumawak ang buong supply chain at nakalikha ng mga trabaho sa pag-iimpake, logistics, pagproseso at mga kaugnay na serbisyo. Nakinabang din ang mga lokal na restawran at hotel sa pagdagsa ng mga turistang naghahanap ng tunay na karanasan sa pagtikim ng Musang King.

Walang-Kasiyahang Pagkagusto ng China

Naging pinakamalaking tagaangkat ng durian sa mundo ang China, na bumubuo sa humigit-kumulang 95% ng pandaigdigang demand. Noong 2024 lamang, nag-angkat ang China ng rekord na $7 bilyong halaga ng durian, tatlong ulit na mas malaki kaysa noong 2020. Mahigit 90% ng iniluluwas na durian sa mundo ang patungo na ngayon sa mga pamilihan sa China.

Mula 2018 hanggang Hunyo 2025, kabuuang 115,359 tonelada ng mga produktong durian ang ipinadala ng Malaysia sa China, kabilang ang laman, paste, at buo-buong prutas na frozen o sariwa. Nagkakahalaga ang mga ito ng RM6.37 bilyon ($1.51 bilyon). Noong 2024, nag-angkat ang China ng RM1 bilyong halaga ng prutas mula sa Malaysia matapos magkasundo ang dalawang bansa at buksan ang daan para sa pagpapadala ng sariwang durian. Dati, mga produktong frozen lamang ang pinapayagang iluwas ng Malaysia.

Lalong nagpalakas sa kakayahan ng Malaysia na makipagkompetensiya sa pamilihan ng China ang pahintulot na magluwas ng sariwang durian. Di-gaya ng mga frozen na durian, natural na hinog sa mga puno ang mga sariwang durian ng Malaysia at kusa itong nalaglag sa lupa bago anihin. Dahil sa natural na proseso ng paghinog na ito, mas malasa at mas malambot ang laman kumpara sa mga durian ng Thailand at Vietnam, na pinitas sa puno at hinog habang dinadala.

Gayunman, mas maikli rin ang itinatagal ng sariwang durian ng Malaysia dahil sa natural na paghinog nito. Kailangan ang kumpletong cold-chain logistics at distribusyon upang makarating ang mga sariwang durian sa mga mamimili sa loob ng 48 oras matapos mahulog mula sa mga puno. Dahil dito, kailangan itong ihatid sa pamamagitan ng eroplano, na nagpapamahal sa transportasyon ngunit nagpapanatili sa mataas na kalidad at premium na katayuan nito sa merkado.

Tinataya ng Malaysia Chamber of Commerce and Industry in China na tataas nang 15-20% sa 2025 ang inaangkat ng China mula sa Malaysia, dahil sa patuloy na demand ng mga mamimili sa kabila ng mga suliraning dulot ng lagay ng panahon sa Malaysia. “Sa ngayon, imposibleng makakuha ng Grade A na Musang King nang mas mababa sa RM30 kada kilo sa presyo sa bukid,” sabi ni MayCham chairman Loh Wee Keng. “Kapag wala sa panahon, gaya ng Mayo, maaaring umabot sa RM80 kada kilo ang presyo.”

Ang Mahirap na Katotohanan sa Likod ng Yaman

Sa kabila ng malaking kita, mabigat pa rin sa katawan ang pagsasaka ng durian. Nanganganib ang mga magsasaka at mahahaba ang oras ng trabaho; madalas silang gumigising bago magbukang-liwayway para anihin ang bunga. Sa edad na 72, maagang bumabangon araw-araw si Lu Yuee Thing, na kilala sa lugar bilang “Uncle Thing,” at tinatahak ang matarik at hindi pantay na bukid para mamitas ng hinog na durian, nasa puno man itong nakabitin o nakahimlay sa mga lambat malapit sa lupa.

Ilang taon na ang nakalipas, nahulog sa balikat niya ang isang durian. Nag-iwan ito ng tumitibok na sakit na paminsan-minsan ay sumisiklab pa rin. “Akala ng mga tao, madaling kumita ang mga magsasaka. Pero hindi ito madali,” sabi niya.

Nagsimulang magtanim ng durian si Lu noong dekada 1980, at mga uring kampung ang una niyang itinanim. Kaunti ang kinita sa mga unang taon dahil pabagu-bago ang presyo. “Napakasama ng kalagayan kaya may ilang magsasakang nagsimulang magtanim na lang ng oil palm,” sabi niya. Idinagdag niyang ganoon din ang ginawa niya sa ilang bahagi ng kanyang lupa. Nang sumulong ang industriya, lumipat ang mga negosyo sa mas mahuhusay na uri at nagsimulang kumita sa pagluluwas ng Musang King.

Pagkatapos anihin, dinadala ang mga durian sa tindahan ni Uncle Thing, kung saan maingat na pinagbubukod-bukod ang mga ito ayon sa grado: A para sa malalaki at bilugang bunga, hanggang C para sa maliliit at iregular ang hugis. Sa gitna ng sahig na pinag-uuri-uriang ito ay may nag-iisang basket na nakalaan para sa mga duriang Grade AA, ang pinakamagaganda sa lahat. Malapit na silang ipadala sa China sa pamamagitan ng eroplano.

Hindi lamang pag-aani ang nangangailangan ng maraming manggagawa sa pagsasaka ng durian. Kailangang regular na putulan ng sanga, lagyan ng pataba at pangasiwaan laban sa mga peste ang mga taniman. Dahil maburol ang Raub, mahirap gumamit ng mga makina kaya mano-manong ginagawa ang malaking bahagi ng trabaho. Lalong nag-aatubili ang mga nakababatang henerasyon na pasukin ang mabigat sa katawan na trabahong ito, kaya nababahala ang industriya sa magiging suplay nito ng mga manggagawa.

Mga Hamon at Kontrobersiya

Hindi nawalan ng mga hamon ang mabilis na paglawak ng pagsasaka ng durian. Dahil sa sobrang suplay sa Malaysia kamakailan, na pinalala ng mga bagong taniman na nagluwal ng mas mababang kalidad na mga clone, bumagsak ang presyo ng Musang King mula RM60-80 kada kilo tungo sa RM10 ($2.4) kada kilo sa pangunahing panahon ng anihan. Dahil sa pagbagsak ng presyo, direktang nagtitinda sa mga mamimili mula sa kani-kanilang taniman ang ilang magtatanim upang hindi na dumaan sa mga tagapamagitan at makaraos.

Ayon kay Faisal Iswardi Ismail, deputy director-general for Food Security and Operations ng Federal Agricultural Marketing Authority, pinalala ng mga bagong taniman na naglalabas ng mas mababang kalidad na mga clone gaya ng Musang King ang sobrang suplay. Hindi pumapasa sa pamantayan para sa pagluluwas sa malalaking pamilihan gaya ng China at Singapore ang mga bungang ito.

Sumaklolo ang Federal Agricultural Marketing Authority sa mga magsasaka sa pamamagitan ng pagbili sa mga apektadong durian mula sa mga nayon at pagpapadala ng mga ito sa mga espesyalisadong pasilidad upang gawing paste at laman. Inilunsad din nito ang programang bentahan ng Agro MADANI, na nakapagbenta ng mahigit 30 toneladang durian at mga pana-panahong prutas sa loob ng dalawang araw. RM100,000 ang kinita nito sa unang araw pa lamang.

Marahil mas nakababahala ang patuloy na sigalot sa lupa sa Raub. Pinutol ng mga awtoridad ang libo-libong puno ng durian na anila’y ilegal na itinanim sa lupain ng estado. Sabi ng mga magsasaka, ilang dekada na nilang ginagamit ang lupa nang walang problema. Inaakusahan nilang pinipilit silang magbayad ngayon ng upa upang maipagpatuloy ang pagsasaka roon, kung hindi ay palalayasin sila.

Mula Marso hanggang Abril 2025, nagsagawa ng mga operasyong pangpagpapatupad ang Pahang State Enforcement Unit laban sa mga ilegal na taniman ng Musang King sa mahigit 202 ektarya ng lupa malapit sa Raub. Dahil dito, inakusahan ng “Save the Musang King Alliance,” na kumakatawan sa mga interes ng karamihan sa mga magsasakang sangkot, ang pamahalaan ng estado ng Pahang ng paglabag sa mga tuntunin ng utos ng Court of Appeal noong Mayo 2024 na nagbabawal sa pagputol ng mga puno o pagwasak ng mga estruktura.

Pagkaraan ng Malayan Emergency (1948-1960), nilinis at sinaka ng maraming magsasakang Tsino na tumakas patungo sa mga gilid ng kagubatan ng Malaya ang lupang nasa labas ng mga legal na lote. Nakasandig ang katuwiran nila sa pagsasaka sa lupa ng estado sa sinasabing panghihikayat noon sa impormal na ekonomiyang agrikultural. Noong 1974, itinatag ng pamahalaan ng Malaysia ang Green Book Plan, na humikayat sa mga mamamayan na magtanim o magsaka sa maikling panahon para sa pansariling konsumo. Dahil dito, hindi sila ginulo sa loob ng maraming dekada.

Kompetisyon sa Rehiyon

Hinaharap ng Malaysia ang kompetisyon mula sa iba pang bansa sa Timog-Silangang Asya sa pamilihan ng durian sa China. Thailand at Vietnam ang pangunahing nagsusuplay ng durian sa China at halos sila lamang ang pinagmumulan ng mga inaangkat nito. Noong 2023, nag-angkat ang China ng 1.43 milyong tonelada ng sariwang durian na nagkakahalaga ng $6.7 bilyon; 99.8% nito ay mula sa Thailand at Vietnam.

Mabilis na lumaki ang bahagi ng Vietnam sa merkado mula nang pahintulutan itong magluwas ng sariwang durian sa China noong Hulyo 2022. Sa loob ng wala pang dalawang taon, naging ikalawang pinakamalaking tagaluwas ito ng durian sa pamilihan ng China, at layunin nitong lampasan ang Thailand. Sa unang pitong buwan ng 2024, umabot sa $1.22 bilyon ang iniluwas ng Vietnam na sariwang durian sa China, 46% na mas mataas kaysa sa kaparehong panahon noong nakaraang taon.

Sa unang dalawang buwan ng 2024, pansamantalang nalampasan pa ng Vietnam ang Thailand at umabot sa 62% ang bahagi nito sa mga duriang iniluwas sa China. Gayunman, nabawi ng Thailand ang unang puwesto matapos ang anihan nito sa ikalawang kuwarter. “May mga uri ng durian ang Vietnam na wala sa Thailand at Malaysia, gaya ng Ri6, pero wala itong tanyag na uri na gaya ng Musang King ng Malaysia,” sabi ni Vo Tan Loi, direktor ng kompanyang nagluluwas ng prutas na Phuong Ngoc Cai Be Company sa lalawigan ng Tien Giang.

May bentahe ang Vietnam sa transportasyon dahil may hangganan ito sa kalupaan sa China. Tumatagal nang humigit-kumulang 36 na oras para makarating sa mga pamilihan ng China ang mga durian mula Vietnam sa pamamagitan ng Friendship Pass, kumpara sa hindi bababa sa tatlo hanggang apat na araw para sa mga durian ng Thailand. “Dahil may koneksiyon sa China sa pamamagitan ng lupa, naihahatid ng Vietnam ang mga durian sa mga trak o tren, na mas mabilis at mas mura,” sabi ni Vo.

Pumasok na rin sa pamilihan ang Cambodia at naging pinakabagong bansa sa Timog-Silangang Asya na pinahintulutang magluwas ng sariwang durian sa China noong Abril 2025. Gayunman, wala pa itong pagkakakilanlan sa tatak na taglay ng mga matagal nang kakompetensiya gaya ng Thailand at Malaysia. “Binubuo pa ng Cambodia ang reputasyon nito sa pandaigdigang pamilihan,” sabi ni Lim Chin Khee, tagapayo ng Durian Academy. “Wala pa ito ng matagal nang pagkakakilanlan sa tatak na taglay ng Monthong ng Thailand o ng premium na Musang King ng Malaysia.”

Diplomasya sa Durian

Naging kasangkapan sa diplomasya ang pagkahilig ng China sa durian. Sunod-sunod na kasunduan sa kalakalan ang nilagdaan ng Beijing sa mga bansang tagagawa sa buong Timog-Silangang Asya. Ipinagdiriwang umano ng mga kasunduang ito ang ugnayang bilateral ng China sa Thailand, Vietnam, Malaysia, Cambodia, Indonesia, Pilipinas at Laos. “Sa kompetisyong ito sa durian, panalo ang lahat,” ayon sa isang artikulo ng media ng estado ng China noong 2024.

Kaakibat ng mga kasunduang ito ang mga pamumuhunan ng China sa imprastraktura ng rehiyon. Dinadala na ngayon ng China-Laos Railway, na binuksan noong 2021, ang mahigit 2,000 tonelada ng prutas araw-araw, karamihan ay mga durian ng Thailand.

Naging pagpapakita ng mabuting hangarin sa pagitan ng mga bansa sa Timog-Silangang Asya at Beijing ang pagbibigay ng mga premium na durian. Sa isang pagbisita ng pinuno ng estado noong 2024, niregaluhan ni Haring Ibrahim ng Malaysia si Pangulong Xi Jinping ng dalawang kahon ng mga premium na durian, kabilang ang Musang King. Mas maaga sa taong iyon, kinunan ng video sina Premier Li Qiang ng China at Punong Ministro Anwar Ibrahim ng Malaysia habang magkasamang hinihiwa ang isang durian gamit ang kutsilyo at kutsara.

“Hindi lamang diplomasya ang diplomasya sa durian; negosyo rin ito ng durian,” sabi ni Malaysian Deputy Prime Minister Ahmad Zahid Hamidi noong Nobyembre 2024. “Kailangan nating makipagtulungan sa mga negosyanteng Tsino para higit pang paunlarin ang mga taniman ng Musang King sa Malaysia, at dapat din nating sama-samang palakasin ang mga industriyang gumagamit nito bilang sangkap.”

Para sa China, bahagi ng mas malawak na estratehiyang tinatawag na “food silk road” ang kalakalan ng durian. Isa itong umuusbong na network ng mga pamumuhunan at kasunduan sa kalakalan na layuning pag-ibahin ang mga pinagmumulan ng inaangkat na pagkain ng China mula sa iba’t ibang panig ng mundo. Karamihan sa mga premium na gintong kiwi ng New Zealand ay iniluluwas sa China, habang mahalagang destinasyon din ng mga seresa ng Chile at abokado ng Kenya ang pamilihan ng China.

Proteksiyon sa Tatak at Pagpoposisyon sa Merkado

Upang mapangalagaan ang premium na katayuan nito, pinalawig ng Malaysia hanggang Marso 2034 ang proteksiyon sa karapatang-ari ng uri nitong Musang King. Nangangahulugan ang pagtatalagang ito na “pag-aari ng Malaysia” ang Musang King at hindi ito maaaring angkinin ng mga nagtitinda ng durian mula sa ibang bansa.

Sa China, kung saan madalas kumain ang mga mamimili ng durian mula Thailand at Vietnam dahil mas malaki ang dami ng inaangkat mula sa mga bansang ito, makatutulong ang paggalang sa karapatang-ari ng Malaysia upang mapanatili ang presyong maaaring apat hanggang limang ulit na mas mataas kaysa sa ibang uri ng durian sa isang mapagkumpitensiyang pamilihan. Magiging mas panatag ang mga mamimiling Tsino na bumibili ng duriang may tatak na Musang King na tunay na produkto ang nakukuha nila at hindi maling nilagyang-prutas.

“Pagkatapos ng mga digmaan sa presyo, maaaring maging mabisang estratehiya ang tatak pagdating sa kalidad at branding,” sabi ni Peng Peng, executive chairman ng Guangdong Society of Reform, na tumutulong din sa isang tagaangkat sa Shenzhen na magbenta ng mga durian ng Malaysia sa Guangzhou.

Lalong mahalaga ang proteksiyon sa tatak dahil sa mga nakaraang insidente kung saan umani ang mga mamimiling Thai ng hilaw na Musang King mula sa Malaysia at ibinenta ang mga ito sa China bilang “Musang King ng Thailand.” Dahil dito, ipinagbawal ng pamahalaan ng Thailand sa mga mamimiling Thai ang gayong gawain at itinigil nito ang pag-angkat ng mga durian ng Malaysia bago maresolba ang insidente. Naging dahilan din ito upang pabilisin ng Malaysia ang pakikipagnegosasyon sa China tungkol sa pagluluwas ng sariwang durian.

Nagsisikap ang pamahalaan ng Malaysia na turuan ang mga mamimiling Tsino tungkol sa tunay na mga katangian ng Musang King at iba pang uri upang mapangalagaan ang kredibilidad ng mga tatak ng durian ng Malaysia. May ilang negosyanteng kilalang maling naglalagay ng tatak na Musang King sa mga duriang kampung upang maibenta ang mga ito sa mas mataas na presyo, na sumisira sa kredibilidad ng merkado. “May pamilihan kahit ang mga duriang kampung kung tapat ang pagbebenta. Kailangan nating turuan ang mga mamimiling Tsino tungkol sa tunay na mga katangian ng Musang King, D24 at iba pa,” diin ni Loh Wee Keng.

Banta ng Lokal na Produksiyon

Marahil ang pinakamalaking pangmatagalang hamon ay nagmumula mismo sa China. Nagsisikap ang islang lalawigan ng Hainan na magtanim ng sarili nitong durian, sa layuning makamit ang tinatawag ng media ng estado na “kalayaan sa durian.” Inaasahang aabot sa 2,000 tonelada ang aanihin sa Hainan sa 2025.

“Una sa lahat, hindi na natin kailangang umasa sa mga nagtitinda mula Thailand at Vietnam kapag bumibili tayo ng durian!” ayon sa isang artikulo ng media ng estado ng China noong Agosto 2024.

Kahit wala pang 1% ng konsumo ng durian sa China ang nagmumula sa Hainan sa kasalukuyan, maaari itong maging banta sa hinaharap. Maraming ingay ang pagdating sa merkado ng mga unang duriang itinanim sa Hainan noong 2023. Gayunman, malaki raw ang pagkakaiba ng lasa dahil sa kondisyon ng lupa at klima. “Hindi kayang palitan ng Musang King ng Hainan ang orihinal na mula Malaysia,” sabi ni Loh Wee Keng. “Iba ang lasa dahil sa lupa at klima. Sinubukan din itong itanim ng kaibigan ko rito, pero hindi nagtagumpay.”

Praktikal ang pananaw ni Uncle Thing sa sitwasyon. “Matagumpay na ang eksperimento ng Hainan. Kung magkakaroon sila ng sarili nilang suplay at magsimulang mag-angkat nang mas kaunti, maaapektuhan ang merkado natin. Pero hindi natin iyon dapat ipag-alala. Ang magagawa lang natin ay alagaan nang mabuti ang mga bukid natin at pataasin ang ani.”

Kapag tinanong ang sinuman sa Raub tungkol sa hangarin ng Hainan, mabilis itong itinataboy at mayabang na isinasagot na hindi pa rin kayang tapatan ang mga durian ng Malaysia. Gayunman, habang hinahabol ng China ang “kalayaan sa durian,” mahirap ipagwalang-bahala na lalong nagiging alanganin ang trono ng Musang King.

Mga Alalahanin sa Kapaligiran at Merkado

Nagdulot ng mga alalahanin sa kapaligiran ang mabilis na paglawak ng pagtatanim ng durian. Sa Indonesia, Laos at Malaysia, humantong sa pagkakalbo ng kagubatan ang pagtatatag ng mga bagong taniman ng durian, na gumagambala sa mga lokal na tirahan at ekosistema. Nanganganib dahil dito ang mga nanganganib nang maubos na hayop, gaya ng tigre ng Malaya.

Sa Vietnam, lumipat sa pagtatanim ng durian ang maraming magsasaka ng kape, na nagtutulak pataas sa pandaigdigang presyo ng kape na naapektuhan na ng matitinding lagay ng panahon. Sinimulan nang tugunan ng mga awtoridad sa Vietnam ang suliranin. Hiniling nila sa mga lokal na pamahalaan na suriin ang laki ng mga taniman, pagtugmain ang pagpaplano at isulong ang mga propesyonal na taniman ng durian sa halip na walang maayos na pagpapalawak.

Lumitaw rin ang mga alalahanin sa kaligtasan ng pagkain. Noong 2024, nakakita ang mga awtoridad ng China ng kemikal na pangkulay na nagdudulot ng kanser sa mga durian ng Thailand; pinaniniwalaang ginagamit ito upang magmukhang mas dilaw ang mga prutas. Nang taon ding iyon, sinuspinde ng China ang pag-angkat ng durian mula sa 15 pabrika ng pag-iimpake at 18 taniman sa Vietnam matapos makakita ng labis na antas ng mabigat na metal na cadmium sa mga kamakailang batch.

“Dahil lalong naghihigpit ang China sa mga kinakailangan para sa mga inaangkat na prutas, dapat pag-ibayuhin ng mga kinauukulang panig sa Vietnam ang pangangasiwa sa mga taniman ng durian at pabrika ng pag-iimpake upang matiyak na makatwiran ang presyo ng durian at ligtas itong kainin,” sabi ni Vo Huu Thoai, pinuno ng Southern Fruit Research Institute ng Vietnam.

Nababahala ang ilang mamimili na magtataas ng presyo sa Malaysia at Singapore ang pagluluwas ng maraming sariwang durian sa China. “Mukhang patuloy na mamamahal ang durian ngayong ibinebenta na sa China ang mga sariwang durian,” sabi ni Tan Guet Meng, 54, residente ng Kuala Lumpur at may-ari ng negosyo.

Sabi ni Raymond Ng, na nagpapatakbo ng mga puwesto ng durian sa Singapore: “Kung malakihan ang pagluluwas ng Malaysia ng durian sa China, baka mapilitang bumili ng durian nang mas mahal ang mga taga-Singapore. Kung tumaas ang presyo, kailangan na lang nating sumabay. Sa totoo lang, hindi na rin mura ang durian ngayon.”

Pananaw sa Hinaharap

Tinatayang aabot sa RM1.8 bilyon pagsapit ng 2030 ang halaga ng iniluluwas na durian ng Malaysia, sa daming 69,000 tonelada. Patuloy na isinusulong ng pamahalaan ng Malaysia ang pakikipagtulungan sa mga negosyong Tsino upang palawakin ang mga gawaing gumagamit ng durian bilang sangkap at ang mga taniman ng Musang King.

Diin ng mga eksperto sa industriya na hindi tuwirang nakikipagkompetensiya ang Malaysia sa mga durian ng Thailand dahil magkaiba ang presyo at kalidad ng mga ito. Sa halip, nakikipagkumpitensiya raw ang mga durian ng Malaysia sa mga premium na prutas gaya ng kiwi, seresa, strawberry at ubas ng Japan sa pamilihan ng China. “Sa totoo lang, nakikipagkompetensiya rin kami sa kiwi at seresa, pati sa mga produktong mula Japan gaya ng strawberry at ubas,” sabi ni Loh Wee Keng.

Sa ngayon, patuloy na yumayabong ang Raub bilang sentro ng industriya ng durian sa Malaysia. Niakap ng bayan ang pagkakakilanlan nito bilang “Bayan ng Durian na Musang King,” na ipinahahayag sa mga karatula sa kalsada ang “Maligayang pagdating sa tahanan ng mga duriang Musang King,” habang pinalalamutian ng mga mural na may mga tinik na prutas ang mga pader.

Sa kabila ng mga hamon, kabilang ang mga sigalot sa lupa, pabagu-bagong merkado, kompetisyon mula sa ibang bansa at banta ng lokal na produksiyon sa China, lubusang binago ng industriya ng durian ang ekonomiya ng Raub. Mula sa pamana nitong pagmimina ng ginto hanggang sa kasalukuyang katayuan bilang pandaigdigang sentro ng durian, ipinakikita ng bayan kung paanong kayang baguhin ng panlasa ng mga mamimiling Tsino ang mga ekonomiya sa buong Timog-Silangang Asya.

Habang patuloy na nagbabago ang pamilihan ng durian, kapwa oportunidad at kawalang-katiyakan ang hinaharap ng mga magsasaka sa Raub. Nakadepende ang kinabukasan ng bayan sa kakayahan nitong panatilihin ang kalidad at reputasyon ng mga duriang Musang King nito habang hinaharap ang masalimuot na ugnayan ng pandaigdigang kalakalan, diplomasya at kompetisyon sa merkado.

Sa Kabuuan

• Nag-angkat ang China ng rekord na $7 bilyong halaga ng durian noong 2024, na bumubuo sa 95% ng pandaigdigang demand
• Nagluwas ang Malaysia sa China ng RM6.37 bilyong halaga ng mga produktong durian mula 2018 hanggang 2025
• Maaaring umabot sa $14-100 ang presyo ng isang Musang King, kumpara sa wala pang $2 para sa karaniwang mga uri
• Tinatayang 150,000 puno ng durian ang nasa Raub, na sumasaklaw sa humigit-kumulang 2,000 ektarya
• Tinatayang tataas nang 15-20% sa 2025 ang inaangkat ng China na durian mula Malaysia
• Pinalawig ng Malaysia hanggang 2034 ang proteksiyon sa tatak ng Musang King