Inaprubahan ng mga mambabatas ang buong pakete
Noong Nob. 20, inaprubahan ng Legislative Yuan ng Taiwan ang buong NT$607.63 bilyon (humigit-kumulang US$18.4 bilyon) na karagdagang gastusing iminungkahi para sa 2026, nang walang bawas. Kabilang sa pakete ang NT$233.834 bilyon upang dagdagan ang kapital ng CPC Corp, kompanya ng enerhiya na pag-aari ng estado; NT$101.431 bilyon para tulungan ang CPC na pigilan ang pagtaas ng presyo ng langis at gas; at NT$71.104 bilyon bilang kompensasyon sa Taipower sa pagpapanatiling mababa ng presyo ng kuryente.
Mga Nilalaman
- Inaprubahan ng mga mambabatas ang buong pakete
- Bakit naging usapin sa botohan ang dagdag-kapital ng CPC
- Saan gagamitin ang suporta sa enerhiya
- Isa itong pangakong pampatakaran ang pagyeyelo ng presyo, habang nakatakda pa rin ang pagsusuri sa singil
- Paano ipinagtanggol o kinuwestiyon ng mga mambabatas ang pondo para sa CPC
- Malaking bahagi ng dagdag na pondo ang para sa depensa
- Mga benepisyo, pagtaas ng sahod at gawaing pagbangon
- Ano ang susunod
- Mahahalagang Punto
Kasabay ng badyet, nagpasa ang mga mambabatas ng resolusyong nananawagan na manatiling nakapirmi ang presyo ng langis at kuryente hanggang Ene. 31, 2028. Nakasaad dito na hindi dapat lumampas ang presyo ng langis sa mga antas noong 2026, at tinutukoy ang nakapirming singil sa kuryente para sa mga sambahayang gumagamit ng hanggang 500 kilowatt-hour kada buwan at maliliit na negosyong gumagamit ng hanggang 1,500 kilowatt-hour.
Natuldukan ng botohan ang pagtatalo kung paano poprotektahan ang mga sambahayan at negosyo laban sa mas mataas na gastusin sa enerhiya, habang binibigyan din ng pondo ang dalawang pampublikong utility upang matugunan ang pinansiyal na presyur. Inilarawan ng naunang panukala ng pamahalaan para sa suporta sa enerhiya ang pakete bilang kapwa suporta sa presyo at paraan para pondohan ang gawain ng CPC sa imprastraktura para sa suplay ng natural gas.
Inaprubahan din gaya ng iminungkahi ang pagtataya na NT$82.8 bilyon ang kikitain ng karagdagang badyet at ang dagdag na pangungutang na NT$208.554 bilyon. Saklaw ng plano sa paggasta ang anim na malalawak na larangan: pagpapatatag ng gastusin sa pamumuhay, kapakanang panlipunan, pagsasaayos ng sahod, pagbangon mula sa sakuna, pambansang depensa, at paghahanda para sa allowance para sa mga bata at kabataan.
Bakit naging usapin sa botohan ang dagdag-kapital ng CPC
Kapwa nagpanukala ang Kuomintang, o KMT, at Taiwan People's Party, o TPP, na alisin ang dagdag-kapital na NT$233.834 bilyon para sa CPC. Binawi ng KMT ang panukala nito ilang sandali bago ang botohan sa plenaryo, saka sinuportahan ang resolusyong humihiling ng matatag na presyo ng enerhiya. Ayon sa caucus nito, may kondisyon ang suporta nito sa dagdag-kapital: ang pangako na pananatilihing matatag ang presyo.
Nanawagan pa rin ang TPP na alisin ang buong dagdag-kapital. Nakakuha ang panukala nito ng walong boto pabor at 39 laban, sa 47 mambabatas na dumalo. Nasa bulwagan ang mga mambabatas ng KMT ngunit hindi sila bumoto sa mosyon. Matapos mabigo ang panukala, naipasa ang buong badyet.
Sinabi ni Fu Kun-chi, whip ng caucus ng KMT, na nagpasya ang partido na hindi dapat tumaas ang presyo ng enerhiya at susuportahan nito ang NT$180 bilyon na subsidiya. Tumutukoy ang halagang iyon sa pangunahing alokasyon ng suporta para sa langis, gas at kuryente; hiwalay namang nakabadyet ang tulong para sa liquefied petroleum gas na ginagamit ng mga sambahayan.
Kuwestiyon ni Hung Yu-hsiang, kalihim-heneral ng caucus ng TPP, kung malulutas ng panandaliang pondo ang mga problemang pinansiyal ng mga utility. Ipinangatwiran niya na nakadaragdag sa mga problemang ito ang mga pagpili ng pamahalaan sa enerhiya, kabilang ang pag-asa sa natural gas para sa mahigit kalahati ng nalilikhang kuryente. Sinabi rin niyang pinagsama sa dagdag-kapital ng CPC ang pondo para sa imprastraktura at pambayad-utang, at nanawagan siya ng mas malinaw na ulat kung paano ito gagamitin.
Saan gagamitin ang suporta sa enerhiya
Ang pinakamalaking bahagi ng plano sa enerhiya ay ang dagdag-kapital na NT$233.834 bilyon para sa CPC. Nagdaragdag ng pondo sa isang kompanya ang dagdag-kapital sa halip na basta bayaran ito para sa isang partikular na gastusin. Ayon sa pamahalaan, layunin ng pera na patatagin ang pananalapi ng CPC, suportahan ang operasyon nito at tumulong sa pagpopondo ng imprastraktura, kabilang ang mga pasilidad para sa natural gas.
Hiwalay sa pamumuhunang iyon, ilalaan sa CPC ang NT$101.431 bilyon upang sagutin ang mga gastusing kaugnay ng pagpapanatiling mababa ng presyo ng gasolina, diesel at natural gas. Tumatanggap ang Taipower ng NT$71.104 bilyon upang makatulong sa pagsagot sa mga gastusing pinasan nito habang pinipigilan ang pagtaas ng presyo ng kuryente. May nakalaan pang NT$8.4 bilyon para sa suporta sa presyo ng liquefied petroleum gas na ginagamit ng mga sambahayan. Sa kabuuan, aabot sa humigit-kumulang NT$414.8 bilyon ang apat na halagang ito.
Sinabi ng Ministry of Economic Affairs na inayos na ng CPC ang pagbili at suplay ng gatong hanggang sa unang kuwarter ng 2027, gamit ang iba't ibang mapagkukunan at nababagong iskedyul. Ayon dito, tumaas nang 13.9 porsiyento ang lokal na presyo ng gasolina at diesel mula nang magsimula ang tunggalian sa Middle East, kumpara sa 64.7 porsiyentong pagtaas ng pandaigdigang presyo ng langis sa kaparehong panahon. Paghahambing ng ministeryo sa mga pagtaas ng presyo ang mga bilang na ito.
Isa itong pangakong pampatakaran ang pagyeyelo ng presyo, habang nakatakda pa rin ang pagsusuri sa singil
Hinihiling ng resolusyon sa pamahalaan na panatilihing matatag ang presyo hanggang sa katapusan ng Enero 2028; para sa kuryente, saklaw ng proteksiyon ang mga sambahayan at maliliit na negosyong mas mababa sa tinukoy na buwanang limitasyon sa paggamit. Sinabi ng Ministry of Economic Affairs na komite sa pagsusuri ng singil ang nagpapasya sa taripa ng kuryente, hindi ang ministeryo lamang.
Sinabi ng ministeryo na magsasagawa ito ng karagdagang pulong ng pagsusuri sa taripa ng kuryente sa Disyembre at igigiit na protektahan ang mga singil para sa sambahayan laban sa pagtaas. Ilalahad ng Taipower sa komite ang mga gastusin sa gatong, resulta ng suplementaryong badyet at resolusyon ng lehislatura para sa pagsasaalang-alang nito. Inaasahan ding titimbangin ng komite ang kalagayang pinansiyal ng Taipower, mga kondisyong pang-ekonomiya at epekto sa mga presyo.
Para sa langis, sinabi ng ministeryo na sisikapin nitong panatilihin ang presyo sa antas na hindi mas mataas sa mga presyo noong 2026, kung walang malaking bagong pangyayaring pandaigdig. Mahalaga ang kondisyong ito dahil inaangkat ng Taiwan ang karamihan ng langis at gas nito, kaya lantad sa mga pangyayari sa ibang bansa ang lokal na presyo kahit gumamit ang pamahalaan ng pampublikong pondo upang maibsan ang epekto.
Kasunod ang suportang ito ng ilang taong pagsalo ng CPC at Taipower sa mga gastusin sa enerhiya upang limitahan ang pagtaas ng presyo. Noong Oktubre, sinabi ng mga opisyal na sinalo ng CPC ang NT$674 bilyon na gastusin sa langis at gas mula 2020 hanggang Setyembre 2026, habang umabot na sa NT$91 bilyon ang naipong pagkalugi nito. Umabot naman sa NT$371.2 bilyon ang naipong pagkalugi ng Taipower matapos itong malugi sa unang walong buwan ng 2026.
Paano ipinagtanggol o kinuwestiyon ng mga mambabatas ang pondo para sa CPC
Sinabi ni Fan Yun, mambabatas ng Democratic Progressive Party, na makatitipid ang dagdag-kapital sa CPC ng humigit-kumulang NT$4.2 bilyon sa taunang gastos sa interes at susuporta sa mga proyektong magpapatatag sa suplay ng gas. Binanggit niya ang ikalawang tubong-dagat para sa gas sa pagitan ng Tongxiao at Datan at ang ikatlong yugto ng pagpapaunlad sa pasilidad sa Taichung.
Mahalaga ang mga proyektong ito dahil nakasalalay ang suplay ng gas sa imprastrakturang kayang tumanggap at maghatid ng inaangkat na gatong. Nagplano rin ang CPC ng 10 proyekto para palakasin ang katatagan ng suplay ng natural gas sa Taiwan. Sa kabilang banda, nakatuon ang puna ni Hung sa tanong kung natutugunan ng pagpopondo sa kompanya ang mas malalalim na gastusing kaugnay ng pinaghalong pinagkukunan ng enerhiya, bukod pa sa agarang presyur sa presyo.
Magkaibang uri ng suporta mula sa publiko, kung gayon, ang dagdag-kapital na NT$233.834 bilyon at ang kompensasyon sa presyo. Nagdaragdag ng pondo ang una sa balanse ng CPC at nilalayong suportahan ang kalagayang pinansiyal at imprastraktura nito. Binabayaran naman ng ikalawa ang mga gastusing kaugnay ng pagpigil sa pagtaas ng presyo. Nakatutulong ang pagkakaibang ito upang maipaliwanag kung bakit magkahiwalay na pinagtalunan ng mga mambabatas ang dagdag-kapital, kahit kapwa nakatuon ang mga hakbang sa iisang kompanya.
Malaking bahagi ng dagdag na pondo ang para sa depensa
Kabilang sa suplementaryong badyet ang NT$145.696 bilyon para sa Ministry of National Defense, para sa pagbili ng armas at mga allowance para sa mga tauhang panlaban. Nakatala sa mga pampublikong item ang humigit-kumulang NT$81.218 bilyon, kabilang ang mga sistemang walang piloto, Strong Bow missiles at mga kagyat na kailangang bala. Klasipikado ang karagdagang NT$64.478 bilyon, na mahigit 44 porsiyento ng dagdag na pondo para sa depensa.
Nakalaan ang klasipikadong bahagi sa dalawang proyekto, ayon sa mga detalye ng badyet na inilahad sa pagsusuri. Ang isa ay programang kooperasyon sa pananaliksik at pagbili ng kagamitan ng Taiwan at United States na tinatayang nagkakahalaga ng humigit-kumulang NT$64 bilyon. Ang isa pa ay sistemang artificial intelligence na layong tumulong sa paggawa ng mga pasiyang militar, na may pondong ilang bilyong dolyar sa salapi ng Taiwan. Sinuri ng mga mambabatas ang mga klasipikadong plano sa mga saradong pulong, kung saan hindi isiniwalat ang mga partikular na bibilhin.
Iminungkahi ni Mei Fu-hsing, direktor ng Taiwan Security Analysis Center at espesyalista sa militar, na maaaring may kaugnayan ang programang kooperasyon na nagkakahalaga ng humigit-kumulang NT$64 bilyon sa Taiwan Security Cooperation Initiative ng United States. Pagtataya niya ito sa posibleng ugnayan; hindi pa isiniwalat ng pamahalaan sa publiko ang eksaktong kagamitan o mga bibilhin sa ilalim ng klasipikadong plano.
Kasunod din ang pondo para sa depensa ng pagbabago ng mga mambabatas sa paraan ng pagpopondo sa ilang proyekto. Inilipat sa proseso ng taunang badyet ang mga drone na walang piloto at iba pang bagay na pinag-iisipang pondohan sa pamamagitan ng espesyal na batas sa pagkuha ng kagamitan. Kabilang sa karagdagang badyet ang pondo para sa mga drone sa pagbabantay sa baybayin at iba pang pangangailangan sa depensa.
Mga benepisyo, pagtaas ng sahod at gawaing pagbangon
Humigit-kumulang NT$21.5 bilyon ang ilalaan sa pagtaas ng mga allowance para sa matatandang magsasaka, mga bayad sa pambansang pensiyon at anim pang benepisyong panlipunan. Nakatakdang ipatupad ang mga pagtaas nang pabalik sa Hulyo 1, 2026. May karagdagang NT$3 bilyon para sa paghahanda sa allowance para sa paglago ng mga bata at kabataan na inaasahang magsisimula sa susunod na taon.
Kabilang din sa pakete ang NT$10.7 bilyon para sa mas mataas na mga allowance na propesyonal at pangangasiwa para sa mga tauhan ng militar, kawani ng pamahalaan at kawani ng mga pampublikong paaralan. Tataas nang NT$2,000 kada buwan ang mga allowance na ito at ipatutupad nang pabalik sa Hulyo 1. May karagdagang NT$2 bilyon para sa pagsasaayos ng suporta sa mga aide ng lokal na konseho at gastusin sa trabaho ng mga pinuno ng nayon at purok, na ipatutupad din nang pabalik sa Hulyo 1.
Isa pa sa anim na malalawak na larangan ng paggasta ang pagbangon mula sa sakuna. Kabilang sa badyet ang mga gawaing kasunod ng sakuna sa harang na lawa sa Mataian Creek sa Hualien. Kasama rin sa mga nakatalang item ang mga hakbang sa pamamahala ng mga baboy na hindi naibenta noong nagkaroon ng outbreak ng African swine fever at ang maagang paghahanda para sa allowance para sa mga bata at kabataan.
Ipinakikita ng mga probisyon sa kapakanang panlipunan at sahod na hindi lamang para sa enerhiya o depensa ang badyet. Nilalayong direktang mapunta sa mga kuwalipikadong benepisyaryo ang ilang bayad sa pamamagitan ng mas mataas na mga benepisyo o allowance, samantalang pinopondohan naman ng ibang item ang paghahanda para sa mga programang panghinaharap o ang mga gawaing pagbangon. Hindi tinukoy ang eksaktong iskedyul ng mga indibidwal na bayad sa mga inaprubahang halagang inilahad dito.
Ano ang susunod
Inaprubahan ng Executive Yuan ang suplementaryong badyet noong Setyembre at ipinadala ito sa lehislatura. Noong Nob. 20, tinapos ng mga mambabatas ang pagpasa rito nang buo ang mga iminungkahing halaga para sa paggasta, kita at pangungutang. Ang susunod na binanggit na hakbang sa malapit na panahon hinggil sa presyo ng kuryente ay ang karagdagang pulong ng pagsusuri ng Ministry of Economic Affairs sa Disyembre.
Sa pulong na iyon, isasaalang-alang ng komite sa taripa ang mga gastusin sa gatong at kalagayang pinansiyal ng Taipower, kasama ang resolusyon ng lehislatura tungkol sa presyo. Sinabi ng ministeryo na igigiit nitong huwag taasan ang singil sa kuryente para sa mga sambahayan, habang hinihiling naman ng resolusyon ang mas malawak na pagyeyelo ng presyo hanggang Enero 2028. Ang pasiya ng komite at kung paano ipatutupad ng pamahalaan ang resolusyon ang magtatakda sa aktuwal na babayaran ng mga konsumer.
Makikita sa mga bilang ang pangunahing kapalit ng badyet: gagamit ng pampublikong pondo upang bayaran ang ilan sa mga gastusin ng mga utility at patatagin ang pananalapi ng CPC, habang hinihiling sa pamahalaan na panatilihing mababa ang presyo sa takdang panahon. Pinopondohan din ng buong plano sa paggasta ang depensa, mga benepisyo, pagsasaayos ng sahod at pagbangon mula sa sakuna. Inaprubahan ng boto ng mga mambabatas ang mga pangakong ito, habang ang pagsusuri sa taripa sa Disyembre ang susunod na pasiya sa malapit na panahon tungkol sa singil sa kuryente.
Mahahalagang Punto
- Inaprubahan ng lehislatura nang walang bawas ang NT$607.63 bilyon na karagdagang paggasta para sa 2026.
- Kabilang sa badyet ang NT$233.834 bilyon para sa dagdag-kapital ng CPC at humigit-kumulang NT$180.9 bilyon na pangunahing suporta sa presyo ng langis, gas at kuryente.
- Nananawagan ang isang resolusyon na manatiling nakapirmi ang presyo ng langis at kuryente hanggang Ene. 31, 2028, kabilang ang proteksiyon sa singil sa kuryente para sa mga sambahayang gumagamit ng hanggang 500 kWh kada buwan at maliliit na negosyong gumagamit ng hanggang 1,500 kWh.
- Nabigo ang panukala ng TPP na alisin ang dagdag-kapital ng CPC, sa botong 8 laban sa 39; hindi bumoto rito ang mga mambabatas ng KMT.
- Naglalaan din ang badyet ng NT$145.696 bilyon para sa depensa, NT$21.5 bilyon para sa mga dagdag sa benepisyong panlipunan at NT$10.7 bilyon para sa mas mataas na allowance sa pampublikong sektor.
- Sinabi ng Ministry of Economic Affairs na magkakaroon ng karagdagang pulong ng pagsusuri sa taripa ng kuryente sa Disyembre.






