Itinutulak ng Singapore ang kasunduan sa digital na ekonomiya ng ASEAN at EU sa gitna ng tensiyon sa kalakalan

Bakit itinutulak ng Singapore ang kasunduan sa digital na ekonomiya ng ASEAN at EU

Hinihimok ng Singapore ang Timog-Silangang Asya at Europa na lumipat mula sa watak-watak na mga proyektong pagsubok tungo sa isang pormal na kasunduan sa digital na ekonomiya. Layunin nitong panatilihing bukas at mahuhulaan ang kalakalan, at nakasalig sa sistemang nakabatay sa mga tuntunin, sa panahong nagdudulot ng dagdag na hadlang sa kalakalan sa pagitan ng mga bansa ang proteksiyonismo, mga kontrol sa pagluluwas at magkakaibang pamantayan sa teknolohiya. Ito ang mensahe ni Deputy Prime Minister at Trade Minister Gan Kim Yong, na nanawagan sa Singapore FinTech Festival na muling pasiglahin ang digital na kooperasyon ng ASEAN at European Union.

Iniharap ni Gan ang panukala bilang praktikal at paunti-unting hakbang. Nilinaw niyang mananatiling magkahiwalay na proyektong panrehiyon ang ASEAN at EU, ngunit maaari pa rin silang bumuo ng magkakatulad na tuntunin para sa digital na ekonomiya. Aniya, dapat magsimula ang dalawang panig sa mga batayang usapin, saka palawakin ang saklaw habang lumalalim ang tiwala at karanasan.

Sa pagpapakilala sa panawagan niyang magsagawa ng magkasanib na talakayan tungkol sa isang kasunduan, iginiit ni Gan na maaaring magbukas ng malaking pagbabago sa kalakalan ang isang pormal na proseso. Mahalaga ito sa rehiyong mahalagang makina na ng paglago ang kalakalan sa internet. Mahigit 300 bilyong dolyar ang kabuuang halaga ng mga produktong ipinagbili sa digital na ekonomiya ng Timog-Silangang Asya noong 2025, at patuloy itong lumalawak sa mga pagbabayad, ecommerce, nilalaman, logistika at fintech. Binigyang-diin din niya ang pangangailangang gawing makabago ang World Trade Organization (WTO) at patuloy na magtayo ng tulay sa iba pang katuwang, kabilang ang Gulf Cooperation Council (GCC) at Comprehensive and Progressive Agreement for Trans Pacific Partnership (CPTPP). Ang CPTPP ay kasunduang malayang kalakalan ng 11 bansa na binuo matapos umatras ang Estados Unidos sa Trans Pacific Partnership.

Sa pagsasalita sa mga dumalo, binigyang-diin ng Deputy Prime Minister ang mga pakinabang ng pagsisimula ng usapan ng dalawang rehiyon.

Kung magsasama-sama ang EU at ASEAN upang talakayin ang isang kasunduan sa digital na ekonomiya, magiging malaking tagumpay ito.

Ano ang maaaring saklawin ng kasunduan sa digital na ekonomiya

Nagtatakda ang kasunduan sa digital na ekonomiya ng magkakatulad na tuntunin kung paano tumatawid sa mga hangganan ang datos, serbisyo at digital na produkto. Nagbibigay ito sa mga negosyo ng mahuhulaang balangkas para sa mga bagay gaya ng mga elektronikong kontrata at lagda, digital na pagsingil, beripikasyon ng pagkakakilanlan, paglilipat ng datos, serbisyong cloud, cybersecurity, proteksiyon sa mamimili sa internet at mga tuntunin sa kompetisyon para sa mga plataporma. Layunin nitong pababain ang gastos sa pagsunod sa mga regulasyon, pabilisin ang mga transaksiyon at palakasin ang tiwala sa digital na kalakalang tumatawid sa mga hangganan.

Daloy ng datos, pribasiya at tiwala

Kadalasang pinakamahihirap na usapin ang paggalaw at pagprotekta sa personal at pangnegosyong datos. Nakabatay ang patakaran ng EU sa pribasiya sa General Data Protection Regulation (GDPR), samantalang magkakaiba ang mga pambansang batas sa mga ekonomiya ng ASEAN at hindi magkakapantay ang higpit ng mga ito. Kakailanganin ng kasunduan ng ASEAN at EU ang isang hanay ng mapagkakatiwalaang tuntunin sa paglilipat ng datos, na may praktikal na legal na batayan para sa pagproseso at paglilipat, malinaw na pananagutan ng mga humahawak ng datos at mga paraan para humingi ng lunas kapag may nagkaproblema.

May mga paraan upang paglapitin ang magkakaibang patakaran nang hindi ibinababa ang mga pamantayan. Maaaring kilalanin ng mga pamahalaan ang mga pananggalang ng isa’t isa, magtakda ng mga mekanismo sa paglilipat na tumutupad sa mga batas ng magkabilang panig at bumuo ng mga kaayusang partikular sa mga sektor gaya ng datos sa pananalapi o kalusugan. Nakikinabang ang mga kumpanya kapag malinaw, magkakatugma at matatag ang mga tuntunin. Kung magkakasundo ang ASEAN at EU sa mga batayang hakbang para sa tiwala, maaaring malaki ang ibaba ng gastos sa pagsunod sa mga tuntunin sa datos para sa mga tagaluwas at startup.

Mga pagbabayad, pagkakakilanlan at mas maayos na kalakalan sa mga hangganan

Ang mga sistema ng pagbabayad at pagkakakilanlan ang nagsisilbing imprastraktura ng digital na kalakalan. Dahil sa interoperability, maaaring magbayad ang isang turista sa pamamagitan ng pag-scan ng quick response code sa ibang pamilihan, o madaling makatanggap ng bayad mula sa mamimili sa Berlin ang isang maliit na nagtitinda sa Hanoi, gaya ng sa lokal na transaksiyon. Pinabibilis ng kapwa pagkilala sa digital na pagkakakilanlan at elektronikong lagda ang pagbubukas ng account, pagpopondo at pagkuha ng lisensiya, at binabawasan nito ang panganib ng pandaraya. Nakapagpapaikli naman ng oras sa pagproseso at nakababawas ng mga pagkakamali ang magkakatulad na tuntunin sa logistika ng ecommerce at mga digital na proseso sa adwana, gaya ng kalakalang walang papel at elektronikong pagsingil.

Ang cybersecurity at proteksiyon sa mamimili sa internet ang iba pang haligi. Mas nagiging madali para sa mga kumpanya ang sumunod sa mga tuntunin at para sa mga regulator ang magtulungan sa panahon ng insidente kapag magkakatugma ang mga pamantayan sa pamamahala ng panganib, mga obligasyon sa pag-uulat at mga plano sa pagtugon. Nagpapataas ng tiwala ng mamimili at lumilikha ng pantay na larangan para sa kompetisyon ang magkakatulad na tuntunin sa pagiging bukas ng mga online na plataporma at patas na pagtrato sa mga gumagamit.

Higit nang nahihinog ang digital na adyenda ng ASEAN

Nakikipagnegosasyon ang mga miyembro ng ASEAN sa ASEAN Digital Economy Framework Agreement (DEFA), isang kasunduang panrehiyon na magtutugma sa mga tuntunin para sa digital na kalakalan, datos, pagbabayad, cybersecurity, digital na pagkakakilanlan at proteksiyon sa mamimili. Dahil inaasahang aabot sa halos 2 trilyong dolyar ang digital na ekonomiya ng rehiyon pagsapit ng 2030, magsisilbing salalayan ang DEFA sa mas pinagsamang digital na pamilihan ng Timog-Silangang Asya. Dinisenyo ito upang maging ambisyoso ngunit maluwag, para makalahok at makinabang ang mga bansang magkakaiba ang panimulang kalagayan.

Umuusad din ang praktikal na kooperasyon. Tinutulungan ng proyektong ASEAN Digital Index (ADIX), na binuo sa tulong ng European Union sa pamamagitan ng Enhanced Regional EU ASEAN Dialogue Instrument, ang mga bansa na sukatin ang pag-unlad sa mga larangan gaya ng koneksiyon, serbisyong pampubliko at kasanayang digital. Sinuri sa isang workshop ng ADIX noong Mayo 2025 ang mga aral mula sa unang bersiyon at tinukoy ang mga panukat para sa ADIX 2.0, na nakatuon sa mas matibay na pamamaraang estadistikal at mas mahusay na koordinasyon sa pagitan ng mga ahensiya. Tinutulungan ng magkakatulad na panukat ang mga gumagawa ng patakaran na ituon ang pamumuhunan at tukuyin ang mga kakulangang humahadlang sa inklusyon.

Bukod sa pagsukat, nagsagawa ang ASEAN at EU ng magkasanib na mga aktibidad tungkol sa digital na kalakalan at katatagan ng supply chain. Pinagsama-sama ng mga workshop na idinaos sa Singapore noong Agosto 2025 ang mga opisyal, negosyo at eksperto upang ihambing ang mga pamamaraang pangregulasyon at tukuyin kung saan posibleng magkatugma ang mga ito, kabilang ang daloy ng datos sa mga hangganan, cybersecurity, digital na pagkakakilanlan at proteksiyon sa mamimili sa internet. Kasabay nito, pinopondohan ng programang Global Gateway ng EU ang mga proyektong pangkonektibidad at imprastraktura sa buong rehiyon. Sa pulong ng Joint Cooperation Committee noong Hunyo 2025, sinuri ng dalawang panig ang pag-unlad sa ilalim ng ASEAN EU Plan of Action para sa 2023 hanggang 2027 at muling pinagtibay ang suporta sa isang malinaw, napapanatili at nakabatay sa mga tuntunin na sistema ng kalakalan.

Matapos ang mataas na antas na pulong na iyon, naglabas ang dalawang panig ng magkasanib na pahayag na naglagay sa kooperasyong pang-ekonomiya, kabilang ang digital na ekonomiya, sa sentro ng kanilang ugnayan.

Muling pinagtibay ng dalawang panig ang kanilang pangakong palakasin ang multilateral na sistemang nakabatay sa mga tuntunin at isulong ang kooperasyon sa digital na kalakalan, mga berdeng teknolohiya at katatagan ng supply chain.

Kung saan nagkakatugma at nagkakaiba ang ASEAN at EU

Kapwa nais ng dalawang rehiyon ang paglago, ligtas na datos, matatag na mga supply chain at patas na kapaligiran para sa maliliit at malalaking kumpanya. Magkakaiba naman ang paraan nila ng pangangasiwa. Umaasa ang EU sa komprehensibo at may-bisang mga tuntunin gaya ng GDPR at mga bagong regulasyon para sa mga plataporma, samantalang pira-piraso ang mga pambansang batas ng ASEAN at magkakaiba ang saklaw at kakayahang ipatupad ng mga ito. May ilang ekonomiyang nag-uutos na lokal na itago ang datos, at malawak ang pagkakaiba-iba ng mga patakaran sa online na nilalaman at pananagutan ng mga plataporma.

Hindi kailangang magkaroon agad ng malawakang kasunduan upang paglapitin ang mga pagkakaibang ito. Makatotohanang unang hakbang ang isang balangkas na nakabatay sa mga prinsipyo, na may mga batayang pangako tungkol sa paglilipat ng datos, mga pananggalang sa pribasiya, kooperasyon sa cybersecurity at mga elektronikong transaksiyon. Maaaring sumunod sa kalaunan ang mga kalakip na tuntuning partikular sa mga sektor ng pananalapi, pagmamanupaktura at logistika. Maaaring gantimpalaan ng landas tungo sa kapwa pagkilala ang mga bansang nakatutugon sa mas matataas na pamantayan nang hindi isinasantabi ang mga patuloy pang nagpapalakas ng kakayahan. Nagbibigay ng maagang huwaran na maaaring pag-aralan, paghusayin at palawakin ng ASEAN at EU ang kamakailang pagpapatibay ng ugnayang digital ng EU at Singapore.

Panukala ng Singapore: tiwala at ang pagkakataon para sa WTO

Nakasalalay sa kredibilidad ang panukala ng Singapore. Nakilala ang bansa sa pisikal na kalakalan dahil pinananatili nitong bukas ang mga daungan, tinutupad ang mga kontrata at pinangangalagaan ang matatag na kapaligirang legal. Ipinatutupad na nito ngayon ang gayunding pamamaraan sa digital na komersiyo at pananalapi. Nagtakda ang Monetary Authority of Singapore ng mga maagang tuntunin para sa mga stablecoin, nagpapatakbo ng mga regulatory sandbox at pilot, at nakikipagtulungan sa mga katuwang sa mga pagsubok sa iba’t ibang hangganan gaya ng mga tokenized asset sa ilalim ng Project Guardian at mga pagsubok sa imprastraktura para sa retail sa ilalim ng Project Orchid. Layunin nitong patunayan kung ano ang epektibo, saka palawakin ito kasama ng mga katuwang sa pamamagitan ng magkakatugmang pamantayan.

Sa hiwalay na pahayag, sinabi niyang dapat patuloy na palawakin ng ASEAN ang ugnayan sa mga grupo gaya ng GCC at CPTPP upang pasiglahin ang kalakalan at pamumuhunan. Aniya, marami pa ring oportunidad sa kabila ng lumalaking kawalang-katiyakan sa panlabas na kalagayan.

Tungkol sa posibilidad ng digital na usapan ng EU at ASEAN, naipahayag ni Gan kapwa ang ambisyon at pagiging makatotohanan sa likod ng panukala ng Singapore.

Magsisimula tayo sa pakikipagtulungan sa digital na ekonomiya at sa mga batayang tuntunin bago isaalang-alang ang mga susunod na hakbang.

Mga pakinabang ng kasunduan para sa mga kumpanya at mamimili

Para sa mga negosyo, makikita ang halaga ng kasunduan sa digital na ekonomiya sa mas mabilis na pagsisimula ng serbisyo, mas maayos na pagbabayad, mas kaunting papeles at mas mababang legal na panganib sa pagbebenta sa ibang bansa. Para sa mga mamimili, nangangahulugan ito ng mas mahusay na proteksiyon, mas maraming mapagpipiliang produkto at serbisyong mula sa ibang bansa, at mas ligtas na paggamit ng mga digital na serbisyo. Para sa mga pamahalaan, nag-aalok ito ng mas matibay na kooperasyon laban sa mga cyberattack at pandaraya, at mas mahusay na mga kasangkapan upang mapanatiling umaandar ang mga supply chain sa panahon ng krisis.

• Mapagkakatiwalaang daloy ng datos sa mga hangganan, na may malinaw na legal na batayan at mga pananggalang, upang mabawasan ang kawalang-katiyakan sa pagsunod sa mga tuntunin para sa mga tagaluwas, bangko at tagapagbigay ng serbisyong cloud.
• Pagkilala sa mga digital na pagkakakilanlan at elektronikong lagda sa iba’t ibang pamilihan upang mapabilis ang pagbubukas ng account, trade finance, paglilisensiya at mga serbisyong pampubliko para sa mga kumpanya at indibidwal.
• Magkakatugmang sistema ng pagbabayad, kabilang ang mga agarang paglilipat at pagtanggap ng QR, upang mapababa ang halaga ng pagpapadala ng pera at mga pagbiling tumatawid sa mga hangganan.
• Kalakalang walang papel at elektronikong pagsingil na nagpapaikli sa pagproseso sa adwana, nagbabawas ng mga pagkakamali at nagpapahusay sa pagsubaybay sa mga supply chain.
• Magkakatugmang pamamahala sa panganib sa cybersecurity at pag-uulat ng insidente upang palakasin ang katatagan at magkasanib na pagtugon.
• Mas malinaw na mga tuntunin sa proteksiyon sa mamimili sa internet upang mapataas ang tiwala sa pamimili at mga serbisyong mula sa ibang bansa.
• Mga kasangkapan sa pagpapaunlad ng kakayahan, gaya ng ASEAN Digital Index, upang gabayan ang pamumuhunan at patakaran sa mga lugar na may pinakamalalaking kakulangan, lalo na para sa mga micro, maliit at katamtamang laki ng negosyo.

Ang Buod

• Hinihimok ng Singapore ang ASEAN at EU na simulan ang pag-uusap tungkol sa kasunduan sa digital na ekonomiya upang mapanatiling bukas at nakabatay sa mga tuntunin ang kalakalan.
• Sinabi ni Gan Kim Yong na magiging malaking tagumpay ang talakayan ng dalawang rehiyon, at pagtutuunan ng unang yugto ang mga batayang digital na tuntunin.
• Mahigit 300 bilyong dolyar ang digital na ekonomiya ng Timog-Silangang Asya noong 2025 at maaari itong umabot sa humigit-kumulang 2 trilyong dolyar pagsapit ng 2030.
• Nakikipagnegosasyon ang ASEAN sa DEFA, habang kabilang sa kooperasyon ng EU at ASEAN ang ADIX at mga magkasanib na workshop tungkol sa digital na kalakalan at katatagan ng supply chain.
• Muling pinagtibay ng ASEAN EU Joint Cooperation Committee ang suporta sa isang malinaw, napapanatili at nakabatay sa mga tuntunin na multilateral na sistema ng kalakalan.
• Kabilang sa mahahalagang larangan para sa anumang kasunduan ang paglilipat ng datos, pribasiya, mga pagbabayad, digital na pagkakakilanlan, cybersecurity, proteksiyon sa mamimili at kalakalang walang papel.
• Nakikita ng Singapore ang sarili bilang sentro ng tiwala sa digital na larangan at sinusuportahan din nito ang reporma sa WTO upang maiangkop ang mga pandaigdigang tuntunin sa kalakalan.
• Maaaring pababain ng kasunduan ang gastos ng mga kumpanya sa pagsunod sa mga tuntunin, palawakin ang pagpipilian ng mga mamimili at patibayin ang depensa laban sa mga panganib sa cyberspace.