Nangangako ang Pabrika ng E-Trike sa Laguna ng Mas Mababang Gastos sa Gasolina, Ngunit Haharapin ng mga Drayber ang Gastos sa Pag-charge at Pagbili

Itinutuon ng bagong pabrika ang pansin sa arawang kita ng mga drayber

Kayang mag-assemble ng pabrika sa Barangay Mamplasan, Biñan City, Laguna, ng humigit-kumulang 12,000 sasakyang may tatlong gulong kada taon. Inaasahang bubuo ang mga de-kuryenteng modelo ng 60 porsiyento ng paunang produksiyon nito. Pinasinayaan ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. noong Oktubre 29, 2026 ang planta ng Sazgar Philippines Inc. at iniharap ang pamumuhunan bilang paraan upang mabawasan ang gastos sa gasolina ng mga drayber ng traysikel at mapalawak ang lokal na pagmamanupaktura.

Para sa mga drayber, ang pinakamadaliang usapin ay kung magkano ang natitira sa kita matapos ang isang araw na trabaho. Sinabi ni Regino Cabrera, pangulo ng Mamplasan Tricycle Operators and Drivers Association, na kumikita ngayon ang mga drayber ng humigit-kumulang ₱500 kada araw, at nakadepende sa gastusin sa pagpapatakbo ang halagang naiuuwi nila. Tinataya niyang maaaring umabot sa humigit-kumulang ₱800 ang kita, o posibleng dumoble, kung libre ang pag-charge.

₱300 kada araw ang agwat ng ₱500 at ₱800, katumbas ng 60 porsiyentong pagtaas. Ipinapakita ng tantiya ni Cabrera ang inaasahang pakinabang ng mga drayber. Nakadepende sa singil sa kuryente, hulog sa sasakyan, gastos sa baterya at dami ng bayad na biyahe ang aktuwal na matitipid.

Iniugnay ni Marcos sa paglipat sa kuryente ang kita ng mga sambahayan at seguridad sa enerhiya ng bansa sa pagbisita niya sa planta.

"Para sa bansa, ang bawat sasakyang de-kuryente ay nangangahulugan ng bahagyang pagbawas sa pagdepende sa inaangkat na gasolina," aniya.

Ang pangunahing tanong para sa mga operator ay kung sapat ang matitipid sa araw-araw na enerhiya upang matustusan ang pagbili at pagmamantini ng de-kuryenteng traysikel. Nagbibigay ng kapaki-pakinabang na mga bilang para sa pagkukuwenta ang roadmap ng pamahalaan para sa mga de-kuryenteng sasakyan, habang nagdaragdag naman ang anunsyo ng Sazgar ng kapasidad sa pag-aassemble sa industriyang matagal nang umiiral sa Pilipinas.

Sapat ba ang isang karga para sa buong araw na trabaho?

Sinabi ni Marcos na kayang bumiyahe ng mga de-kuryenteng modelo ng Sazgar nang 100 hanggang 210 kilometro sa isang karga, depende sa konfigurasyon ng baterya. Tumatagal nang anim hanggang walong oras ang pag-charge. Inihambing niya ang saklaw na ito sa karaniwang biyahe ng traysikel na humigit-kumulang 90 kilometro kada araw sa mga lungsod at 110 hanggang 120 kilometro sa mga lalawigan.

May nominal na lamang na 10 kilometro ang modelong may 100 kilometrong saklaw kumpara sa binanggit na karaniwang distansiya sa lungsod. Kung ihahambing naman sa tantiya para sa mga lalawigan, kulang ito ng 10 hanggang 20 kilometro. Mas malaki ang lamang ng modelong may 210 kilometrong saklaw: lalampas ito nang 90 hanggang 100 kilometro sa binanggit na distansiya sa mga lalawigan.

Mahalaga kung gayon ang pagpili ng baterya sa iskedyul ng trabaho ng drayber. Kailangan ng nagbibiyahe sa mas mahahabang ruta ng sapat na saklaw para sa mga biyahe sa buong araw o ng akses sa pag-charge habang nagpapahinga. Dahil anim hanggang walong oras ang pag-charge, bahagi rin ng pagpapasya sa pagbili ang lokasyon at pagkakaroon ng saksakan sa gabi.

Nakatala sa ulat ng Philippine Information Agency tungkol sa pagpapasinaya ang interes ni Cabrera sa mura o libreng pag-charge. Regular na gastos sa kuryente ang ipapalit ng operator sa gasolina, at makaaapekto ang taripang babayaran sa laki ng matitipid na mapupunta sa sambahayan.

Ipinakikita ng mga gastos sa tala ng pamahalaan

May kasamang halimbawang paghahambing ng gastos sa enerhiya ang roadmap ng Department of Energy para sa mga de-kuryenteng sasakyan. Gamit ang presyong ₱70 kada litro ng gasolina at ₱11 kada kilowatt hour ng kuryente, tinatantiya nito ang gastos na ₱5 kada kilometro para sa sasakyang may internal combustion engine, kumpara sa ₱1.83 para sa sasakyang de-kuryente na pinatatakbo ng baterya.

Katumbas ng ₱3.17 kada kilometro, o humigit-kumulang 63 porsiyento, ang diperensiya sa gastos sa enerhiya batay sa mga bilang na ito. Kung ilalapat sa mga arawang distansiyang binanggit ni Marcos, ganito ang halimbawa ng kuwenta:

• Sa 90 kilometro, aabot sa humigit-kumulang ₱450 ang gastos sa enerhiya para sa gasolina at ₱164.70 para sa kuryente, kaya ₱285.30 ang diperensiya.
• Sa 110 kilometro, aabot sa humigit-kumulang ₱550 at ₱201.30 ang mga gastos, kaya ₱348.70 ang diperensiya.
• Sa 120 kilometro, aabot sa humigit-kumulang ₱600 at ₱219.60 ang mga gastos, kaya ₱380.40 ang diperensiya.

Gumagamit ang paghahambing sa roadmap ng pangkalahatang palagay tungkol sa episyensiya ng sasakyan at presyo ng enerhiya. Nakadepende sa konsumo ng kuryente ng modelo, singil at layo ng biyahe ang aktuwal na bayarin ng drayber ng Sazgar. Ipinakikita ng paghahambing kung bakit interesado ang mga drayber: kahit katamtamang bawas sa gastos kada kilometro ay maaaring lumaki kapag pinagsama sa buong araw na trabaho.

Kabilang sa kuwenta ang presyo ng pagbili

Sa hiwalay na paghahambing para sa mga traysikel, inilalagay ng roadmap sa ₱350,000 ang halaga ng pamumuhunan para sa de-kuryenteng yunit, kumpara sa ₱176,000 para sa karaniwang yunit. ₱174,000 ang paunang diperensiya, at halos doble ang halaga ng de-kuryenteng sasakyan sa pagbili batay sa modelong ito.

Isinasama rin sa kuwenta ang ₱108,000 para sa pagpapalit ng baterya at mas mataas na gastos sa pagpopondo para sa de-kuryenteng traysikel. Tinatantiya rin nito na mas mababa ang gastos sa enerhiya at regular na pagmamantini. Kapag pinagsama-sama, inilalagay ng roadmap sa humigit-kumulang ₱1.84 milyon ang gastos sa kabuuan para sa de-kuryenteng traysikel, kumpara sa ₱2.48 milyon para sa karaniwang sasakyan, diperensiyang tinatayang ₱644,192.

Inilalahad ang mga kabuuang ito bilang net present value. Paraan ito ng paghahambing ng perang ginagastos sa magkakaibang panahon sa pamamagitan ng pagkuwenta sa mga gastos sa hinaharap bilang katumbas na halaga sa kasalukuyan. Sa gayon, maaaring pagsamahin sa pagsusuri ang presyo ng pagbili, gastos sa baterya sa hinaharap at bayarin sa enerhiya sa loob ng maraming taon.

Kailangan pa ring pamahalaan ng drayber ang takdang panahon ng mga bayaring ito. Unti-unting natatamo ang mas mababang gastos sa pagpapatakbo, samantalang maaaring mas maagang kailangang bayaran ang paunang hulog o utang. Walang binanggit na presyo sa bentahan ng mga sasakyan ng Sazgar, mga tuntunin sa pagpopondo para sa mga drayber, presyo ng pagpapalit ng baterya o kasunduan para sa libreng pag-charge sa mga ulat ng pagpapasinaya. Ang mga detalyeng iyon ang magtatakda kung abot-kaya ang mga sasakyan para sa mga drayber na kumikita nang malapit sa halagang inilarawan ni Cabrera.

Posibleng kahulugan ng 12,000 sasakyan kada taon

60 porsiyentong pag-aari ng mga Pilipino ang Sazgar Philippines at subsidiary ito ng Sazgar Engineering Works Limited ng Pakistan. Ang pasilidad sa Laguna ang unang operasyon sa pagmamanupaktura ng kompanya sa labas ng Pakistan at nakatakdang magsilbing sentro nito para sa Timog-Silangang Asya.

Para sa de-kuryenteng sasakyan at mga modelong may internal combustion engine ang taunang kapasidad ng planta na mag-assemble ng humigit-kumulang 12,000 yunit. Kung ilalapat sa buong taunang kapasidad ang planong paunang bahaging 60 porsiyento para sa mga de-kuryenteng sasakyan, katumbas ito ng humigit-kumulang 7,200 de-kuryenteng yunit at 4,800 karaniwang yunit. Nakadepende sa iskedyul ng produksiyon at demand ang aktuwal na output.

Plano ng Sazgar na magpakilala ng mga pampasahero at pangkomersiyong rickshaw kasabay ng mga de-kuryenteng sasakyan nito. Kaya hindi iisa ang pamilihang pangtransportasyon na paglilingkuran ng pamumuhunan; kabilang sa mga potensiyal na kostumer ang mga operator ng pampasaherong sasakyan at mga negosyong naglilipat ng kargamento.

Dumalo sa pagpapasinaya sina Kalihim ng Transportasyon Vince Dizon, Embahador ng Pakistan sa Pilipinas Asima Rabbani at Pangulo ng Sazgar Philippines na si Muhammad Fahim. Binati ni Rabbani ang Sazgar Engineering Works sa pagpapalawak nito, na sinuportahan ng embahada ng Pakistan.

Kaakibat ng hangaring pangrehiyon ng planta ang layunin ng pamahalaan na gawing tagagawa at tagaluwas ng mga de-kuryenteng sasakyan ang Pilipinas pagsapit ng 2040. Para makamit ito, kailangan ng tuluy-tuloy na produksiyon at mga kostumer sa loob at labas ng bansa, bukod pa sa kakayahan ng pabrika na mag-assemble ng mga sasakyan.

Mahalaga rin ang mga lokal na baterya, upuan at kasanayan

Hinimok ni Marcos ang Sazgar na bumili ng mas maraming piyesa mula sa mga tagagawang Pilipino, kabilang ang mga baterya, upuan at iba pang bahagi. Kung kukuha ito ng mga piyesa sa lokal na pamilihan, mapupunta ang bahagi ng gastusin ng pabrika sa mga negosyong nasa labas ng planta ng pag-aassemble at magkakaroon ng mga oportunidad ang mga tagapagtustos na Pilipino.

Sinabi ng pangulo na kwalipikado ang proyekto sa ilalim ng Strategic Investment Priority Plan dahil nagdaragdag ito ng halagang nalilikha sa lokal na pamilihan. Inilarawan niya ang uri ng pamumuhunang nais akitin ng pamahalaan.

"Hindi lang mga kompanyang nagbebenta sa mga Pilipino, kundi mga kompanyang gumagawa kasama ang mga Pilipino," ani Marcos.

Itinatampok sa roadmap ang pagmamanupaktura kasabay ng tatlo pang larangan: mga de-kuryenteng sasakyan at istasyon ng pag-charge, pagpapaunlad ng yamang-tao, at pananaliksik at pagpapaunlad. Saklaw ng mga ito ang mga sasakyan, imprastrakturang sumusuporta sa mga ito, mga taong nagkukumpuni at nagmamantini sa mga ito, at teknolohiyang ginagamit para mapahusay ang mga ito.

Tinutukoy sa dokumento ang kakulangan ng mga manggagawang may teknikal na kasanayan sa mga de-kuryenteng sasakyan. Inilalarawan nito ang mga kakayahang kailangang matutuhan sa pagtukoy ng problema, pagkukumpuni at pagmamantini ng mga de-kuryenteng sasakyang may dalawa, tatlo at apat na gulong. Para sa mga drayber, praktikal na usapin ang pagkakaroon ng mahusay na serbisyong pagkukumpuni dahil maaari ring mawalan sila ng pamasahe habang naghihintay na mamantini ang sasakyan.

May umiiral nang industriya ng e-trike sa Pilipinas

Nakatala sa roadmap noong 2023 ang mahigit isang dekadang produksiyon at pag-aassemble ng mga de-kuryenteng traysikel sa Pilipinas. Tinutukoy nito ang pitong lokal na kompanyang lumalahok sa produksiyon o pag-aassemble gamit ang mga kit ng piyesang inaangkat, at walong modelong de-kuryenteng traysikel na mabibili sa bansa: anim na gawa sa Pilipinas at dalawa na inangkat.

Ipinakikita rin ng dokumento na nanatiling kakaunti ang mga rehistradong de-kuryenteng sasakyan noong 2021. Humigit-kumulang 9,000 de-kuryenteng sasakyan ang nakarehistro mula sa halos 13 milyong sasakyang de-motor, o mga 0.07 porsiyento. Umabot sa 834 ang nakarehistrong de-kuryenteng sasakyan sa pinagsamang kategorya ng motorsiklo at traysikel noong taong iyon.

Orihinal na layunin ng proyektong ito na ilipat sa kuryente ang 100,000 traysikel, na inaasahang magbabawas sa konsumo ng produktong petrolyo at emisyon ng carbon dioxide. Nakatala sa roadmap na noong 2019, nagbigay ang kagawaran ng enerhiya ng 272 yunit sa mga ahensiya ng pamahalaan at 2,728 sa mga lokal na pamahalaan, kabuuang 3,000 yunit.

Ipinakikita rin ng programa ng Malay para sa Boracay kung anong mga serbisyo ang kailangan para masuportahan ang sasakyan. Kabilang sa gawain nito ang suporta para sa mga drayber at operator, pagpopondo, pagpapaupa ng baterya, pag-charge at bayad sa boundary. Ang boundary ay halagang ibinabayad ng drayber sa may-ari para magamit ang sasakyan. Bawat isa sa mga gastusing ito ay nakaaapekto sa halagang naiuuwi ng drayber pagkagaling sa trabaho.

Paano nakaayon sa roadmap ang target para sa 2040

Iniharap ni Marcos ang pamumuhunan sa Laguna bilang pagsulong tungo sa layuning gawing de-kuryente ang 50 porsiyento ng buong sasakyang ginagamit sa bansa pagsapit ng 2040. Nagtatakda ang Clean Energy Scenario ng roadmap ng mas detalyadong target ayon sa sektor at uri ng sasakyan.

Sa ilalim ng senaryong ito, lilipat sa mga de-kuryenteng sasakyan pagsapit ng 2040 ang hindi bababa sa 50 porsiyento ng mga sasakyang ginagamit ng mga institusyon at negosyong wala sa sektor ng sambahayan. 10 porsiyento naman ang target para sa mga sambahayan. Para sa pinagsamang kategorya ng motorsiklo at traysikel, 50 porsiyento ang target pagsapit ng 2030 at 60 porsiyento pagsapit ng 2040.

Mayroon ding iskedyul ng pagsunod sa roadmap na nagtatakda ng hindi bababa sa 5 porsiyentong bahagi ng mga de-kuryenteng sasakyan sa mga tinukoy na armada ng korporasyon, pamahalaan, pampublikong transportasyon, industriya at komersiyo pagsapit ng 2034. Tataas ito sa 10 porsiyento pagsapit ng 2040. Dapat pag-ibahin ng mga mambabasa ang mas ambisyosong target sa senaryo at ang hiwalay na mga takdang hakbang para sa pagsunod sa dokumento.

Nagsimula ang patakaran bago ang pagpapasinaya sa Laguna at higit pa rito ang saklaw nito:

• Abril 15, 2022: Naging batas ang Republic Act No. 11697, ang Electric Vehicle Industry Development Act, at iniatas nito ang paggawa ng roadmap.
• Oktubre 29, 2026: Pinasinayaan ni Marcos ang pasilidad ng Sazgar sa Biñan para sa pagmamanupaktura at pag-aassemble.
• 2030: Itinatakda ng Clean Energy Scenario ang layuning maging de-kuryente ang 50 porsiyento ng mga motorsiklo at traysikel.
• 2040: Layunin ng roadmap na maging tagagawa at tagaluwas ng mga de-kuryenteng sasakyan ang industriya ng Pilipinas.

Itinatakda ng EVIDA ang balangkas ng patakaran para sa paggamit ng mga sasakyan, imprastraktura sa pag-charge at pagpapaunlad ng industriya. Taun-taon itong ina-update upang maiangkop ang mga plano habang umuunlad ang pamilihan at imprastraktura.

Nagkalat din ng maling pahayag tungkol sa sasakyan sa pagpapasinaya

Inilarawan sa isang Facebook reel na inilathala noong Oktubre 30 ang mga de-kuryenteng traysikel na ipinakita sa pagbisita ni Marcos bilang mga bagong biling sasakyan ng pamahalaan. Ipinakita sa bidyo ang pagsubok ng pangulo sa modelo ng Sazgar sa pagpapasinaya ng pabrika.

Tinalakay ni Marcos ang pangkalahatang direktiba sa mga ahensiya ng pamahalaan na unahin ang mga de-kuryenteng sasakyan kapag bumibili ng sasakyan o ikonsidera ang mga ito kapag umuupa. Walang inanunsiyong pagbili ng pamahalaan sa mga ipinakitang traysikel sa mga pahayag niya o sa pahayag ni Claire Castro, tagapagsalita ng Palasyo para sa media.

Pagsapit ng Nobyembre 5, umabot na sa mahigit 7,000 ang mga panonood sa reel, kasama ang 400 reaksiyon at 100 komento. Tungkol ang kaganapan sa isang pribadong pamumuhunan sa pagmamanupaktura at sa mas malawak na patakaran ng pamahalaan para sa mga de-kuryenteng sasakyan. Nasa sentro ng anunsyo ang gastos sa pagpapatakbo ng mga drayber at lokal na produksiyon.

Mahahalagang Punto

• Kayang mag-assemble ng planta ng Sazgar sa Laguna ng humigit-kumulang 12,000 sasakyan kada taon, at nakatakdang bumuo ng 60 porsiyento ng paunang produksiyon ang mga de-kuryenteng modelo.
• Binanggit ni Marcos ang saklaw na 100 hanggang 210 kilometro kada karga at oras ng pag-charge na anim hanggang walong oras.
• Umaasa ang pinuno ng isang lokal na samahan ng mga drayber na maaaring magpataas sa arawang kita mula humigit-kumulang ₱500 tungo sa ₱800 ang mas mababang gastos sa enerhiya, depende sa bahagi nito sa gastos sa pag-charge.
• Tinataya sa roadmap ng pamahalaan na mas mababa ang gastos sa enerhiya at pagmamantini ng mga de-kuryenteng traysikel, ngunit mas mataas ang presyo ng pagbili at gastos sa baterya.
• Makaaapekto sa kakayahang bumili ng mga drayber ang presyo ng mga sasakyan ng Sazgar, mga tuntunin sa pagpopondo at mga kasunduan sa pag-charge.
• Sinusuportahan ng pamumuhunan ang lokal na pagmamanupaktura at mas malawak na pagsisikap na palawakin ang de-kuryenteng transportasyon hanggang 2040.