Humarap ang Pilipinas sa Kakulangan ng 159,000 Silid-Aralan, Malayo ang Pondo sa Pangangailangan

Lumalaking agwat sa mga silid-aralan bago magbukas ang mga paaralan

Kulang ang Pilipinas ng 159,000 silid-aralan habang naghahanda ang mga pampublikong paaralan na magbukas noong Agosto 29, 2023. Inilarawan ng mga opisyal sa edukasyon ang masisikip na silid, mga paaralang nagpapatakbo ng tatlong shift, at mahigit isang milyong mag-aaral na nag-aaral sa mga pansamantalang pasilidad.

Ipinresenta ng Department of Education (DepEd) ang bilang na 159,000 sa Senate Committee on Basic Education noong Agosto 23, sa mga talakayan tungkol sa paghahanda para sa school year 2023-2024 at mga panukalang ibalik ang kalendaryong pampaaralan na Hunyo hanggang Marso. Mas mataas nang 68,000 silid-aralan ang kakulangan kaysa sa 91,000 noong nakaraang taon, o pagtaas na humigit-kumulang 75%.

Ayon kay DepEd Assistant Secretary Bringas, kabilang sa kakulangan ang mga silid-aralang wala pa at ang mga napinsala ng mga bagyo at iba pang sakuna. Tinukoy ng mga opisyal na 440 silid-aralan ang lubusang nawasak. Higit pa sa pagpapalit sa mga silid na iyon ang mas malawak na problema: hindi kayang pagkasyahin ng mga kasalukuyang gusali ng paaralan ang lahat ng mag-aaral ayon sa itinakdang laki ng silid-aralan ng departamento.

Tinaya ng DepEd na aabot sa humigit-kumulang P397 bilyon ang gagastusin upang matugunan ang kakulangan sa pagdinig tungkol sa kahandaan ng mga paaralan; kalaunan, nagbigay si Undersecretary Epimaco Densing III ng pagtatayang humigit-kumulang P420 bilyon sa mga deliberasyon ng Senado tungkol sa panukalang badyet sa edukasyon para sa 2024. Kumpara sa mga pagtatayang ito, P10 bilyon ang natanggap ng departamento para sa capital outlay ng mga gusali ng paaralan noong 2023, at halos gayon ding halaga ang iminungkahi para sa 2024.

Para sa mga mag-aaral, higit pa sa masikip na upuan ang ibig sabihin ng kakulangan. Hinati ng ilang paaralan ang araw sa tatlong grupo, kaya nabawasan ang oras na maaaring gugulin ng bawat grupo sa klase. Gumamit naman ang iba ng mga pansamantalang silid, estrukturang pansamantala o mga bukas na lugar. Kabilang sa tugon ng DepEd ang mga planong magpatayo ng mas maraming gusali, posibleng paggamit ng mga prepektong silid-aralan, at pagbabago sa pagtatalaga ng mga guro.

Paano lumampas ang kakulangan sa naunang pagtataya

Malaki ang ipinagkaiba ng bilang na 159,000 ng DepEd sa nauna nitong inaasahan. Noong Agosto 2022, sinabi ni Densing sa isang komite ng Kamara na inaasahang bababa sa 40,000 silid-aralan ang kakulangan. Halos apat na beses ng pagtatayang iyon ang bilang na iniharap bago magbukas ang mga paaralan noong Agosto 2023.

Inilarawan ni Densing kalaunan na 165,433 silid-aralan ang kakulangan bago ang pagpapatayo sa taong iyon, at maaaring bumaba ito sa humigit-kumulang 159,000 kapag natapos ang mga bagong silid. Sa paliwanag niya, 165,433 ang bilang sa simula at 159,000 ang inaasahang kakulangan pagkatapos ng konstruksiyon.

Ipinakikita ng sunod-sunod na anunsyo kung paano nagbago ang pagtatasa ng departamento:

• Agosto 2022: Sinabi ni Densing sa isang komite ng Kamara na inaasahang bababa sa 40,000 ang kakulangan sa mga silid-aralan.
• Agosto 23, 2023: Iniulat ng DepEd sa Senate Committee on Basic Education na kulang ng 159,000 silid-aralan.
• Agosto 29, 2023: Nakatakdang magsimula ang school year 2023-2024.
• Sa mga sumunod na deliberasyon ng Senado tungkol sa panukalang badyet para sa 2024: Inilahad ni Densing na 165,433 ang kakulangan sa simula at tinukoy ang mga pangangailangan sa pondo hanggang 2030.

Dalawa, kung gayon, ang layunin ng taunang pagpapatayo: tugunan ang naipong kakulangan at makasabay sa bagong pangangailangan. Ipinagpalagay sa pangmatagalang pagtataya ni Densing sa pondo na mangangailangan pa ng 12,000 silid-aralan bawat taon, bukod pa sa bilang na kailangang itayo ng pamahalaan.

Bakit kulang ang badyet para sa konstruksiyon

Ayon sa DepEd, makapagtatayo ng mahigit 7,100 silid-aralan ang P10 bilyong inilaan para sa capital outlay ng mga gusali ng paaralan noong 2023. Kung gagamiting batayan ang 7,100 silid, masasagot nito ang humigit-kumulang 4.5% ng kakulangan na 159,000, bago pa isaalang-alang ang dagdag na pangangailangan o karagdagang pinsala sa mga gusali.

Inilarawan ni Senador Sherwin Gatchalian, tagapangulo ng komite ng Senado sa batayang edukasyon, na “malayong-malayo” ang pondong ito sa halagang kailangan. Dahil halos gayon ding halaga ang iminungkahi para sa 2024, haharap ang departamento sa panibagong taon kung kailan maliit na bahagi lamang ng kakulangan ang masasaklaw ng planong konstruksiyon.

Kailangan ding maingat na suriin ang mga pagtatantya sa gastos. Binanggit ni Bringas ang humigit-kumulang P2 milyon bawat silid-aralan, kasabay ng kabuuang pagtatayang P397 bilyon, samantalang gumamit si Densing kalaunan ng karaniwang halagang P2.5 milyon at kabuuang humigit-kumulang P420 bilyon. Kapag minultiply ang 159,000 sa P2 milyon, lalabas na P318 bilyon; sa P2.5 milyon naman, P397.5 bilyon. Walang ibinigay na pagkakabuo ng mga bilang ang DepEd na nagpapaliwanag sa pagkakaiba ng mga halagang ito kada silid at ng kabuuang mga pagtataya.

Tinaya ni Densing na kakailanganin ang P105 bilyon bawat taon upang mapawi ang kakulangan pagsapit ng 2030 habang tinutugunan ang karagdagang pangangailangan na 12,000 silid-aralan taun-taon. 10.5 beses ito ng P10 bilyong inilaan noong 2023. Inilahad sa mga senador ang pangangailangang ito sa pondo, ngunit walang kumpirmadong paglalaan ng ganitong halaga na inanunsyo sa mga pagdinig na binanggit.

Kung saan pinakakaraniwan ang siksikan sa mga silid-aralan

Pinakamataas ang iniulat na antas ng siksikan sa senior high school. Hindi bababa sa kalahati ng 7,520 silid-aralan sa senior high school na binanggit sa mga bilang para sa kahandaan ang masisikip, kumpara sa 41% ng 10,188 silid-aralan sa junior high school. Nasa humigit-kumulang 32% naman ang iniulat na antas ng siksikan mula kindergarten hanggang Grade 6.

Ayon sa mga pamantayan ng DepEd, dapat may isang silid-aralan para sa bawat 35 mag-aaral sa primarya at isa para sa bawat 40 mag-aaral sa junior o senior high school. Sukatan ang mga ito ng pisikal na espasyo: ipinakikita ng mga ito kung ilang mag-aaral ang nilalayong pagkasyahin sa isang silid.

Malaki ang agwat sa pagitan ng mga antas. Hindi bababa sa 18 percentage point ang lamang ng antas ng siksikan sa senior high kumpara sa kindergarten at primarya. Siyam na percentage point naman ang lamang ng junior high sa mas mabababang baitang. Ipinakikita ng mga bilang na partikular na matindi ang presyon sa sistema ng sekundaryang edukasyon, bagaman laganap din ang siksikan sa mga paaralang primarya.

Tinukoy ni Bringas ang mga highly urbanized na lugar bilang prayoridad sa pagpapatayo, kabilang ang Metro Manila, Cebu City at mga bahagi ng Calabarzon. Kabilang ang mga paaralan sa mga lugar na ito sa gumagamit ng tatlong shift upang pagkasyahin ang mga mag-aaral sa mga gusaling mayroon sila.

Pinaiikli ng tatlong shift ang araw ng pasukan

Muling ginagamit ng mga paaralang nagpapatakbo ng tatlong shift ang iisang mga silid para sa tatlong grupo ng mag-aaral sa magkakaibang oras. Dahil dito, mas maraming bata ang napagsisilbihan ng gusali sa loob ng isang araw, ngunit nahahati ang mga oras na magagamit sa mas maraming grupo.

Sinabi ni Senate Minority Leader Aquilino “Koko” Pimentel III na “napagkakaitan” ang mga mag-aaral sa mga metropolitan area dahil umiikli ang oras ng pagtuturo. Kinuwestiyon niya kung paano maaasahang maunawaan ng mga bata sa loob ng apat na oras ang mga araling karaniwang inilaan para sa anim na oras.

Para sa mga mag-aaral na may ganitong iskedyul, nagiging kakulangan din sa oras sa silid-aralan ang kakulangan sa espasyo. Maaaring may upuang magagamit sa bahagi ng araw, ngunit pinaikli ang oras para sa mga aralin. Ikinabahala ni Pimentel na binabago rin ng pagbabago sa iskedyul ang mga kondisyon sa pagkatuto.

Ayon kay Bringas, sinusuri ng DepEd ang mga disbentaha ng tatlong shift at inuuna ang pagpapatayo sa mga highly urbanized na lugar upang hindi makompromiso ang oras ng pagtuturo. Itinutuon ng paraang ito ang pansin sa mga lugar kung saan makatutulong ang dagdag na mga silid upang mabawasan ng mga paaralan ang pag-asa sa paulit-ulit na mga shift bawat araw.

Mahigit isang milyong mag-aaral sa mga pansamantalang pasilidad

Naglahad si Densing sa mga senador ng isa pang sukatan ng bigat na dinaranas ng mga pasilidad ng paaralan: 1,004,000 mag-aaral ang tinuturuan sa mga pansamantalang silid-aralan, silid o bukas na lugar. Para sa mga mag-aaral na ito, sinabi ng departamento na prayoridad ang pagbibigay ng regular na silid-aralan.

Nakikipag-ugnayan ang DepEd sa Department of Public Works and Highways tungkol sa posibilidad na gumamit ng mga prepektong silid-aralan. Ang prefabrication ay nangangahulugang paunang ginagawa ang mga bahagi ng gusali at binubuo ang mga ito sa lugar ng pagtatayuan, sa halip na gawin roon ang bawat yugto ng konstruksiyon.

Ibinangon ni Senador Imee Marcos ang mga prepektong gusali ng paaralan sa talakayan tungkol sa badyet at nagtanong kung pinag-aaralan ng departamento ang teknolohiyang ito. Sinabi ni Densing na may nagaganap na koordinasyon, ngunit wala siyang ibinigay na iskedyul ng pagkumpleto o kumpirmadong bilang ng mga silid-aralang maihahatid sa paraang ito.

Sinabi rin ni Densing na layunin ng DepEd na magtayo ng mas maraming gusaling pampaaralan na maraming palapag upang mas magamit ang lupang mayroon. Nagbibigay-daan ang pagtatayo pataas upang magkaroon ng ilang palapag ng silid-aralan sa iisang sukat ng lupa, isang paraang angkop sa masisikip na lugar sa lungsod kung saan kailangang magdagdag ng silid sa limitadong lupain.

Dagdag na hadlang ang kakulangan sa mga guro

Umabot din sa mga tauhan ang problema sa kapasidad ng DepEd. Ipinahiwatig ng mga bilang na tinalakay sa pagdinig tungkol sa kahandaan na kulang ang mga guro sa 9% ng mga paaralang nagsisilbi sa kindergarten hanggang Grade 6, 24% sa junior high at 34% sa senior high.

Itinakda ng departamento ang ideal na ratio na isang guro para sa bawat 25 mag-aaral sa kindergarten, 32 sa primarya, 42 sa junior high at 45 sa senior high. Iba ang layunin ng mga ratio sa staffing sa mga pamantayan sa dami ng mag-aaral sa silid-aralan: tumutukoy ang una sa mga guro, samantalang tumutukoy ang ikalawa sa mga silid.

Nagbabala si Gatchalian na maaaring mabawasan ang kakayahan ng mga gurong nagtuturo nang lampas sa anim na oras na gampanan ang iba pa nilang tungkulin. Partikular niyang tinukoy na maaaring mapabayaan ang paghahanda ng mga aralin kapag labis na nabibigatan ang mga guro.

Ayon sa DepEd, sinusuri ng planning service nito ang pagtatalaga ng mga guro at pinag-iisipang ilipat ang mga guro mula sa mga paaralang sobra ang tauhan patungo sa mga paaralang kulang. Sinabi rin ni Bringas na hindi sapat ang taunang alokasyon na 10,000 guro upang tugunan ang lahat ng kakulangan at pangangailangan sa mga paaralang lumalampas sa ideal na ratio. Problema rin ang pagtatalaga ng mga tauhan sa mga lugar na mahirap marating.

Mga pagbabagong idudulot ng iminungkahing tugon

Tinutugunan ng mga panukala ng DepEd ang ilang magkakaibang suliranin. Makakatulong ang mas maraming konstruksiyon sa masisikip na lungsod upang mabawasan ng mga paaralan ang paggamit ng tatlong shift. Maaaring ipalit ang mga regular na silid-aralan sa mga pansamantalang lugar ng pagkatuto. Makapagdaragdag ng kapasidad ang mga gusaling maraming palapag kung limitado ang lupa, samantalang makatutugon sa hindi pantay na distribusyon ng mga guro ang paglilipat ng mga ito.

Nananatiling mahalaga ang lawak ng taunang konstruksiyon. Tinaya ni Densing na maaaring magtayo ng 5,000 hanggang 6,000 silid-aralan bawat taon sa karaniwang halagang P2.5 milyon bawat isa. Kung ihahambing sa palagay niyang kailangan ang karagdagang 12,000 silid-aralan taun-taon, magkakaroon pa rin ng kakulangan na 6,000 hanggang 7,000 silid bawat taon sa ganitong bilis, bago pa mabawasan ang naipong kakulangan.

Layunin ng panukalang P105 bilyon kada taon ng departamento na tugunan nang sabay ang dalawang pangangailangan: ang mga silid-aralang kulang na ngayon at ang mga bagong silid na kakailanganin bawat taon. Kahit nakatuon lamang ang programa sa kasalukuyang kakulangan, kailangan pa rin nitong isaalang-alang ang patuloy na pagdami ng pangangailangan.

Ang agarang hamon sa pagbubukas ng mga paaralan noong Agosto 29 ay pagkasyahin ang mga bata sa mga silid at iskedyul ng pagtuturong mayroon. Ang pangmatagalang target na iniharap sa mga senador ay 2030, at nakasalalay ang bilis ng pag-usad sa mas malaking taunang pondo at pagtatayo ng mga bagong pasilidad ng paaralan.

Mahahalagang Punto

• Iniulat ng DepEd na kulang ng 159,000 silid-aralan bago magbukas ang mga paaralan noong Agosto 29, 2023, o pagtaas na humigit-kumulang 75% mula sa 91,000 noong nakaraang taon.
• Naglahad ang mga opisyal ng kabuuang pagtataya sa gastos na humigit-kumulang P397 bilyon at kalaunan ay P420 bilyon upang matugunan ang kakulangan.
• Inaasahang makapagbibigay ng mahigit 7,100 silid-aralan ang P10 bilyong inilaan para sa mga gusali ng paaralan noong 2023.
• Gumamit ng tatlong shift ang ilang paaralan sa Metro Manila, Cebu City at Calabarzon, na nagdulot ng pangamba sa pagbawas ng oras ng pagtuturo.
• Ayon sa DepEd, 1,004,000 mag-aaral ang nag-aaral sa mga pansamantalang silid-aralan, silid o bukas na lugar.
• Nagmungkahi si Densing ng P105 bilyon taun-taon hanggang 2030, na isinasaalang-alang ang karagdagang pangangailangan na 12,000 silid-aralan bawat taon.